SKKN: Tìm hiểu tác phẩm Việt Bắc từ phong cách nghệ thuật của nhà thơ Tố Hữu

Việc tìm hiểu về tác phẩm Việt Bắc chính là tìm hiểu những cái đẹp bí ẩn đó- cái đẹp thuộc về phong cách. Tìm hiểu một tác phẩm văn chương từ phong cách nghệ thuật vẫn được cho là con đường hay nhất để người nghệ sĩ đưa người đọc đến với xứ sở của cái đẹp. Không những thế, còn đánh thức con người niềm đam mê đến với nghệ thuật, hiểu sâu sắc tác phẩm, tìm thấy sự đồng điệu với nhà văn, nhà thơ.

BÁO CÁO K T QU  NGHIÊN C U,  NG D NG SÁNG KI NẾ Ả Ứ Ứ Ụ Ế

1. L i gi i thi u:ờ ớ ệ

Văn chương là m t th  gi i không th  có bút l c nào di n t  h tộ ế ớ ể ự ễ ả ế  

được nh  bi n c  mênh mông không bao gi  v i c n b i m i dòng sông đ uư ể ả ờ ơ ạ ở ọ ề  

đ  v  đó. Nh ng cây bút tài năng nh  muôn vàn ngôi sao sáng mà nh ngổ ề ữ ư ữ  

người yêu văn ch a th  tìm hi u h t v  h  Trong đó ph i nh c đ n Tư ể ể ế ề ọ ả ắ ế ố 

H u­ lá c  đ u c a th  ca cách m ng hi n đ i Vi t Nam. Toàn b  cu c đ iữ ờ ầ ủ ơ ạ ệ ạ ệ ộ ộ ờ  cũng nh  nh ng t p th  t  ư ữ ậ ơ ừ T   y, Vi t B c, Gió l ng, Ra tr n, Máu và ừ ấ ệ ắ ộ ậ   hoa đ n ế M t ti ng đ n, Ta v i ta  ộ ế ờ ớ c a ông đã t o nên m t dòng ch y l chủ ạ ộ ả ị  

s  v  m t nhà th  ử ề ộ ơ “S ng là cho và ch t cũng là cho ố ế ”. Cung đàn th  T  H uơ ố ữ  

được vi t b ng tình yêu c a m t ngế ằ ủ ộ ười chi n sĩ cách m ng su t đ i ph nế ạ ố ờ ấ  

đ u hi sinh vì tấ ương lai tươ ẹi đ p c a dân t c v i m t ch t th , m t thủ ộ ớ ộ ấ ơ ộ ứ 

gi ng r t riêng không h  l n. Phong cách T  H u vì v y mà có s c h p d nọ ấ ề ẫ ố ữ ậ ứ ấ ẫ  

ngườ ọi đ c

Tác ph m ẩ Vi t B c ệ ắ  là đ nh cao th  T  H u c  v  n i dung t  tỉ ơ ố ữ ả ề ộ ư ưở  ng

l n tài năng ngh  thu t và tiêu bi u cho phong cách ngh  thu t c a ông. Tácẫ ệ ậ ể ệ ậ ủ  

ph m đã làm s ng d y khúc ca hùng tráng, thi t tha v  cu c kháng chi nẩ ố ậ ế ề ộ ế  

ch ng Pháp và nh ng con ngố ữ ười kháng chi n. ế Vi t B c ệ ắ  còn là “ti ng g i ế ọ   đàn” d o lên bao khúc nh c v   nh ng tình c m l n, ni m vui l n, l  s ngạ ạ ề ữ ả ớ ề ớ ẽ ố  

l n c a ngớ ủ ười cán b  đ i v i Vi t B c, thiên nhiên, con ngộ ố ớ ệ ắ ười, Đ ng, Bácả  

H  và cách m ng kháng chi n c a dân t c. Khúc tình ca và tráng ca trong thiồ ạ ế ủ ộ  

ph m đẩ ượ ốc s ng mãi b i cái đ p ngôn t  và nh ng d u  n ngh  thu t c aở ẹ ừ ữ ấ ấ ệ ậ ủ  

m t nhà th  luôn có ý th c trách nhi m v i ngòi bút c a mình…M i v  đ pộ ơ ứ ệ ớ ủ ọ ẻ ẹ  

đã t o nên m t phong cách ngh  thu t không h  l n nh  m t th  mà nhàạ ộ ệ ậ ề ẫ ư ộ ứ  văn Tu c Ghênhép nói:  ố “Cái quan tr ng trong tài năng văn h c là ti ng nói ọ ọ ế  

c a mình, là cái gi ng riêng bi t c a chính mình không th  tìm th y trong ủ ọ ệ ủ ể ấ  

b t kì cái c  h ng c a m t ng ấ ổ ọ ủ ộ ườ i khác”.

1

Vì v y, vi c tìm hi u v  tác ph m ậ ệ ể ề ẩ Vi t B c ệ ắ  chính là tìm hi u nh ngể ữ  cái đ p bí  n đó­ cái đ p thu c v  phong cách. Tìm hi u m t tác ph m vănẹ ẩ ẹ ộ ề ể ộ ẩ  

chương t  phong cách ngh  thu t v n đừ ệ ậ ẫ ược cho là con đường hay nh t đấ ể 

người ngh  sĩ đ a ngệ ư ườ ọi đ c đ n v i x  s  c a cái đ p. Không nh ng th ,ế ớ ứ ở ủ ẹ ữ ế  còn đánh th c con ngứ ười ni m đam mê đ n v i ngh  thu t, hi u sâu s c tácề ế ớ ệ ậ ể ắ  

ph m, tìm th y s  đ ng đi u v i nhà văn, nhà th  Chính vì v y, b ng kinhẩ ấ ự ồ ệ ớ ơ ậ ằ  nghi m d y văn c a mình, tôi xin đ a ra m t sáng ki n nh : ệ ạ ủ ư ộ ế ỏ Tìm hi u tác ể  

ph m   ẩ Vi t B c ệ ắ   t  phong cách ngh  thu t c a nhà th  T  H u   ừ ệ ậ ủ ơ ố ữ Hi v ngọ  sáng ki n s  h  tr  ph n nào trong quá trình tìm hi u thi ph m theo hế ẽ ỗ ợ ầ ể ẩ ướ  ng

­ Đ a ch  : Trị ỉ ường THPT Yên L cạ

­ S  đi n tho i: 0916841618   ố ệ ạ

­ Email: camthibichthu@gmail.com

4. Ch  đ u t  t o ra sáng ki n:ủ ầ ư ạ ế      B n thân tác gi ả ả

5. Lĩnh v c áp d ng c a sáng ki n:ự ụ ủ ế

­ D y h c (môn Ng  văn cho h c sinh THPT)ạ ọ ữ ọ

­ V n đ  mà sáng ki n gi i quy t: Nấ ề ế ả ế âng cao hi u qu  trong d y h c tác ệ ả ạ ọ

       Nh ng nhà văn, nhà th  l n ph i là nh ng phong cách l n. D u r ng, v iữ ơ ớ ả ữ ớ ẫ ằ ớ  

T  H u luôn tâm ni m làm th  đ i v i ông ch  là “ ngh  tay trái” vì không cóố ữ ệ ơ ố ớ ỉ ề  nhi u th i gian dành cho th  Th  nh ng, khi đã vi t thề ờ ơ ế ư ế ơ thì đó không ph i làả  

th  đ  tiêu khi n, càng không ph i ham danh v , mà là đ  ph c v  lý tứ ể ể ả ị ể ụ ụ ưở  ngcách m ng mà nhà th  đã ch n. Thi sĩ khao khát đạ ơ ọ ược sáng tác nh  m t nhuư ộ  

c u b c xúc b n năng và dành h t tâm huy t cũng nh  tài năng cho th ầ ứ ả ế ế ư ơ  Thế nên, nhi u tác ph m c a ông, nh t là trong ề ẩ ủ ấ Vi t B c ệ ắ , T  H u đã vi t lên b nố ữ ế ả  hùng ca và 

tình ca cách m ng v  Vi t B c, v  kháng chi n c a dân t c. Tác ph m nàyạ ề ệ ắ ề ế ủ ộ ẩ  tiêu 

bi u cho phong cách ngh  thu t th  T  H u.ể ệ ậ ơ ố ữ

         Phong cách ngh  thu t chính là di n m o th m mĩ đ c đáo, riêng bi tệ ậ ệ ạ ẩ ộ ệ  

c a ủ

nhà văn  trong cách  sáng  tác,   được  t o thành  b i  s   th ng  nh t  c a  cácạ ở ự ố ấ ủ  

phương ti n bi u hi n, phù h p v i cái nhìn riêng bi t c a nhà văn v  đ iệ ể ệ ợ ớ ệ ủ ề ờ  

s ng. Phong cách ngh  thu t đố ệ ậ ược hình thành nh  s  l p đi l p l i m t sờ ự ặ ặ ạ ộ ố 

y u t  thu c ph m trù n i dung và hình th c m t cách có th m mĩ, xuyênế ố ộ ạ ộ ứ ộ ẩ  

su t s  nghi p sáng tác c a tác gi  Đ c tr ng nh t quán đ u tiên c a phongố ự ệ ủ ả ặ ư ấ ầ ủ  cách ngh  thu t là tính th ng nh t,  n đ nh, b n v ng. ệ ậ ố ấ ổ ị ề ữ

        Phong cách ngh  thu t T  H u không n m ngoài đ c đi m trên. Nhìn l iệ ậ ố ữ ằ ặ ể ạ  toàn b  s  nghi p sáng tác c a T  H u, ta th y các sáng tác c a ông g n bóộ ự ệ ủ ố ữ ấ ủ ắ  song hành v i con đớ ường cách m ng c a dân t c. Ông đã dành c  cu c đ iạ ủ ộ ả ộ ờ  cho Đ ng và cho th :ả ơ

Tròn năm m ươ i tu i: Đ ng và th ổ ả ơ

T   y h n vui mãi đ n gi ừ ấ ồ ế ờ

Mái tóc pha s ươ ng ch a c n ý ư ạ

Con t m rút ru t v n còn t ằ ộ ẫ ơ

Thuy n con v ề ượ t sóng không nghiêng ng ả

Nghĩa l n xuôi dòng l ng  ớ ộ ướ c m ơ

M i n a đ ớ ử ườ ng thôi còn b ướ c ti p ế

Trăm năm duyên ki p Đ ng và th !  ế ả ơ (Xuân 1987)

3

       Th  T  H u mang tính ch t th  tr  tình chính tr  sâu s c ơ ố ữ ấ ơ ữ ị ắ  Th  tr  tìnhơ ữ  chính tr  là th  ca ph n ánh nh ng v n đ  chính tr  xã h i b ng phị ơ ả ữ ấ ề ị ộ ằ ương th cứ  

c a th  lo i tr  tình. B i vì, là nhà th  chi n sĩ th  trủ ể ạ ữ ở ơ ế ơ ước h t nh m m c đíchế ằ ụ  

ph c v  cách m ng và nh ng nhi m v  chính tr  c a dân t c trong m i m tụ ụ ạ ữ ệ ụ ị ủ ộ ỗ ộ  giai đo n l ch s  nên th  ông có s  th ng nh t gi a m c đích tuyên truy nạ ị ử ơ ự ố ấ ữ ụ ề  cách m ng và n i dung tr  tình. Các v n đ  chính tr  không khô khan mà th mạ ộ ữ ấ ề ị ấ  thía lòng ngườ ằi b ng nh ng c m xúc tr  tình mãnh li t, tha thi t sâu l ng.ữ ả ữ ệ ế ắ

       V  đ p phong cách này bi u hi n  : ngu n c m h ng khai thác t  đ iẻ ẹ ể ệ ở ồ ả ứ ừ ờ  

s ng chính tr  đ t nố ị ấ ước, t  ho t đ ng cách m ng và tình c m chính tr  c aừ ạ ộ ạ ả ị ủ  

b n thân…  s  c m nh n, khám phá đ i s ng trên phả Ở ự ả ậ ờ ố ương di n chính tr ,ệ ị  trong m i quan h  cu c đ u tranh cách m ng v i ân tình cách m ng. V i n iố ệ ộ ấ ạ ớ ạ ớ ộ  dung hướng v  nh ng tình c m l n (v i quê hề ữ ả ớ ớ ương, đ ng chí, lãnh t …), lồ ụ ẽ 

s ng l n (s n sàng d n thân, x  thân vì cách m ng), ni m vui l n   Có thố ớ ẵ ấ ả ạ ề ớ ể 

nói “T  H u đã đ a th  chính tr  lên đ n trình đ  là th  r t đ i tr  tình” ố ữ ư ơ ị ế ộ ơ ấ ỗ ữ

      Th  T  H u mang đ m tính s  thi và c m h ng lãng m n ơ ố ữ ậ ử ả ứ ạ  V  đ pẻ ẹ  

s  thi trong th  T  H u đử ơ ố ữ ược th  hi n   ch  nhà th  t p trung kh c h aẻ ệ ở ỗ ơ ậ ắ ọ  

nh ng b i c nh r ng l n, nh ng bi n c  quan tr ng tác đ ng m nh m  đ nữ ố ả ộ ớ ữ ế ố ọ ộ ạ ẽ ế  

v n m nh dân t c. Hình tậ ệ ộ ượng trung tâm là con ngườ ủ ựi c a s  nghi p chung,ệ  

cá nhân k t tinh s  ph n, v  đ p c a c ng đ ng. C m h ng ch  đ o mangế ố ậ ẻ ẹ ủ ộ ồ ả ứ ủ ạ  

c m h ng l ch s  ­ dân t cả ứ ị ử ộ   ng i ca.ợ  C m húng lãng m n trong th  ôngả ạ ơ  hướ  ng

v  tề ương lai, hay nói t i “ngày mai”, kh ng đ nh lí tớ ẳ ị ưởng, ni m tin vào tề ươ  nglai, vào cách m ng.ạ

        Gi ng đi u tâm tình ng t ngào, tha thi t ọ ệ ọ ế  Gi ng đi u này b t ngu n tọ ệ ắ ồ ừ 

c  s : ch t Hu  trong con ngơ ở ấ ế ười và h n th  T  H u; rung đ ng mãnh li t v iồ ơ ố ữ ộ ệ ớ  

đ i s ng cách m ng, nghĩa tình cách m ng; ý th c v  m i giao c m gi a nhàờ ố ạ ạ ứ ề ố ả ữ  

th  và b n đ c:  ơ ạ ọ Th  là chuy n đ ng đi u (…) trên c  s   đ ng ý đ ng ơ ệ ồ ệ ở ở ồ ồ   tình, Bi u hi n trong cách th  hi n tình c m chính tr  b ng gi ng tình b n,ể ệ ể ệ ả ị ằ ọ ạ  tình yêu, tình c m gia đình,   cách x ng hô g n gũi, thân m t nh  m t l i tròả ở ư ầ ậ ư ộ ờ  chuy n tâm tình.ệ

       Đ m đà tính dân t c ậ ộ  N i dung th  T  H u ph n ánh hi n th c đ i s ngộ ơ ố ữ ả ệ ự ờ ố  dân t c b ng s  g n bó khăng khít v i đ o lí t  ngàn x a và làm giàu “nhu nộ ằ ự ắ ớ ạ ự ư ậ  

s c” cho nh ng tình c m, đ o đ c truy n th ng. Ngh  thu t th  mang đ mắ ữ ả ạ ứ ề ố ệ ậ ơ ậ  tính dân t c   th  th : đa d ng nh ng đ c bi t thành công   nh ng th  thộ ở ể ơ ạ ư ặ ệ ở ữ ể ơ truy n th ng (l c bát: mang c  s c thái l c bát ca dao và l c bát c  đi n nhề ố ụ ả ắ ụ ụ ổ ể ư 

Vi t B c, B m  i, Khi con tu hú…,  ệ ắ ầ ơ th t ngôn: trang tr ng c  đi n nh ngấ ọ ổ ể ư  linh ho t, bi n hóa trong gieo v n t o nh p phù h p v i vi c di n t  nh ngạ ế ầ ạ ị ợ ớ ệ ễ ả ữ  tình c m c a th i đ i m i nh  ả ủ ờ ạ ớ ư M  T m, Bác  i, Theo chân Bác ẹ ơ ơ …). Ngôn 

ng : s  trữ ở ường trong vi c s  d ng t  ng  hình  nh ệ ủ ụ ừ ữ ả ướ ệc l , ví von có tính truy n th ng. Th  ông giàu nh c đi u v i cách t o nh c đi u phát cao đ  tínhề ố ơ ạ ệ ớ ạ ạ ệ ộ  

nh c phong phú c a ti ng Vi t; bi t tài s  d ng t  láy cùng v n, ph i thanh,ạ ủ ế ệ ệ ử ụ ừ ầ ố  

ng t nh p; t o nh c đi u bên trong tâm h n con ngắ ị ạ ạ ệ ồ ười 

     “Phong cách chính là ng ườ (Buy­ Phông).  Th  tr  tình chính ch  là đ c  i” ơ ữ ị ặ

đi m phong cách bao trùm trong toàn b  s  nghi p sáng tác c a T  H u, làmể ộ ự ệ ủ ố ữ  nên d u  n, di n m o riêng nh  “m t d u vân tay” không h  l n. Đ c bi t,ấ ấ ệ ạ ư ộ ấ ề ẫ ặ ệ  qua Vi t B cệ ắ  – đ nh cao th  ca kháng chi n khi màỉ ơ ế “C nh v t và tinh th n ả ậ ầ  

Vi t B c đã nh p vào h n tôi, máu th t tôi, Vi t B c   trong tôi” ệ ắ ậ ồ ị ệ ắ ở (T  H u). Vàố ữ  

“V i T  H u, th  là vũ khí đ u tranh cách m ng. Ðó chính là đ c s c và cũng ớ ố ữ ơ ấ ạ ặ ắ  

là bí quy t đ c đáo c a T  H u trong th  ca” ế ộ ủ ố ữ ơ  (Đ ng Thai Mai).ặ

7.1.2. Th c tr ng c a v n đ :ự ạ ủ ấ ề

Tuy trong nhi u năm g n đây, d y h c văn đã có nhi u đ i m i về ầ ạ ọ ề ổ ớ ề 

phương pháp nh ng   h u h t các trư ở ầ ế ường ph  thông v n ch  y u áp d ngổ ẫ ủ ế ụ  

phương pháp truy n th ng. V i phề ố ớ ương pháp này, giáo viên là người truy nề  

th  ki n th c m t chi u giúp h c sinh hi u c  b n nh ng giá tr  n i dung vàụ ế ứ ộ ề ọ ể ơ ả ữ ị ộ  ngh  thu t c a tác ph m, h c sinh ho t đ ng ch a tích c c, hi u qu  đem l iệ ậ ủ ẩ ọ ạ ộ ư ự ệ ả ạ  cũng ch a cao.  ư H n n a, trong  gi ng d y th  ca c n n m ch c nh ng  đ cơ ữ ả ạ ơ ầ ắ ắ ữ ặ  

tr ng c a th , nh ng không ph i ai cũng có th  c m th  h t đư ủ ơ ư ả ể ả ụ ế ược cái hay cái 

5

đ p c a thi ca. Nh t là v i nh ng tác ph m th  ca cách m ng nh  ẹ ủ ấ ớ ữ ẩ ơ ạ ư Vi t B c ệ ắ  

v n r t khô khan khó nói v i n i dung chính tr  sâu s c.ố ấ ớ ộ ị ắ

        D y tác ph m văn h c đi t  phong cách ngh  thu t, đi t  s c m nh ngônạ ẩ ọ ừ ệ ậ ừ ứ ạ  

t  không ph i là m i nh ng ch a th t s  đừ ả ớ ư ư ậ ự ượ ức  ng d ng r ng rãi, ch a rútụ ộ ư  

được nhi u kinh nghi m đ  nâng cao hi u qu  H c sinh đôi khi hi u tácề ệ ể ệ ả ọ ể  

ph m còn suy di n ho c hi u ch a đúng phong cách c a tác gi  đó d n đ nẩ ễ ặ ể ư ủ ả ẫ ế  khám phá tác ph m ch a th t sâu s c. Chính vì v y, tìm hi u tác ph m ẩ ư ậ ắ ậ ể ẩ Vi t ệ  

B c ắ  t  phong cách ngh  thu t th  T  H u th t s  c n thi t đ  c  ngừ ệ ậ ơ ố ữ ậ ự ầ ế ể ả ườ ạ  i d y

và h c có th  khai thác đ y đ  h t chi u sâu m ch ng m văn b n và t oọ ể ầ ủ ế ề ạ ầ ả ạ  

 + T  H u s m giác ng  cách m ng và hăng say ho t đ ng cách m ng, kiênố ữ ớ ộ ạ ạ ộ ạ  

cường đ u tranh trong các nhà tù th c dân.ấ ự

 + T  H u đ m nhi m nhi u cố ữ ả ệ ề ương v  tr ng y u trên m t tr n văn hóa vàị ọ ế ặ ậ  trong b  máy lãnh đ o c a Đ ng và Nhà nộ ạ ủ ả ước

­ Đường th , đơ ường cách m ng: con đạ ường th  và con đơ ường ho t đ ngạ ộ  cách m ng c a ông có s  th ng nh t, không th  tách r i. M i t p th  c aạ ủ ự ố ấ ể ờ ỗ ậ ơ ủ  ông là m t ch ng độ ặ ường cách m ng.ạ

   + T p th  “T   y” (1937­1946)ậ ơ ừ ấ

   + Th  T  H u thiên v  khuynh hơ ố ữ ề ướng s  thi và c m h ng lãng m n.ử ả ứ ạ

   + Th  T  H u có gi ng tâm tình, ng t ngào tha thi t.ơ ố ữ ọ ọ ế

   + Th  T  H u mang tính dân t c đ m đà.ơ ố ữ ộ ậ

⇒ Th  T  H u là t m gơ ố ữ ấ ương ph n chi u tâm h n m t ngả ế ồ ộ ười chi n sĩ cáchế  

m ng su t đ i ph n đ u, hi sinh vì tạ ố ờ ấ ấ ương lai tươi đ p c a dân t c, cu cẹ ủ ộ ộ  

s ng h nh phúc c a con ngố ạ ủ ười

b. Tác ph m ẩ Vi t B c ệ ắ :

­ Hoàn c nh sáng tác: Tháng 10­1954, nh ng ngả ữ ười kháng chi n t  căn cế ừ ứ 

mi n núi tr  v  mi n xuôi, trung ề ở ề ề ương Đ ng và Chính Ph  r i chi n khuả ủ ờ ế  

Vi t B c v  l i th  đô. Nhân s  ki n th i s  có tính l ch s   y, T  H u sángệ ắ ề ạ ủ ự ệ ờ ự ị ử ấ ố ữ  tác bài th  ơVi t B c ệ ắ

­  Giá tr  tác ph m: ị ẩ Vi t B c ệ ắ  là b n hùng ca tái hi n cu c kháng chi n ch ngả ệ ộ ế ố  Pháp vĩ đ i c a dân t c v i bao gian kh , hi sinh, m t mát nh ng hào hùng,ạ ủ ộ ớ ổ ấ ư  

b t khu t. Đó cũng là b n tình ca v  nh ng tình c m, ni m vui, l  s ng l nấ ấ ả ề ữ ả ề ẽ ố ớ  

c a ngủ ười cán b  cách m ng đã t ng g n bó sâu s c v i Vi t B c, v i cáchộ ạ ừ ắ ắ ớ ệ ắ ớ  

­ Th  chính tr : Là th  tr c ti p đ  c p đ n nh ng v n đ  chính tr , nh ng sơ ị ơ ự ế ề ậ ế ữ ấ ề ị ữ ự 

ki n chính tr  nh m m c đích tuyên tuy n, c  đ ng. Chính vì th , th  chính trệ ị ằ ụ ề ổ ộ ế ơ ị 

thường có nguy c  r i vào khô khan, áp đ t.ơ ơ ặ

­ Th  T  H u đúng là th  chính tr , b i đ  tài trong th  T  H u là nh ng v nơ ố ữ ơ ị ở ề ơ ố ữ ữ ấ  

đ  chính tr , h n th  T  H u luôn hề ị ồ ơ ố ữ ướng t i cái ta chung v i l  s ng l n, tìnhớ ớ ẽ ố ớ  

c m l n và ni m vui l n c a Đ ng, dân t c, cách m ng.ả ớ ề ớ ủ ả ộ ạ

­ Nh ng th  T  H u cũng r t đ i tr  tình. T  H u đã đ a th  tr  tình chínhư ơ ố ữ ấ ỗ ữ ố ữ ư ơ ữ  

tr  lên đ n đ nh cao. Có đị ế ỉ ược đi u  y là nh  nh ng v n đ  chính tr  trong thề ấ ờ ữ ấ ề ị ơ 

T  H u đã đố ữ ược th c s  chuy n hóa thành nh ng v n đ  c a tình c m, c mự ự ể ữ ấ ề ủ ả ả  xúc r t m c t  nhiên, chân thành, đ m th m v i m t gi ng th  ng t ngào,ấ ự ự ằ ắ ớ ộ ọ ơ ọ  tâm tình, gi ng c a tình thọ ủ ương m n. Dù vi t v  đ  tài, c m h ng gì thì nhàế ế ề ề ả ứ  

th  cũng l y nh ng v n đ  chính tr  làm h  quy chi u. V i T  H u ơ ấ ữ ấ ề ị ệ ế ớ ố ữ “t  tình ả   hay t  c nh, k  chuy n mình hay k  chuy n ng ả ả ể ệ ể ệ ườ i, vi t v  các v n đ  l n ế ề ấ ề ớ   hay v  m t s  vi c nh  là đ  nói cho đ ề ộ ự ệ ỏ ể ượ c cái lí t ưở ng c ng s n  y thôi” ộ ả ấ  

(Ch  Lan Viên). Th  nên, v  đ p đ c đáo trong th  T  H u chính là s  k tế ế ẻ ẹ ộ ơ ố ữ ự ế  

h p hài hòa nhu n nhuy n  ch t chính tr  và y u t  tr  tình. ợ ầ ễ ấ ị ế ố ữ

* Bi u hi n c  th  trong bài th  ể ệ ụ ể ơ Vi t B c: ệ ắ

­ Th  T  H u nói v  nh ng v n đ  chính tr :ơ ố ữ ề ữ ấ ề ị

+ Bài th  đ  c p đ n s  ki n l ch s  là cu c chia tay gi a nh ng ngơ ề ậ ế ự ệ ị ử ộ ữ ữ ười kháng chi n v i nhân dân Vi t B c vào tháng 10­ ế ớ ệ ắ 1954 “ Mình v  thành th  xa xôi/ ề ị   Nhà cao còn th y núi đ i n a chăng?” ấ ồ ữ  Đó cũng là kho ng th i gian vô cùngả ờ  quan tr ng đ i v i dân t c khi Hi p đ nh Gi ­ ne­ v  v  Đông Dọ ố ớ ộ ệ ị ơ ơ ề ương đượ  c

kí k t. Hòa bình l p l i, mi n B c nế ậ ạ ề ắ ước ta được gi i phóng và b t tay vào sả ắ ự nghi p xây d ng cu c s ng m i. Không khí chính tr , tình c m cách m ngệ ự ộ ố ớ ị ả ạ  

th t s  đã s ng d y ngay t  nh ng dòng th  đ u tiên c a thi ph m.ậ ự ố ậ ừ ữ ơ ầ ủ ẩ

+ Tác ph m tái hi n c  m t ch ng đẩ ệ ả ộ ặ ường dài “ mười lăm năm  y” cu cấ ộ  kháng chi n ch ng Pháp c a dân t c. Nh ng v n đ  liên quan đ n cáchế ố ủ ộ ữ ấ ề ế  

m ng, kháng chi n c a đ t nạ ế ủ ấ ước nh  đư ượ ốc s ng l i trong n i nh  c a k   ,ạ ỗ ớ ủ ẻ ở  

người đi. Đó là nh ng khó khăn gian kh , thi u th n mà cách m ng và nhânữ ổ ế ố ạ  dân đã ph i tr i qua:  ả ả “M a ngu n su i lũ nh ng mây cùng mù/  Bát c m ư ồ ố ữ ơ  

ch m mu i m i thù n ng vai” ấ ố ố ặ  Đó cũng là nh ng d u m c l ch s  không thữ ấ ố ị ử ể quên t  lúc ti n kh i nghĩa đ n nh ng ngày sôi đ ng c a  cách m ng tháng 8­ừ ề ở ế ữ ộ ủ ạ

1945: “Mình v , còn nh  núi non/ Nh  khi kháng Nh t, th a còn Vi t Minh/ ề ớ ớ ậ ủ ệ   Mình đi, mình có nh  mình/ Tân Trào, H ng Thái, mái đình, cây đa?” ớ ồ  Còn là 

nh ng k  ni m tình quân dân nh  cá v i nữ ỉ ệ ư ớ ước trong nh ng tháng ngày ch ngữ ố  

gi c d t ặ ố “Nh  sao l p h c i t / Đ ng khuya đu c sáng nh ng gi  liên hoan” ớ ớ ọ ờ ồ ố ữ ờ  

Đ n nh ng đêm hành quân v i khí th  ng t tr i nh  v  đ p “Hào khí Đôngế ữ ớ ế ấ ờ ư ẻ ẹ  A” c a quân đ i nhà Tr n th a x aủ ộ ầ ủ ư : “ Nh ng đ ữ ườ ng Vi t B c c a ta/ Đêm ệ ắ ủ   đêm r m r p nh  là đ t rung/ Quân đi đi p đi p trùng trùng” ầ ậ ư ấ ệ ệ  C  nh ng n iả ữ ơ  trung ương h p bàn vi c quân đ y n ng gió  ọ ệ ầ ắ “N ng tr a r c r  sao vàng/ ắ ư ự ỡ   Trung  ươ ng, Chính ph  lu n bàn vi c công” ủ ậ ệ

+ C m h ng ch  đ o c a bài th  không ph i là c m h ng c a cái tôi lãngả ứ ủ ạ ủ ơ ả ả ứ ủ  

m n cá nhân bày t  c m xúc v  tình yêu đôi l a hay nh ng bu n đau v  cu cạ ỏ ả ề ứ ữ ồ ề ộ  

đ i s  ph n mà là c m h ng ân tình cách m ng, ni m bi t  n sâu s c v iờ ố ậ ả ứ ạ ề ế ơ ắ ớ  

Đ ng, Bác H , căn c  đ a cách m ng, nhân dân  Ch ng h n, hình  nh Hả ồ ứ ị ạ ẳ ạ ả ồ Chí Minh  đượ ặ ạc l p l i nhi u l n trong tác ph m nh  m t minh ch ng choề ầ ẩ ư ộ ứ  

n i dung chính tr  c a bài th , b i Bác H  là lãnh t  vĩ đ i, t  tộ ị ủ ơ ở ồ ụ ạ ư ưởng c a Bácủ  

là kim ch  nam cho m i ho t đ ng và con đỉ ọ ạ ộ ường cách m ng c a dân t c:ạ ủ ộ  

­Mình v  v i Bác đ ề ớ ườ ng xuôi,

Th a giùm Vi t B c không nguôi nh  Ng ư ệ ắ ớ ườ i.

Nh  Ông C  m t sáng ng i, ớ ụ ắ ờ

Áo nâu túi v i, đ p t ả ẹ ươ ạ ườ i l  th ng.

­Th  T  H u r t đ i tr  tình:ơ ố ữ ấ ỗ ữ

9

+ C m xúc bao trùm bài th  là n i nh  đ m sâu, tuôn trào, mênh mang, lan t aả ơ ỗ ớ ằ ỏ  

c  không gian và th i gian c a “ta” và “mình”, ngả ờ ủ ười đi và k    g n li n v iẻ ở ắ ề ớ  tình c m s t son chung th y – n i nh  v  c nh và ngả ắ ủ ỗ ớ ề ả ười, n i nh  v  nh ngỗ ớ ề ữ  

k  ni m…Đi p t   ỉ ệ ệ ừ “nh ” ớ  l p đi l p l i đã làm nên dòng c m xúc miên manặ ặ ạ ả  cho thi ph m, t o nên ch t tr  tình tha thi t bay b ng.  Bài th  mang âm đi uẩ ạ ấ ữ ế ổ ơ ệ  

c a m t b n tình ca ng t ngào, đ m th m.ủ ộ ả ọ ằ ắ

+ Cùng v i n i nh , c nh và ngớ ỗ ớ ả ười Vi t B c hi n lên v i nh ng chi ti t v aệ ắ ệ ớ ữ ế ừ  chân th c, gi n d , v a l ng l y, tự ả ị ừ ộ ẫ ươ ắi t n, th  m ng, giàu s c rung đ ng lòngơ ộ ứ ộ  

người. 

       Nhà th  say s a đ m mình vào c nh v t thiên nhiên núi r ng Vi t B cơ ư ắ ả ậ ừ ệ ắ  

đ p th  m ng, lãng m n  ẹ ơ ộ ạ   “Nh  gì nh  nh  ng ớ ư ớ ườ i yêu/ Trăng lên đ u núi ầ  

n ng chi u l ng n ắ ề ư ươ ng”;  ng m b c tranh t  bình trong hoài ni m m t th iắ ứ ứ ệ ộ ờ  

g n bó v i b n mùa mang nh ng nét đ p đ c tr ng c a núi r ngắ ớ ố ữ ẹ ặ ư ủ ừ  “R ng xanh ừ   hoa chu i đ  t ố ỏ ươ i/ Ngày xuân m  n  tr ng r ng/ Ve kêu r ng phách đ ơ ở ắ ừ ừ ổ  vàng/ R ng thu trăng r i hòa bình” ừ ọ

        Nhà th  cũng d t dào c m xúc khi nh  nh ng con ngơ ạ ả ớ ữ ười Vi t B c ânệ ắ  tình, ân nghĩa th y chung, ch u thủ ị ương ch u khó trong lao đ ng mà cũng r tị ộ ấ  

đ i duyên dáng, khéo léo  “ỗ Nh  t ng b n khói cùng s ớ ừ ả ươ ng/ S m khuya b p ớ ế  

l a ng ử ườ i th ươ ng đi v ”, “Nh  ng ề ớ ườ i dân nón chu t t ng s i giang” ố ừ ợ

+ Ni m vui hân hoan, h nh phúc trong ni m vui l n c a dân t c khi đ t nề ạ ề ớ ủ ộ ấ ướ  cđón nh n tin vui chi n th ng: ậ ế ắ “Tin vui chi n th ng trăm mi n/ Hòa Bình, Tây ế ắ ề  

B c, Đi n Biên vui v / Vui t  Đ ng Tháp, An Khê/ Vui lên Vi t B c, đèo De, ắ ệ ề ừ ồ ệ ắ   núi H ng” ồ

+ Gi ng đi u ng t ngào, tâm tình v i k t c u đ i đáp, cách x ng hô mình – taọ ệ ọ ớ ế ấ ố ư  

và th  th  l c bát truy n th ng, s  trể ơ ụ ề ố ở ường s  d ng t  láy và các hình  nh soử ụ ừ ả  sánh ví von đ m đà tính dân t c cũng góp ph n làm nên ch t tr  tình đ mậ ộ ầ ấ ữ ằ  

th m, tha thi t, ng t ngào trong bài th ắ ế ọ ơ

b. T  n i dung tr  tình chính tr , th  T  H u còn mang v  đ p s  thi vàừ ộ ữ ị ơ ố ữ ẻ ẹ ử  lãng m n:ạ

­ Khuynh hướng s  thi và c m h ng lãng m n là m t trong nh ng đ c đi mử ả ứ ạ ộ ữ ặ ể  

n i b t c a văn h c Vi t Nam 1945­1975. B i đó là m t n n văn h c phátổ ậ ủ ọ ệ ở ộ ề ọ  tri n trong hoàn c nh l ch s  đ c bi t g n li n v i 30 năm đ u tranh c a dânể ả ị ử ặ ệ ắ ề ớ ấ ủ  

t c. N m trong dòng ch y đó, th  T  H u cũng d t dào ngu n c m h ng sộ ằ ả ơ ố ữ ạ ồ ả ứ ử thi và lãng m n.ạ

­ Văn h c mang ch t s  thi đọ ấ ử ược hi u: Đây là văn h c c a nh ng v n đ ,ể ọ ủ ữ ấ ề  

nh ng s  ki n có ý nghĩa l ch s , c a ch  nghĩa yêu nữ ự ệ ị ử ủ ủ ước và ch  nghĩa anhủ  hùng. Nhân v t chính thậ ường tiêu bi u cho lí tể ưởng chung c a dân t c, g n bóủ ộ ắ  

s  ph n mình v i s  ph n đ t nố ậ ớ ố ậ ấ ước, th  hi n và k t tinh nh ng ph m ch tể ệ ế ữ ẩ ấ  cao đ p c a c  c ng đ ng. L i văn s  thi cũng thẹ ủ ả ộ ồ ờ ử ường mang gi ng đi u ng iọ ệ ợ  

ca, trang tr ng và đ p tráng l , hào hùng.ọ ẹ ệ

­ S  thi g n li n v i c m h ng lãng m n. Đó là c m h ng bay b ng mãnhử ắ ề ớ ả ứ ạ ả ứ ổ  

li t nâng đ  con ngệ ỡ ườ ượi v t lên hi n th c khó khăn, hệ ự ướng t i tớ ương lai tươ  isáng, ni m tin chi n th ng ề ế ắ

­ N i dung tr  tình chính tr  trong th  T  H u thộ ữ ị ơ ố ữ ường tìm đ n và g n li n v iế ắ ề ớ  khuynh hướng s  thi, c m h ng lãng m nử ả ứ ạ  Cái tôi tr  tình trong th  T  H uữ ơ ố ữ  ngay t  đ u là cái tôi chi n sĩ, v  sau cáng tr  thành cái tôi nhân danh c ngừ ầ ế ề ở ộ  

đ ng, nhân danh Đ ng và dân t c. Nhân v t tr  tình trong th  ông là conồ ả ộ ậ ữ ơ  

người th  hi n t p trung nh ng ph m ch t giai c p, dân t c. C m h ng lãngể ệ ậ ữ ẩ ấ ấ ộ ả ứ  

m n trong th  T  H u hạ ơ ố ữ ướng vào tương lai, kh i d y ni m vui, lòng tinơ ậ ề  

tưởng và ni m say mê v i con đề ớ ường cách m ng, ng i ca nghĩa tình cáchạ ợ  

m ng và con ngạ ười cách m ng. B i v y mà th  T  H u thạ ở ậ ơ ố ữ ường c t lên thànhấ  

nh ng ti ng hát: khúc hát tâm tình, bài ca chi n đ u và ti ng reo ca chi nữ ế ế ấ ế ế  

th ng.ắ

* Bi u hi n trong bài th  ể ệ ơ Vi t B c ệ ắ :

­ V  đ p s  thi:ẻ ẹ ử

11

+ Vi t B cệ ắ  là khúc hùng ca tái hi n c  m t th i kì đ u tranh vĩ đ i c a dânệ ả ộ ờ ấ ạ ủ  

t c trong cu c kháng chi n ch ng Pháp. Nh ng đ a danh g n li n v i các tr nộ ộ ế ố ữ ị ắ ề ớ ậ  đánh, m c son l ch s  hi n lên trong bài th  th t hào hùng, tráng l : ộ ị ử ệ ơ ậ ệ “ Ai v  ai ề  

có nh  không?/Ta v  ta nh  Ph  Thông, đèo Giàng/ Nh  sông Lô, nh  Ph ớ ề ớ ủ ớ ớ ố   Ràng/ Nh  t  Cao­ L ng, nh  sang Nhi Hà ” ớ ừ ạ ớ  Con đường Vi t B c ra tr n v iệ ắ ậ ớ  

s c m nh “nh  nu t trôi trâu” trùng trùng đi p đi p ứ ạ ư ố ệ ệ “ Nh ng đ ữ ườ ng Vi t B c ệ ắ  

c a ta/ Đêm đêm r m r p nh  là đ t rung” ủ ầ ậ ư ấ

+ Ti ng nói trong bài th , c m xúc c a nhà th  không ph i là c m xúc cáế ơ ả ủ ơ ả ả  nhân 

mà là ti ng nói nhân danh c ng đ ng, dân t c. T  H u đã thay l i cho t t cế ộ ồ ộ ố ữ ờ ấ ả 

nh ng cán b  cách m ng, cho nhân dân Vi t B c th  hi n t m lòng bi t  n,ữ ộ ạ ệ ắ ể ệ ấ ế ơ  

ni m t  hào và s  th y chung g n bó v i Vi t B c,v i Đ ng, Bác H  và v iề ự ự ủ ắ ớ ệ ắ ớ ả ồ ớ  cách m ng dân t c. ạ ộ S  g n bó gi a mi n ngự ắ ữ ề ược và mi n xuôi trong m t vi nề ộ ễ  

c nh hòa bình tả ươi sáng c a đ t nủ ấ ước và k t thúc b ng l i ca ng i công  nế ằ ờ ợ ơ  

c a ch  t ch H  Chí Minh, c a Đ ng đ i v i dân t c. Nói cách khác, các sủ ủ ị ồ ủ ả ố ớ ộ ự 

ki n, các v n đ  c a đ i s ng cách m ng, lí tệ ấ ề ủ ờ ố ạ ưởng và chính tr  trong “mị ườ  ilăm năm  y” qua trái tim nh y c m c a nhà th  đ u tr  thành c m h ng sấ ạ ả ủ ơ ề ở ả ứ ử thi th c s ự ự

+ Hình  nh con ngả ười Vi t B c hi n lên trong bài th  k t tinh, h i t  nh ngệ ắ ệ ơ ế ộ ụ ữ  

v  đ p ph m ch t đ i di n cho v  đ p dân t c. Đó là nh ng con ngẻ ẹ ẩ ấ ạ ệ ẻ ẹ ộ ữ ườ  i

“đ m đà lòng son” ậ  luôn th y chung g n bó v i dân t c “ủ ắ ớ ộ Nh  ai ti ng hát ân ớ ế   tình th y chung” ủ  . H  cũng là nh ng ngọ ữ ười dân Vi t Nam bình d , chăm chệ ị ỉ trong lao đ ng  ộ “S m khuya b p l a ng ớ ế ử ườ i th ươ ng đi v ề”  “Nh  ng ớ ườ i m ẹ 

n ng cháy l ng/ Đ u con lên r y b  t ng b p ngô” ắ ư ị ẫ ẻ ừ ắ  H  m nh m , kiênọ ạ ẽ  

cường, làm ch  thiên nhiên và cu c s ng  ủ ộ ố “Nh  cô em gái hái măng m t ớ ộ   mình”. Nh  nh t là cái tình nghĩa đùm b c, chia s  ng t bùi đ ng cay c a hớ ấ ọ ẻ ọ ắ ủ ọ 

“Th ươ ng nhau chia c  s n lùi/ Bát c m s  n a, chăn sui đ p cùng” ủ ắ ơ ẻ ử ắ  Trong chi n đ u, nh ng bế ấ ữ ước chân c a h  cũng m nh m , kiên củ ọ ạ ẽ ường “Dân công 

đ  đu c t ng đoàn/ B ỏ ố ừ ướ c chân nát đá, muôn tàn l a bay” ử

+ Nhi u đo n th  mang gi ng đi u hào hùng, tráng ca đ m ch t s  thi nhề ạ ơ ọ ệ ậ ấ ử ư 

đo n th  miêu t  các tr n đánh c a nhân dân, cách m ng ạ ơ ả ậ ủ ạ “Nh  khi gi c đ n ớ ặ ế  

gi c lùng ( )/ Nh  t  Cao – L ng, nh  sang Nh  Hà” ặ ớ ừ ạ ớ ị  Đo n miêu t  v  đ p,ạ ả ẻ ẹ  

s c s ng tr i d y trong không khí xây d ng ch  nghĩa xã ứ ố ỗ ậ ự ủ h i “Đ ộ ườ ng v  đây ề  

đó g n thôi/ Hôm nay r i b n v  n i th  thành/ Nhà cao ch ng khu t non ầ ờ ả ề ơ ị ẳ ấ   xanh/ Ph  đông càng gi c chân nhanh b ố ụ ướ c đ ườ ng”

­ C m h ng lãng m n: ả ứ ạ

+ Vi t B cệ ắ  là khúc hát tâm tình th  hi n lòng bi t  n sâu s c c a nhà th  v iể ệ ế ơ ắ ủ ơ ớ  nhân dân Vi t B c, v i cách m ng, kháng chi n c a dân t c. Bi t  n chânệ ắ ớ ạ ế ủ ộ ế ơ  thành sâu s c nh ng con ngắ ữ ười Vi t B c tuy cu c s ng còn thi u th n khóệ ắ ộ ố ế ố  khăn nh ng h t lòng v i cán b  cách m ng, s n sàng chia s  ng t bùi đ ngư ế ớ ộ ạ ẵ ẻ ọ ắ  cay

+ Khúc ca th  th  tâm s  đó còn là nh ng l i h a th y chung, g n bó khôngủ ỉ ự ữ ờ ứ ủ ắ  bao gi  quên c a k   , ngờ ủ ẻ ở ười đi “Ta v i mình, mình v i ta/ Lòng ta sau tr ớ ớ ướ   c

m n mà đinh ninh/ Mình đi, mình l i nh  mình/ Ngu n bao nhiêu n ặ ạ ớ ồ ướ c, nghĩa   tình b y nhiêu”,  “N ấ ướ c trôi lòng su i ch ng trôi/ Mây đi mây v n nh  h i v ố ẳ ẫ ớ ồ ề   non/ Đá mòn nh ng d  ch ng mòn” ư ạ ẳ

+ Bài th  còn th  hi n ni m tin vào cách m ng, Đ ng, Bác H  và ni m tinơ ể ệ ề ạ ả ồ ề  

tưởng vào tương lai chi n th ng: ế ắ “Nghìn đêm thăm th m s ẳ ươ ng dày/ Đèn pha  

b t sáng nh  ngày mai lên” ậ ư  Câu l c khái quát c  m t th i kì đau thụ ả ộ ờ ương c aủ  dân t c, c  dân t c chìm trong n i đau nô l  Th  nh ng, ni m tin vào tộ ả ộ ỗ ệ ế ư ề ươ  nglai tươi sáng, vào chi n th ng luôn b ng sáng nh  ngày mai lên.ế ắ ừ ư

      Hình  nh c a Bác nh  ánh sáng di u kì, là ni m tin b t di t mà c  dân t cả ủ ư ệ ề ấ ệ ả ộ  luôn hướng t i: ớ “  đâu u ám quân thù/ Nhìn lên Vi t B c: C  H  sáng soi/ Ở ệ ắ ụ ồ    đâu u ám gi ng nòi/ Trông v  Vi t B c mà nuôi chí b n”, “Lòng ta  n Bác

đ i đ i/ Ng ờ ờ ượ c xuôi, đôi m t m t l i song song/ Ngàn năm x a n ặ ộ ờ ư ướ c non  

H ng/ Còn đây,  n Bác n i dòng dài lâu/ Ngàn năm non n ồ ơ ố ướ c mai sau/ Đ i ờ  

đ i  n Bác càng sâu càng n ng/ C m tay nhau hát vui chung/ Hôm sau, mình ờ ơ ồ ầ  

13