Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông hải an, thành phố hải phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Mụctiêu giáo dục phổ thông cần được chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiếnthức sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em HS.Vì vậy, phươngpháp giáo dục phổ thông cũng cần được

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

DƯƠNG THỊ HẢI YẾN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HẢI AN, THÀNH PHỐ

HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

DƯƠNG THỊ HẢI YẾN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HẢI AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Phương Hoa

HÀ NỘI – 2015

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:Trường Đại học giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Đào tạo Sauđại học, các giảng viên, các nhà sư phạm, các nhà khoa học đã tham gia quản

lý, giảng dạy, tạo điều kiện cho tác giả tham gia khoá học này Xin cảm ơncác thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ, cung cấp tài liệu, hướng dẫntác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học

Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Phó giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn ThịPhương Hoa, người đã tận tâm giúp đỡ, hướng dẫn định hướng đề tài, địnhhướng các vấn đề nghiên cứu Phó giáo sư - Tiến sĩ đã tận tình giúp đỡ tác giảtrong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong Hội đồng Khoa học bảo vệ đềcương đã chỉ dẫn, góp ý giúp tác giả có định hướng đúng đắn để hoàn thànhluận văn

Xin bày tỏ lòng biết ơn đối với sự quan tâm, tạo điều kiện của UBNDthành phố Hải Phòng, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng để tác giảđược học tập, nghiên cứu nâng cao kiến thức phục vụ cho công việc của mình

Chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Giáo viên chủ nhiệm, Đoàn ThanhNiên Cộng Sản Hồ Chí Minh, các đồng chí Tổ trưởng chuyên môn, các thầy

cô giáo, các em học sinh, các bậc phụ huynh của trường THPT Hải An đã tạođiều kiện thuận lợi trong việc cung cấp số liệu và tư vấn khoa học cho tác giảhoàn thành luận văn này

Mặc dù đã cố gắng hết sức, song chắc chắn luận văn không tránh khỏinhững thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp, chỉ dẫn giúp đỡ của quýthầy cô giáo, quý đồng nghiệp cùng bạn bè để tác giả hiểu biết thấu đáo hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả: Dương Thị Hải Yến

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN

MỤC LỤC

Lời cảm ơn I

Danh mục các chữ viết tắt dùng trong luận văn ii

Mục lục iii

Danh muc ̣ bảng vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 6

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Ở nước ngoài 6

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Khái nhiệm liên quan đến vấn đề quản lý 10

1.2.2 Khái niệm về hoạt động giáo dục 15

1.2.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 16

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với sự phát triển nhân cách học sinh 17

1.3.1.Yêu cầu đổi mới giáo dục trung học phổ thông và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông 17

1.3.2 HĐGDNGLL với sự phát triển nhân cách của học sinh trung học phổ thông 20

1.4 Nội dung HĐGDNGLL ở trường THPT 26

1.4.1 Các hoạt động theo chủ điểm trong chương trình HĐGDNGLL của Bộ GD&ĐT 26

1.4.2 Các hoạt động tập thể khác 27

1.4.3 Các điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ HĐGDNGLL 28

1.5 Quản lý HĐGDNGLL theo các chức năng quản lý 29

1.5.1 Xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL 29

1.5.2 Chỉ đạo tổ chức, thực hiện HĐGDNGLL 31

1.5.3 Kiểm tra, đánh giá kết quả HĐGDNGLL 32

1.6 Các yếu tố tác động đến quản lý, tổ chức HĐGDNGLL ở trường 34 THPT

1.6.1 Nhận thức của các lực lượng giáo dục 34

1.6.2 Năng lực của người tổ chức HĐGDNGLL 35

1.6.3 Nội dung chương trình của HĐGDNGLL 36

1.6.4 Hình thức tổ chức HĐGDNGLL 37

1.6.5 Sự đánh giá HĐGDNGLL 37

1.6.6 Các điều kiện để tổ chức HĐGDNGLL có hiệu quả 39

Tiểu kết chương 1 40

Chương 2 : Thực trạng quản lý HĐGDNGLL tại trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng 41

2.1 Khái quát về trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng 41

2.1.1 Quy mô trường lớp và điều kiện cơ sở vật chất 41

2.1.2 Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý 42

2.1.3 Chất lượng giáo dục 44

2.2 Thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng. 49

2.2.1 Khái quát về tiến hành khảo sát 50

2.2.2 Kết quả thực trạng thực hiện HĐGDNGLL 51

2.2.3 Kết quả thực trạng quản lý HĐGDNGLL 63

2.2.4 Đánh giá chung 73

Tiểu kết chương 2 75

Chương 3: Một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An thành phố Hải Phòng đáp ứng đổi mới yêu cầu giáo dục hiện nay 76

3.1 Cơ sở khoa học của các biện pháp quản lý, thực hiện chương trình HĐGDNGLL 76

3.1.1 Cơ sở pháp lý 763.1.2 Cơ sở lý luận quản lý 763.2 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp. 773.2.1 Nguyên tắc đảm bảo đáp ứng mục tiêu giáo dục trung học phổ

thông 773.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 783.2.3 Nguyên lý đảm bảo tính phù hợp với đặc trưng loại hình hoạt độngnày và phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh THPT 783.2.4 Nguyên tắc đảm bảo sự tác động và huy động các chủ thể cùng

tham gia hoạt động 793.3 Một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An

thành phố Hải Phòng 793.3.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ giáo viên trong trường và các lực

lượng giáo dục ngoài nhà trường về vai trò của HĐGDNGLL trong việc

hình thành và phát triển nhân cách học sinh 803.3.2 Phân cấp quản lý thực hiện chương trình HĐGDNGLL 833.3.3 Phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình tham gia

HĐGDNGLL 853.3.4 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, làm tốt công tác xã hội hóa giáo

dục, xây dựng các điều kiện cho HĐGDNGLL 883.3.5 Đa dạng hóa các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức

HĐGDNGLL 913.3.6 Tăng cường kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm việc tổ chức thực

hiện các HĐGDNGLL 943.3.7 Cải tiến công tác thi đua khen thưởng thích hợp 963.4 Mối liên hệ giữa các biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường

THPT Hải An, thành phố Hải Phòng đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục

hiện nay 97

3.5 Đánh giá tính khả thi và tính cần thiết của các biện pháp quản lý

HĐGDNGLL 98

Tiểu kết chương 3 101

Kết luận và khuyến nghị. 102

1 Kết luận 102

2 Khuyến nghị 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

PHỤ LỤC 109

MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.3: Mẫu xây dựng bản kế hoạch HĐGDNGLL 31

Bảng 2.1: Cơ cấu đội ngũ GVtrường THPT Hải An 42

Bảng 2.2: Kết quả xếp loại Học lực trong 5 năm từ 2010 đến 2015 46

Bảng 2.3: Kết quả thi HS Giỏi trong 5 năm từ 2010 đến 2015 47

Bảng 2.4: Kết quả thi tốt nghiệp và Đại học trong 5 năm từ 2010 đến 2015 47

Bảng 2.5: Kết quả xếp loại hạnh kiểm trong 5 năm từ 2010 đến 2015 49

Bảng 2.6 Nhận thức về vai trò của tổ chức HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An 52

Bảng 2.7 : Nhận thức về tính hiệu quả của HĐGDNGLL trong việc học tập và rèn luyện HS 54

Bảng 2.8: Đánh giá của CBQL, Cán bộ Đoàn, GVCN và HS về một số nội dung và hình thức HĐGDNGLL 60

Bảng 2.9: Đánh giá của GVCN và CBQL về thực hiện công tác lập kế hoạch HĐGDNGLL tại trường THPT Hải An 65

Bảng 2.10: Đánh giá của GVCN và CBQL về thực hiện công tác lập kế hoạch HĐGDNGLL tại trường THPT Hải An 67

Bảng 2.11: Đánh giá của GVCN và CBQL về mức độ thực hiện công tác chỉ đạo thực hiện HĐGDNGLL tại trường THPT Hải An 68

Bảng 2.12 : Đánh giá của GVCN và CBQL về mức độ thực hiện công tác kiểm tra đánh giá HĐGDNGLL tại trường THPT Hải An 70

Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm về tính khả thi và tính cần thiết của các biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng 99

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng nguồnnhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứngyêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổthông cần được đổi mới mạnh mẽ theo triết lý giáo dục của thế kỷ XXI: Học đểbiết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống Mụctiêu giáo dục phổ thông cần được chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiếnthức sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em HS.Vì vậy, phươngpháp giáo dục phổ thông cũng cần được đổi mới theo hướng phát huy tính tíchcực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với đặc điểm của từnglớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụngkiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú họctập cho HS.

Trong Nghị quyết TW 2 khóa VIII của Đảng cũng đã xác định rõ vai tròcủa giáo dục “Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phảiphát triển mạnh giáo dục – đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơbản của sự phát triển nhanh và bền vững”

Luật giáo dục Việt Nam năm 2005 cũng nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục làđào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sứckhoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực củacông dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [35].

Quy hoạch phát triển giáo dục – đào tạo thành phố Hải Phòng giai đoạn

2005 – 2015 đã xác định: “Xây dựng và phát triển hệ thống giáo dục đào tạoHải Phòng nhằm thực hiện mục tiêu: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồidưỡng nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và khoa học của thànhphố, chuẩn bị cho thế hệ trẻ bước vào giai đoạn mới của công cuộc phát triểntheo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa Hình thành phát triển nhân cách conngười Hải Phòng văn minh, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm xứngđáng với truyền thống thành phố Cảng: trung dũng – quyết thắng”

Tuy nhiên, chất lượng giáo dục còn thấp Trong đó, một trong nhữngđiểm yếu nhất của HS là còn rất kém trong các hoạt động chung, thiếu hụt kĩnăng sống Thực trạng đó dẫn đến sản phẩm giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu vềnguồn nhân lực của xã hội Kỹ năng sống, ý thức cộng đồng trongHĐGDNGLL cho HS còn nhiều hạn chế Đặc biệt, công tác quản lý hoạt độngnày chưa đi vào chiều sâu, chưa được chú ý đúng mức

Từ những điều trên, ta có thể nhận ra quá trình giáo dục thế hệ trẻ phảiđược thực hiện bằng nhiều con đường, nhiều phương thức và thông qua nhiềudạng HĐGD Trong nhà trường có hai hệ thống giáo dục cơ bản đó là: HĐGDtrong hệ thống các môn học và các hoạt động ngoài hệ thống môn học thườnggọi là HĐGDNGLL

HĐGDNGLL mặc dù chỉ là HĐGD ngoài kế hoạch dạy học các mônchính khóa, nhưng hoạt động này lại là công cụ mạnh mẽ để phát triển giá trị,nội dung, các quan hệ xã hội thực tiễn một cách sâu sắc

Thứ nhất: Chương trình giáo dục phổ thông HĐGDNGLL thực sự là một

bộ phận quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Một mặt nó kiểm

nghiệm kiến thức đã có, bổ sung những kiến thức còn thiếu hụt và việc mởrộng kiến thức; mặt khác thông qua các HĐGDNGLL người học nâng cao tầmhiểu biết và nhận thức đầy đủ hơn về xã hội, gắn kiến thức đã học với thực tếtrong cuộc sống, tăng cường phát triển trí lực, thể lực, rèn luyện kỹ năng sống

và tính thẩm mỹ Đây là con đường dẫn dắt các em từng bước đến với nền vănhóa, xã hội của dân tộc và nền văn hóa văn minh của nhân loại, học tập nhữngcái hay, cái đẹp mà thế giới và dân tộc đã để lại

Thứ hai: Với những đặc điểm riêng biệt về tâm lý, về xã hội của tuổi học

trò, việc tổ chức các HĐGDNGLL là dịp tạo cho các em có cơ hội tham gia cáchoạt động thực tiễn để có thêm những hiểu biết, tích luỹ được kinh nghiệm giaotiếp, giàu thêm vốn sống cho mình, mở được một tầm nhìn thực tế

Thứ ba: HĐGDNGLL nếu tổ chức các hoạt động trò chơi dân gian, tham

gia lễ hội ở địa phương, văn hóa nghệ thuật truyền thống dân tộc và chăm sócđài tưởng niệm, nghĩa trang liệt sĩ thì càng có ý nghĩa quan trọng trong việcgiáo dục thế hệ trẻ về tình cảm, đạo lý: “Uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớngười trồng cây”, “lòng tự hào dân tộc” Từ đó giúp các em có ý thức gìn giữ,bảo tồn và phát huy nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, có ý thức phấn đấutrở thành những công dân có ích cho xã hội, góp phần hình thành nhân cáchmới con người Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và thích ứng với xu thế hộinhập quốc tế hiện nay

Tuy nhiên, trong thực tế, công tác quản lý quá trình giáo dục ở trườngTHPT mới chỉ tập trung vào dạy và học các môn chính khoá; mảngHĐGDNGLL chưa được chú trọng, quan tâm đầu tư thích đáng cả về kế hoạch,nguồn lực, kinh phí; nội dung, hình thức tổ chức còn đơn điệu; HS chưa tíchcực, chủ động tham gia Vì thế chưa phát huy được tác dụng củaHĐGDNGLL trong việc hình thành, phát triển nhân cách toàn diện cho HS và

góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực

và bồi dưỡng nhân tài” của đất nước.

Vì vậy, tôi đã lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ

khoa học giáo dục chuyên ngành QLGD

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượngHĐGDNGLL ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầuđổi mới hiện nay

3 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi được đặt ra cho đề tài nghiên cứu là:Vai trò của công tác quản

lý các HĐGDNGLL như thế nào? Và cần những biện pháp quản lý như thế nào

để nâng cao hiệu quả của những HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng?

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được một số biện pháp có cơ sở khoa học và có tính khả thithì có thể nâng cao được chất lượng HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An,thành phố Hải Phòng

5 Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu

5.1 Khách thể nghiên cứu: HĐGDNGLL trường THPT Hải An, thành

phố Hải Phòng

5.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở

trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung khảo sát thực trạng hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trườngTHPT Hải An làm cơ sở xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờlên lớp ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

7.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT7.2 Khảo sát thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng

7.3 Đề xuất các biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải

An, thành phố Hải Phòng

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệthống hoá, khái quát hoá các tài liệu có liên quan, nhằm xây dựng cơ sở lý luậncủa đề tài

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: quan sát sư phạm, khảosát điều tra, phỏng vấn, trao đổi… nhằm phát hiện thực trạng về HĐGDNGLL

ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng và thăm dò tính hiệu quả, tínhkhả thi của các biện pháp đề xuất

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn tổ chức, phương pháp chuyên gia

để thu thập thông tin làm sáng tỏ cơ sở thực hiện, tiên liệu các giải pháp

8.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ: Gồm phương pháp thống kê về mặt địnhlượng toán học, phương pháp so sánh và đánh giá để xử lý số liệu thu thậpđược

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu và phụ lục, luận văn còn có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.

Chương 2: Thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An, thành

phố Hải Phòng

Chương 3: Một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT Hải An,

thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Khổng Tử (551 - 479 TCN) - một nhà triết gia, một nhà giáo dục lỗi lạccủa Trung Hoa cổ đại đã đánh giá rất cao vai trò của giáo dục, đồng thời ôngcho rằng: thông qua giáo dục để tạo ra lớp người “trị quốc”, là lớp người nhânnghĩa, trung chính, hiểu được cái đạo của người quân tử Ông đưa ra nguyêntắc và phương pháp giáo dục: “Học phải đi đôi với hành” Ông luôn dạy học tròhọc gì phải thực hành ngay điều ấy, củng cố tri thức đã học không chỉ bằngcách ôn luyện trong sách vở mà phải bằng việc làm, gắn việc học tập với sinhhoạt, với đời sống của tự nhiên và xã hội Ông khẳng định: “Đọc thuộc ba trămthước kinh thư giỏi, giao cho việc hành chính không làm được, giao cho việc đi

sứ không có khả năng đối đáp học kiểu như vậy chẳng có ích gì” [20]

Thomas More (1478 - 1535) - nhà giáo dục không tưởng đầu thế kỷ 16

đã đánh giá rất cao vai trò của lao động đối với con người và đối với xã hội nênviệc giáo dục con người phải thực hiện kết hợp giáo dục nhà trường, trong laođộng và hoạt động xã hội.Đồng thời trong dạy học ông đề cao phương pháptrực quan, thí nghiệm, thực hành và theo ông giáo dục nhằm phát triển nhiềumặt ở trẻ [20]

Đặc biệt là J.A Cômenxki (1592 - 1670) được coi là “ông tổ của nền giáodục cận đại”, là danh nhân văn hóa thế giới, đã có nhiều đóng góp lớn cho nềngiáo dục của nhân loại Trong đó ông đặc biệt chú trọng đến việc kết hợp họctập ở trên lớp và hoạt động ngoài lớp nhằm thoát khỏi hình thức học tập “giamhãm trong bốn bức tường” của hệ thống nhà trường giáo hội thời trung cổ Ôngkhẳng định “học tập không phải là lĩnh hội những kiến thức trong sách vở màcòn lĩnh hội kiến thức từ bầu trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ” [20].

C.Mác (1818 - 1883) và F.Anghen (1820 - 1895) đã có nhiều đóng góplớn cho nền giáo dục hiện đại: cung cấp cho khoa học giáo dục một phươngpháp luận vững chắc để xây dựng lý luận giáo dục, vạch ra qui luật tất yếu của

xã hội tương lai là đào đạo, giáo dục con người phát triển toàn diện Muốn vậyphải kết hợp giữa giáo dục đạo đức, thể dục, trí dục và lao động sản xuất trongviệc thực hiện giáo dục kỹ thuật tổng hợp, trong hoạt động thực tiễn và hoạtđộng xã hội [20]

1.1.2 Ở Việt Nam

Chúng ta có thể chia thành hai giai đoạn sau:

1.1.2.1 Giai đoạn trước cải cách giáo dục lần thứ ba (từ năm 1979 trở về trước)

Ở giai đoạn này mô tả tên gọi và nội dung khái niệm “HĐGDNGLL”chưa được định hình, nhưng nội hàm cơ bản của khái niệm đã được đề cập

trong “Thư gửi học sinh” nhân ngày khai trường tháng 9/1945 của Chủ tịch HồChí Minh Người viết : “ Nhưng các em cũng nên, ngoài giờ học ở trường,tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến

sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước” Trong

“Thư gửi Hội nghị các cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc” Hồ Chủ tịch đãviết: “Trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làmcho chúng học Ở trong nhà, trong trường, trong xã hội chúng đều vui học” [43,

tr 19]

Những nội dung liên quan đến HĐGDNGLL cũng được đề cập tại điều

7, Điều lệ nhà trường phổ thông tháng 6/1976, đó là:

- Việc giảng dạy và giáo dục được tiến hành thông qua các hoạt động giảng dạy trên lớp, lao động sản xuất và hoạt động tập thể…

- Hoạt động tập thể của HS do nhà trường phối hợp với ĐTN Lao động

Hồ Chí Minh và Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh tổ chức, bao gồm các

hoạt động văn hóa, chính trị, xã hội của Đoàn và Đội và các hoạt động ngoạikhóa về khoa học, kỹ thuật, văn nghệ, thể dục thể thao của nhà trường và củađịa phương

- Hoạt động tập thể góp phần GD ý thức chính trị, khả năng công tác độclập của HS, góp phần củng cố, mở rộng kiến thức và phát triển mọi năng khiếu của

họ theo chương trình và kế hoạch thống nhất

Như vậy, hoạt động tập thể được xác định là một trong những hoạt động

GD cơ bản thực hiện trong trường phổ thông, nhằm hình thành và phát triểntoàn diện nhân cách thế hệ trẻ

Trong bài nói ở Hội nghị tổng kết năm học 1977 – 1978 của ngành giáodục (ngày 05 tháng 7 năm 1978 ), Tố Hữu có nói: “Muốn nâng cao chất lượnggiáo dục, ta phải thấu suốt nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, giáo dục kếthợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội, không những quacông tác thực hành mà cả trong những giờ dạy trên lớp Không phát huy tácdụng tổng hợp của các HĐGD thì không có chất lượng giáo dục, kể cả chínhtrị, đạo đức, văn hoá” [23, tr 205]

1.1.2.2 Giai đoạn thứ hai (từ cải cách giáo dục lần thứ ba từ năm 1979 tới nay)

Nghị quyết số 14 - NQ/TW ngày 11/ 01/ 1979 của Bộ Chính trị Ban chấphành TW Đảng (Khóa IV) về cải cách GD đã khẳng định: “Nội dung giáo dục

ở trường phổ thông trung học mang tính chất toàn diện…, nhưng có chú ý hơnđến việc phát huy sở trường và năng khiếu cá nhân , cần coi trọng giáo

dục thẩm mỹ, giáo dục và rèn luyện thể chất, hoạt động văn hóa nghệ thuật, thểdục thể thao và rèn luyện quân sự”

Theo GS.TSKH Phạm Minh Hạc “Toàn bộ công tác giáo dục của chúng

ta nhằm xây dựng toàn diện nhân cách của con người Việt Nam sống và làmviệc trong thời đại đổi mới Đó là nhân cách của người lao động sáng tạo năngđộng, có tay nghề, có tâm hồn….chứ không phải là con người sống cốt cânbằng với ngoài giới hay chỉ thích nghi với xã hội Nhân cách sinh thành và pháttriển bằng các hoạt động đã nêu ở trên, trong đó có một hoạt động có ý nghĩacực kỳ quan trọng đối với sự hình thành và phát triển nhân cách là hoạt độnggiao tiếp, vì tất cả các mối quan hệ có ở con người, quan hệ người - vật, quan

hệ người – máy,… đều gắn bó bằng cách này hay cách khác với quan hệ người

- người” [19, tr 108]

Điều 26, trong Điều lệ trường Trung học Cơ sở, trường THPT và trườngphổ thông có nhiều cấp học, (Ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) có nêu: CácHĐGD bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớpnhằm giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các

kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, xâydựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc

đi vào cuộc sống lao động

Để đáp ứng yêu cầu cải cách GD, đã có nhiều công trình nghiên cứu làm

rõ khái niệm “hoạt động ngoài giờ lên lớp” và xác định các hình thức tổ chức

có chất lượng HĐGDNGLL trong nhà trường

Các nghiên cứu cơ bản, mang tính lý luận nhằm xác định nội hàm củakhái niệm “HĐGDNGLL”, xác định mục tiêu, vị trí, vai trò, nhiệm vụ, nộidung, hình thức của HĐGDNGLL Đã có các công trình nghiên cứu sau:

- Một số nghiên cứu thực nghiệm cải tiến nội dung, đổi mới phươngpháp tổ chức nhằm nâng cao chất lượng HĐGDNGLL do nhóm cán bộ nghiên

cứu của Viện Khoa học GD thực hiện như: Đặng Thúy Anh, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ, Nguyễn Thanh Bình

- Một số nghiên cứu lý luận nhằm xây dựng cơ sở lý luận vềHĐGDNGLL của một số tác giả như: Nguyễn Lê Đắc, Hoàng Mạnh Phú, Lê

- Một số sách, tài liệu viết về HĐGDNGLL của một số tác giả như: Bùi

Sĩ Tụng, Đặng Vũ Hoạt, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Hữu Hợp, Nguyễn Dục Quang,Nguyễn Đăng Thìn, Lê Thanh Sử, Nguyễn Thị Kỷ,

Qua hệ thống nghiên cứu nói trên, cho thấy các tác giả đi sâu vào nghiêncứu cơ bản về HĐGDNGLL ở các bậc học, cấp học, nghiên cứu thực nghiệm,tổng kết kinh nghiệm thực tiễn nhằm xây dựng qui trình tổ chức và đổi mới nộidung phương pháp HĐGDNGLL Tuy đã có rất nhiều công trình, đề tài nàonghiên cứu về quản lý và các biện pháp quản lý HĐGDNGLL nhưngHĐGDNGLL được áp dụng vào thực tiễn ở mỗi trường lại có nhiều điểm khácnhau với những hạn chế nhất định Chính vì vậy, trong điều kiện công tác củabản thân, tôi thấy cần có sự nghiên cứu cơ bản về thực trạng quản lýHĐGDNGLL ở trường THPT Hải An, thành phố Hải Phòng Từ đó đề xuấtmột số giải pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT, đáp ứng yêu cầu đổimới GD trong giai đoạn hiện nay

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm liên quan đến vấn đề quản lý

Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ [21] cũng cho rằng: “Quản lý là

một quá trình định hướng, quá trình có mục đích, quản lý có hệ thống là quátrình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Nhữngmục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lýmong muốn”.

Như vậy, khái niệm quản lý được các nhà nghiên cứu và phân tích bằngnhiều cách khác nhau nhưng về cơ bản có những điểm chung như:

- Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả của những người cộng sự khác nhau trong cùng một tổ chức

- Quản lý là những tác động có mục đích lên một tập thể người, thành tố

cơ bản của hệ thống xã hội

- Quản lý là các hoạt động thực tiễn nhằm đảm bảo hoàn thành các côngviệc qua những nỗ lực của người khác

Tóm lại: Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm làm cho tổ chức hoạt động có hiệu quả cao.

Ngày nay, trước sự phát triển của khoa học kỹ thuật và sự biến độngkhông ngừng của nền kinh tế - xã hội, quản lý được xem là một trong năm nhân

tố phát triển kinh tế - xã hội (vốn- nguồn lực lao động- Khoa học kỹ thuật- tàinguyên và quản lý) trong đó quản lý đóng vai trò quyết định của sự thành bạicủa công việc

và với từng HS”.

Vậy, QLGD được hiểu là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thểquản lý trong lĩnh vực giáo dục, nói một cách rõ ràng đầy đủ hơn, quản lý là hệ

thống những tác động có mục đính, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản

lý trong hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mụctiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài QLGD là hoạtđộng điều hành, phối hợp các lực lượng giáo dục nhằm đẩy mạnh công tác giáodục theo yêu cầu phát triển của xã hội

* Giáo dục là một hoạt động đặc biệt của con người, là hoạt động có mục

đích, có chương trình, có kế hoạch có hai chức năng tổng quát: “Ổn định duy trì quá trình đào tạo đáp ứng nhu cầu hiện hành của nền KT- XH và đổi mới phát triển quá trình đào tạo đón đầu sự tiến bộ, phát triển KT- XH”.

Từ 2 chức năng tổng quát có 4 chức năng cụ thể của giáo dục là: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá”.

- Chức năng kế hoạch hoá

Kế hoạch hoá công tác quản lý, trước hết cần phải nắm chắc kế hoạchcủa cấp trên và các cấp có liên quan, mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục, đặc điểm,tình hình các nguồn lực Căn cứ vào đặc điểm của trường, đặc điểm tâm lý, tínhcách và lứa tuổi của HS Trên cơ sở đó, xác định yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể, biệnpháp rõ ràng, có các bước cụ thể Để làm được việc này, người Hiệu trưởng cầnxác định cụ thể rõ ràng các mục tiêu cần đạt tới, lập chương trình hoạt động

- Tổ chức thực hiện kế hoạch

Là sự sắp đặt những hoạt động, những con người một cách khoa học,hợp lí, phối hợp các bộ phận để tạo ra tác động thích hợp Hiệu trưởng phảithông báo kế hoạch, chương trình hành động đến các thành viên trong nhàtrường sao cho mỗi thành viên hiểu và thực hiện đúng kế hoạch, phải quy địnhđúng chức năng, quyền hạn cho từng người, phải tính đến năng lực, hiệu quảcho từng hoạt động, xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận và các thànhviên liên quan

12

- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

Hiệu trưởng thực hiện chức năng chỉ đạo với tư cách là một người lãnhđạo quản lý trường học, người chỉ huy tập thể sư phạm thực hiện các hoạt động

GD HS

Chỉ đạo những hành động xác lập quyền chỉ huy và sự can thiệp củangười lãnh đạo trong toàn bộ quá trình QL Là huy động mọi nguồn lực vàoviệc thực hiện kế hoạch và điều hành nhằm đảm bảo cho việc thực hiện có hiệuquả kế hoạch

Nội dung chỉ đạo bao gồm: chỉ huy, ra lệnh làm cho các bộ phận cũngnhư các hoạt động diễn ra thuận lợi theo đúng chương trình và đạt được mụctiêu mong muốn Động viên, khuyến khích thường xuyên và kịp thời bằngnhững lời khen, những câu khích lệ những khi họ gặp khó khăn cần thiết Có sựkhen thưởng vật chất, theo dõi giám sát, uốn nắn sửa chữa kịp thời nhằm thựchiện kế hoạch

- Kiểm tra đánh giá

Trong quá trình quản lí, phải chú ý đến công tác kiểm tra, bao gồm kiểmtra theo kế hoạch, kiểm tra đột xuất, kiểm tra định kỳ và kiểm tra thườngxuyên Kiểm tra để phát hiện cái đúng, cái chưa phù hợp kịp thời điều chỉnhhoặc có biện pháp xử lý phù hợp góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ đề ra

Đánh giá là nhận định về kết quả của việc thực hiện kế hoạch Việcthực hiện kiểm tra phải dựa theo chương trình, kế hoạch đã quy định Phải cótiêu chí, chuẩn mực cụ thể theo từng hoạt động, có thể định tính, định lượnghoặc được sự thừa nhận của tập thể, của xã hội trong những điều kiện hoàncảnh cụ thể

Tất cả các chức năng quản lí tạo nên nội dung của quá trình quản lý.Trong một chu trình quản lý, các chức năng kế tiếp nhau và độc lập với nhauchỉ mang tính tương đối bởi vì một số chức năng có thể diễn ra đồng thời hoặckết hợp với việc thực hiện các chức năng khác

1.2.1.3 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là quản lý vi mô Nó là một hệ thống con của quản lý

vĩ mô: Quản lý GD Quản lý nhà trường có thể hiểu ra một chuỗi tác động hợp

lý (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức – sư phạmcủa chủ thể quản lý đến tập thể GVvà HS, đến những lực lượng GD trong vàngoài nhà trường làm cho quá trình này vận hành tốt ưu để đạt những mục tiêu

dự kiến

Quản lý nhà trường là hoạt động thực hiện trên cơ sở những quy luậtchung của quản lý, đồng thời cũng có những nét đặc thù riêng Quản lý nhàtrường khác với các loại quản lý xã hội khác, được quy định bởi bản chất hoạtđộng sư phạm của người GV, bản chất của quá trình dạy học, giáo dục trong đómọi thành viên của nhà trường vừa là đối tượng quản lý, vừa là chủ thể hoạtđộng của bản thân mình Sản phẩm tạo ra của nhà trường là nhân cách củangười học được hình thành trong quá trình học tập, tu dưỡng và rèn luyện theoyêu cầu của xã hội và được xã hội thừa nhận

Quản lý nhà trường phải quản lý toàn diện nhằm hoàn thiện và phát triểnnhân cách thể hệ trẻ một cách hợp lý, hợp quy luật và khoa học, hiệu quả Hiệuquả GD trong nhà trường phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của nhà trường kể cả

về lực lượng hỗ trợ các đoàn thể, tổ chức hội trong và ngoài nhà trường Muốncông tác quản lý có hiệu quả, người quản lý phải xem xét đến những điều kiệnđặc thù của nhà trường, phải chú trọng tới việc cải tiến công tác QLGD để quản

lý có hiệu quả các hoạt động của nhà trường, nhằm nâng cao chất lượng giáodục và đào tạo

Trọng tâm của công tác quản lý nhà trường là:

- Chỉ đạo thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và của SởGiáo dục và Đào tạo Thực hiện đúng chương trình và phương pháp GD luôn đượccải tiến thì chất lượng ngày một nâng cao Quản lý phải sát sao với công

việc kiểm tra, thanh tra để kịp thời uốn nắn, giúp đỡ, tạo điều kiện cho các HĐ được thực hiện theo đúng kế hoạch đề ra

- Xây dựng đội ngũ GV, công nhân viên và tập thể HS dạy tốt, học tốt.Tạo bầu không khí sư phạm vui vẻ, thoải mái, đoàn kết tương thân, tương ái và giúp

- Quản lý nguồn tài chính hiện có của trường theo đúng nguyên tắc tàichính của nhà nước và của ngành GD, đồng thời biết động viên, thu hút các

nguồn tài chính khác mua sắm thêm thiết bị dạy học phục vụ cho HĐ dạy học

- Quản lý việc thi đua khen thưởng, đề bạt cán bộ kế cận, nâng bậc lương,chuyển ngạch cho CBGV Các HĐ này phải được công khai, minh bạch trước tậpthể hội đồng sư phạm Phải tạo một phong trào thi đua liên tục trong nhà trường

“Thầy dạy tốt – trò học tốt”, Thầy – trò cùng hướng đến chất lượng GD

ngày một càng cao

1.2.2 Khái niệm về HĐGD

Hoạt động là phương thức tồn tại tích cực của con người với môi trườngsống của mình Trong và bằng hoạt động, con người thiết lập, vận hành mốiquan hệ của mình với thế giới đồ vật và với người khác Hoạt động giúp “conngười sáng tạo ra lịch sử và trong quá trình đó sáng tạo ra chính bản thânmình” (Mác)

Hoạt động được xác định là cơ chế, là con đường để hình thành và pháttriển nhân cách, trong đó HĐGD giữ vai trò chủ đạo

HĐGD là hoạt động do người lớn tổ chức theo kế hoạch, chương trình,điều hành và chịu trách nhiệm Điều này có nghĩa các chủ thể của HĐGD phảichịu trách nhiệm về HĐGD Đó là các nhà giáo dục, GV và các chủ thể có liênquan khác nhau như: cha mẹ, HS, các tổ chức giáo dục xã hội và các cơ sở giáodục HĐGD là sự vận hành các yếu tố của giáo dục đã được nhận thức và kiểm

soát HĐGD cơ bản của xã hội được thực hiện bởi nhà trường và trong nhàtrường.

1.2.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

HĐGDNGLL là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các bộmôn văn hoá HĐGDNGLL ở trường THPT có mục tiêu giúp HS nâng caohiểu biết các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tốt đẹpcủa nhân loại, củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp ; củng cố các kĩnăng, hình thành, phát triển các năng lực chủ yếu (năng lực tự hoàn thiện, nănglực thích ứng, năng lực giao tiếp ứng xử, năng lực tổ chức quản lý hợp tác vàcạnh tranh, năng lực hoạt động chính trị xã hội ); có thái độ đúng đắn trướcnhững vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân,biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống

Theo Đặng Vũ Hoạt, “HĐGDNGLL là việc tổ chức giáo dục thông quahoạt động thực tiễn của HS về khoa học kĩ thuật, lao động công ích, hoạt động

xã hội, hoạt động nhân văn, văn hoá nghệ thuật, thẩm mĩ, thể dục thể thao, vuichơi giải trí để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách” [24,25]

“HĐGDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khoá về văn học, thể dụcthể thao nhằm phát triển năng lực toàn diện của HS và bồi dưỡng HS có năngkhiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giáo dục văn hoá, cácHĐGD môi trường, các hoạt động lao động công ích, các hoạt động xã hội, cáchoạt động từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lí lứa tuổi HS” (Điều 24 của Điều

lệ trường THPT) [7]

Như vậy, HĐGDNGLL là hoạt động được tổ chức ngoài giờ học củamôn học trên lớp, là sự tiếp nối bổ sung hoạt động trên lớp, là con đường gắn líluận với thực tiễn nhằm tạo ra sản phẩm đáp ứng mục tiêu xã hội

Xuất phát từ vị trí, ý nghĩa của HĐGDNGLL nên trong đổi mới giáo dụchiện nay HĐGDNGLL là một chương trình bắt buộc, là một bộ phận trong quytrình giáo dục toàn diện HS, trong chính khoá chứ không phải ngoại khoá

1.3 HĐGDNGLL và vai trò của HĐGDNGLL đối với sự phát triển nhân cách HS

1.3.1 HĐGDNGLL ở trường THPT

Kể từ khi đất nước đổi mới với sự thay đổi cơ bản là chuyển nền kinh tếtập trung, bao cấp sang cơ chế thị trường có định hướng XHCN, xã hội đã cóbiết bao biến chuyển, cả tích cực và không tránh khỏi những mặt trái Thế hệtrẻ có nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức củacuộc sống công nghiệp hoá - hiện đại hoá Nếu không được giáo dục kỹ năngsống, các em sẽ vấp phải nhiều khó khăn, trở ngại, đôi khi khó vượt qua nhữngcám dỗ, cạm bẫy nguy hiểm và khó thích ứng với đòi hỏi của xã hội Việc tăngcường giáo dục kỹ năng sống cho các em càng trở nên cấp thiết hơn [10]

HĐGDNGLL là những loại hình hoạt động có ưu thế đặc biệt trong việcgiáo dục kỹ năng sống cho HS, nhất là trong điều kiện phát triển ngày càng cao

và chuyển biến mạnh mẽ về kinh tế - xã hội, đòi hỏi HS phải sáng tạo và thíchứng cao HĐGDNGLL giáo dục kỹ năng sống cho HS với các giá trị sốngtrong đó tập trung vào các giá trị phổ quát như: giá trị hòa bình, giá trị tôntrọng, giá trị yêu thương, giá trị khoan dung, giá trị trung thực, giá trị khiêmtốn, giá trị hợp tác, giá trị hạnh phúc, giá trị trách nhiệm, giá trị giản dị, giá trị

tự do, giá trị đoàn kết Những giá trị phổ quát trên chứa đựng và thống nhất vớicác giá trị truyền thống của Việt Nam, là nền tảng từ đó giáo dục, rèn luyện các

kỹ năng sống như: kỹ năng hợp tác, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng tự nhận thức,

kỹ năng kiên định, kỹ năng từ chối, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng trao đổi ýkiến, kỹ năng tham gia giao thông, kỹ năng biết tự bảo vệ, kỹ năng hợp tác vàlàm việc theo nhóm…[10]

Các HĐGD trong nhà trường được phân loại thành 2 bộ phận chủ yếu:

- Các HĐGD trong hệ thống các môn học và các lĩnh vực học tập khácnhau

- Các HĐGD ngoài các môn học và lĩnh vực học tập, có thể kể đến cácHĐGD trong nhà trường như: HĐGD thể chất, trí tuệ, đạo đức, thẩm mĩ, dân số

- môi trường và HĐGD tư tưởng - chính trị - pháp luật những hoạt động nàyđược thực hiện trong và ngoài các môn học và chịu sự chi phối chính của nhàtrường và GV.

HĐGDNGLL là một HĐGD cơ bản được thực hiện một cách có mụcđích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm góp phần thực thi quá trình đào tạo nhâncách HS, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của đời sống xã hội

Mục tiêu của HĐGDNGLL ở trường THPT:

Nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thunhững giá trị tốt đẹp của nhân loại; củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp;

có ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội, có ý thứclựa chọn nghề nghiệp

Củng cố vững chắc các kĩ năng cơ bản đã được rèn luyện từ THCS đểtrên cơ sở đó tiếp tục hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu như: nănglực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt độngchính trị xã hội, năng lực tổ chức quản lý

Có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu tráchnhiệm về hành vi của bản thân, đấu tranh tích cực với biểu hiện sai trái của bảnthân để tự hoàn thiện mình và của người khác, biết cảm thụ và đánh giá cái đẹptrong cuộc sống

Như vậy, HĐGDNGLL có ý nghĩa tích cực trong việc phát triển toàndiện nhân cách HS, đáp ứng yêu cầu xã hội, góp phần phát huy vai trò của giáodục trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Nguyên tắc cơ bản của HĐGDNGLL:

- Phải đảm bảo tính mục đích, tính tổ chức, tính kế hoạch HĐGDNGLLphải có mục đích rõ ràng, người CBQL phải đề ra được mục đích, yêu cầu củaHĐGDNGLL, trong cả năm, từng kì, từng tháng Mọi hoạt động nên có kếhoạch từ nhỏ đến lớn, tránh tuỳ tiện Kế hoạch này được đặt ra tuỳ theo mụctiêu cấp học, lớp học để tổ chức chỉ đạo, xác định nội dung, xây dựng loại hình,lựa chọn phương thức, xác định qui mô và phương tiện hoạt động;

- Đảm bảo tính tự nguyện tự quản;

- Đảm bảo tính tập thể;

- Đảm bảo tính đa dạng phong phú;

- Đảm bảo tính hiệu quả Trong mỗi hoạt động đều có nguyên tắc riêng

để đảm bảo cho hoạt động đó đạt kết quả tốt HĐGDNGLL là HĐGD phong

phú đa dạng, mang tính mục đích, tính tổ chức, tính kế hoạch, tính tự nguyện,

tự giác, tính tập thể cao Người CBQL cần phải chú ý tới các nguyên tắc cơ bảnnày để đạt hiệu quả giáo dục Hiệu quả ấy có thể nhìn thấy trước mắt, nhưng cóthể mang lại lợi ích cho tương lai, góp phần vào sự nghiệp trồng người

Nội dung và hình thức HĐGDNGLL trong trường THPT:

Chương trình HĐGDNGLL là một hệ thống cấu trúc mang tính chấtđồng tâm của chương trình cả cấp học Vì vậy, về cơ bản cấu trúc của chươngtrình lớp 10, 11, 12 đều giống nhau, đó là cấu trúc theo các chủ đề hoạt động.Mỗi chủ đề hoạt động phản ánh một nội dung cần phải giáo dục cho HS THPT.Trong năm học có 9 chủ đề HĐGD tương đương với 9 tháng của năm học -mỗi tháng một chủ đề Để đảm bảo tính khép kín của quá trình giáo dục, người

ta còn quy định chủ đề hoạt động hè riêng, đó là chủ đề thứ 10 - chủ đề hoạtđộng hè Tuy nhiên, đối với mỗi chủ đề có thể tổ chức nhiều hoạt động khácnhau với nội dung, hình thức đa dạng, phong phú, có ý nghĩa giáo dục thiếtthực, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi, hứng thú, nguyện vọng của HS

và điều kiện cụ thể về các mặt của từng trường Cấu trúc chương trình, nộidung và hình thức hoạt động của từng khối lớp đã được cụ thể hoá trong sáchgiáo khoa HĐGDNGLL lớp 10, 11, 12

Ngoài các chủ đề hoạt động theo tháng như đã nói ở trên còn có cácHĐGD khác được tiến hành chung cho các khối lớp như: HĐGD môi trường,HĐGD phòng chống HIV, ma tuý và các tệ nạn xã hội, HĐGD an toàn giaothông …

Phương thức tổ chức HĐGDNGLL:

Phương thức tổ chức HĐGDNGLL phải phù hợp với trình độ, nhu cầu,nguyện vọng của HS nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo củacác em HS phải thực sự giữ vai trò chủ thể của hoạt động với sự giúp đỡ địnhhướng của các thầy giáo, cô giáo.

Tổ chức HĐGDNGLL phải phù hợp với đặc điểm, điều kiện của nhàtrường, của địa phương, đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đặt ra Vìvậy phương thức tổ chức các hoạt động phải rất linh hoạt, cần thay đổi và điềuchỉnh nội dung, hình thức hoạt động sao cho thích ứng được với HS, với GV vàvới điều kiện cho phép

Phải khai thác và phát huy được tiềm năng của gia đình, các lực lượng xãhội, các tổ chức đoàn thể tham gia vào việc tổ chức các hoạt động cho HS Đây

là quan điểm có tính nguyên tắc, tạo tiền đề cho việc tìm tòi, xây dựng các biệnpháp khai thác và phối hợp các lực lượng xã hội để tổ chức HĐGDNGLL đạthiệu quả cao

1.3.2 HĐGDNGLL với sự phát triển nhân cách của HS THPT

1.3.2.1 Một số đặc điểm tâm sinh lí cơ bản của HS

THPT Đặc điểm sinh lí:

Tuổi HS THPT là giai đoạn đã trưởng thành về mặt thể lực, nhưng sựphát triển cơ thể còn chưa vững chắc, các em bắt đầu thời kỳ phát triển tươngđối êm ả về mặt sinh lí; sự phát triển của hệ thần kinh có những thay đổi quantrọng

Nhìn chung lứa tuổi các em đã phát triển cân đối, khoẻ và đẹp, đa số các

em có thể đạt được những khả năng phát triển về cơ thể như người lớn, đó làyếu tố cơ bản giúp HS THPT có thể tham gia các hoạt động phong phú, đadạng, phức tạp của chương trình HĐGDNGLL ở trường THPT

Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ:

Ở HS THPT tính chủ định trong nhận thức được phát triển, tri giác cómục đích đã đạt tới mức cao, quan sát trở nên có mục đích, hệ thống và toàndiện hơn, tuy nhiên nếu thiếu sự chỉ đạo của GV thì quan sát của các em cũng

khó đạt hiệu quả cao Vì vậy GV cần quan tâm hướng quan sát của các em vàonhững nhiệm vụ nhất định, không vội kết luận khi chưa tích luỹ đủ các sự kiện.Cũng ở lứa tuổi này các em đã có khả năng tư duy lý luận, tư duy trừu tượngmột cách độc lập sáng tạo Tư duy của các em chặt chẽ hơn, có căn cứ và nhấtquán hơn, tính phê phán cũng phát triển.

Có thể nói nhận thức của HS THPT chuyển dần từ nhận thức cảm tínhsang nhận thức lí tính, nhờ tư duy trừu tượng dựa trên kiến thức các khoa học

và vốn sống thực tế của các em đã tăng dần

Hứng thú học tập của các em gắn liền với khuynh hướng nghề nghiệp, ýthức học tập đã thúc đẩy sự phát triển tính chủ định trong các quá trình nhậnthức và năng lực điều khiển bản thân, điều đó giúp các em có thể tham giaHĐGDNGLL với vai trò chủ thể tổ chức HĐGDNGLL

vị trí của mình trong xã hội, hiện tại và tương lai

Sự tự ý thức còn thể hiện thích tham gia các hoạt động mà mình yêuthích, song chưa xuất phát từ động cơ vì mục đích xã hội, hay lợi ích cộng đồng

mà đa số nhất thời do bản thân hay do theo bạn bè Nhu cầu giao tiếp hoạt độngcủa lứa tuổi này rất lớn, các em không thể “ngồi yên”, bởi vậy một môi trườngtốt, hoạt động phù hợp với sở thích, với năng lực HS có định hướng của giađình và xã hội sẽ giúp các em tự khẳng định mình

HĐGDNGLL là môi trường để HS được hoạt động phù hợp với lứa tuổitheo định hướng giáo dục.

Sự phát triển tình cảm, nhân sinh quan, thế giới quan:

HS THPT là lứa tuổi quyết định sự hình thành nhân sinh quan, thế giớiquan về xã hội, tự nhiên, các nguyên tắc và quy tắc cư xử Chỉ số đầu tiên của

sự hình thành thế giới quan là sự phát triển hứng thú nhận thức đối với nhữngvấn đề thuộc nguyên tắc chung nhất của vũ trụ, những quy luật phổ biến của tựnhiên, xã hội và của sự tồn tại xã hội loài người Lứa tuổi này các em quan tâmnhiều tới các vấn đề liên quan đến con người, vai trò của con người trong lịch

sử, quan hệ giữa con người và xã hội, giữa quyền lợi và nghĩa vụ, giữa lí trí vàtình cảm

Ở lứa tuổi này các em có nhu cầu được sinh hoạt với các bạn cùng lứatuổi, cảm thấy mình cần cho nhóm, có uy tín, có vị trí nhất định trong nhóm,

muốn được bạn bè thừa nhận Đây là cơ sở cho việc HS thích tham gia tổ chức HĐGDNGLL

Đời sống tình cảm của các em rất phong phú, điều đó được thể hiện rõnhất trong tình bạn, có yêu cầu cao đối với bạn, một số phẩm chất tốt của tìnhbạn được hình thành: sự vị tha, chân thật, tôn trọng, sẵn sàng giúp đỡ, hiểu biếtlẫn nhau Các em có khả năng đồng cảm, tình bạn mang tính xúc cảm cao,thường lí tưởng hoá tình bạn, nguyên nhân kết bạn cũng rất phong phú, nhómbạn đã mở rộng có cả nam và nữ và ở một số em đã xuất hiện sự lôi cuốn đầutiên khá mạnh mẽ, xuất hiện nhu cầu chân chính về tình yêu với tình cảm sâusắc

Để giáo dục HS THPT có hiệu quả, nhà giáo dục cần chú ý xây dựngmối quan hệ tốt đẹp với các em, đó là mối quan hệ bình đẳng, tôn trọng lẫnnhau, cần tin tưởng, tạo điều kiện để các em phát huy tính tích cực, chủ độngsáng tạo, độc lập, nâng cao tinh thần trách nhiệm với bản thân

HĐGDNGLL là môi trường để HS THPT nảy nở các tình cảm tốt đẹp vànâng cao tinh thần trách nhiệm với bản thân, bạn bè và xã hội

Tóm lại, sự phát triển nhân cách của HS THPT là một giai đoạn rất quantrọng, giai đoạn chuyển đổi từ trẻ em lên người lớn Đây là lứa tuổi đầu thanhniên với những đặc điểm tâm lí đặc thù khác với tuổi thiếu niên, các em đã đạttới sự trưởng thành về thể lực và sự phát triển nhân cách.

Đặc điểm tâm sinh lí của HS THPT là điều kiện thuận lợi cho việc tổchức HĐGDNGLL hiệu quả Các lực lượng giáo dục phải biết phát huy cácyếu tố tích cực, khắc phục những hạn chế trong sự phát triển tâm sinh lí lứatuổi này để lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức thích hợp, phát huy được tínhtích cực chủ động của các em trong HĐGDNGLL

1.3.2.2 Vai trò của HĐGDNGLL với sự phát triển nhân cách của HS

HĐGDNGLL tạo điều kiện thuận lợi, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của HS, biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục:

Tự giáo dục là phương thức tự khẳng định, được hình thành thông quahoạt động mà cá nhân phát huy tối đa vai trò chủ thể Tự giáo dục bắt đầu từviệc xây dựng các mục tiêu lý tưởng cho tương lai, tiếp đó là tìm các biện pháp

và quyết tâm thực hiện mục tiêu đã xác định, thường xuyên tự kiểm tra các kếtquả và phương thức thực hiện, tìm các giải pháp sáng tạo mới, xác định quyếttâm mới, để tiếp tục hoàn thiện bản thân

HĐGDNGLL là điều kiện, là môi trường để HS phát huy tính tích cựcchủ động sáng tạo của bản thân Trong HĐGDNGLL vai trò chủ thể có điềukiện được phát huy, HS được giao việc, được chủ động hoàn thành theo mụctiêu hoạt động HĐGDNGLL tạo cơ hội để giáo dục tự giáo dục Tự giáo dục

có vai trò to lớn trong quá trình phát triển nhân cách của mỗi cá nhân Tự giáodục làm cho chủ thể chủ động đón nhận các yếu tố tích cực có lợi cho sự pháttriển nhân cách, giảm thiểu tác động xấu của các yếu tố bên ngoài, tự giáo dụckhẳng định vị thế của mỗi cá nhân

HĐGDNGLL bổ trợ cho hoạt động dạy trên lớp giúp HS mở rộng kiến thức:

Qua HĐGDNGLL HS được củng cố, bổ sung, mở rộng kiến thức, cậpnhật các thông tin, các thành tựu khoa học, tạo hứng thú học tập, hiểu biết sâusắc thêm lịch sử đất nước, nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống củadân tộc, từ đó khơi dậy trong HS lòng tự hào dân tộc, lý tưởng cống hiến chodân tộc HĐGDNGLL với các chương trình hấp dẫn, kiến thức tích hợp củanhiều lĩnh vực khoa học có tác dụng bổ trợ cho hoạt động dạy học trên lớpnâng cao chất lượng dạy học, đồng thời kiến thức của HS được mở rộng và cậpnhật các thông tin mới.

HĐGDNGLL tạo cơ hội phát triển các kỹ năng và năng lực ở HS góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu đổi mới để Việt Nam có thể hội nhập với giáo dục khu vực và thế giới:

Qua HĐGDNGLL HS hình thành được một số năng lực: năng lực tổchức quản lý; năng lực tự hoàn thiện; năng lực giao tiếp; năng lực hoạt độngchính trị - xã hội; khả năng làm việc độc lập; khả năng diễn đạt trước đámđông; khả năng phản xạ nhanh; hình thành quan niệm sống đúng đắn; lý tưởngsống của thanh niên trong giai đoạn CNH - HĐH đất nước, biết chung sống hoàhợp với thiên nhiên, với xã hội và cộng đồng, biết đấu tranh với những biểuhiện sai trái của bản thân và của người khác HĐGDNGLL hội tụ được nhiều

ưu thế giúp cho HS THPT có được các kỹ năng sống đáp ứng với nền kinh tếhội nhập

thành viên trong tập thể sẽ gắn bó với nhau, biết chia sẻ, hợp tác giúp đỡ nhaunhiều hơn, các phẩm chất tốt được bộc lộ.

HĐGDNGLL hướng hứng thú của HS vào các hoạt động bổ ích làm giảm thiểu tình trạng yếu kém đạo đức của HS:

HĐGDNGLL là một sân chơi thú vị với nhiều hình thức phong phú, nênkhi HS đầu tư thời gian vào các hoạt động bổ ích sẽ giảm thời gian tham giavào các hoạt động không lành mạnh, hạn chế nhóm tự phát, tránh ảnh hưởngxấu HĐGDNGLL sẽ phát huy được tính tích cực của HS yếu kém về đạo đức

HS yếu kém đạo đức thường có những nhận thức sai lệch về cuộc sống, về cácchuẩn mực đạo đức và có những hành vi lệch chuẩn so với yêu cầu xã hội.Tham gia HĐGDNGLL các em có thể điều chỉnh nhận thức, hành vi phù hợpvới yêu cầu giáo dục Nhờ hoạt động và dư luận tập thể lành mạnh sẽ điềuchỉnh quá trình phát triển thái độ, kĩ năng sống của HS Qua mỗi hoạt động các

em sẽ xích lại gần tập thể hơn, dần dần sẽ tạo được những thói quen tốt

HĐGDNGLL giúp nhà giáo dục sớm phát hiện năng khiếu của HS từ đó

có kế hoạch bồi dưỡng nhằm giúp HS phát triển năng khiếu, sở thích của bản thân trong học tập và cuộc sống:

Mỗi cá nhân đều có mặt mạnh, mặt yếu khác nhau song quaHĐGDNGLL các năng lực cá nhân được thể hiện rõ nét, HĐGDNGLL là môitrường để năng lực (năng khiếu) của mỗi cá nhân được bộc lộ, phát triển

HĐGDNGLL giúp HS kiểm nghiệm được khả năng của mình, từ đó cóthể lựa chọn được hướng đi phù hợp cho tương lai, đối với nhà giáo dụcHĐGDNGLL giúp họ phát hiện, lựa chọn được các HS có năng khiếu trên cácmặt, từ đó cùng với nhà trường và phụ huynh có kế hoạch để năng khiếu củacác em được phát triển

HĐGDNGLL là con đường gắn lý thuyết với thực hành, gắn giáo dục của nhà trường với thực tiễn xã hội:

HĐGDNGLL là các “giờ học thực hành”, các giờ học đặc biệt này đòihỏi HS không chỉ có kiến thức lý luận học trong sách vở mà phải có vốn hiểu

biết thực tế sống động, biết vận dụng vào giải quyết các tình huống cụ thể Nhưvậy HĐGDNGLL làm cho quá trình đào tạo của nhà trường dần trở nên phùhợp hơn, thiết thực với thực tiễn xã hội.

- Chủ đề hoạt động tháng 9: “Thanh niên học tập, rèn luyện vì sự nghiệpcông nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước”

- Chủ đề hoạt động tháng 10: “Thanh niên với tình bạn, tình yêu và giađình”

- Chủ đề hoạt động tháng 11: “Thanh niên với truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo”

- Chủ đề hoạt động tháng 12: “Thanh niên với sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc”

- Chủ đề hoạt động tháng 1: “Thanh niên với việc giữ gìn và phát huybản sắc văn hoá dân tộc”

- Chủ đề hoạt động tháng 2: “Thanh niên với lý tưởng cách mạng”

- Chủ đề hoạt động tháng 3: “Thanh niên với vấn đề lập nghiệp”

- Chủ đề hoạt động tháng 4: “Thanh niên với hoà bình, hữu nghị và hợptác”

- Chủ đề hoạt động tháng 5: “Thanh niên với Bác Hồ”

- Chủ đề hoạt động hè (tháng 6 + 7 + 8): “Mùa hè tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng”

HĐGDNGLL được thực hiện với quỹ thời gian là 2 tiết/tuần như trong

kế hoạch giáo dục mà Bộ GD- ĐT đã ban hành Quỹ thời gian này gồm: 1 tiết

sinh hoạt dưới cờ đầu tuần, tiết sinh hoạt lớp cuối tuần và 1 tiết nhà trường sắpxếp sao cho phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của mình [11].

Tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần được tổ chức theo quy mô toàn trườngvới sự tham gia điều khiển của GVvà HS Nội dung hoạt động của tiết gắn liềnvới nội dung hoạt động của chủ điểm giáo dục, có tính định hướng chuẩn bịcho các hoạt động của tuần và của tháng

Tiết sinh hoạt lớp cuối tuần là một dịp thuận lợi để HS được rèn luyệnkhả năng tự quản Khi tổ chức tiết này, GVCN kết hợp nội dung hoạt động chủnhiệm với nội dung HĐGD chủ điểm Việc thực hiện các nội dungHĐGDNGLL vẫn luôn được đảm bảo, được duy trì theo kế hoạch chương trình

mà Bộ GD - ĐT ban hành Còn 1 tiết có thể sắp xếp vào một buổi trong mộttháng để tổ chức các hoạt động theo qui mô khối lớp hoặc toàn trường

1.4.2 Các hoạt động tập thể khác

Ngoài các hoạt động theo chủ đề trong chương trình của Bộ Giáo dục vàĐào tạo các trường tổ chức các hoạt động khác phục vụ nhiệm vụ chính trị củatừng giai đoạn, của từng địa phương, theo kế hoạch từ Bộ, từ Sở Giáo dục vàĐào tạo, của Thành Đoàn, Quận Đoàn như các chuyên đề về phòng chống matuý (ở tháng cao điểm phòng chống ma tuý) giáo dục luật lệ an toàn giao thông(tháng cao điểm về an toàn giao thông), giáo dục sức khoẻ sinh sản vị thànhniên, các cuộc thi tìm hiểu về truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam, thitìm hiểu về Bác Hồ, về Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức các hoạt động thểdục thể thao, Hội khoẻ Phù Đổng

Các nội dung này được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như hộidiễn văn nghệ, thi viết hoặc biểu diễn các tiểu phẩm, tổ chức các câu lạc bộ,cắm trại, hoạt động tình nguyện

Để thực hiện tốt công tác quản lý HĐGDNGLL đáp ứng yêu cầu đổi mớigiáo dục người CBQL giáo dục cần:

Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo đổi mới giáo dục THPT, nắm được thựctrạng nhận thức của các đối tượng, lập kế hoạch thực hiện

Phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên trong nhà trường.Chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cho HĐGDNGLL.

Khi HĐGDNGLL trong trường phổ thông có thay đổi thì công tác quản

lý hoạt động này cũng có thay đổi tương ứng Những thay đổi này diễn ra vớitất cả các chức năng quản lý của nhà quản lý

HĐGDNGLL được tiến hành trong nhà trường và ngoài nhà trường, cótác dụng nâng cao chất lượng giáo dục gia đình và giáo dục xã hội, đặc biệt bổtrợ, thúc đẩy cho hoạt động giảng dạy đạt kết quả, là điều kiện tốt để HS pháthuy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động trong cuộc sống Như vậyHĐGDNGLL là con đường để thực hiện mục tiêu đổi mới giáo dục, tạo ranhững sản phẩm con người năng động, sáng tạo, thích ứng với nền kinh tế trithức

1.4.3 Các điều kiện CSVC, phương tiện phục vụ HĐGDNGLL

CSVC là điều kiện tiên quyết cho nhà trường hình thành và đi vào hoạtđộng, là điều kiện không thể thiếu khi tổ chức các hoạt động CSVC - kỹ thuậtphục vụ các HĐGD trong nhà trường là hệ thống các phương tiện vật chất – kỹthuật phục vụ các HĐGD đó Quản lý CSVC kĩ thuật phục vụ các HĐGD đảmbảo 3 yêu cầu liên quan mật thiết là:

- Đảm bảo đầy đủ CSVC kĩ thuật;

- Sử dụng có hiệu quả CSVC- kĩ thuật đó;

- Tổ chức quản lý tốt CSVC- kỹ thuật trong trường

Nội dung quản lý CSVC cho HĐGDNGLL trong nhà trường là:

- Quản lý sân bãi phục vụ các hoạt động thể dục thể thao;

- Quản lý các phòng học bộ môn phục vụ sinh hoạt tập thể và ngoại khoá

Các nguồn lực phải được quản lý một cách thống nhất Sử dụng nguồnlực đúng mục tiêu, đúng cơ chế quản lý tài chính hiện hành Tăng cường kiểmtra, giám sát nguồn lực nhằm sử dụng có hiệu quả nguồn lực và xử lý kịp thờinhững sai phạm.

1.5 Quản lý HĐGDNGLL theo các chức năng quản lý

Để đẩy mạnh công tác giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức cho HS, từnhững năm 1983 - 1984 Bộ Giáo dục đã hướng dẫn các trường phổ thông cầnchú ý tăng cường các HĐGDNGLL, cân đối và song song với kế hoạch dạy vàhọc nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ năm học mà Bộ đề ra Tổ chức cho HSHĐGDNGLL một cách tự giác, tích cực, tự quản sáng tạo Cần khai thác cáclực lượng ngoài nhà trường để xây dựng tổ chức các hoạt động Ngoài các hoạtđộng nói trên cần chú ý các hoạt động nhằm giáo dục HS tham gia, chú ý tổchức tốt các ngày truyền thống trong năm học, các chủ điểm giáo dục hàngtháng

Để quản lý tốt HĐGDNGLL, hiệu trưởng trường THPT cần thực hiện tốtcác chức năng quản lý

1.5.1 Xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL

Hiệu trưởng nhà trường phải căn cứ vào Luật Giáo dục và những chỉ thịcủa Bộ Giáo dục, các cấp lãnh đạo để đề ra những biện pháp thích hợp nhằmhướng HĐGDNGLL vào những mục tiêu đã nêu trên

Muốn xây dựng được kế hoạch cho HĐGDNGLL trước hết cần phảinắm chắc tình hình giảng dạy và nội dung chương trình các môn học trong nhàtrường, các chủ trương công tác trọng tâm và nhiệm vụ chính trị của địaphương Điều tra cơ bản khả năng của GVvà các lực lượng giáo dục ngoài nhàtrường có thể hỗ trợ hoạt động

Dựa trên điều kiện kinh tế, xã hội của địa phương và CSVC của nhàtrường để xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp Phải căn cứ vàohướng dẫn của Bộ, Sở về HĐGDNGLL để đề ra kế hoạch cho sát Căn cứ vào

kết quả điều tra cơ bản để xác định yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể, định chỉ tiêu phấnđấu.

Xây dựng kế hoạch:

Trong kế hoạch cần chọn lọc các hoạt động phù hợp, xác định chủ điểmcho từng thời gian Phải có kế hoạch và lịch hoạt động cho toàn trường, chotừng khối lớp, cho từng thời kì tiến tới ổn định thành nề nếp thường xuyên, liêntục Cần chú ý các yêu cầu sau:

+ Có kế hoạch hoạt động đều đặn, cân đối từ đầu năm đến cuối năm và trong hè;

+ Có qui định cho từng khối lớp trong hoạt động chung của nhà trường;+ Có lịch hoạt động hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng, học kì;

+ Có ý thức nhạy bén phục vụ kịp thời những nhiệm vụ đột xuất

Cần vận dụng và khéo léo sắp xếp thời gian như: chào cờ đầu tuần có thểkết hợp với việc thông báo tình hình thời sự, sinh hoạt thơ ca khéo kết hợpcác hình thức và nội dung sinh hoạt với nhau để công việc không bị chồngchéo, mất thì giờ nhàm chán

Sắp xếp công việc thành nề nếp theo từng thời gian:

+ Hàng ngày: Duy trì nề nếp: đi học đúng giờ, nhóm cán sự, vệ sinh lớp,trường: Xếp hàng vào lớp, thể dục giữa giờ, đọc báo, văn nghệ;

+ Hàng tuần: Chào cờ đầu tuần + sinh hoạt thơ văn, thời sự sơ kết tuần ởlớp, trường (biểu dương), sinh hoạt câu lạc bộ, TDTT, văn nghệ;

+ Hàng tháng: Sinh hoạt chủ điểm; Kỉ niệm ngày lịch sử; Tổ chức ngàytruyền thống; Sinh hoạt Đoàn; Công tác XÃ HộI; Tổ chức hội diễn VN, thikhéo tay, HS thanh lịch; Tham quan cắm trại du lịch; Thi văn nghệ, TDTT.+ Học kì: Sơ kết thi đua - khen thưởng;

Khi thiết kế chương trình kế hoạch HĐGDNGLL cần xây dựng kế hoạchhoạt động cả năm cho toàn trường, cho từng khối, cho các lớp Kế hoạch theochuyên đề của bộ môn cần xây dựng xuyên suốt ba năm học Kế hoạch chotoàn trường: phải lên được kế hoạch một năm tổ chức bao nhiêu hoạt động,

thời gian tổ chức, kinh phí dành cho hoạt động, các lực lượng tổ chức hoạtđộng, hoạt động phong trào, hoạt động chuyên môn.

Kế hoạch phải thể hiện rõ: làm gì, làm cho ai, làm như thế nào, ai làm,phương án dự phòng Bản kế hoạch phải rõ ràng, chỉ rõ được trách nhiệm, phân

bố thời gian và công việc hợp lý

Bảng 1.3: Mẫu xây dựng bản kế hoạch HĐGDNGLL

Nội dung Các công Biện Người Người Thời gian Phương án

Ban chỉ đạo dưới sự chủ trì của Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng với sựtham gia của các thành viên: đại diện Công đoàn, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,chi đoàn GV, GVCN các khối lớp, Ban đại diện cha mẹ HS

- Ban chỉ đạo HĐGDNGLL có nhiệm vụ giúp hiệu trưởng xây dựng

chương trình, kế hoạch hoạt động hàng năm và chỉ đạo thực hiện chương trình