Mục tiêu của đề tài là Xác định khả năng thiết kế bản đồ tư duy bằng phần mềm Edraw MindMaster dạy học một số bài lý thuyết trong môn Giáo dục quốc phòng, an ninh THPT nhằm góp phần nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn GDQPAN ở trường THPT.
Trang 1A. M Đ UỞ Ầ
1. B I C NH C A Đ TÀIỐ Ả Ủ Ề
Hi n nay, đ t nệ ấ ước chúng ta đang trong quá trình h i nh p kinh t xã h i, đ yộ ậ ế ộ ẩ
m nh quá trình công nghi p hóa – hi n đ i hóa và h i nh p qu c t Vì v y vi c đàoạ ệ ệ ạ ộ ậ ố ế ậ ệ
t o ra nh ng th h nhân l c phát tri n toàn di n là yêu c u hàng đ u c a n n giáoạ ữ ế ệ ự ể ệ ầ ầ ủ ề
d c nụ ước ta nh m đáp ng hai nhi m v chi n lu c c a cách m ng Vi t Nam . M tằ ứ ệ ụ ế ộ ủ ạ ệ ộ trong nh ng bi n pháp đ đáp ng đữ ệ ể ứ ược yêu c u trên chính là đ i m i phầ ổ ớ ương pháp
d y h c.ạ ọ
M t khác, cùng v i s phát tri n m nh m c a khoa h c công ngh hi n đ iặ ớ ự ể ạ ẽ ủ ọ ệ ệ ạ thì vi c ng d ng công ngh thông tin, trong đó có vi c s d ng các ph n m m ph cệ ứ ụ ệ ệ ử ụ ầ ề ụ
v cho quá trình d y và h c c a giáo viên và h c sinh là m t yêu c u t t y u nh t làụ ạ ọ ủ ọ ộ ầ ấ ế ấ
v i b môn Giáo d c Qu c phòng, an ninh (GDQPAN).ớ ộ ụ ố
2. LÍ DO CH N Đ TÀIỌ Ề
Tr i qua nhi u giai đo n phát tri n c a đ t n ả ề ạ ể ủ ấ ướ c, đ đáp ng yêu c u v ể ứ ầ ề nhi m v gi ng d y và giáo d c c a b môn giáo d c qu c phòng, an ninh ệ ụ ả ạ ụ ủ ộ ụ ố (GDQPAN ) trong h th ng giáo d c c p h c trung h c ph thông (THPT) ệ ố ụ ở ấ ọ ọ ổ
Nh ng năm qua, môn h c GDQPAN th t s đã có nhi u tác đ ng tích c c và ữ ọ ậ ự ề ộ ự
hi u qu thi t th c trong vi c giáo d c các th h tr c a đ t n ệ ả ế ự ệ ụ ế ệ ẻ ủ ấ ướ c. Môn h c ọ GDQPAN đã ngày càng gi m t v trí quan tr ng đ c bi t trong ch ữ ộ ị ọ ặ ệ ươ ng trình
c a c p h c THPT. Ngoài vi c cung c p ki n th c cho h c sinh nh nh ng môn ủ ấ ọ ệ ấ ế ứ ọ ư ữ
h c khác, môn GDQPAN còn góp ph n to l n trong vi c b i d ọ ầ ớ ệ ồ ưỡ ng t t ư ưở ng tình c m cho các em: bi t yêu th ả ế ươ ng, t hào dân t c, lòng nhân ái, tôn tr ng l ự ộ ọ ẽ
ph i, lòng căm ghét cái x u, b ả ấ ướ c đ u có nh ng chính ki n nh t đ nh v v n đ ầ ữ ế ấ ị ề ấ ề chính tr và s phát tri n ph n vinh c a đ t n ị ự ể ồ ủ ấ ướ c.
Trong đi u 28 c a Lu t Giáo d c 2005 đã nêu rõ: “Phề ủ ậ ụ ương pháp giáo d c phụ ổ thông ph i phát huy tính tích c c, t giác, ch đ ng, sáng t o c a h c sinh; phù h pả ự ự ủ ộ ạ ủ ọ ợ
v i đ c đi m c a t ng l p h c, môn h c; b i dớ ặ ể ủ ừ ớ ọ ọ ồ ưỡng phương pháp t h c, kh năngự ọ ả làm vi c theo nhóm; rèn luy n k năng v n d ng ki n th c vào th c ti n; tác đ ngệ ệ ỹ ậ ụ ế ứ ự ễ ộ
đ n tình c m, đem l i ni m vui, h ng thú h c t p cho h c sinh”. Trong ho t đ ng d yế ả ạ ề ứ ọ ậ ọ ạ ộ ạ
Trang 2h c, phát tri n t duy cho h c sinh có th đọ ể ư ọ ể ược coi là m c tiêu hàng đ u c a quá trìnhụ ầ ủ
d y h c. Cùng v i s phát tri n c a th i đ i, thạ ọ ớ ự ể ủ ờ ạ ước đo quan tr ng cho năng l c sángọ ự
t o c a m i ngạ ủ ỗ ười trong n n kinh t tri th c chính là t c đ t duy, kh năng chuy nề ế ứ ố ộ ư ả ể hóa thông tin thành ki n th c và t ki n th c t o ra giá tr , t o ra s n ph m d ch v ế ứ ừ ế ứ ạ ị ạ ả ẩ ị ụ
Hi n nay, phệ ương pháp d y h c theo ki u “đ c – chép”, “nhìn – chép” hay áp đ t m tạ ọ ể ọ ặ ộ chi u t ngề ừ ười d y đ n ngạ ế ười h c không còn phù h p n a, mà c n ph i áp d ngọ ợ ữ ầ ả ụ
nh ng phữ ương pháp d y h c có tính linh đ ng cáo h n nh ng d ng công ngh thôngạ ọ ộ ơ ư ứ ụ ệ tin, Elearning, b n đ t duy, làm vi c nhóm… nh m phát huy tính tích c c c a h cả ồ ư ệ ằ ự ủ ọ sinh
Trong các phương pháp d y h c trên, vi c s d ng b n đ t duy g n v i n iạ ọ ệ ử ụ ả ồ ư ắ ớ ộ dung bài h c s giúp h c sinh có th n m n i dung m t bài h c, m t ch đ theoọ ẽ ọ ể ắ ộ ộ ọ ộ ủ ề
m ch logic c a ki n th c b ng cách k t h p vi c s d ng đ ng th i hình nh, đạ ủ ế ứ ằ ế ợ ệ ử ụ ồ ờ ả ườ ngnét, màu s c, ch vi t v i s t duy tích c c. Do đó, vi c l p b n đ t duy s giúpắ ữ ế ớ ự ư ự ệ ậ ả ồ ư ẽ phát huy đượ ốc t i đa kh năng sáng t o c a m i ngả ạ ủ ỗ ười, giúp h c sinh ti p thu ki nọ ế ế
th c m t cách linh ho t h n. Đ c bi t, đ i v i các bài h c lý thuy t trong chứ ộ ạ ơ ặ ệ ố ớ ọ ế ươ ngtrình GDQPAN, các n i dung m i bài h c có m i quan h nhân – qu và liên quanộ ở ỗ ọ ố ệ ả
m t thi t v i nhau. S d ng b n đ t duy khi d y h c ph n này s giúp h c sinhậ ế ớ ử ụ ả ồ ư ạ ọ ở ầ ẽ ọ
có được m t t duy logic, li n m ch và s d hi u, d nh h n khi ti p thu bài h c. ộ ư ề ạ ẽ ễ ể ễ ớ ơ ế ọ
D y h c GDQPAN theo các hạ ọ ướng đi truy n th ng đã mang đ n hi u qu nh tề ố ế ệ ả ấ
đ nh. Tuy v y, vi c m nh d n tìm tòi, ng d ng nh ng thành t u khoa h c các lĩnhị ậ ệ ạ ạ ứ ụ ữ ự ọ ở
v c khác nhau vào d y h c cũng là m t c h i đ nâng cao h n n a ch t lự ạ ọ ộ ơ ộ ể ơ ữ ấ ượng h cọ
t p c a h c sinh, đ c bi t là ng d ng công ngh thông tin ph c v cho quá trình d yậ ủ ọ ặ ệ ứ ụ ệ ụ ụ ạ
h c. Xu t phát t các lí do trên cùng v i quan đi m cho r ng có th s d ng b n đ tọ ấ ừ ớ ể ằ ể ử ụ ả ồ ư duy vào d y h c nh m t công c , phạ ọ ư ộ ụ ương ti n giúp quá trình d y h c tr nên sinhệ ạ ọ ở
đ ng, phong phú h n, tôi ch n đ tài “ộ ơ ọ ề Thi t k b n đ t duy b ng ph n m m ế ế ả ồ ư ằ ầ ề Edraw MindMaster trong d y h c m t s bài lý thuy t môn Giáo d c Qu c phòng, ạ ọ ộ ố ế ụ ố
an ninh b c THPT ậ ” làm đ tài nghiên c u.ề ứ
Trang 33. M C TIÊU VÀ NHI M V NGHIÊN C UỤ Ệ Ụ Ứ
3.1. M c tiêu nghiên c uụ ứ
Xác đ nh kh năng thi t k b n đ t duy b ng ph n m m Edraw MindMasterị ả ế ế ả ồ ư ằ ầ ề
d y h c m t s bài lý thuy t trong môn Giáo d c qu c phòng, an ninh THPT nh mạ ọ ộ ố ế ụ ố ằ góp ph n nâng cao hi u qu d y h c b môn GDQPAN trầ ệ ả ạ ọ ộ ở ường THPT
3.2. Nhi m v nghiên c uệ ụ ứ
Nghiên c u c s lí lu n và th c ti n v thi t k và s d ng b n đ t duyứ ơ ở ậ ự ễ ề ế ế ử ụ ả ồ ư
b ng ph n m m Edraw MindMaster trong d y h c m t s bài lý thuy t trong mônằ ầ ề ạ ọ ộ ố ế Giáo d c qu c phòng, an ninh THPT.ụ ố
Thi t k b n đ t duy b ng ph n m m Edraw MindMasterế ế ả ồ ư ằ ầ ề trong d y m t sạ ộ ố bài lý thuy t trong môn Giáo d c qu c phòng, an ninh THPT; đ a ra các phế ụ ố ư ương pháp
s d ng b n đ t duy trong quá trình d y h c.ử ụ ả ồ ư ạ ọ
Ti n hành th c nghi m s ph m.ế ự ệ ư ạ
4. GI I H N NGHIÊN C UỚ Ạ Ứ
4.1. Gi i h n v n i dung nghiên c uớ ạ ề ộ ứ
Đ tài t p trung thi t k ề ậ ế ế và s d ng b n đ t duy b ng ph n m m ử ụ ả ồ ư ằ ầ ề Edraw MindMaster trong d y h c ạ ọ m t s bài lý thuy t trong môn Giáo d c qu c phòng, anộ ố ế ụ ố ninh THPT
4.2. Gi i h n v ph m vi nghiên c uớ ạ ề ạ ứ
Đ tài ch nghiên c u t i trề ỉ ứ ạ ường THPT n i tác gi công tác.ơ ả
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ
5.1. Nhóm phương pháp nghiên c u lí thuy tứ ế
Phương pháp phân tích, t ng h p: Chúng tôi s d ng phổ ợ ử ụ ương pháp này theo
hướng thu th p, phân tích, t ng h p các tài li u có liên quan đ nậ ổ ợ ệ ế thi t k ế ế và s d ngử ụ
b n đ t duy b ng ph n m m ả ồ ư ằ ầ ề Edraw MindMaster trong d y h c GDQPAN.ạ ọ
Phương pháp phân lo i, h th ng: Sau khi thu th p, t ng h p các tài li u, tôiạ ệ ố ậ ổ ợ ệ
ti p t c ti n hành phân lo i, h th ng các tài li u theo các v n đ c n nghiên c u c aế ụ ế ạ ệ ố ệ ấ ề ầ ứ ủ
đ tài.ề
Trang 45.2. Nhóm phương pháp th c ti nự ễ
Phương pháp quan sát khoa h c: Tôi ti n hành đ n d gi , tham gia các ho tọ ế ế ự ờ ạ
đ ng giáo d c và gi ng d y t i trộ ụ ả ạ ạ ường đ thu th p thông tin c n thi t cho đ tài.ể ậ ầ ế ề
Phương pháp đi u tra: Tôi s d ng phề ử ụ ương pháp này theo hướng đi u tra giáoề viên và h c sinh thông qua phi u đi u tra. Ngoài ra, tôi cũng ti n hành ph ng v n, l yọ ế ề ế ỏ ấ ấ
ý ki n c a các giáo viên và h c sinh v v n đ ế ủ ọ ề ấ ề thi t k ế ế và s d ng b n đ t duyử ụ ả ồ ư
b ng ph n m m ằ ầ ề Edraw MindMaster trong d y h c ạ ọ GDQPAN
Phương pháp th c nghi m: Sau khi nghiên c u xong đ tài, tôi ti n hành tự ệ ứ ề ế ổ
ch c th c nghiứ ự ệm t i m t s l p 12 trên đ a bànạ ộ ố ớ ị nh m xác đ nh tính kh thi c a đ tài.ằ ị ả ủ ề
5.3. Nhóm phương pháp toán h c th ng kêọ ố
Chúng tôi s d ng nhóm phử ụ ương pháp này khi ti n hành x lí k t qu đi u traế ử ế ả ề
th c tr ng c a ự ạ ủ thi t k ế ếvà s d ng b n đ t duy b ng ph n m m ử ụ ả ồ ư ằ ầ ề Edraw MindMaster trong d y h c GDQPANạ ọ Sau đó, chúng tôi cũng s d ng nhóm phử ụ ương pháp này khi
x lí k t qu th c nghi m đ tài.ử ế ả ự ệ ề
6. ĐÓNG GÓP D KI N C A Đ TÀIỰ Ế Ủ Ề
K t qu sáng ki n giúp giáo viên và h c sinh h ng thú h n trong ho t đ ng d y vàế ả ế ọ ứ ơ ạ ộ ạ
h c đ c bi t là đáp ng đọ ặ ệ ứ ược công đ i m i phổ ớ ương pháp d y và h c hiên nay.ạ ọ M tặ khác, đ tài cũng hề ướng d n c th các bẫ ụ ể ước thi t k b n đ t duy b ng ph n m mế ế ả ồ ư ằ ầ ề Edraw MindMaster, qua đó giúp cho GV cũng nâng cao kĩ năng ng d ng công nghứ ụ ệ thông tin vào trong d y h c.ạ ọ
Sáng ki n có th đ c các tr ng THPT khác trên đ a bàn t nh nghiên c u và v n d ngế ể ượ ườ ị ỉ ứ ậ ụ phù h p trong d y h c các đ i t ng t ng ng.ợ ạ ọ ố ượ ươ ứ
B. GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
CHƯƠNG 1. C S LÍ LU N VÀ TH C TI N C A VI C THI T K B N ĐƠ Ở Ậ Ự Ễ Ủ Ệ Ế Ế Ả Ồ
T DUY B NG PH N M M EDRAW MINDMASTER TRONG D Y H CƯ Ằ Ầ Ề Ạ Ọ
M T S BÀI LÝ THUY T MÔN GDQPAN THPTỘ Ố Ế
1.1. Quan ni m v b n đ t duy và b n đ t duy trong d y h c GDQPANệ ề ả ồ ư ả ồ ư ạ ọ
1.1.1. Quan ni m v b n đ t duyệ ề ả ồ ư
Trang 5B n đ t duy (Mindmap) là m t hình th c ghi chép s d ng màu s c và hìnhả ồ ư ộ ứ ử ụ ắ
nh, đ m r ng và đào sâu các ý t ng. gi a b n đ là m t ý t ng hay hình nh
trung tâm. Ý tưởng hay hình nh trung tâm này s đả ẽ ược phát tri n b ng cách nhánhể ằ
tượng tr ng cho nh ng ý chính và đ u đư ữ ề ược n i v i ý tố ớ ưởng trung tâm
Nh v y, v i m t b n đ t duy, m t danh sách dài nh ng thông tin đ n đi uư ậ ớ ộ ả ồ ư ộ ữ ơ ệ
có th bi n thành m t b n đ đ y màu s c, sinh đ ng, d nh , để ế ộ ả ồ ầ ắ ộ ễ ớ ượ ổc t ch c ch tứ ặ
ch Nó k t h p nh p nhàng v i c ch ho t đ ng t nhiên c a b não. Vi c nh vàẽ ế ợ ị ớ ơ ế ạ ộ ự ủ ộ ệ ớ
g i l i thông tin sau này s d dàng, đáng tin c y h n so v i khi s d ng k thu t ghiợ ạ ẽ ễ ậ ơ ớ ử ụ ỹ ậ chép truy n th ng.ề ố
M t b n đ t duy ho t đ ng gi ng nh cách mà b não chúng ta ho t đ ng.ộ ả ồ ư ạ ộ ố ư ộ ạ ộ
M c dù, b não có th x lý h u h t các s ki n ph c t p, song nó l i d a trên cácặ ộ ể ử ầ ế ự ệ ứ ạ ạ ự nguyên t c h t s c đ n gi n. Đó là lý do t i sao, t o ra các b n đ t duy l i d dàngắ ế ứ ơ ả ạ ạ ả ồ ư ạ ễ
và thú v , b i vì chúng theo nhu c u s n có và năng l c ti m tàng c a b não chị ở ầ ẵ ự ề ủ ộ ứ không ph i là đ i l p v i chúng. Khi t o các b n đ t duy chúng ta ph i l u ý nh ngả ố ậ ớ ạ ả ồ ư ả ư ữ
v n đ sau:ấ ề
B t đ u t trung tâm c a m t t gi y tr ng và kéo sang m t bên. B i vì b tắ ầ ừ ủ ộ ờ ấ ắ ộ ở ắ
đ u t trung tâm cho b não, s t do đ tr i r ng m t cách ch đ ng và đ th hi nầ ừ ộ ự ự ể ả ộ ộ ủ ộ ể ể ệ phóng khoáng h n, t nhiên h n.ơ ự ơ
Dùng m t hình nh hay b c tranh cho ý tộ ả ứ ưởng trung tâm vì m t hình nh cóộ ả giá tr tị ương đương c nghìn t và giúp ta s d ng trí tả ừ ử ụ ưởng tượng c a mình.ủ
Luôn s d ng màu s c b i vì màu s c cũng có tác d ng kích thích não nhử ụ ắ ở ắ ụ ư hình nh. Màu s c mang đ n cho b n đ t duy nh ng rung đ ng c ng hả ắ ế ả ồ ư ữ ộ ộ ưởng, mang
l i s c s ng và năng lạ ứ ố ượng vô t n cho t duy sáng t o và nó cũng th t vui m t.ậ ư ạ ậ ắ
Trang 6 N i các nhánh chính t i hình nh trung tâm, và n i các nhánh c p hai, c p baố ớ ả ố ấ ấ
v i nhánh c p m t và c p hai, v.v ớ ấ ộ ấ
V nhi u nhánh cong h n đẽ ề ơ ường th ng, gi ng nh các nhánh cây, các đẳ ố ư ườ ngcong có t ch c s lôi cu n và thu hút đổ ứ ẽ ố ượ ực s chú ý c a m t h n r t nhi u.ủ ắ ơ ấ ề
S d ng m t t khóa cho m i dòng. Các t khóa mang l i cho b n đ t duyử ụ ộ ừ ỗ ừ ạ ả ồ ư
c a ta nhi u s c m nh và kh năng linh ho t cao. M i t hay m i hình nh đ n lủ ề ứ ạ ả ạ ỗ ừ ỗ ả ơ ẻ
gi ng nh m t c p s nhân, mang đ n cho nh ng s liên tố ư ộ ấ ố ế ữ ự ưởng và liên k t c a nóế ủ
1.1.2. B n đ t duy trong d y h c môn GDQPANả ồ ư ạ ọ
B n đ t duy là công c lý tả ồ ư ụ ưởng cho vi c gi ng d y và trình bày các kháiệ ả ạ
ni m trong l p h c. B n đ t duy giúp giáo viên t p trung vào v n đ c n trao đ iệ ớ ọ ả ồ ư ậ ấ ề ầ ổ cho h c sinh, cung c p m t cái nhìn t ng quan v ch đ mà không có thông tin th a.ọ ấ ộ ổ ề ủ ề ừ
H c sinh s không ph i t p trung vào vi c đ c n i dung trên b ng hay trên các slideọ ẽ ả ậ ệ ọ ộ ả
c a máy chi u, thay vào đó s l ng nghe nh ng gì giáo viên di n đ t. Hi u qu gi ngủ ế ẽ ắ ữ ễ ạ ệ ả ả bài s đẽ ược tăng lên
Đ i v i b môn GDQPAN, b n đ t duy có th ng d ng trong nhi u n iố ớ ộ ả ồ ư ể ứ ụ ề ộ dung gi ng d y:ả ạ
Tóm t t n i dung bài h c, ch đ ắ ộ ọ ủ ề
Ôn t p ch đ ậ ủ ề
C ng c bài h c.ủ ố ọ
Trình bày k t qu ho t đ ng nhóm…ế ả ạ ộ
M t s l u ý khi s d ng b n đ t duy trong quá trình d y h c GDQPAN ộ ố ư ử ụ ả ồ ư ạ ọ
Tránh tính hình th c trong vi c l p b n đ t duyứ ệ ậ ả ồ ư
Tính hình th c là coi tr ng hình th c h n n i dung trong m i ho t đ ng, là cáchứ ọ ứ ơ ộ ọ ạ ộ
bi u hi n hình th c không tể ệ ứ ương x ng ho c không ph n ánh đúng n i dung c a sứ ặ ả ộ ủ ự
v t, hi n tậ ệ ượng. Tính hình th c trong d y h c GDQPAN b ng b n đ t duy đứ ạ ọ ằ ả ồ ư ượ c
Trang 7th hi n m t s đ c đi m nh : B n đ t duy l p ra mà không đ m b o nh ng yêuể ệ ở ộ ố ặ ể ư ả ồ ư ậ ả ả ữ
c u v tính khoa h c, tính logic, tính th m m ; S d ng b n đ t duy ch là phầ ề ọ ẩ ỹ ử ụ ả ồ ư ỉ ươ ng
ti n tr c quan đ nhìn; H c sinh không th y đệ ự ể ọ ấ ược ý nghĩa c a ki n th c trong th củ ế ứ ự
ti n, kh năng v n d ng ki n th c th c t còn kém, không th y đễ ả ậ ụ ế ứ ự ế ấ ược tính h th ngệ ố
c a ki n th c…ủ ế ứ
Tránh l m d ng b n đ t duy trong d y h cạ ụ ả ồ ư ạ ọ
B n đ t duy là m t phả ồ ư ộ ương ti n d y h c tr c quan nh m xác đ nh m i quanệ ạ ọ ự ằ ị ố
h c a các đ i tệ ủ ố ượng được nghiên c u trong m t h th ng nh t đ nh. Vì v y, khôngứ ộ ệ ố ấ ị ậ nên l m d ng b n đ t duy đ thay th các phạ ụ ả ồ ư ể ế ương ti n d y h c tr c quan khác nhệ ạ ọ ự ư
mô hình, tranh nh… M i bài h c s có đ c đi m ki n th c và cách trình bày riêng,ả ỗ ọ ẽ ặ ể ế ứ không ph i bài nào cũng áp d ng đả ụ ược b n đ t duy. N u l m d ng quá nhi u sả ồ ư ế ạ ụ ề ẽ khi n cho ti t h c tr nên khô khan, nhàm chán, không có h ng thú. Do v y, c n ph iế ế ọ ở ứ ậ ầ ả
k t h p b n đ t duy v i các phế ợ ả ồ ư ớ ương ti n d y h c và phệ ạ ọ ương pháp d y h c khácạ ọ
m t cách hài hòa nh m đ t độ ằ ạ ược hi u qu d y h c cao nh t.ệ ả ạ ọ ấ
1.2. Đ c đi m ki n th c c a môn GDQPANặ ể ế ứ ủ THPT
Chương trình môn GDQPAN là môn h c mang tính ch t đ c thù ọ ấ ặ được xem là khó h c nh t, h c sinh s h c nh t vì cho r ng ph i h c thu c lòng mà ki n th cọ ấ ọ ợ ọ ấ ằ ả ọ ộ ế ứ
ph n t nhiên l i khó hi u, khó h c thu c.ầ ự ạ ể ọ ộ
Th c ch t, không hoàn toàn nh v y. kiên th c môn ự ấ ư ậ ứ GDQPAN nó cũng mang nhi u tính th c t và ng d ng. Vì v y, đ d y và h c ph n t nhiên hi u qu , chúngề ự ế ứ ụ ậ ể ạ ọ ầ ự ệ ả
ta nên h th ng hóa ki n th c thành s đ ho c các b ng ki n th c. ệ ố ế ứ ơ ồ ặ ả ế ứ
1.3. Th c tr ng thi t k b n đ t duy trong d y h c môn GDQPAN THPTự ạ ế ế ả ồ ư ạ ọ
1.2.1. Th i gian đi u tra th c tr ngờ ề ự ạ
Tôi ti n hành đi u tra th c tr ng trong th i gian h c kì ế ề ự ạ ờ ọ I năm h c 201ọ 8 – 2019
1.2.2. Đ i tố ượng đi u tra th c tr ngề ự ạ
Tôi ti n hành đi u tra, kh o sát các giáo viên GDQPAN và h c sinh c a trế ề ả ọ ủ ườ ngTHPT mà tác gi đang công tác.ả
Trang 81.2.3. Phương pháp ti n hành kh o sát đi u traế ả ề
Tôi đi u tra th c tr ng c a vi c thi t k b n đ t duy cho h c sinh THPT quaề ự ạ ủ ệ ế ế ả ồ ư ọ
d y h c b ng phạ ọ ằ ương pháp anket thông qua h th ng câu h i đệ ố ỏ ược so n th o b ngạ ả ằ các phi u; bên c nh đó, tôi cũng ph ng v n tr c ti p các giáo viên và m t s h c sinhế ạ ỏ ấ ự ế ộ ố ọ
v quan đi m c a h đ i v i v n đ s d ng b n đ t duy trong quá trình d y h c.ề ể ủ ọ ố ớ ấ ề ử ụ ả ồ ư ạ ọ
1.2.4. Phân tích th c tr ng thi t k b n đ t duy trong d y h c môn GDQPAN ự ạ ế ế ả ồ ư ạ ọ
Th c tr ng v tình hình thi t k b n đ t duy trong d y h c GDQPAN ự ạ ề ế ế ả ồ ư ạ ọ
B ng 1.1. Tình hình ả thi t k b n đ t duy trong d y h c ế ế ả ồ ư ạ ọ môn
GDQPAN
M c đứ ộ
Tr ườ ng
Thường xuyên
Th nhỉ
S lố ượ nggiáo viên
T lỉ ệ (%)
S lố ượ nggiáo viên
T lỉ ệ (%)
S lố ượ nggiáo viên
Tỉ
lệ (%)
Th c tr ng v nguyên nhân khi n giáo viên ng i khi ự ạ ề ế ạ thi t k b n đ t duy ế ế ả ồ ư trong d y h c ạ ọ môn GDQPAN
Sau khi t ng h p phi u đi u tra cũng nh ph ng v n các giáo viên, tôi nh nổ ợ ế ề ư ỏ ấ ậ
th y r ng nh ng khó khăn mà các giáo viên t i các trấ ằ ữ ạ ường THPT g p ph i khi ặ ả thi t kế ế
b n đ t duy trong d y h c ả ồ ư ạ ọ môn GDQPAN là v ề v n đ ấ ề kĩ năng s d ng CNTT cònử ụ
h n ch và ch a bi t ph n m m nào t t đ s d ngạ ế ư ế ầ ề ố ể ử ụ
B ng 1.3. ả Khó khăn khi ti n hành thi t k b n đ t duy b ng ph n m m trênế ế ế ả ồ ư ằ ầ ề
máy tính dùng trong quá trình d y h c ạ ọ
Trang 9sử
d ngụ CNTT
Ch aư
bi tế
ph nầ
m mề thi tế
T lỉ ệ (%)
Số
lượ ngGV
T lỉ ệ (%)
Số
lượ ngGV
T l (%)ỉ ệ
Số
lượ ngGV
T lỉ ệ (%)
Nh v y, có ư ậ 3 giáo viên (50%) cho r ng h g p khó khăn v ằ ọ ặ ề kĩ năng s d ngử ụ CNTT; 02 giáo viên (33,3%) cho r ng h g p khó khăn khi ằ ọ ặ thi t k b n đ t duyế ế ả ồ ư là
do ch a ư bi t đế ược nh ng ph n m m thi t k ữ ầ ề ế ế
T nh ng th c tr ng đi u tra đừ ữ ự ạ ề ược, tôi rút ra m t s k t lu n chung nh sau:ộ ố ế ậ ư
Thi t k và s d ng b n đ t duy trong d y h c GDQPAN là vi c làm c nế ế ử ụ ả ồ ư ạ ọ ệ ầ thi t, nó làm tăng tính tr c quan c a bài h c, b sung và m r ng ki n th c, giúp h cế ự ủ ọ ổ ở ộ ế ứ ọ sinh nh lâu h n, h ng thú h c t p h n và góp ph n th c hi n đ i m i phớ ơ ứ ọ ậ ơ ầ ự ệ ổ ớ ương pháp
d y h c, nâng cao ch t lạ ọ ấ ượng d y h c theo hạ ọ ướng l y h c sinh làm trung tâm.ấ ọ
Đa s giáo viên nh n th c đố ậ ứ ược vai trò, ý nghĩa c a vi c thi t k và s d ngủ ệ ế ế ử ụ
b n đ t duy trong d y h c ả ồ ư ạ ọ môn GDQPAN. Nh ng v n đ v th i gian, ti n b c,ư ấ ề ề ờ ề ạ trình đ cùng v i h n ch v công ngh thông tin nên th c t vi c thi t k và s d ngộ ớ ạ ế ề ệ ự ế ệ ế ế ử ụ
b n đ t duy trong d y h c ả ồ ư ạ ọ môn GDQPAN ch a mang l i hi u qu cao.ư ạ ệ ả
Do đó, ban chuyên môn các nhà trường mà đ c bi t là các t nhóm b môn ph iặ ệ ổ ộ ả
có nh ng bi n pháp, chính sách v chuyên môn, nâng cao trình đ công ngh thông tinữ ệ ề ộ ệ
đ vi c s d ng các ph m m m đ thi t k b n đ t duy trong d y h c ể ệ ử ụ ầ ề ể ế ế ả ồ ư ạ ọ môn GDQPAN đượ ộc r ng rãi và hi u qu h n. Theo nh ý ki n c a nhi u giáo viên và h cệ ả ơ ư ế ủ ề ọ sinh, đ đ t để ạ ược hi u qu d y h c cao thì v n đ c b n là cách th c thi t k b nệ ả ạ ọ ấ ề ơ ả ứ ế ế ả
đ t duy, cách s d ng ph m m m đ thi t k nhanh nh t, có tính th m m mà v nồ ư ử ụ ầ ề ể ế ế ấ ẫ ỹ ẫ
đ m b o tính khoa h c, logic.ả ả ọ
Trang 10CHƯƠNG 2 THI T K B N Đ T DUY B NG PH N M M EDRAWẾ Ế Ả Ồ Ư Ằ Ầ Ề MINDMASTER TRONG D Y H C GDQPAN THPTẠ Ọ
2.1. Thi t k b n đ t duy b ng ph n m m Edraw MindMaster trong d y h cế ế ả ồ ư ằ ầ ề ạ ọ môn GDQPAN
2.1.1. Gi i thi u ph n m m Edraw MindMasterớ ệ ầ ề
2.1.1.1. Tìm hi u chung v Edraw MindMaster ể ề
Edraw MindMaster là ph n m m b n đ t duy mindmap chuyên nghi p trênầ ề ả ồ ư ệ máy tính. MindMaster cho phép người dùng t o s đ t duyạ ơ ồ ư mindmap b t m t và đaắ ắ năng mà không t n nhi u th i gian hay công s c.ố ề ờ ứ
Hình 2.1. Giao di n ệ ph n m m ầ ề Edraw MindMasterEdraw MindMaster s h u giao di n ki u ribbon (nghĩa là m t giao di n màở ữ ệ ể ộ ệ
m t t p h p các thanh công c độ ậ ợ ụ ược đ t trên các tab trong m t thanh tab), cho phépặ ộ
người dùng b t đ u t o b n đ t duy nhanh chóng mà không c n b t c k năng nào.ắ ầ ạ ả ồ ư ầ ấ ứ ỹ
Người dùng có th thi t k mindmap đa năng, s d ng cho nhi u m c đích nh qu nể ế ế ử ụ ề ụ ư ả
lý d án, qu n lý ki n th c, l p k ho ch kinh doanh… Cho dù vai trò hay v trí làự ả ế ứ ậ ế ạ ị
gì, MindMaster luôn là gi i pháp t t nh t đ xây d ng mindmap chuyên nghi p. Sauả ố ấ ể ự ệ khi t o mindmap thành công, chúng ta có th chia s theo nhi u cách nh t o link chiaạ ể ẻ ề ư ạ
s trên m ng xã h i, xu t ra đ nh d ng file ph bi n nh PDF, MindManager, Officeẻ ạ ộ ấ ị ạ ổ ế ư hay hình nh. ả
2.1.1.2. u đi m c a ph n m m Edraw MindMaster Ư ể ủ ầ ề
Trang 11 Giao di n tr c quan: ệ ự Edraw MindMaster s h u giao di n rõ ràng và d hi u,ở ữ ệ ễ ể
r t thu n ti n cho vi c t ch c ý tấ ậ ệ ệ ổ ứ ưởng, thông tin trên mind map. Giao di n ki uệ ể ribbon phù h p v i đ i đa s ngợ ớ ạ ố ười dùng (tương t nh trênự ư MS Office). Chúng ta có
th t o b n đ t duy nhanh chóng t các bi u tể ạ ả ồ ư ừ ể ượng trên b ng ch c năng ho c dùngả ứ ặ phím t t trên bàn phím.ắ
Đa ch c năng và nhi u công c h tr : ứ ề ụ ỗ ợ Edraw MindMaster cung c p nhi u tínhấ ề năng h u ích đ t ch c thông tin và t o s đ t duy giàu n i dung. Ngữ ể ổ ứ ạ ơ ồ ư ộ ười dùng có
th chèn nhi u thành ph n vào b n đ t duy nh để ề ầ ả ồ ư ư ường biên, t ng k t, b ng g i, tag,ổ ế ả ọ
m i quan h , clipart hay hyperlink. H n th n a, có r t nhi u d ng b n đ t duyố ệ ơ ế ữ ấ ề ạ ả ồ ư
m u có s n, các m u h a phong phú đ ngẫ ẵ ẫ ọ ể ười dùng t o mind map b t m t mà khôngạ ắ ắ
c n tìm ý tầ ưởng
Ph n m m MindMaster có nhi u ch đ t o s n cho ngầ ề ề ủ ề ạ ẵ ười dùng m i, giúpớ
t o s đ t duy nhanh. Sau khi ch n đạ ơ ồ ư ọ ược ch đ phù h p, t ng quan c a mindmapủ ề ợ ổ ủ
s đẽ ược đ ng b t đ ng, ngồ ộ ự ộ ười dùng ch c n tùy bi n thêm các đi m k t n i, hìnhỉ ầ ế ể ế ố
kh i ch đ , tô màu, x lý các đố ủ ề ử ường k , hình n n hay font n u mu n. Ki u màu c uẻ ề ế ố ể ầ
v ng hay v tay mang đ n cho ngồ ẽ ế ười dùng nhi u c h i đ t o mindmap chuyênề ơ ộ ể ạ nghi p, n tệ ấ ượng ngay t cái nhìn đ u tiên.ừ ầ
Ch đ trình bày chuyên nghi p: Trong MindMaster, chúng ta có th ch n haiế ộ ệ ể ọ cách khác nhau đ trình bày b n đ c a mình.ể ả ồ ủ Ch đ trình bày d a trên trang trình bàyế ộ ự cho phép người dùng bi n các nhánh b n đ tâm trí thành m t t p h p các trang chi uế ả ồ ộ ậ ợ ế
t đ ng ch b ng m t cú nh p chu t.ự ộ ỉ ằ ộ ấ ộ N u không mu n chia b n đ t duy thành cácế ố ả ồ ư
ph n, chúng ta có th ch n ch đ trình bày ngang qua.ầ ể ọ ế ộ Nó tuy t v i h n khi chúng taệ ờ ơ
có th trình bày toàn b b n đ trên m t trang duy nh t và làm n i b t các ph n đ cể ộ ả ồ ộ ấ ổ ậ ầ ặ
bi t b ng cách s d ng các phím đi u hệ ằ ử ụ ề ướng
D cài đ t, mi n phí: M c dù là m t ph n m m thễ ặ ễ ặ ộ ầ ề ương m i nh ng ạ ư Edraw MindMaster cũng cho phép s d ng mi n phí nhi u ch c năng, không gi i h n th iử ụ ễ ề ứ ớ ạ ờ gian s d ng nên so v i m t s ph n m m v b n đ t duy khác nh iMindMap,ử ụ ớ ộ ố ầ ề ẽ ả ồ ư ư Edraw Max… thì MindMaster u th h n h n. M t khác v i dung lư ế ơ ẳ ặ ớ ượng g n, nh ,ọ ẹ
ph n m m không yêu c u c u hình máy tính quá cao nên ngầ ề ầ ấ ười dùng d dàng cài đ tễ ặ
và s d ng.ử ụ
2.1.1.3. H ướ ng d n cài đ t ph n m m Edraw MindMaster ẫ ặ ầ ề
Trang 12Ph n m m Edraw ầ ề MindMaster có th ch y cho các h đi u hành ể ạ ệ ề Mac, Windows
và Linux. Đ tài xin đề ược đ c p t i phiên b n ề ậ ớ ả Edraw MindMaster 6.1 trên h đi uệ ề hành Windows 7
Bước 1. Cài đ t b ng đĩa CD ho c t i chặ ằ ặ ả ương trình mi n phí t website:ễ ừ https://www.edrawsoft.com/mindmaster/
Bước 2 Sau khi t i chả ương trình cài đ t v máy tính, m fileặ ề ở
“mindmaster.exe” đ cài đ t ph n m m.ể ặ ầ ề
Bước 3. M ph n m m và s d ng. L u ý: Khi ti n hành cài đ t, nên ch n đở ầ ề ử ụ ư ế ặ ọ ể
bi u tể ượng c a ủ MindMaster trên desktop đ d dàng s d ng cho các l n sau.ể ễ ử ụ ầ
2.1.2. Hướng d n s d ng ph n m m Edraw MindMaster thi t k b n đ t ẫ ử ụ ầ ề ế ế ả ồ ư
duy trong d y h cạ ọ
Sau khi kh i đ ng b ng cách click chu t vào bi u tở ộ ằ ộ ể ượng c a ph n m m Edrawủ ầ ề MindMaster, giao di n làm vi c và các menu c a ph n m m nh sau:ệ ệ ủ ầ ề ư
Hình 2.2. Giao di n làm vi c và các menu c a ph n m mệ ệ ủ ầ ề
Vùng 1: Giao di n làm vi c c a ph n m m.ệ ệ ủ ầ ề
