Cục ATBXHN tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động hợp tác (HTQT) song phương và đa phương trong 6 tháng đầu năm 2016, tập trung chủ yếu vào việc nâng cao năng lực cán bộ, góp phần củng cố công tác đảm bảo an toàn, an ninh và không phổ biến hạt nhân.
Trang 1Cục ATBXHN tiếp tục thúc đẩy mạnh
mẽ các hoạt động hợp tác (HTQT) song
phương và đa phương trong 6 tháng đầu
năm 2016, tập trung chủ yếu vào việc nâng cao
năng lực cán bộ, góp phần củng cố công tác đảm
bảo an toàn, an ninh và không phổ biến hạt
nhân Hoạt động HTQT ngày càng đóng góp
thiết thực hơn cho các hoạt động quản lý nhà
nước của Cục ATBXHN nhằm hỗ trợ Cục thực
hiện tốt vai trò cơ quan pháp quy hạt nhân
ĐẶNG ANH THƯ
Phó trưởng phòng Hợp tác quốc tế, Cục ATBXHN
TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI CÁC HOẠT ĐỘNG HợP TÁC QUỐC TẾ CỦA CụC AN TOÀN BỨC XẠ HẠT NHÂN
TRONG 6 THÁNG ĐẦU NĂM 2016
1 Hợp tác đa phương
Trong quan hệ hợp tác đa phương với các đối tác quốc
tế, Cục ATBXHN tiếp tục chú trọng thúc đẩy mạnh mẽ
các hoạt động hợp tác với 02 đối tác chính là Cơ quan
Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và Ủy ban châu
Âu (EC)
1.1 Hợp tác với IAEA
Hợp tác với IAEA là một trong những kênh hợp tác
mang lại hiệu quả cao nhất cho Cục ATBXHN Trong
6 tháng đầu năm, Cục ATBXHN đã cử được gần 100
lượt cán bộ tham dự các khóa đào tạo, hội nghị, hội thảo
quốc tế góp phần nâng cao năng lực cho các cán bộ của
Cục Cụ thể, khoảng 45 lượt cán bộ được cử tham dự các
nội dung về an toàn, an ninh, thanh sát hạt nhân và quản
lý chung; 10 cán bộ tham gia Đoàn thăm quan khoa
học về kinh nghiệm xây dựng nhà máy điện hạt nhân
và khoảng 40 lượt cán bộ tham dự các khóa đào tạo, hội
thảo trong khuôn khổ các dự án hợp tác vùng (RAS),
Mạng lưới An toàn hạt nhân châu Á (ANSN), Diễn đàn
hợp tác pháp quy (RCF) và Dự án hợp tác ba bên giữa
IAEA, Hàn Quốc và Việt Nam về hỗ trợ thử nghiệm hệ
thống giám sát định vị nguồn phóng xạ sử dụng di động
tại Việt Nam (RADLOT)
Lãnh đạo Bộ KH&CN tiếp đoàn RCF Bên cạnh đó, trong nửa đầu 2016, Cục ATBXHN đã phối hợp với IAEA hoàn thành Đề cương chi tiết cho Dự án hợp tác kỹ thuật giai đoạn 2016-2017 - VIE9017 về “Tăng cường cơ sở hạ tầng an toàn và an ninh hạt nhân đối với giai đoạn xây dựng Nhà máy điện hạt nhân” và xây dựng thành công Đề xuất Dự án hợp tác kỹ thuật (TC) giai đoạn 2018-2019 Đề xuất Dự án TC 2018-2019 của Cục cũng đã được IAEA chính thức phê duyệt Thời gian tới, Cục ATBXHN sẽ triển khai xây dựng nội dung chi tiết cho các hoạt động trong khuôn khổ Dự án này
1.2 Hợp tác với Ủy ban châu Âu (EC)
Cũng như với IAEA, Cục ATBXHN đã thiết lập được mối quan hệ hợp tác sâu rộng với EC Thời gian vừa qua,
EC vẫn tiếp tục hỗ trợ Cục triển khai 01 dự án riêng cho Cục ATBXHN Bên cạnh đó, Cục ATBXHN vẫn tích cực tham gia các dự hợp tác đa phương khác như Dự án Đào tạo và Thực tập (Training and Tutoring), Dự án Thiết lập Trung tâm hợp tác tiên tiến khu vực Đông Nam Á về giảm thiểu và ứng phó với các nguy cơ hóa học, sinh học, phóng
xạ và hạt nhân (CBRN) Cụ thể các hoạt động hợp tác với
EC đã được triển khai như sau:
- Hợp tác trong khuôn khổ Dự án VN3.01/13: Với
những kết quả tích cực đã đạt được từ hợp tác với EC pha 1 (VN3.01/09), EC đã chính thức phê duyệt tài
Trang 2chính cho Cục thực hiện dự án “Tăng cường năng
lực và tính hiệu quả của Cục An toàn bức xạ và hạt
nhân và tổ chức hỗ trợ kỹ thuật của Cục” (Dự án
EC VN3.01/13) trong giai đoạn tiếp theo Từ ngày
20-23/6/2016, Cục ATBXHN đã phối hợp với EC
và Riskaudit (đơn vị được EC lựa chọn là nhà thầu
triển khai Dự án cho Cục) tổ chức thành công 06
cuộc họp khởi động cho các Nhiệm vụ từ 1-6 và 01
cuộc họp Khởi động Dự án
Cuộc họp khởi động Dự án EC VN3.01/13
- Hợp tác trong khuôn khổ dự án Training and Tutoring:
trong khuôn khổ dự án hợp tác với EC về đào tạo
thông qua kênh ENSTTI và ITER, từ đầu năm
đến nay, Cục cũng đã cử được khoảng 30 lượt cán
bộ đi đào tạo tại các nước châu Âu (Pháp, Hà Lan,
Bungari, Hungari, Tây Ban Nha, Bỉ, Đức, Lithuania)
và châu Á (Thái Lan) Đây là một kênh đào tạo rất
tốt cho Cục ATBXHN về các hoạt động pháp quy
hạt nhân bao gồm khung pháp luật và các quy trình
pháp quy bảo đảm an toàn bức xạ và hạt nhân, thanh
tra, cấp phép, thẩm định an toàn, ứng phó sự cố,
quản lý nhiên liệu hạt nhân và quản lý an toàn các
vật liệu phóng xạ
- Hợp tác trong khuôn khổ Sáng kiến CBRN: Sáng kiến
thiết lập Trung tâm hợp tác tiên tiến khu vực Đông
Nam Á trong lĩnh vực CBRN do Liên minh châu Âu
(EU) khởi xướng cũng đã được Cục ATBXHN phối
hợp chặt chẽ với EC và Viện nghiên cứu quốc tế Liên
Hiệp quốc về tội phạm và tư pháp (UNICRI) triển
khai tại Việt Nam Trong khuôn khổ Sáng kiến, từ
đầu năm 2016 đến nay, Cục đã phối hợp với EC tổ
chức được: 01 hội thảo nhằm triển khai dự án 46 về
Nâng cao năng lực cho các quốc gia khu vực Đông
Nam Á trong việc giảm thiểu nguy cơ CBRN liên
quan đến ứng phó ban đầu, an toàn và an ninh sinh
học, hoàn thiện khung pháp luật quốc gia”; 01 hội
thảo triển khai dự án 47 về “Kiểm soát xuất khẩu về
các hàng hóa lưỡng dụng”; 02 hội thảo lần thứ 2 về
Xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia về CBRN;
04 đoàn ra cho 08 cán bộ tham dự các khóa đào tạo, các cuộc họp liên lạc viên về CBRN và các khóa thực hành về An ninh hạt nhân
Nhìn chung, các hoạt động trong khuôn khổ hợp tác với
EC đã tạo cơ hội cho cán bộ của Cục được đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn và trình độ về các lĩnh vực pháp quy hạt nhân Sáng kiến CBRN cũng đã giúp Việt Nam nâng cao năng lực cán bộ, hỗ trợ Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý và xây dựng các quy định nội bộ về phòng chống các nguy cơ về CBRN
Hội thảo lần thứ 2 về Xây dựng Kế hoạch hành động
quốc gia về CBRN
2 Hợp tác song phương
2.1 Hợp tác với Hoa Kỳ
Trong 06 tháng đầu năm 2016, hoạt động hợp tác với Hoa Kỳ được thúc đẩy và triển khai rất tích cực, cụ thể như sau:
- Hợp tác trong khuôn khổ Chương trình INSEP (thuộc
Cơ quan An ninh hạt nhân quốc gia (NNSA) - Bộ Năng lượng Hoa Kỳ): Cục ATBXHN đã tổ chức đón tiếp 03 đoàn chuyên gia Hoa Kỳ vào làm việc với Cục và tổ chức hội thảo cho cán bộ của Cục, cụ thể: Đoàn vào làm việc với Cục về Xây dựng và triển khai hệ thống quản lý thông tin thanh sát” từ 19-21/01/2016; Đoàn vào làm việc về “Kế hoạch chiến lược cho việc xây dựng Phòng thí nghiệm thanh sát”
từ ngày 08-11/3/2016 và “Hội thảo về Các nguyên tắc cơ bản về thanh sát trong nước” từ ngày 05-8/4/2016 Thông qua các buổi làm việc và hội thảo, các chuyên gia Hoa Kỳ đã hướng dẫn cho cán bộ Cục ATBXHN các phương pháp xây dựng và triển khai hệ thống quản lý thông tin thanh sát; các nguyên tắc cơ bản để tiến hành thanh sát trong nước, cũng như các phương pháp xây dựng chương trình thanh sát và quy trình thanh sát
- Hợp tác với Phòng Thí nghiệm Tây Bắc Thái Bình Dương (PNNL) (trong khuôn khổ Chương trình an
Trang 3ninh phóng xạ và không phổ biến): Cục ATBXHN
đã đón tiếp 02 đoàn chuyên gia của PNLL vào làm
việc với Cục và một số cơ sở bức xạ trong cả nước
nhằm kiểm tra và đánh giá hệ thống an ninh đã được
lắp đặt và nâng cấp tại một số cơ sở bức xạ ở Cần
Thơ, TP Hồ Chí Minh, Thái Nguyên và Hà Nội từ
ngày 04-8/4/2016; tổ chức Hội thảo lần thứ hai về
kế hoạch ứng phó sự cố quốc gia và đánh giá an ninh
vận chuyển nguồn phóng xạ từ ngày 17-20/5/2016
Bên cạnh đó, Cục ATBXHN cũng đã cử 02 đại diện
tham dự “Cuộc họp đánh giá lần thứ 5 Dự án An
ninh nguồn phóng xạ”, tổ chức tại Malaysia, trong đó
đại diện Ban Quản lý dự án đảm bảo an ninh nguồn
phóng xạ của Việt Nam sẽ có bài trình bày về việc
triển khai và đánh giá dự án này tại Việt Nam
- Hợp tác với Chương trình An ninh hạt nhân quốc tế
(INS): Hiện hai bên đang trao đổi để thống nhất thời
gian tổ chức Hội thảo về “Kế hoạch an ninh hạt nhân”
tại Hà Nội, dự kiến từ ngày 8-12/8/2016 Mục đích của
đợt làm việc là để hướng dẫn, tăng cường kiến thức và
kinh nghiệm cho các cán bộ làm việc trong lĩnh vực an
ninh hạt nhân của Việt Nam trong vấn đề xây dựng và
đánh giá Kế hoạch an ninh hạt nhân
- Hợp tác với Cơ quan pháp quy hạt nhân Hoa Kỳ (US
NRC): Cục ATBXHN đã phối hợp với US NRC tổ
chức Hội thảo về “Lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu”
tại Hà Nội từ ngày 25-29/01/2016 nhằm cung cấp
cho cán bộ Cục những kiến thức và hiểu biết chung
về các nội dung liên quan đến thiết kế, cơ sở, thiết bị,
đặc tính vận hành, thông số kỹ thuật, yêu cầu thanh
tra của lò phản ứng nghiên cứu, và các vấn đề liên
quan đến cơ quan pháp quy hạt nhân trên cơ sở sử
dụng các quy định, hướng dẫn, quy chuẩn và tiêu
chuẩn của Hoa Kỳ Mới đây, Cục đã liên hệ và được
US NRC đồng ý hỗ trợ Cục tham gia Chương trình
hợp tác nghiên cứu sự cố nghiêm trọng (CSARP)
Chương trình này sẽ là cơ hội tốt cho cán bộ Cục
được chuyển giao các chương trình tính toán phục
vụ công tác thẩm định an toàn hạt nhân mà Cục
đang tập trung nghiên cứu
- Hợp tác với Cơ quan Giảm thiểu Nguy cơ Quốc phòng
(DTRA) (trực thuộc Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ): Cục
đã phối hợp với DTRA tổ chức 01 hội thảo về “Đánh
giá nhu cầu hỗ trợ an ninh hạt nhân” từ ngày
21-23/3/2016 tại Hà Nội nhằm đánh giá năng lực, kiến
thức và kỹ năng cần thiết đối với các cán bộ chịu trách
nhiệm thực hiện công tác quản lý nhà nước về an ninh
hạt nhân và trên cơ sở đó xác định nhu cầu đào tạo cũng
như tổ chức của Trung tâm hỗ trợ kỹ thuật về an ninh
hạt nhân Cục ATBXHN cũng đã đề cử được 10 cán bộ
đi học tập kinh nghiệm trong lĩnh vực an ninh hạt nhân tại Hoa Kỳ từ ngày 06-10/6/2016
- Hợp tác trong khuôn khổ Chương trình kiểm soát xuất nhập khẩu (EXBS) (do Tổng cục Hải quan điều
phối): Từ đầu năm 2016 đến nay, Cục đã cử được 06 cán bộ tham dự 03 sự kiện trong khuôn khổ EXBS: chuyến khảo sát về “Kiểm soát xuất khẩu” tại Kuala Lumpur, Malaysia từ ngày 12-13/01/2016; Khóa đào tạo về “Nhận biết phát hiện và chống buôn lậu vật liệu phóng xạ và hạt nhân” tổ chức tại Học viện Thực thi pháp luật quốc tế (ILEA), Băng-cốc, Thái Lan từ ngày 06-10/6/2016 và Hội thảo Quản lý thương mại chiến lược tại Tokyo, Nhật Bản từ ngày 20-22/7/2016
Ký hợp tác với Công ty Westinghouse
- Hợp tác về đào tạo với Công ty Lightbridge: Trong
chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama, Cục và Lightbridge đã ký kết Thỏa thuận Hợp tác đào tạo với Công ty Lightbridge về chương trình đào tạo cho cán bộ thanh tra năm 2016 dưới sự chứng kiến của Lãnh đạo Bộ KH&CN
- Hợp tác về đào tạo với Công ty Westinghouse: Cũng
nhân chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hoa
Kỳ Barack Obama, Cục ATBXHN và Công ty Điện Westinghouse đã ký Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực điện hạt nhân, trong đó tập trung vào việc trao đổi thông tin liên quan đến công nghệ Lò phản ứng AP1000 thế hệ III+, quy trình cấp phép cho công nghệ này do US NRC thực hiện, đặc biệt là đào tạo nguồn nhân lực cho Cục ATBXHN thông qua hình thức vừa học vừa làm (on-job-training) ngay tại địa điểm đang xây dựng nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ AP1000 của Westinghouse tại Hoa Kỳ Hiện nay, Cục đang trao đổi và thống nhất chương trình đào tạo on-job-training trong thời gian 06 tháng cho các cán bộ kỹ thuật của Cục về thanh tra
và thẩm định an toàn
Trang 4- Hợp tác với Công ty GE Hitachi: Hai bên đã phối hợp
tổ chức Seminar ngày 10/5/2016 về cấp phép cho lò
ESBWR
Có thể thấy, trong 6 tháng đầu năm Cục ATBXHN có rất
nhiều hoạt động hợp tác với các đối tác của Hoa Kỳ Quan
hệ hợp tác giữa Cục với các đối tác Hoa Kỳ tiếp tục được duy
trì và thúc đẩy mạnh mẽ trong các lĩnh vực an ninh, thanh
sát hạt nhân và đào tạo nguồn nhân lực cho cơ quan pháp
quy hạt nhân của Việt Nam Bên cạnh đó, các thỏa thuận
hợp tác đã ký kết có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc
mở ra các hoạt động hợp tác nhằm nâng cao năng lực cán bộ
của Cục, góp phần thắt chặt quan hệ hợp tác giữa hai quốc
gia Việt Nam - Hoa Kỳ, đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu
khoa học và phát triển năng lượng sạch, đồng thời khẳng
định Việt Nam sẽ phát triển Điện hạt nhân theo chuẩn mực
pháp quy có uy tín và an toàn nhất
2.2 Hợp tác với Nhật Bản
- Hợp tác với Cơ quan pháp quy Nhật Bản (NRA): Cục
ATBXHN đã trao đổi và thống nhất được với NRA
về chương trình hợp tác năm 2016 giữa hai cơ quan
Cụ thể, trong năm 2016 hai bên sẽ phối hợp tổ chức
02 khóa đào tạo cho cán bộ Cục tại Hà Nội và 02
khóa đạo tại Nhật Bản Từ ngày 6-7/7/2016, Cục
ATBXHN đã phối hợp với NRA tổ chức thành công
Khóa đào tạo về về “Phân tích an toàn xác suất trong
địa chấn” Hai bên cũng đang phối hợp tổ chức Khóa
đào tạo về Tiêu chuẩn và Quy chuẩn cho 10 cán
bộ của Cục ATBXHN tại Nhật Bản từ ngày
25/7-11/8/2016 Từ nay đến cuối năm, hai bên tiếp tục
phối hợp tổ chức Khóa đào tạo về Hậu quả bức xạ từ
ngày 31/8-9/9/2016 tại Nhật Bản và Khóa đào tạo
về Đánh giá bảo vệ bức xạ vào tháng 12 tại Hà Nội
- Hợp tác với MHI: Cục ATBXHN đã phối hợp với
MHI tổ chức Hội thảo về “Các bài học kinh nghiệm
sau sự cố Fukushima” từ ngày 29-30/3/2016 tại Hà
Nội Ngoài ra, Cục tiếp tục phối hợp với MHI và
ATMEA tổ chức chuỗi Seminar liên quan đến các
khía cạnh an toàn của ATMEA1
Bên cạnh các hoạt động hợp tác với các cơ quan nêu trên,
Cục ATBXHN cũng hợp tác với các cơ quan hữu quan
của Nhật Bản trong việc đào tạo, nâng cao năng lực cho
các cán bộ của Cục, cụ thể: Cục đã làm thủ tục cử 07
cán bộ tham dự các khóa học theo chương trình của học
bổng của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và
Công nghệ Nhật Bản (MEXT) 2016; cử 01 cán bộ tham
dự Hội quốc tế lần thứ 5 và Seminar về phát triển nhân lực ngành hạt nhân đối với vấn đề an toàn, an ninh và thanh sát hạt nhân tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản từ ngày 20/2-3/3/2016
2.3 Hợp tác với Liên bang Nga
Từ đầu năm đến nay, Cục ATBXHN đã phối hợp với Cơ quan Giám sát, hạt nhân và Môi trường Liên bang Nga (Rostechnadzor) tổ chức được 01 đoàn ra cho 05 cán bộ Cục tham dự Khóa tập huấn về thanh tra xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Nga từ ngày 23/5/2016 đến ngày 03/6/2016 nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm của Liên bang Nga trong lĩnh vực thanh tra xây dựng NMĐHN Khoá đào tạo đã tạo điều kiện cho Cục được tham gia đoàn thanh tra của Rostechnadzor trong giai đoạn thanh tra xây dựng nhà máy điện hạt nhân và thu được nhiều thông tin, kinh nghiệm hữu ích cho hoạt động thanh tra của Cục
2.4 Hợp tác với Hàn Quốc
Trong 6 tháng đầu năm 2016, Cục ATBXHN đã triển khai được một số hoạt động hợp tác thường niên với Hàn Quốc gồm: đề cử 02 cán bộ tham dự Chương trình đào tạo Thạc sỹ An toàn bức xạ và hạt nhân - “KINS-KAIST International Master’s Degree Program on Nuclear and Radiation Safety”, tại Viện Khoa học Công nghệ tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) trong thời gian 1,5 năm từ tháng 9/2016 (01 cán bộ đã được nhận chính thức); cử
01 đoàn cán bộ tham dự Khóa Đào tạo cơ bản về an ninh
và thanh sát hạt nhân từ 20-24/6/2016 tại KINAC; tổ chức 1 đoàn ra tham dự Cuộc họp tổng kết giai đoạn M1
và khởi động giai đoạn M2 trong khuôn khổ Chương trình hợp tác 3 bên IAEA, Hàn Quốc và Việt Nam về triển khai dự án định vị nguồn phóng xạ (Radlot) vào tháng 1/2016 và 01 đoàn vào từ 2-3/6/2016 để họp tổng kết giai đoạn M2 và khởi động giai đoạn M3 Bên cạnh các đối tác nêu trên, trong 6 tháng đầu năm Cục ATBXHN cũng đã triển khai được một số hoạt động hợp tác với các đối tác khác Cụ thể, với Vương quốc Anh, Cục
đã cử 01 đoàn cán bộ tham dự Hội thảo về Văn hóa an ninh hạt nhân tại Anh từ 1-5/2/2016 do trường Đại học King College London tổ chức Tương tự, với Cộng hòa Pháp, Cục đã tổ chức đón tiếp 01 đoàn cán bộ của Cục Hạt nhân quốc tế Pháp vào tháng 4/2016 trao đổi về một số nội dung đào tạo và khả năng hợp tác giữa hai cơ qua và tiếp tục tổ chức các sự kiện liên quan trong chuỗi các hoạt động của ATMEA tại Việt Nam về đánh giá an toàn và các khía cạnh an toàn của lò ATMEA 1