Mục tiêu của đề tài Nâng cao kỹ năng làm bài văn nghị luận về một tác phẩm văn xuôi cho học sinh khối 12 thi tốt nghiệp là đề xuất một vài kinh nghiệm, nhằm nâng cao kỹ năng làm bài nghị luận về một tác phẩm, đoạn trích văn xuôi.
Trang 1SÁNG KI N KINH NGHI M, NĂM H C 20102011 Ế Ệ Ọ
Đ TÀI Ề : NÂNG CAO K NĂNG LÀM BÀI VĂN NGH LU N v Ỹ Ị Ậ ề
M T TÁC PH M VĂN XUÔI CHO H C SINH KH I 12 Ộ Ẩ Ọ Ố
THI T T NGHI P Ố Ệ
0O0
A/ Đ T V N Đ :Ặ Ấ Ề
1/ Trong ch ng trình Ng văn 12, các tác ph m đo n trích vănươ ữ ẩ ạ xuôi chi m m t v trí quan tr ng. Vì th , trong đ thi t t nghi p và đ iế ộ ị ọ ế ề ố ệ ạ
h ccao đ ng, câu h i v tác ph m văn xuôi luôn chi m m t t l cao,ọ ẳ ỏ ề ẩ ế ộ ỷ ệ kho ng 50 % tr lên. ph n ph n riêng dành cho ph n l a ch n, n u đả ở Ở ầ ầ ầ ự ọ ế ề theo chương trình c b n là th , thì đ theo chơ ả ơ ề ương trình Nâng cao s làẽ văn xuôi, và ngượ ạc l i. Trong th c t , khi ki m tra và thi t t nghi p hayự ế ể ố ệ
đ i h c cao đ ng, h c sinh chúng ta l i thích l a ch n câu h i v tácạ ọ ẳ ọ ạ ự ọ ỏ ề
ph m, đo n trích văn xuôi nhi u h n. Nhi u em h c chẩ ạ ề ơ ề ọ ương trình c b nơ ả
v n c ch n đ ph n Nâng cao mi n là có câu h i v văn xuôi. Có thẫ ứ ọ ề ở ầ ễ ỏ ề ể
do nhi u lý do sau:ề
@ H c sinh không t tin v i d ng đ phân tích m t bài th đo nọ ự ớ ạ ề ộ ơ ạ
th , đòi h i s c m nh n tinh t , trình bày ph i bi u c m.ơ ỏ ự ả ậ ế ả ể ả
@ Nhi u em ng nh n v i d ng đ ngh lu n v tác ph m văn xuôiề ộ ậ ớ ạ ề ị ậ ề ẩ
d h n, b i các em đã n m c t truy n, nhân v t, n i dung tác ph m…ễ ơ ở ắ ố ệ ậ ộ ẩ
Di n đ t không c n nhi u s bi u c m.ễ ạ ầ ề ự ể ả
Th nh ng, th c t cho th y, các câu h i v tác ph m văn xuôiế ư ự ế ấ ỏ ề ẩ phong phú, đa dang h n, yêu c u cao h n v vi c hi u đ và xây d ng hơ ầ ơ ề ệ ể ề ự ệ
th ng lu n đi m. Đ c bi t trong nh ng năm g n đây, cùng v i vi c đ iố ậ ể ặ ệ ữ ầ ớ ệ ổ
m i ki m tra đánh giá, nhi u câu h i nh m ki m tra m c đ Thông hi uớ ể ề ỏ ằ ể ứ ộ ể
và v n d ng t p trung nhi u v ngh lu n m t tác ph m đo n trích vănậ ụ ậ ề ề ị ậ ộ ẩ ạ xuôi, khi n không ít h c sinh b ng , nh : phân tích ý nghĩa nhan đế ọ ỡ ỡ ư ề truy n, tình hu ng truy n, chi ti t tình ti t truy n, đ c s c ngh thu tệ ố ệ ế ế ệ ặ ắ ệ ậ truy n, giá tr hi n th c, giá tr nhân đ o, …ệ ị ệ ự ị ạ
Trong khi đó, trong chương trình Ng văn l p 12, phân môn Làmữ ớ văn chi m v trí nh bé, ch a hình thành cho h c sinh nh ng k năng phânế ị ỏ ư ọ ữ ỹ tích các d ng đ , cách xây d ng lu n đi m.ạ ề ự ậ ể
Trang 22/ C th , chụ ể ở ương trình c b n, ti t 63 có bài ơ ả ế Ngh Lu n V ị ậ ề
M t ộ Tác Ph m, M t Đo n Trích Văn Xuôi ẩ ộ ạ ( trang 343526, SGK Ngữ Văn 12, t p 2 ) ậ l i r t chung chung, ch đ a ra 2 bài t p:ạ ấ ỉ ư ậ
Bài t p 1: Phân tích truy n ng n Tinh th n th d c c a Nguy nậ ệ ắ ầ ể ụ ủ ễ Công Hoan
Bài t p 2: Hãy tìm hi u s khác nhau v t ng , v gi ng văn gi aậ ể ự ề ừ ữ ề ọ ữ hai văn b n Ch ngả ữ ườ ửi t tù c a Nguy n Tuân và H nh phúc m t tang giaủ ễ ạ ộ ( trích S Đ c a Vũ Tr ng Ph ng ). Gi i thích vì sao có s khác nhau đó.ố ỏ ủ ọ ụ ả ự
Đ r i, ph n Ghi nh ( trang 36 ) ch yêu c u h c sinh n m cácể ồ ở ầ ớ ỉ ầ ọ ắ
n i dung:ộ
Gi i thi u tác ph m ho c đo n trích văn xuôi c n ngh lu nớ ệ ẩ ặ ạ ầ ị ậ
Phân tích giá tr n i dung và ngh thu t theo đ nh hị ộ ệ ậ ị ướng c a đ ho củ ề ặ
m t s khía c nh đ c s c nh t c a tác ph m, đo n trích.ộ ố ạ ặ ắ ấ ủ ẩ ạ
Nêu đánh giá chung v tác ph m, đo n trích.ề ẩ ạ
3/ bài Ở Ôn T p Ph n Làm Vănậ ầ ( ti t PPCT : 95, 96 ) l i đ a ra cácế ạ ư
n i dung ôn t p n ng v lý thuy t, không ích l i gì cho các bài thi s pộ ậ ặ ề ế ợ ắ
di n ra v i h c sinh nh : Đ tài c b n c a văn ngh lu n trong nhàễ ớ ọ ư ề ơ ả ủ ị ậ
trường, l p lu n trong văn ngh lu n, b c c bài văn ngh lu n, di nậ ậ ị ậ ố ụ ị ậ ễ
đ t trong văn ngh lu n.ạ ị ậ
Rõ ràng, nh ng ch d n nh th là quá chung chung và còn quá xa v iữ ỉ ẫ ư ế ớ
nh ng d ng đ thi ngày càng m i m hi n nay. N u ch d ng l i v iữ ạ ề ớ ẻ ệ ế ỉ ừ ạ ở ớ
nh ng n i dung ki n th c nh th , h c sinh chúng ta khó lòng hi u đ ,ữ ộ ế ứ ư ế ọ ể ề xây d ng h th ng lu n đi m lu n c đ y đ đúng v i yêu c u đ Thự ệ ố ậ ể ậ ứ ầ ủ ớ ầ ề ế nên, đa ph n h c sinh khi làm bài v ngh lu n m t tác ph m đo n tríchầ ọ ề ị ậ ộ ẩ ạ văn xuôi thường r i vào các h n ch , sai sót sau:ơ ạ ế
@ Không n m các lu n đi m mà đ yêu c u, nên d n đ n ch kắ ậ ể ề ầ ẫ ế ỉ ể
c t truy n, k v nhân v t m t cách chung chung.ố ệ ể ề ậ ộ
@ M h v các khái ni m: giá tr hi n th c, giá tr nhân đ o nhânơ ồ ề ệ ị ệ ự ị ạ văn, ch t s thi, ngh thu t tr n thu t, tình hu ng truy n, cách k t thúcấ ử ệ ậ ầ ậ ố ệ ế truy n…nên không xây d ng đ các lu n đi m.ệ ự ủ ậ ể
@ Ch nói v n i dung tác ph m, ch a bi t và ít phân tích nghỉ ề ộ ẩ ư ế ệ thu t tác ph m.ậ ẩ
Nh ng h n ch sai sót trên d n đ n k t qu c a bài làm không cao.ữ ạ ế ẫ ế ế ả ủ
T nh ng th c t đó, qua quá trình gi ng d y kh i 12, chúng tôi m nhừ ữ ự ế ả ạ ở ố ạ
d n đ xu t m t vài kinh nghi m dạ ề ấ ộ ệ ưới đây, nh m ằ NÂNG CAO KỸ
NĂNG LÀM BÀI NGH LU N V M T TÁC PH M, ĐO N TRÍCHỊ Ậ Ề Ộ Ẩ Ạ VĂN XUÔI
Trang 3B/ N I DUNG Ộ :
Đ làm để ược, làm t t ki u bài văn ngh lu n v m t tác ph m,ố ể ị ậ ề ộ ẩ
đo n trích văn xuôi, đ u tiên, chúng ta c n trang b cho h c sinh nh ngạ ầ ầ ị ọ ữ
ki n th c và k năng c n thi t sau:ế ứ ỹ ầ ế
@ Nh n bi t các d ng đ ậ ế ạ ề
@ Các yêu c u ( lu n đi m ) ph i có m i d ng đ ầ ậ ể ả ở ỗ ạ ề
@ Cách đánh giá n i dung và ngh thu t c a m t tác ph m vănộ ệ ậ ủ ộ ẩ xuôi
Do v y, đ bài h c Ngh Lu n v M t Tác Ph m, Đo n Trích Văn Xuôiậ ể ọ ị ậ ề ộ ẩ ạ ( Ng văn 12, t p 2, trang 3436 ) và bài Ôn t p ph n Làm văn ( ti tữ ậ ậ ầ ế 100,101,102) th t s hi u qu , giáo viên c n cung c p cho h c sinh cácậ ự ệ ả ầ ấ ọ
ki n th c và k năng trên, sau đó cho h c sinh ti n hành luy n t p v i haiế ứ ỹ ọ ế ệ ậ ớ bài t p sách giáo khoa và nh ng bài t p minh h a tậ ở ữ ậ ọ ương ng. Trong cácứ bài ki m tra đ nh k và các gi tr bài, ph n ngh lu n văn h c, chúng taể ị ỳ ờ ả ầ ị ậ ọ
v a cho h c sinh luy n t p, v a c ng c và u n n n nh ng sai sót. ừ ọ ệ ậ ử ủ ố ố ắ ữ
I/ D ng đ 1: Phân tích ý nghĩa nhan đ tác ph m ạ ề ề ẩ
a/ Cách làm bài: c n nêu đ c các ý sau:ầ ượ
@ Xu t x c a nhan đ : ph i nói rõ nhan đ y đấ ứ ủ ề ả ề ấ ượ ấ ừc l y t đâu, trong hay ngoài tác ph m. ẩ Đ c bi t chú ý v i nh ng tr ặ ế ớ ữ ườ ng h p tác gi có ợ ả quá trình l a ch n, thay đ i nhan đ tác ph m ự ọ ổ ề ẩ Thông thường, nhà văn
thường đ t nhan đ b ng nh ng cách quen thu c nh : ặ ề ằ ữ ộ ư
+ L y tên nhân v t ( chính ) đ t cho tác ph m: Chí Phèo, Lão H cấ ậ ặ ẩ ạ + L y hình nh, chi ti t, tình hu ng đ t cho tác ph m: R ng xà nu,ấ ả ế ố ặ ẩ ừ Chi c thuy n ngoài xa ế ề
+ L y đ tài, ch đ đ t cho tác ph m: Đôi m t, Chi n tranh vàấ ề ủ ề ặ ẩ ắ ế hòa bình, Nh ng đ a con trong gia đình.ữ ứ
@ Nghĩa c th và n tụ ể ấ ượng v nhan đề ề
Trang 4@ Tác d ng, ý nghĩa c a nhan đ trong vi c nêu b t ch đ , t tụ ủ ề ệ ậ ủ ề ư ưởng tác
ph m.ẩ
b/ Nh ng tác ph m văn xuôi chữ ẩ ở ương trình Ng văn 12 có nhan đữ ề hay, được dùng đ ra đ :ể ề
V nh tợ ặ
R ng xà nuừ
Chi c thuy n ngoài xaế ề
V ch ng A Phợ ồ ủ
Ai đã đ t tên cho dòng sôngặ
M t ngộ ười Hà N iộ
Nh ng đ a con trong gia đình.ữ ứ
c/ Ví dụ:
Anh ch hãy gi i thích ý nghĩa nhan đ truy n ng n “ V nh t” c a Kimị ả ề ệ ắ ợ ặ ủ Lân
Gi i thi u tác gi tác ph mớ ệ ả ẩ
Xu t x c a nhan đ : + Ti n thân là ti u thuy t Xóm ng cấ ứ ủ ề ề ể ế ụ ư
+ Vi t l i thành truy n ng n V nh tế ạ ệ ắ ợ ặ + L y tình ti t Tràng nh t v đ đ t ấ ế ặ ợ ể ặ
Ý nghĩa c th : nghĩa đen là nh t đụ ể ặ ược v => t o n tợ ạ ấ ượng, kích thích
s chú ý c a ngự ủ ườ ọi đ c vì thân ph n r rúng c a con ngậ ẻ ủ ười
Ý nghĩa ch đ : nhan đ truy n đã đ nh hủ ề ề ệ ị ướng ch đ tác ph m:ủ ề ẩ
ph n ánh tình c nh thê th m và thân ph n t i nh c c a ngả ả ả ậ ủ ụ ủ ười nông dân nghèo trong n n đói kh ng khi p; s đen t i, b t c c a xã h iạ ủ ế ự ố ế ắ ủ ộ
Vi t Nam trệ ước Cách m ng tháng Tám.ạ
2/ D ng đ Phân tích ý nghĩa tình hu ng truy n ạ ề ố ệ
a/ Cách làm bài: c n đ m b o các ý c b n sau:ầ ả ả ơ ả
Gi i thi u tác gi tác ph m.ớ ệ ả ẩ
Trình bày tóm lược tình hu ng truy nố ệ
n tẤ ượng và nh n xét v tình hu ng truy n: s đ c đáo, s c h p d n,ậ ề ố ệ ự ộ ứ ấ ẫ đóng góp vào s phát tri n c t truy n và nhân v t.ự ể ố ệ ậ
Ý nghĩa c a tình hu ng truy n trong vi c th hi n ch đ ủ ố ệ ệ ể ệ ủ ề
b/ Nh ng tác ph m có tình hu ng truy n c n chú ý:ữ ẩ ố ệ ầ
Vi hành c a Nguy n Ái Qu củ ễ ố
H nh phúc c a m t tang gia, trích S đ c a Vũ Tr ng Ph ngạ ủ ộ ố ỏ ủ ọ ụ
V Nh t c a Kim Lânợ ặ ủ
Chi c thuy n ngoài xa c a Nguy n Minh Châuế ề ủ ễ
Nh ng đ a con trong gia đình c a Nguy n Thiữ ứ ủ ễ
Trang 5c/ Ví d minh h aụ ọ :
Phân tích tình hu ng truy n ố ệ Chi c thuy n ngoài xa ế ề c a Nguy n Minhủ ễ Châu
Gi i thi u Nguy n Minh Châu và truy n ng n Chi c thuy n ngoài xaớ ệ ễ ệ ắ ế ề
Tái hi n tình hu ng truy nệ ố ệ
Ấ ượn t ng và đ c s c c a tình hu ng: h p d n, đ c đáo và đ y ngh chặ ắ ủ ố ấ ẫ ộ ầ ị lý: c nh thiên nhiên tuy t đ p nh ng c nh đ i thì đen t i, ngả ệ ẹ ư ả ờ ố ườ ợ i v
t t l i b ch ng ngố ạ ị ồ ược đãi, người có thi n chí giúp đ l i b n n nhânệ ỡ ạ ị ạ
t ch i quy t li t…ừ ố ế ệ
Ý nghĩa ch đ c a tình hu ng:ủ ề ủ ố
+ Giá tr hi n th c: ph n ánh hi n th c cu c s ng m u sinh, n n b oị ệ ự ả ệ ự ộ ố ư ạ ạ hành gia đình
+ Giá tr nhân đ o: bày t cái nhìn nhân đ o c a tác gi v cu c s ng,ị ạ ỏ ạ ủ ả ề ộ ố con người
+ Bày t quan ni m ngh thu t: ngỏ ệ ệ ậ ười ngh sĩ và ngh thu t ph i g nệ ệ ậ ả ắ
bó v i đ i s ng…ớ ờ ố
3/ D ng đ Phân tích toàn b tác ph m văn xuôi: ạ ề ộ ẩ
D ng đ này đã quen thu c, và xu hạ ề ộ ướng hi n nay ít dùng đ n. ệ ế
a/ Cách làm bài:
Phân tích n i dung tác ph mộ ẩ
Phân tích ngh thu t tác ph mệ ậ ẩ
Tuy nhiên, h c sinh thọ ường quen nh n xét ngh thu t th ca, còn l i lúngậ ệ ậ ơ ạ túng v i ngh thu t c a tác ph m văn xuôi, nh t là truy n ng n. Chúng taớ ệ ậ ủ ẩ ấ ệ ắ
c n ch ra các khía c nh ngh thu t c a m t tác ph m văn xuôi, truy nầ ỉ ạ ệ ậ ủ ộ ẩ ệ
ng n. ắ
b/ Cách phân tích ngh thu t c a m t tác ph m văn xuôiệ ậ ủ ộ ẩ
Ngh thu t d ng chuy n: c t truy n, hay tình hu ng truy n, k t c uệ ậ ự ệ ố ệ ố ệ ế ấ
Ngh thu t xây d ng nhân v t: tâm lý, tính cách, t tệ ậ ự ậ ư ưởng, nhân v tậ
đ i l p, nhân v t ph trố ậ ậ ụ ợ
Các chi ti t, tình ti t đ c s cế ế ặ ắ
Cách k t thúc truy nế ệ
Gi ng vănọ
* Khi c n đánh giá ngh thu t cu i m i bài phân tích tác ph m văn xu i,ầ ệ ậ ố ỗ ẩ ố chúng ta cũng d a trên nh ng khía c nh này.ự ữ ạ
4/ D ng đ Phân tích nhân v t: ạ ề ậ
Trang 6Đây là d ng đ không m i, nh ng hi n nay, xu hạ ề ớ ư ệ ướng đ bài chề ỉ
t p trung phân tích m t vài khía c nh c a nhân v t, nh t là ngh thu tậ ộ ạ ủ ậ ấ ệ ậ xây d ng nhân v t, nên ít nhi u gây b ng cho h c sinh. ự ậ ề ỡ ỡ ọ
a/ Phân tích m t đ c đi m v n i dung, ngh thu t c a nhân v t:ộ ặ ể ề ộ ệ ậ ủ ậ
* Cách làm bài: các ý c n đ t:ầ ạ
Gi i thi u tác gi tác ph m, nhân v tớ ệ ả ẩ ậ
Phân tích nhân v t theo yêu c u đ : s ph n, tính cách ph m ch t, tâm líậ ầ ề ố ậ ẩ ấ
Đánh giá v nhân v t:ề ậ
+ Ý nghĩa c a nhân v t trong vi c th hi n ch đ t tủ ậ ệ ể ệ ủ ề ư ưởng tác
ph m.ẩ
+ Ngh thu t xây d ng nhân v t: thành công m t nào: tâm lí, sệ ậ ự ậ ở ặ ố
ph n, tính cách ph m ch t, t tậ ẩ ấ ư ưởng; nh ng th pháp và hình nh chi ti tữ ủ ả ế
đi g n li n, làm nên nhân v t; ngôn ng nhân v t; cách k v nhân v t…ắ ề ậ ữ ậ ể ề ậ
* M t s d ng đ quen thu c trong chộ ố ạ ề ộ ương trình Ng văn 12, đữ ược
v n d ng trong các k thi t t nghi p và đ i h c cao đ ngậ ụ ỳ ố ệ ạ ọ ẳ
@ V đ c đi m n i dungề ặ ể ộ :
Phân tích s c s ng ti m tàng c a nhân v t M trong V ch ng A Phứ ố ề ủ ậ ị ợ ồ ủ
c a Tô Hoài.ủ
Phân tích nhân v t Tràng trong V Nh t c a Kim Lân.ậ ợ ặ ủ
Phân tích nhân v t Tnu trong R ng xà nu c a Nguy n Trung Thành.ậ ừ ủ ễ
V đ p c a ngẻ ẹ ủ ười đàn bà hàng chài trong Chi c Thuy n Ngoài Xa c aế ề ủ Nguy n Minh Châu.ễ
Phân tích nhân v t Vi t, Chi n trong Nh ng đ a con trong gia đình c aậ ệ ế ữ ứ ủ Nguy n Thi.ễ
@ V đ c đi m ngh thu tề ặ ể ệ ậ :
Phân tích di n bi n tâm lí nhân v t M trong đêm xuân tình, đêm mùaễ ế ậ ị đông
Phân tích di n bi n tâm lí bà c T trong V nh tễ ế ụ ứ ợ ặ
Nh n xét v ngh thu t xây d ng Vi t trong Nh ng đ a con trong giaậ ề ệ ậ ự ệ ữ ứ đình
b/ Phân tích nhân v t theo m t nh n đ nh so sánhậ ộ ậ ị :
@ Phương pháp làm bài:
Gi i thi u tác gi , tác ph m, nhân v tớ ệ ả ẩ ậ
Phân tích nh ng đ c đi m c a nhân v t, t p trung phân tích sâu nh ngữ ặ ể ủ ậ ậ ữ
đ c đi m liên quan đ n nh n đ nhso sánh.ặ ể ế ậ ị
Kh ng đ nh tính đúng, hay c a nh n đ nh v nhân v tẳ ị ủ ậ ị ề ậ
Nêu ý nghĩa c a nh n đ nh, so sánh v nhân v t.ủ ậ ị ề ậ
Trang 7@ Ví d : ụ
Trong Ch ngữ ườ ửi t tù, vì sao nhà văn l i ví t m lòng c a Viên qu nạ ấ ủ ả
ng c nh “ m t thanh âm trong tr o chen vào gi a m t b n đàn màụ ư ộ ẻ ữ ộ ả
nh c lu t đ u h n lo n xô b !” ?ạ ậ ề ỗ ạ ồ
Trong tác ph m M t ngẩ ộ ười Hà N i, vì sao Nguy n Kh i l i g i nhânộ ễ ả ạ ọ
v t bà Hi n là “ h t b i vàng c a Hà N i”.ậ ề ạ ụ ủ ộ
* G i ý khái quát:ợ
Ý 1: gi i thi u Nguy n Kh i, tác ph m M t ngớ ệ ễ ả ẩ ộ ười Hà N i.ộ
Ý 2: V nhân v t bà Hi nề ậ ề
Ý 3: Vì sao bà Hi n đề ược so sánh là h t b i vàng c a Hà N iạ ụ ủ ộ
Ý 4: ý nghĩa c a hình nh so sánhủ ả
5/ D ng đ phân tích m t khía c nh c a tác ph m ạ ề ộ ạ ủ ẩ :
Đây là d ng đ r t thông d ng, phù h p v i c u trúc câu h i 5ạ ề ấ ụ ợ ớ ấ ỏ
đi m và m c đích ki m tra m c đ v n d ng cao c a đ thi t t nghi pể ụ ể ứ ộ ậ ụ ủ ề ố ệ
và đ i h c cao đ ng.ạ ọ ẳ
a/ Phân tích m t khía c nh n i dungộ ạ ộ :
@ Phân tích giá tr hi n th c:ị ệ ự
* Cách làm bài: các ý ph i có:ả
Y1 Gi i thuy t v giá tr hi n th cớ ế ề ị ệ ự
Y2 Giá tr hi n th c đị ệ ự ược th hi n qua tác ph m:ể ệ ẩ
+ Tác ph m đã tái hi n hi n th c gì? Xã h i nào? C a t ng l pẩ ệ ệ ự ộ ủ ầ ớ nào? Làm rõ hi n th c mà nhân v t chính ph i gánh ch uệ ự ậ ả ị
+ Nhà văn đã ch rõ nguyên nhân c a hi n th c trên?ỉ ủ ệ ự
+ Thái đ , cách gi i quy t c a nhà văn trộ ả ế ủ ước hi n th c đó.ệ ự
Ý 3 Đánh giá m c đ thành công, đóng góp c a tác ph m v giá tr hi nứ ộ ủ ẩ ề ị ệ
th c: Đ tài m i hay cũ? T tự ề ớ ư ưởng và thái đ c a nhà văn? Cách vi t? Ýộ ủ ế nghĩa c a hi n th c đó đ i v i ngày nay.ủ ệ ự ố ớ
* Ví d minh h a ụ ọ ( Ý 2 ): Phân tích giá tr hi n th c trong tác ph m Vị ệ ự ẩ ợ
nh t c a Kim Lân.ặ ủ
+ V nh t đã tái hi n sinh đ ng, chân th t n n đói kh ng khi p năm tợ ặ ệ ộ ậ ạ ủ ế Ấ
D u: qua hình nh xóm ng c , qua tình c nh gia đình Tràng, qua hìnhậ ả ụ ư ả
nh ng i v nh t, qua chuy n nh t v bi th m, qua b a ăn đón dâu
+ Nguyên nhân c a hi n th c trên là do th c dân Pháp, phát xít Nh tủ ệ ự ự ậ
+ Nhà văn thương c m sâu s c, m ra hả ắ ở ướng gi i quy t hi n th c: sả ế ệ ự ự
thương yêu, lòng c u mang và ni m l c quan giúp nh ng ngư ề ạ ữ ười nông dân nghèo kh vổ ượt qua cái ch t, n n đói.ế ạ
@ Phân tích giá tr nhân đ o:ị ạ
Trang 8Ý 1: Gi i thuy t v giá tr nhân đ oớ ế ề ị ạ
Ý 2: Giá tr nhân đ o đị ạ ược th hi n trong tác ph m:ể ệ ẩ
+ Nhà văn th u hi u đ ng c m n i kh c a nhân v t.ấ ể ồ ả ỗ ổ ủ ậ
+ T cáo s tàn ác c a các th l c b t lố ự ủ ế ự ấ ương
+ Phát hi n, kh ng đ nh, ng i ca nh ng giá tr , ph m ch t, v đ pệ ẳ ị ợ ữ ị ẩ ấ ẻ ẹ
c a con ngủ ười
+ Tin tưởng trân tr ng nh ng ọ ữ ước m , kh năng c a con ngơ ả ủ ười vào
cu c s ng.ộ ố
Ý 3: Đánh giá m c đ thành công, s m i m hay sâu s c c a t tứ ộ ự ớ ẻ ắ ủ ư ưở ng nhân đ o.ạ
* Ví dụ: Phân tích giá tr nhân đ o trong tác ph m V Nh t, V ch ng Aị ạ ẩ ợ ặ ợ ồ
Ph ủ
b/ Phân tích m t khía c nh v ngh thu tộ ạ ề ệ ậ
@ Phân tích đ c s c ngh thu t c a truy nặ ắ ệ ậ ủ ệ : phân tích theo các ý đã
nói cu i trang 5.ở ố
@ Phân tích tình hu ng truy nố ệ : đã tách riêng thành m t d ng đ ( d ngộ ạ ề ạ
đ 2, trang 4 )ề
@ Phân tích khuynh hướng s thi và c m h ng lãng m nử ả ứ ạ :
* Cách làm bài: ph n thân bàiầ
Ý 1: Gi i thuy t khái quát v khuynh hớ ế ề ướng s thi và c m h ng lãngử ả ứ
m nạ
Ý 2: Bi u hi n c a khuynh hể ệ ủ ướng s thi trong tác ph m, qua các phử ẩ ươ ng
di n: + đ tàiệ ề
+ ch đủ ề
+ nhân v t chínhậ
+ gi ng đi uọ ệ
Ý 3: Bi u hi n c a c m h ng lãng m n trong tác ph m: ể ệ ủ ả ứ ạ ẩ
+ c m h ng, tình c m, c m xúc, gi ng đi u k chuy n, hình nhả ứ ả ả ọ ệ ể ệ ả chi ti t lãng m nế ạ
+ kh ng đ nh ng i ca tin tẳ ị ợ ưởng vào các giá tr cao đ p s chi nị ẹ ẽ ế
th ngắ
+ cách k t thúc truy nế ệ
* Ví d tiêu bi uụ ể : Khuynh hướng s thi và c m h ng lãng m n đử ả ứ ạ ượ c
th hi n nh th nào trong truy n ng n R ng Xà Nu c a Nguy n Trungể ệ ư ế ệ ắ ừ ủ ệ Thành ?
6/ D ng đ Phân tích m t chi ti t, hình nh, m t đo n văn ạ ề ộ ế ả ộ ạ
Trang 9a/ Ví dụ: Phân tích ý nghĩa hình t ng ượ R ng xà nu ừ trong tác ph n cùngẩ tên c a Nguy n Trung Thành.ủ ễ
Trong cu i truy n ố ệ Chi c thuy n ngoài xa ế ề , ngh s Phùng nhìn k vàệ ỹ ỹ lâu h n vào t m nh thì th y hình nh gì? Ý nghĩa?ơ ấ ả ấ ả
Phân tích ý nghĩa hình nh: chi c lò g ch hoang, bát cháo hành trongả ế ạ truy n ng n ệ ắ Chí Phèo c a Nam Cao.ủ
b/ Cách làm bài: các ý c b n c n đ m b oơ ả ầ ả ả
Ý 1: tái hi n chi ti t, tình ti t, hình nh, v trí và tình hu ng mà chi ti tệ ế ế ả ị ố ế
xu t hi nấ ệ
Ý 2: Phân tích ý nghĩa bi u đ t v n i dung và ngh thu t c a chi ti t,ể ạ ề ộ ệ ậ ủ ế hình nhả
Ý 3: Đánh giá s đ c s c c a chi ti t hình nh trong vi c th hi n chự ặ ắ ủ ế ả ệ ể ệ ủ
đ t tề ư ưởng tác ph m, trong thành công c a ngh thu t tác ph m.ẩ ủ ệ ậ ẩ
C. K T LU N: Ế Ậ
I/ Ý nghĩa c a đ tài ủ ề :
Rõ ràng, đ tài mà chúng ta đang trên đây không mang tính ch tề ấ phát hi n v m t ki n th c lý thuy t, mà là nh ng t ng k t kinh nghi mệ ề ặ ế ứ ế ữ ổ ế ệ
v các D ng đ ph bi n, hay xu t hi n trong các k thi t t nghi p vàề ạ ề ổ ế ấ ệ ỳ ố ệ
đ i h c cao đ ng nh ng năm g n đây. Vì th , nó r t thi t th c cho h cạ ọ ẳ ữ ầ ế ấ ế ự ọ sinh làm t t các thao tác làm bài văn ngh lu n v m t tác ph m, đo nố ị ậ ề ộ ẩ ạ trích văn xuôi:
Giúp nh n di n đúng các d ng đ , xác đ nh đúng tr ng tâm yêu c uậ ệ ạ ề ị ọ ầ
đ bài.ề
Giúp h c sinh ch đ ng xây d ng các lu n đi m, lu n c đ y đ , sátọ ủ ộ ự ậ ể ậ ứ ầ ủ đúng v i đáp án ch m c a kì thi. Tránh các hi n tớ ấ ủ ệ ượng l c đ , l c ý,ạ ề ạ thi u ý, s p x p ý l n x n, hay vi t lan man, k l dài dòng v tácế ắ ế ộ ộ ế ể ể ề
ph m mà không đ t đẩ ạ ược các yêu c u c a đ ra.ầ ủ ề
Giúp m nh d n đánh giá m c đ thành công v n i dung ch đ vàạ ạ ứ ộ ề ộ ủ ề
đ c s c ngh thu t c a tác ph m văn xuôi, tránh đánh giá chungặ ắ ệ ậ ủ ẩ chung, xa l v i tác ph m. Tránh l i h c thu c lòng bài t sách v hayạ ớ ẩ ố ọ ộ ừ ở văn m u.ẫ
N u chúng ta cung c p đ y đ các d ng đ , các ý c n ph i có m iế ấ ầ ủ ạ ề ầ ả ở ỗ
đ bài, và th c hi n luy n t p nhi u qua các bài ki m tra thề ự ệ ệ ậ ề ể ường xuyên, các đ t ki m tra h c k , thi th …h c sinh s làm bài t t h n, đ t đi mợ ể ọ ỳ ử ọ ẽ ố ơ ạ ể cao h n trong các k thi t t nghi p và đ i h c cao đ ng.ơ ỳ ố ệ ạ ọ ẳ
Trang 10II/ TÍNH KH THI VÀ K T QU V N D NG C A Đ TÀIẢ Ế Ả Ậ Ụ Ủ Ề :
1/ V i sáu d ng đ chính nh v y, chúng ta s l ng ghép trang b ki nớ ạ ề ư ậ ẽ ồ ị ế
th c lý thuy t, cho luy n t p và c ng c , ch nh s a cho h c sinh nh ngứ ế ệ ậ ủ ố ỉ ử ọ ở ữ
ti t h c sau:ế ọ
Bài Ngh lu n v m t tác ph m, đo n trích văn xuôi: 01 ti t ( PPCT:ị ậ ề ộ ẩ ạ ế
63 )
Ôn t p Ph n Làm văn: 02 ti t ( PPCT 94, 95)ậ ầ ế
Ôn t p văn h c : 04 ti t ( ti t 49, ti t 100,101,102 )ậ ọ ế ế ế
Các ti t bài vi t ngh lu n văn h c: bài vi t s 3, 4, 5, 6, 7.ế ế ị ậ ọ ế ố
Các ti t tr bài vi t v ngh lu n văn h c 3, 4, 5, 6, 7: 07 ti t.ế ả ế ề ị ậ ọ ế
Vi c v n d ng các d ng đ này s giúp chúng ta có nhi u câu h i phongệ ậ ụ ạ ề ẽ ề ỏ phú cho các bài ki m tra. Do đó tính kh thi s r t cao, r t d dàng v nể ả ẽ ấ ấ ễ ậ
d ng.ụ
Đ c bi t, trong quá trình ôn t p cho h c sinh thi t t nghi p, h c sinh sặ ệ ậ ọ ố ệ ọ ẽ
được luy n t p nhu n nhuy n h n. ệ ậ ầ ễ ơ
2/ Đánh Giá K t Qu V n D ng Đ Tài: ế ả ậ ụ ề
Năm h c qua, v i ý th c trách nhi m c a m t t trọ ớ ứ ệ ủ ộ ổ ưởng, người vi tế
v a gi ng d y v a đúc rút kinh nghi m, h th ng các d ng đ , tri n khaiừ ả ạ ừ ệ ệ ố ạ ề ể thành chuyên đ 2 cho t th c hi n trong h c kì 2 năm h c 20102011.ề ổ ự ệ ọ ọ
Th c hi n s ch đ o c a S Giáo d c đào t o v đ i m i ki m tra đánhự ệ ự ỉ ạ ủ ở ụ ạ ề ổ ớ ể giá, bàn giao ch t lấ ượng gi ng d y, T Ng văn trả ạ ổ ữ ường THPT TRườ ng Chinh đã ti n hành đ i m i ki m tra đánh giá: xây d ng ma tr n đ , tíchế ổ ớ ể ự ậ ề lũy ngân hàng đ ki m tra, th c hi n ki m tra chung ch m chéo cho toànề ể ự ệ ể ấ
th h c sinh kh i 12. Nh đó, chúng tôi đã bể ọ ố ờ ước đ u đánh giá đầ ược hi uệ
qu c a đ tài qua k t qu ngày m t t t h n các kì ki m tra h c kì 2,ả ủ ề ế ả ộ ố ơ ở ể ọ thi th t t nghi p. Đ i chi u k t qu thi th t t nghi p c a h c sinh l pử ố ệ ố ế ế ả ử ố ệ ủ ọ ớ
12 năm h c 20092010 v i năm h c 20102011 giúp chúng tôi tin tọ ớ ọ ưở ng vào thành công c a đ tài. Ch c ch n trong năm sau, hi u qu s đ t caoủ ề ắ ắ ệ ả ẽ ạ
h n.ơ
NH 09 10 Đi m 910 Đi m 7,08,9 Đi m 5,06,9 Đi m 5,0ể ể ể ể 10
Ts: 475 0 ( 0,0) 15 ( 3,2 ) 160 ( 33,7) 175 ( 36,8)
NH 1011
Ts: 329 01 (0,3) 27 (8,2) 169 ( 51,4) 197 ( 59,9)
* Ngu n s li u: phòng h c v trồ ố ệ ọ ụ ường THPT TRường Chinh