Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng thiết bị dạy học TBDH ở các trường trung học phổ thông THPT.. Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý việc tran
Trang 1Quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải
Phòng
Vũ Văn Đạt
Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn ThS Giáo dục học : 60 14 05 Người hướng dẫn : PGS TS Ngô Quang Sơn Năm bảo vệ: 2013
119 tr
Abstract Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng thiết
bị dạy học (TBDH) ở các trường trung học phổ thông (THPT) Tìm hiểu thực trạng quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
Keywords.Quản lý giáo dục; Thiết bị dạy học; Trung học phổ thông
Content.
1 Lý do chọn đề tài
Cuộc cách mạng khoa học công nghệ diễn ra từ những năm 50 của thế kỷ XX, cho đến nay được đánh dấu bởi một loạt các cuộc cách mạng kế tiếp nhau như cách mạng công nghệ mới, cách mạng thông tin, cách mạng công nghệ sinh học Đặc biệt cuộc cách mạng trong lĩnh vực thông tin bao gồm các lĩnh vực tin học, truyền thông đang tác động sâu sắc tới mọi mặt của đời sống xã hội chúng ta nói chung và quá trình giáo dục nói riêng Cuộc cách mạng này đang tạo ra những khả năng to lớn của việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình dạy học, những ứng dụng
đã và đang làm thay đổi vị trí của thiết bị dạy học (TBDH) TBDH vừa là công cụ giúp giáo viên chuyển tải thông tin, điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, vừa là nguồn tri thức đa dạng và phong phú
Trang 2Hiện nay nước ta đã đặt ra mục tiêu đến năm 2020 về căn bản Việt Nam trở thành một nước công nghiệp hóa và hiện đại hóa Nhân tố quyết định thành công của
sự nghiệp này là những con người mới năng động, sáng tạo, có khả năng tự mình tiếp thu kiến thức mới, giải quyết được mọi tình huống xảy ra Để thực hiện nhiệm vụ này, Đảng và Nhà nước ta đang thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, tiến hành xây dựng triết lý giáo dục, đổi mới một cách toàn diện từ mục tiêu, nội dung đến phương pháp dạy học
Định hướng cơ bản của công cuộc đổi mới giáo dục đã được chỉ rõ trong các nghị quyết của Trung ương Đảng về vấn đề giáo dục và đào tạo đó là: "Đổi mới mạnh
mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy độc lập sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện dạy học vào quá trình dạy học"
Chương trình và SGK THPT được viết theo hướng tổ chức hoạt động nhận thức tích cực cho học sinh, theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy và phương pháp học TBDH là một thành tố quan trọng quyết định sự thành công của việc đổi mới nội dung chương trình SGK THPT
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới về nội dung chương trình, phương pháp dạy học cần thiết phải có các thiết bị dạy học Người ta nhận thấy các thiết bị dạy học có ý nghĩa to lớn trong việc giúp cho giáo viên tổ chức các hoạt động học tập nhằm phát huy tính tích cực, say mê học tập của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả của việc dạy học
Thiết bị dạy học là một trong những điều kiện cần thiết để giáo viên thực hiện được các nội dung giáo dục, giáo dưỡng và phát triển trí tuệ, khơi dậy tố chất thông minh của học sinh
Trong thời gian qua, quản lý việc trang bị, bảo quản, sử dụng TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng đã mang lại một số hiệu quả nhất
Trang 3định Nhìn chung các trường đều có TBDH đáp ứng việc dạy và học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của người học; khắc phục lối dạy "chay", dạy thụ động một chiều Mặc dù việc đầu tư, bảo quản và sử dụng các TBDH ở một số trường THPT công lập đã có hiệu quả Tuy nhiên công tác quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng các TBDH vẫn còn hạn chế: có trường THPT còn thiếu TBDH, chưa bảo quản và sử dụng hiệu quả những TBDH đã có, tần suất sử dụng TBDH chưa cao thậm chí nhiều trường hợp sử dụng chỉ mang tính hình thức, đối phó gây lãng phí, chưa có biện pháp quản lý TBDH thích hợp, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới về nội dung chương trình, phương pháp dạy học
Việc tìm ra một số mặt hạn chế trong công tác quản lý và đề xuất những biện pháp nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập từ đó nâng cao hiệu quả việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH góp phần cải thiện chất lượng dạy học của các trường Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng hiện nay là một nhiệm vụ
cần thiết Với những lý do đã phân tích ở trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài "Quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng".
2 Mục đích nghiên cứu
Qua nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng, tác giả đề xuất một
số biện pháp quản lý trong việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Trang 4Một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
4 Giả thuyết khoa học
Hiện nay công tác quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng đã đạt được những kết quả nhất định, song vẫn còn nhiều bất cập
Nếu chọn lựa, đề xuất nhằm áp dụng một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH phù hợp với thực tế thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH
ở các trường THPT
Tìm hiểu thực trạng quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
6 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Do điều kiện về thời gian và khả năng có hạn, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và khảo nghiệm một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH ở các trường THPT công lập trên địa bàn huyện An Lão, thành phố Hải Phòng (Trường THPT An Lão, Trường THPT Quốc Tuấn, Trường THPT Trần Hưng Đạo)
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Trang 5Để có cơ sở cho việc đề xuất các biện pháp tăng cường công tác quản lý TBDH
ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu lý luận bao gồm: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu
Tìm hiểu các khái niệm thuật ngữ có liên quan
Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng, các văn bản của Nhà nước, Quốc hội, của ngành giáo dục và đào tạo về công tác quản lý TBDH
Nghiên cứu cơ sở lý luận về trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH
Các tài liệu khác có liên quan đến đề tài
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1 Phương pháp quan sát.
Đề tài sử dụng phương pháp quan sát để thu thập những số liệu thực tế trong môi trường tự nhiên, cụ thể là quan sát một số giờ học có sử dụng TBDH theo hướng phát huy tính tích cực của người học và một số giờ học sử dụng TBDH theo phương pháp dạy học truyền thống từ đó so sánh để rút ra những kết luận khoa học
7.2.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Để điều tra thực trạng việc quản lý sử dụng TBDH trong nhà trường THPT, đề tài có một số mẫu phiếu hỏi dành cho các CBQL, giáo viên và học sinh thuộc các trường THPT của huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
Phiếu hỏi cũng được sử dụng để khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý mà đề tài đưa ra sau khi nghiên cứu lý luận và thực trạng
7.2.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Bằng việc đưa ra phiếu hỏi một số cán bộ quản lý, giáo viên trực tiếp tham gia quản lý TBDH có kiến thức và kinh nghiệm quản lý TBDH
Trang 67.2.4 Phương pháp phỏng vấn
Để hiểu sâu thêm những thông tin thu thập được từ các phiếu điều tra, tác giả tiến hành phỏng vấn CBQL một số trường THPT của huyện An Lão và một số giáo viên dạy giỏi, có kinh nghiệm trong sử dụng, bảo quản TBDH
7.2.5 Phương pháp đánh giá, tổng kết rút kinh nghiệm
Bằng việc đưa ra kết quả nghiên cứu lý luận thực tiễn và lấy thực tiễn để kiểm nghiệm lại kết quả nghiên cứu lý luận, phương pháp này được sử dụng nhằm đánh giá tính hợp lý và khả thi của các biện pháp quản lý mà tác giả luận văn đề xuất
7.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ
Đề tài sử dụng phương pháp toán thống kê để xử lý kết quả nghiên cứu: sử dụng các công thức tính số trung bình cộng,… để so sánh, đối chiếu các kết quả nghiên cứu nhằm rút ra những kết luận khoa học cho đề tài
8 Cấu trúc luận văn.
Luận văn dài 120 trang, có 18 bảng thống kê, 04 sơ đồ, 01 biểu đồ và 04 mẫu phiếu
Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục sẽ gồm 3 chương chủ yếu sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học phổ thông Chương 2: Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
Chương 3: Một số biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 71 Đặng Quốc Bảo (1997), "Một số khái niệm về quản lý giáo dục Trường
Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1", Phát triển giáo dục (1).
2. Đặng Quốc Bảo (1999), Quản lý giáo dục - Quản lý nhà trường - Một số
hướng tiếp cận, Trường cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1.
3. Đặng Quốc Bảo (2002), Tổ chức và quản lý: Từ một cách tiếp cận, Tập
bài giảng.
4. Đặng Quốc Bảo (2010), Những vấn đề cơ bản về lãnh đạo quản lý và sự
vận dụng vào điều hành nhà trường, Tập bài giảng.
5. Nguyễn Văn Bình (1999), Khoa học tổ chức và quản lý - Một số vấn đề về
lý luận và thực tiễn, NXB Thống kê, Hà Nội.
6. Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2004), Cơ sở khoa học quản lý,
tập bài giảng cho học viên cao học.
7 Nguyễn Hữu Chí (1996), "Suy nghĩ về dạy học lấy học sinh làm trung
tâm",
Nghiên cứu giáo dục, (12).
8. Cơ sở khoa học quản lý (1997), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
9 Nguyễn Tiến Dũng, Nguyễn Văn Tư (2000), "Về công tác tự làm thiết bị
dạy học", Nghiên cứu giáo dục, (6).
10 Nguyễn Tiến Dũng, Nguyễn Văn Tư (2002), "Một số ý kiến về công tác
thiết bị trường học Thực trạng - Nguyên nhân - Giải pháp", Phát triển giáo
dục, (8).
11. Trần Khánh Đức (2009), Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế
kỷ
XXI, Nxb Giáo dục Việt Nam,Hà Nội,
12. A Faraxep (1994), Quản lý là gì? NXB Khoa học kĩ thuật Hà Nội.
13. Tô Xuân Giáp (1997), Phương tiện dạy học, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
14. Phạm Minh Hạc (1986), Một số vấn đề giáo dục và khoa học giáo dục,
Nxb
Giáo dục, Hà Nội.
15. Phạm Minh Hạc (1996), Mười năm đổi mới giáo dục, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
Trang 816. Nguyễn Trọng Hậu (2009), Đại cương khoa học QLGD, Tập bài giảng
17. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2004), Giáo trình Khoa học
quản lý, Hà Nội
Trang 918. Đỗ Huân (2001), Sử dụng thiết bị nghe nhìn trong dạy và học, Nxb Đại
học quốc gia, Hà Nội.
19. D.I- rô-den-be (1969), Giới thiệu quyển I bộ Tư bản của Mác, Nhà xuất
bản Sự thật Hà Nội
20. Trần Kiểm (2002), Khoa học quản lý nhà trường phổ thông, Nhà in
Trung tâm thương mại, Hà Nội.
21. Trần Kiểm (2004), Khoa học quản lý giáo dục Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
22. Trần Kiểm, Quản lý nhà trường, Tập bài giảng cho học viên cao học.
23 Trần Kiều, Nguyễn Lan Phương (1997), "Tích cực hóa hoạt động của học
sinh", Thông tin Khoa học giáo dục, (62).
24. M.I Kônđacốp (1984), Cơ sở lý luận của khoa học quản lý giáo dục,
Trường
Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1, Hà Nội.
25. Nguyễn Văn Lê (1998), Khoa học quản lý nhà trường, Nxb Thành phố
Hồ Chí
Minh.
26. Nguyễn Văn Lê (1985), Lý thuyết quản lý, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế
quốc dân, Hà Nội.
27. V.I Lênin (1997), Toàn tập, tập 25, Nxb Tiến bộ, Matxcơva.
28. Luật giáo dục (1998), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
29. Danh nhân Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Lao động.
30. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Bình lần thứ XVII, XVIII, Tỉnh
ủy Thái Bình.
31. Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt (1998), Giáo dục học, tập 1, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
32. Cao Xuân Nguyên (1984), Một số phương tiện kỹ thuật dạy học, Nxb
Giáo dục,
Hà Nội.
33. Hoàng Đức Nhuận Cải tiến TBDH nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở
trường phổ thông TTKHGD số 53.
Trang 1034. Những cơ sở của lý luận dạy học, tập 1 (1995), Nxb Giáo dục, Hà Nội.
35. Những cơ sở của lý luận dạy học, tập 2, (1997), Nxb Giáo dục, Hà Nội.
Trang 1136. Nguyễn Ngọc Quang, Những vấn đề cơ bản về lý luận Quản lý giáo dục,
Trường Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1.
37. Quản lý cho tương lai - Thập kỉ 90 và xa hơn nữa, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
38. Trần Doãn Quới (2000), Vai trò của thiết bị giáo dục xét trên quan điểm
triết học duy vật lịch sử, TTKHGD (Số 81), (tr 25-28).
39. Vũ Trọng Rỹ (1997), Một số vấn đề lý luận về phương tiện dạy học, Tài
liệu dùng cho học viên cao học, Viện Khoa học Giáo dục, Hà Nội.
40. Ngô Quang Sơn (2005), Vai trò của thiết bị giáo dục và việc đánh giá hiệu
quả sử dụng thiết bị giáo dục trong quá trình dạy học tích cực, Thông tin quản
lý giáo dục số 3 năm 2005.
41 Ngô Quang Sơn (2005), Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu
quả sử dụng thiết bị giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại các TTGDTX và Trung tâm học tập cộng đồng”, Đề tài khoa học cấp Bộ.
42 Từ điển tiếng Việt (1992), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
43. Trường Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 2 (2002), Giáo trình
Quản lý giáo dục và đào tạo, Hà Nội.
44. Đỗ Hoàng Toàn (1995), Lý thuyết quản lý, NXB Đại học Kinh tế Quốc
Dân,
Hà Nội.
45. Văn kiện Hội nghị lần thứ VI Ban chấp hành Trung ương khoá IX, Nhà
xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội 2002.
46. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI (2011), Đảng Cộng sản
Việt
Nam NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.