SKKN: Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy – Địa Lí 12 – Chương trình chuẩn

Để thực hiện thành công đề tài này người giáo viên cần phải tìm hiểu tâm lý, đối tượng học sinh, cần có sự so sánh về các phương pháp mà mình đã thực hiện cùng một bài dạy ở nhiều đối tượng, nhiều lớp khác nhau từ đó rút ra đâu là phương pháp mà các em yêu thích và đưa lại hiệu quả cao.

Trang 1

H th ng hóa ki n th c b ng s đ t duy – Đ a Lí 12 – Ch ệ ố ế ứ ằ ơ ồ ư ị ươ ng trình chu n ẩ

ki n đ phát huy ngu n l c con ngệ ể ồ ự ười – y u t c b n đ phát tri n xã h i, tăngế ố ơ ả ể ể ộ

trưởng kinh t nhanh và b n v ng. Trong Ngh quy t Trung ế ề ữ ị ế ương II khóa VIII

kh ng đ nh “ẳ ị Ph ươ ng pháp giáo d c ph i phát huy tính tích c c, t giác, ch ụ ả ự ự ủ

đ ng, t duy sáng t o c a ng ộ ư ạ ủ ườ ọ i h c, b i d ồ ưỡ ng năng l c t h c, lòng say mê ự ự ọ

h c t p và ý chí v ọ ậ ươ n lên…”.“ Đ i m i m nh m ph ổ ớ ạ ẽ ươ ng pháp giáo d c và đào ụ

t o, kh c ph c l i truy n th m t chi u, rèn luy n n p t duy, sáng t o c a ạ ắ ụ ố ề ụ ộ ề ệ ế ư ạ ủ

ng ườ ọ i h c, t ng b ừ ướ c áp d ng các ph ụ ươ ng pháp tiên ti n và ph ế ươ ng ti n hi n ệ ệ

đ i vào quá trình d y h c ạ ạ ọ …”.

Vi c đ i m i phệ ổ ớ ương pháp d y h c theo hạ ọ ướng phát huy tính tích c c c a ng iự ủ ườ

h c đ nâng cao hi u qu trong nghiên c u và h c t p các c p h c ph thông vàọ ể ệ ả ứ ọ ậ ở ấ ọ ổ

c s luôn đở ở ược các nhà qu n lý, các nhà giáo d c đ u t nghiên c u và phát tri nả ụ ầ ư ứ ể

m nh trong vài th p niên tr l i đây.ạ ậ ở ạ

Vi c phát tri n t duy cho h c sinh và gi ng d y ki n th c v th gi i xung quanhệ ể ư ọ ả ạ ế ứ ề ế ớ luôn là m t trong nh ng u tiên hàng đ u c a nh ng ng i làm công tác giáo d c.ộ ữ ư ầ ủ ữ ườ ụ

Nh m hằ ướng các em đ n m t ph ng cách h c t p tích c c và t ch , ng i giáoế ộ ươ ọ ậ ự ự ủ ườ viên không ch c n giúp các em khám phá các ki n th c m i mà còn ph i giúp các emỉ ầ ế ứ ớ ả

h th ng đ c nh ng ki n th c đó. Đ làm đ c đi u đó thì v n đ đ u tiên làệ ố ượ ữ ế ứ ể ượ ề ấ ề ầ

người giáo viên c n bi t rõ quy lu t c a hai bán c u não: ầ ế ậ ủ ầ Bán c u não trái thiên vầ ề Giáo viên: LÊ XUÂN KH I – TrẢ ường PTTH Trường Chinh 1

Trang 2

kh năng lôgíc khoa h c, x lí d li u, kh năng phân tích, gi i quy t tu n t ả ọ ử ữ ệ ả ả ế ầ ự Trong khi đó, bán c u não ph i thiên v t duy tầ ả ề ư ưởng tượng, màu s c, sáng t o.ắ ạ Chính vì v y d y h c theo “ậ ạ ọ S đ t duy ơ ồ ư ” s phát huy t t kh năng ho t đ ngẽ ố ả ạ ộ

c a c hai bán c u não, giúp cho ngủ ả ầ ườ ọi h c có kh năng gả hi nh , phát tri n nh nớ ể ậ

th c, t duy, óc t ng tứ ư ưở ượng và kh năng sáng t o… Ngả ạ ườ ọi h c là ch th ho tủ ể ạ

đ ng chi m lĩnh tri th c, k năng, k x o và thái đ ch không ph i là “ộ ế ứ ỹ ỹ ả ộ ứ ả cái bình

ch a ki n th c ứ ế ứ ” m t cách ch đ ng.ộ ủ ộ

I.2. C s th c ti n: ơ ở ự ễ

Qua nghiên c u lí thuy t v s đ t duy cũng nh nh ng thành công vi c ápứ ế ề ơ ồ ư ư ữ ệ

d ng các ph ng pháp c a s đ t duy, tôi th y s đ t duy có nhi u l i ích trongụ ươ ủ ơ ồ ư ấ ơ ồ ư ề ợ

gi ng d y và h c t p b môn Đ A LÍ, t o cho h c sinh h ng thú h c t p và rèn luy nả ạ ọ ậ ộ Ị ạ ọ ứ ọ ậ ệ năng l c t duy đ c l p, sáng t o, rèn luy n năng l c t h c, sáng t o cho h c sinh vàự ư ộ ậ ạ ệ ự ự ọ ạ ọ giúp h c sinh có cái nhìn t ng th v t ng bài, t ng ch ng và toàn b ch ng trình.ọ ổ ể ề ừ ừ ươ ộ ươ

Hi n nay trệ ở ường THPT nói chung và Trường THPT Trường Chinh nói riêng, đa s h c sinh thố ọ ường lườ ọi h c các môn xã h i, trong đó có b môn Đ A LÍộ ộ Ị

b i vì các em cho r ng các môn xã h i ph i m t nhi u th i gian cho vi c h cở ằ ộ ả ấ ề ờ ệ ọ

“thu c lòng” bài cũ trong khi r t khó ch n trộ ấ ọ ường đ thi Đ i H c. Bên c nh đó,ể ạ ọ ạ

phương pháp d y h c truy n th ng cũng ph n nào làm gi m đi h ng thú c a cácạ ọ ề ố ầ ả ứ ủ

em khi ti p c n v i b môn, d n đ n chán ghét môn h c và ch h c đ đ i phóế ậ ớ ộ ẫ ế ọ ỉ ọ ể ố nên ch t lấ ượng h c t p ch a cao. ọ ậ ư

Nh m phát huy tính tích c c, ch đ ng, sáng t o c a h c sinh trong quá trìnhằ ự ủ ộ ạ ủ ọ

ti p c n và lĩnh h i ki n th c b môn Đ A LÍ. K t khi s Giáo d c m l p t pế ậ ộ ế ứ ộ Ị ể ừ ở ụ ở ớ ậ

hu n v đ i m i PPDH cho giáo viên trong t nh. Tôi đã ti n hành đ i m i phấ ề ổ ớ ỉ ế ổ ớ ươ ngpháp, kĩ thu t d y h c. Trong quá trình d y h c tôi đã s d ng nhi u phậ ạ ọ ạ ọ ử ụ ề ươ ngpháp, kĩ thu t d y h c khác nhau tùy thu c vào t ng bài, t ng kh i h c; th m chíậ ạ ọ ộ ừ ừ ố ọ ậ cùng m t bài nh ng tôi đã áp d ng nhi u phộ ư ụ ề ương pháp khác nhau đ so sánh,ể trong đó tôi th y phấ ương pháp “H th ng hóa ki n th c bài h c b ng s đ t ệ ố ế ứ ọ ằ ơ ồ ư

Giáo viên: LÊ XUÂN KH I – TrẢ ường PTTH Trường Chinh 2

Trang 3

duy” đã phát huy được tính tích c c, ch đ ng c a h c sinh, đ c bi t là giúp cácự ủ ộ ủ ọ ặ ệ

em d n m b t, d nh ki n th c bài h c; th i gian đ u t cho h c bài vào cácễ ắ ắ ễ ớ ế ứ ọ ờ ầ ư ọ

đ t ki m tra, thi h c k , thi cu i năm đợ ể ọ ỳ ố ược gi m đi r t nhi u. T đó đã làm choả ấ ề ừ các em yêu thích môn h c h n và đã đ a l i hi u qu cao trong ch t lọ ơ ư ạ ệ ả ấ ượng d y vàạ

h c. Chính vì v y mà tôi đã m nh d n l a ch n đ tài “ọ ậ ạ ạ ự ọ ề H th ng hóa ki n th c ệ ố ế ứ bài h c b ng s đ t duy ọ ằ ơ ồ ư ”.

II. Ph n th hai:ầ ứ NH NG BI N PHÁP GI I QUY T V N Đ : Ữ Ệ Ả Ế Ấ Ề

Đ áp d ng và th nghi m phể ụ ử ệ ương pháp c a mình, b t đ u t đ u năm h củ ắ ầ ừ ầ ọ

2009 2010 tôi đã ti n hành kh o sát, tìm hi u tình hình h c t p, tình hình ti pế ả ể ọ ậ ế

c n v i n i dung và phậ ớ ộ ương pháp m i c a h c sinh nói chung, đ c bi t nh ng l pớ ủ ọ ặ ệ ữ ớ mình tr c ti p gi ng d y đ t đó lên k ho ch cho vi c th c hi n phự ế ả ạ ể ừ ế ạ ệ ự ệ ương pháp

c a mình. V i đ tài này tôi m i ch áp d ng cho h c sinh kh i 12 b t đ u t nămủ ớ ề ớ ỉ ụ ọ ố ắ ầ ừ

h c 2009 – 2010. Đ th c nh ng gi i pháp th nghi m đ ra:ọ ể ự ữ ả ử ệ ề

II.1. Qúa trình chu n b c a giáo viên và h c sinh:ẩ ị ủ ọ

II.1.1. Đ i v i giáo viên:ố ớ

Trước h t c n ph i n m v ng m c đích đào t o c a b môn Đ a lí ế ầ ả ắ ữ ụ ạ ủ ộ ị ở

trường Trung h c ph thông, đ c bi t ph i chú tr ng đ n m i liên h v i th cọ ổ ặ ệ ả ọ ế ố ệ ớ ự

ti n, m i liên h liên môn trong gi ng d y các bài c th ễ ố ệ ả ạ ụ ể

Đ th c hi n thành công đ tài này ngể ự ệ ề ười giáo viên c n ph i tìm hi u tâmầ ả ể

lý, đ i tố ượng h c sinh, c n có s so sánh v các phọ ầ ự ề ương pháp mà mình đã th cự

hi n cùng m t bài d y nhi u đ i tệ ộ ạ ở ề ố ượng, nhi u l p khác nhau t đó rút ra đâu làề ớ ừ

phương pháp mà các em yêu thích và đ a l i hi u qu cao.ư ạ ệ ả

Vì đây là m t thu t ng , m t phộ ậ ữ ộ ương pháp tương đ i m i l đ i v i h cố ớ ạ ố ớ ọ sinh, đ c bi t là đ i v i h c sinh vùng cao, vì v y giáo viên c n làm cho các emặ ệ ố ớ ọ ậ ầ

hi u nh th nào là “ể ư ế s đ t duy ơ ồ ư ” và trong quá trình th c hi n gi ng d y cácự ệ ả ạ

ph n ki n th c có th áp d ng cho các em h th ng hóa ki n th c t ng ph n,ầ ế ứ ể ụ ệ ố ế ứ ừ ầ

t ng n i dung đ các em làm quen d n v i phừ ộ ể ầ ớ ương pháp này

Trang 4

Đ s d ng phể ử ụ ương pháp “H th ng hóa ki n th c b ng s đ t duy”ệ ố ế ứ ằ ơ ồ ư giáo viên c n có s đ u t , chu n b c th cho t ng bài, t ng ph n; ph i nghiênầ ự ầ ư ẩ ị ụ ể ừ ừ ầ ả

c u, thi t k trứ ế ế ướ ừc t ng s đ dùng đ h th ng ki n th c t ng bài, t ng m c;ơ ồ ể ệ ố ế ứ ừ ừ ụ

t đó m i thi t l p s đ t duy c a t ng bài bìa roky ho c gi y kh l n (đừ ớ ế ậ ơ ồ ư ủ ừ ở ặ ấ ổ ớ ồ dùng d y h c), đ c bi t, s d dàng h n đ i v i nh ng ti t s d ng giáo ánạ ọ ặ ệ ẽ ễ ơ ố ớ ữ ế ử ụ Powerpoint

C n ph i đ a ra yêu c u trầ ả ư ầ ước đ i v i h c sinh v t ng ph n, t ng bài đố ớ ọ ề ừ ầ ừ ể các em ch đ ng và phát huy đủ ộ ược tính sáng t o c a các em. ạ ủ

II.1.2. Đ i v i h c sinh:ố ớ ọ

Hoàn thành nhi m v c a ngệ ụ ủ ườ ọi h c sinh đ i v i b môn, đ c bi t trongố ớ ộ ặ ệ

xu hướng chúng ta đang đi sâu vào c i cách giáo d c đ y h c theo phả ụ ạ ọ ương pháp

đ i m i “l y h c sinh làm trung tâm”. Vì v y, m i ti t h c đ thành công cácổ ớ ấ ọ ậ ở ỗ ế ọ ể

em c n có s chu n b bài nhà, c th :ầ ự ẩ ị ở ụ ể

+ Tìm hi u, làm quen v i phể ớ ương pháp thi t k s đ t duy.ế ế ơ ồ ư

+ Tìm hi u trể ước n i dung bài h c, t đó suy nghĩ, t thi t k s đ hóaộ ọ ừ ự ế ế ơ ồ cho n i dung t ng bài, t ng m c mà giáo viên đã đ nh hộ ừ ừ ụ ị ướng

+ T p trình bày trậ ướ ớc l p v v n đ mà mình đã chu n b ề ấ ề ẩ ị

+ L ng nghe và gi i đáp nh ng trao đ i c a các b n.ắ ả ữ ổ ủ ạ

Sau khi k t thúc t ng ph n, t ng bài các em ph i th hi n s đ vào v vàế ừ ầ ừ ả ể ệ ơ ồ ở

t s đ các em l p lu n ki n th c toàn bài, đây là yêu c u b t bu c.ừ ơ ồ ậ ậ ế ứ ầ ắ ộ

Tìm các thông tin, các t li u khác có liên quan đ n bài h c.ư ệ ế ọ

II.2. Ti n hành th nghi m gi i pháp:ế ử ệ ả

Trong ph m vi đ tài này tôi ch áp d ng cho chạ ề ỉ ụ ương trình Đ A LÍ 12 –Ị

Chương trình chu n. Tuy nhiên trong ph m vi đ tài này tôi ch th c hi n cácẩ ạ ề ỉ ự ệ ở bài thu c ph n lý thuy t, còn các bài th c hành tôi thộ ầ ế ự ường d y theo phạ ương pháp khác Sau đây là nh ng gi i pháp mà tôi đã áp d ng:ữ ả ụ

Trang 5

II.2.1: Ví d minh h a v m t ti t giáo án s d ng s đ t duy:ụ ọ ề ộ ế ử ụ ơ ồ ư

Trang 6

II. CÁC KĨ NĂNG S NG C B N ĐỐ Ơ Ả ƯỢC GIÁO D C TRONG BÀI:Ụ

Tìm ki m và x lí thông tin, qu n lí th i gian.ế ử ả ờ

III. CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THU T D Y H C TÍCH C C ĐẬ Ạ Ọ Ự ƯỢC SỬ

VTĐL có ý nghĩa đ c bi t quan tr ng, nh hặ ệ ọ ả ưởng quy t đ nh đ n di nế ị ế ệ

m o t nhiên c a lãnh th Và ch ng m c nh t đ nh, nó còn nh hạ ự ủ ổ ở ừ ự ấ ị ả ưởng đ nế

kh năng phát tri n kinh t xã h i đ t nả ể ế ộ ấ ước. Trong bài h c hôm nay chúng ta sọ ẽ cùng tìm hi u v VTĐL và ph m vi lãnh th c a VN.ể ề ạ ổ ủ

Trang 7

v a có nh hừ ả ưởng gián ti p đ n sế ế ự

phát tri n kinh t xã h i c a đ tể ế ộ ủ ấ

biên gi i trên đ t li n và đớ ấ ề ường bờ

bi n nể ước ta, đ c tên các nọ ước ti pế

giáp sau đó gi i thi u h to đ đ a líớ ệ ệ ạ ộ ị

Trang 8

D a vào Átlat trang 19, em hãy kự ể

tên 1 vài c a kh u qu c t quanử ẩ ố ế

tr ng c a nọ ủ ước ta v i các nớ ước

tin này, đ ng th i v s đ vùng bi nồ ờ ẽ ơ ồ ể

lên b ng cho HS d hình dung và dả ễ ễ

Bước 3: Đ i di n các nhóm lên trìnhạ ệ

bày k t qu th o lu nế ả ả ậ

Trang 9

V s đ vùng bi n Vi t Nam.ẽ ơ ồ ể ệ

Trang 10

Trang 11

Trang 12

Trang 13

Trang 14

Trang 15

Trang 16

Trang 17

Trang 18

Trang 19

Trang 20

Trang 21

Trang 22

Trang 23

Trang 24

Trang 25

Trang 26

Trang 27

Trang 28

Trang 29

Trang 30

Trang 31

Trang 32

Trang 33

Trang 34

Trang 35

Trang 36

Trang 37

III . Ph n th ba:ầ ứ K T QU VÀ HI U QU PH BI N NG D NG N IẾ Ả Ệ Ả Ổ Ế Ứ Ụ Ộ DUNG VÀO TH C TI NỰ Ễ

III.1. K t qu đ t đế ả ạ ược:

III.1.1 K t qu đ nh tính:ế ả ị

Trước yêu c u đ i m i v n i dung, phầ ổ ớ ề ộ ương pháp d y và h c nh hi nạ ọ ư ệ

nay, “L y h c sinh làm trung tâm ấ ọ ”, tôi đã v n d ng, áp d ng nhi u phậ ụ ụ ề ương pháp, cách th c khác nhau cho m i đ n v , m i ph n, m i bài ki n th c, nh ng tôi th yứ ỗ ơ ị ỗ ầ ỗ ế ứ ư ấ

v i vi c áp d ng phớ ệ ụ ương pháp “H th ng hóa ki n th c bài h c b ng s đ t ệ ố ế ứ ọ ằ ơ ồ ư duy” đã phát huy được hi u qu trong quá trình D y – H c. ệ ả ạ ọ Nh có s liên k tờ ự ế

gi a các ý tữ ưởng v i ý tớ ưởng trung tâm nên “ S đ t duy” cho th y m c đ baoơ ồ ư ấ ứ ộ quát, sâu r ng c a v n đ c n tìm hi u. “S đ t duy” có th giúp giáo viên xâyộ ủ ấ ề ầ ể ơ ồ ư ể

d ng bài gi ng m t cách khoa h c; đ ng th i giúp cho h c sinh ti p thu ki n th cự ả ộ ọ ồ ờ ọ ế ế ứ nhanh chóng, sáng t o h n, gi i phóng suy nghĩ theo l i mòn t đó ti t ki m th iạ ơ ả ố ừ ế ệ ờ gian và nh lâu h n.ớ ơ

H c sinh có th s d ng “ọ ể ử ụ S đ t duy ơ ồ ư ” đ h c t p tích c c, ch đ ng và sángể ọ ậ ự ủ ộ

t o h n; có th i khoá bi u và th i gian bi u h c t p c th , rõ ràng; t đó cóạ ơ ờ ể ờ ể ọ ậ ụ ể ừ

phương pháp h c phù h p cho b n thân nên vi c h c tr nên đ n gi n, nh lâu,ọ ợ ả ệ ọ ở ơ ả ớ ngày càng yêu thích môn h c và k t qu h c t p t t h n. ọ ế ả ọ ậ ố ơ

T o cho b n thân thái đ và c m giác t t v vi c h c c a mình; Rèn luy n tạ ả ộ ả ố ề ệ ọ ủ ệ ư duy thông qua thu nh n và t ng h p ki n th c đ ng th i rèn luy n t duy thôngậ ổ ợ ế ứ ồ ờ ệ ư qua m r ng suy nghĩ v ki n th c và có th t giao nhi m v cho chính b nở ộ ề ế ứ ể ự ệ ụ ả thân

III. 1.2 K t qu đ nh l ế ả ị ượ ng:

Đây là b ng th ng kê k t qu ả ố ế ả TRƯỚ và C SAU khi vi c áp d ng ph ngệ ụ ươ

pháp “H th ng hóa ki n th c bài h c b ng s đ t duy ệ ố ế ứ ọ ằ ơ ồ ư ” trong môn Đ a Lí –ị

Chương trình chu n c a h c sinh 3 l p h c (12T5, 12T6, 12C1) Niên khóa: 2011ẩ ủ ọ ở ớ ọ – 2014

Năm h c 2011 2012: ọ ( D y h c b ng các phạ ọ ằ ương pháp, kĩ thu t khác)ậ

Định dạng
Số trang	45
Dung lượng	606,37 KB