THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH TẠI CƠ QUAN BHXH HUYỆN PHÚ XUYÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2007 2009

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/CP ngày 16/02/1995 về việc thànhlập cơ quan BHXH Việt Nam trên cơ sở thống nhất các tổ chức BHXH Trungương và các địa phương thuộc hệ thống lao động

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH TẠI CƠ QUAN BHXH HUYỆN PHÚ XUYÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

GIAI ĐOẠN 2007 2009.

2.1 GIỚI THIỆU VỀ CƠ QUAN BẢO HIỂM HUYỆN PHÚ XUYÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI.

2.1.1 Quá trình hình thành hệ thống cơ quan BHXH Việt Nam.

Việc bảo vệ người lao động trước những rủi ro ngẫu nhiên ở nước tađược Đảng và Chính phủ quan tâm, có quy định pháp luật từ những ngày đầumới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, thừa kế và phát huy đúngđắn truyền thống nhân ái vốn có của dân tộc ta, đồng thời tiếp thu có chọn lọckinh nghiệm phong phú của các nước Trong các cơ chế bảo vệ người laođộng, nước ta đã sớm thực hiện các chế độ BHXH, vào loại sớm nhất so vớinhiều nước trong khu vực Hệ thống BHXH ở nước ta đã sớm bao gồm gầnhết các chế độ cần thiết và gần đủ các chế độ như đang áp dụng ở các nướcphát triển và đang phát triển

Chính phủ ta cũng ban hành nhiều văn bản pháp luật về BHXH Sắclệnh 54/ SL ngày 01/11/1945 quy định những điều kiện cho công chức vềhưu; Sắc lệnh 105/SL ngày 14/06/1946 quy định về việc cấp học bổng chocông chức; Sắc lệnh 76/SL ngày 20/05/1950 quy định cụ thể hơn các chế độtrợ cấp hưu trí, thai sản, chăm sóc y tế, tai nạn và tiền tuất đối với côngchức…

Sau cách mạng tháng Tám thành công , trên cơ sở Hiến pháp năm 1946của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, chính phủ đã ban hành một loạt các sắclệnh quy định về các chế độ trợ cấp ốm đau, tai nạn , hưu trí cho công nhânviên chức nhà nước ( có sắc lệnh 19/ SL ngày 12/03/1947 ; Sắc lệnh ngày

20/05/1950 và sắc lệnh 77 / SL ngày 22/05/1950 ) Cơ sở pháp lý tiếp theocủa BHXH được thể hiện trong Hiến pháp 1959, thừa nhận công nhân viênchức có quyền được trợ cấp BHXH Quyền này được cụ thể hóa trong điều lệtạm thời về BHXH đối với công nhân viên chức nhà nước, ban hành kèm theoNghị định 161/CP ngày 30/10/1964 của Chính phủ Suốt trong những nămtháng kháng chiến chống xâm lược, chính sách BHXH nước ta đã góp phần

ổn định về mặt thu nhập, ổn định cuộc sống cho công nhân viên chức, quânnhân và gia đình họ, góp phần quan trọng trong việc động viên sức người sứccủa cho thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược thống nhất đấtnước

Từ năm 1986, Việt Nam tiến hành cải cách kinh tế và chuyển đổi nềnkinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường Sự thay đổinày đòi hỏi có những thay đổi tương ứng về chính sách xã hội nói chung vàchính sách BHXH nói riêng

Hiến pháp năm 1992 nêu rõ: “ Nhà nước thực hiện chế độ BHXH đốivới công chức Nhà nước và người làm công ăn lương khuyến khích phát triểncác hình thức BHXH khác đối với người lao động” Trong văn kiện Đại hộiVII của Đảng cộng sản Việt Nam cũng đã chỉ rõ, cần đổi mới chính sáchBHXH theo hướng mọi người lao động và các thành phần kinh tế đều cónghĩa vụ đóng BHXH, thống nhất tách quỹ BHXH ra khỏi Ngân sách Nhànước Tiếp đến văn kiện đại hội Đảng lần thứ VIII cũng đã nêu rõ quan điểmcần phải “ Mở rộng chế độ BHXH đối với người lao động thuộc các thànhphần kinh tế ”

Như vậy các văn bản nêu trên của Đảng và Nhà nước là cơ sở pháp lý quantrọng cho việc đổi mới các chính sách BHXH nước ta theo cơ chế thị trường Căn cứ luật tổ chức chính phủ ngày 30/09/1992 và điều 150 Bộ luật laođộng Theo đề nghị của Bộ trưởng, trưởng ban tổ chức – cán bộ chính phủ,

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/CP ngày 16/02/1995 về việc thànhlập cơ quan BHXH Việt Nam trên cơ sở thống nhất các tổ chức BHXH Trungương và các địa phương thuộc hệ thống lao động thương binh và xã hội vàTổng Liên đoàn lao động Việt Nam để giúp Thủ tướng chính phủ chỉ đạocông tác quản lý quỹ BHXH và thực hiện các chế độ, chính sách BHXH theopháp luật của Nhà nước Theo điều 2 của Nghị định này thì cơ quan BHXHViệt Nam có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập và được Nhà nước bảo hộ

có con dấu riêng, có tài khoản, có trụ sở đặt tại thành phố Hà Nội.Quỹ BHXHđược quản lý thống nhất theo chế độ tài chính của Nhà nước

Để phù hợp với chính sách của Đảng và Nhà nước, phù hợp vớiđiều kiện kinh tế đất nước, đảm bảo ổn định và thuận tiện cho việc giảiquyết chế độ BHYT, Ngày 06/12/2002 Chính phủ ban hành nghị định số100/ CP sửa đổi bổ sung nghị định 19/CP quy định cụ thể chức năng ,nhiệm vụ quyền hạn và cơ cấu tổ chức của BHXH Việt Nam Cùng với đó

là việc sát nhập BHYT vào BHXH

2.1.2 Sự ra đời và sự phát triển của cơ quan BHXH huyện Phú Xuyên.

Sau khi BHXH Việt Nam ra đời trên cơ sở hợp nhất một phần vụBHXH - Bộ Lao động thương binh và xã hội với Ban BHXH Tổng Liên đoànLao động Việt Nam Từ đó BHXH các tỉnh thành phố trực thuộc Trung ươngđược thành lập trên cơ sở hợp nhất phòng BHXH thuộc Sở Lao động Thươngbinh và Xã hội tỉnh , thành phố với bộ phận làm công tác BHXH của Liênđoàn Lao động tỉnh, thành phố Theo quyết định số 13A/ QĐ – BHXH –TCCB ngày 15/06/1995 thì Bảo hiểm xã hội tỉnh Hà Tây được thành lập vàchính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/07/1995

Bảo hiểm xã hội huyện Phú Xuyên được thành lập theo Quyết định số13B / QĐ – TCCB ngày 15/06/1995, là cơ quan nằm trong hệ thống tổ chức

của BHXH Việt Nam trực thuộc BHXH tỉnh Hà Tây cũ, có nhiệm vụ tổ chứcthực hiện các chính sách chế độ và quản lý tài chính BHXh trên địa bànhuyện Phú Xuyên Bảo hiểm xã hội huyện Phú Xuyên chịu sự quản lý hànhchính trên địa bàn lãnh thổ của Ủy ban nhân dân huyện Phú Xuyên

Bảo hiểm xã hội huyện Phú Xuyên có tư cách pháp nhân, có con dấu

và có tài khoản riêng, có trụ sở đặt tại Thị trấn Phú Xuyên, huyện Phú Xuyên thành phố Hà Nội Bảo hiểm xã hội huyện không có cơ cấu tổ chức trực thuộc

BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM

BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ

Thạch

Thất

Mê Linh

Hà Đông

Thanh Oai

Kế hoạch tài chính

Chế

độ chính sách

Long Biên

Thường Tín

Quản

lý thu

Hành chính tổng hợp

Kiểm tra

Công nghệ thông tin

Giám định chi

Chương Mỹ

Đan Phượng

Mỹ Đức

Phúc Thọ

Tự nguyện

Hoàn Kiếm

Cầu Giấy

2.1.3 Nhiệm vụ và quyền hạn của BHXH huyện Phú Xuyên.

Bảo hiểm xã hội huyện Phú Xuyên là cơ quan trực thuộc BHXHthành phố Hà Nội Do vậy, phải thực hiện nhiệm vụ do BHXH cấp trên giaocho:

- Hướng dẫn cơ quan , đơn vị sử dụng lao động lập danh sách lao động

và các đối tượng đóng BHXH, BHYT ( nay gọi chung là Bảo hiểm xã hội )của đơn vị, đồng thời đôn đốc , theo dõi biến động về lao động, tiền lương vàmức thu nộp của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn huyện theoquy định của BHXH Việt Nam

- Tiếp nhận kinh phí, danh sách và tổ chức thực hiện chi trả trực tiếphoặc thông qua mạng lưới đại lý chi trả cho các đối tượng hưởng chế độBHXH do BHXH tỉnh chuyển đến

Theo dõi việc thay đổi địa chỉ, danh sách đối tượng tăng giảm trong quátrình chi trả

- Thực hiện chi trả các chế độ ốm đau, thai sản, nghỉ dưỡng sức, tai nạnlao động, bệnh nghề nghiệp, mất sức lao động, lương hưu, tiền tuất cho từngđối tượng được hưởng chế độ BHXH trên địa bàn huyện Phú Xuyên

- Hoàn thiện danh sách chứng từ tiếp nhận để tiến hành cấp sổ ,thẻBHXH, ghi sổ thu BHXH cho người lao động và các đối tượng ở cơ quan,đơn vị, doanh nghiệp thuộc phạm vi được giao,

- Tiếp nhận đơn thư tố cáo, khiếu nại về thực hiện chế độ chính sáchBHXH của nhân dân, của các đối tượng theo quy định của Luật khiếu nại tốcáo và Luật BHXH

- Có kế hoạch kiểm tra định kỳ, đột xuất về việc thực hiện các chế độBHXH của các đơn vị , các đối tượng được giao quản lý,

- Tổ chức ký kết hợp đồng trách nhiệm và quản lý mạng lưới chi trả,mạng lưới thu BHYT tự nguyện các xã thị trấn

- Thực hiện các chế độ kế toán thống kê, báo cáo định kỳ theo quy địnhcủa pháp luật

2.1.4 Cơ cấu tổ chức của BHXH huyện Phú Xuyên thành phố Hà Nội.

Tháng 7/1995, BHXH huyện Phú xuyên đi vào hoạt động độc lập, với

số cán bọ trong biên chế là 6 người Do mới thành lập nên các cán bộ phảilàm một khối lượng công việc tương đối lớn, hơn nữa cơ sở vật chất lại thiếuthốn…nên công việc gặp không ít những khó khăn Nhưng với nhận thứcBHXH là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, liên quan đến số lượnglớn lao động trong xã hội nên BHXH Phú xuyên luôn phấn đấu thực hiện tốtnhiệm vụ cấp trên giao phó, tạo sự tin tưởng cho những người tham gia bảohiểm Trong suốt thời gian qua, tất cả các cán bộ công chức trong cơ quan đãđoàn kết, nỗ lực cố gắng để vượt qua khó khăn, dần dần đi lên từng bước Độingũ cán bộ nhân viên dần được tăng cường Cho đến nay tổng số cán bộ côngnhân viên chức của BHXH huyện Phú Xuyên là 12 đồng chí, có trình độchuyên môn vững vàng, có đầy đủ phẩm chất năng lực , tận tâm với côngviệc Trong đó :

GIÁM ĐỐC

PHÓ GIÁM ĐỐC

Bộ phận thu Bộ phận chi

Bộ phận chính sách Bộ phận giám định chi

Sơ đồ 2.1.4.1: Cơ cấu tổ chức BHXH huyện Phú Xuyên

( Nguồn: BHXH huyện Phú Xuyên)

Mỗi bộ phận có chức năng và nhiệm vụ như sau:

 Bộ phận chính sách:

Nhiệm vụ chính của cán bộ công nhân viên chức ở bộ phận này là

giải thích , hướng dẫn, giảu quyết mọi vấn đề về chính sách BHXH đã ban

hành trong Luật BHXH cho các đối tượng tham gia BHXH Cụ thể bộ phận

này giải quyết các nhiệm vụ như sau:

- Giải đáp những thắc mắc về thủ tục để làm các chế độ chính sách

- Giải quyết kịp thời mọi vấn đề về chế độ bảo hiểm xã hội cho đối

tượng hưu trí hoặc mất sức lao động trên địa bàn quản lý

Ví dụ như: Theo dõi các đối tượng chuyển đến, chuyển đi, cấp giấy xác

nhận thời gian công tác thực tế, giải quyết các chế độ tử tuất…

- Thống kê, lưu trữ tài liệu hồ sơ theo yêu cầu nghiệp vụ, đảm bảo khi

cần có thể lấy dễ dàng

- Đề xuất những ý kiến với lãnh đạo để khắc phục những lệch lạc trongquá trình giải quyết hồ sơ, tài liệu một cách khoa học.

- Quản lý con dấu của cơ quan và một số công việc khác, ví dụ như:công tác giao dịch, tạp vụ góp phần phục vụ công tác nghiệp vụ

Nói chung, bộ phận chính sách là trung tâm giải đáp những thắc mắc

về thủ tục, chế độ chính sách nên đòi hỏi cán bộ làm công tác chính sách phải

có hiểu biết cặn kẽ về các chế độ chính sách, cần có thái độ nhẹ nhàng, tậntình khi tiếp xúc với khách đến làm thủ tục Cần lắng nghe, thấu hiểu tâm lýcủa khách để công việc được giải quyết nhanh nhất Chắng hạn như đốitượng về hưu thường là những người cao tuổi nên có thể khó tính do đó nên

ân cần , niềm nở khi tiếp đãi…

 Bộ phận thu:

Tại BHXH huyện Phú xuyên, phụ trách bộ phận thu là Phó giám đốc.Thu BHXH là một nhiệm vụ quan trọng và là trọng tâm của ngành Vớiphương châm thu đúng, thu đủ, kịp thời, các cán bộ ở bộ phận thu BHXHhuyện Phú Xuyên phải luôn nỗ lực cố gắng Nhiệm vụ chính của các cán bộ ở

bộ phận thu BHXH Phú Xuyên là thu và đôn đốc thu BHXH đối với các đơn

vị trên địa bàn quận Mặt khác, cán bộ thu phải luôn bám sát cơ sở, kịp thờitháo gỡ khó khăn trong công tác thu BHXH

Hàng tháng, hàng quý, cán bộ thu sẽ căn cứ vào danh sách của đơn vị

cơ sở thông qua đại diện cơ quan Hàng tuần, cán bộ thu thường xuyên xuống

cơ sở để làm nhiệm vụ đối chiếu, xác nhận số đã thu BHXH bao gồm kiểm tratiền lương, tiền công đóng BHXH Ngoài ra, bộ phận thu còn có nhiệm vụ mởrộng thu BHXH đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh Ở đây, việc luôn thunộp BHXH kịp thời đã tạo điều kiện để cho BHXH cấp trên giải quyết nhanhchóng công việc chi trả các chế độ BHXH đối với người lao động

So với các bộ phận khác thì yêu cầu đối với cán bộ thu cao hơn, đòi

hỏi phải có sức khỏe, có năng lực chuyên môn, hiểu biết về nghiệp vụ, năngđộng, có khả năng giao tiếp thuyết phục tốt Do đặc điểm của huyện PhúXuyên có nhiều xã, thị trấn, nhiều đơn vị sản xuất kinh doanh nên mỗi cán bộthu được giao quản lý một số khối đơn vị nhất định để dễ dàng trong việc đốichiếu như: duyệt tờ khai, cấp sổ BHXH hoặc thanh toán các chế độ ốm đau,thai sản.

Nhiệm vụ của bộ phận chi cụ thể như sau:

- Tổ chức chi trả các chế độ BHXH theo phân cấp quản lý

- Đối chiếu chứng từ nghỉ ốm, nghỉ thai sản để thực hiện chi trả trợ cấp

ốm đau thai sản cho các đối tượng đang đóng BHXH

- Tổ chức kiểm tra, xét duyệt quyết toán chi trả BHXH quý , năm trênđịa bàn quận

- Phối hợp với chính quyền địa phương, các ban đại diện chi trả, quản

lý đối tượng biến động trong địa bàn, lập danh sách chi trả lương hưu và trợcấp BHXH theo quy định của pháp luật

- Tiếp nhận, báo cáo kịp thời với BHXH thành phố các trường hợphưởng lại trợ cấp BHXH hoặc điều chỉnh lương hưu

- Kiểm tra , giám sát việc chi trả lương hưu và trợ cấp cho các loại đốitượng, đảm bảo chi trả tận tay, đúng kỳ, đủ số và ngăn chặn những thiếu sóttrong công việc

- Cuối tháng phải khóa sổ và làm báo cáo kết quả thu, chi trong từngtháng.

- Hàng tháng, quý, năm phải báo cáo tổng hợp quyết toán để gửi lên cơquan cấp trên theo đúng quy định của Nhà nước

Chi trả BHXH là một nhiệm vụ quan trọng, có liên quan trực tiếp đếnđời sống hàng ngày của người lao động đang được hưởng các chế độ BHXH

Do đó đòi hỏi cán bộ chi phải thành thạo chuyên môn nghiệp vụ kế toán, tínhtoán nhanh,chính xác, phục vụ các đối tượng hàng thàng đến lĩnh lương mộtcách nhiệt tình, chu đáo, để công tác chi trả thực hiện đúng người, đúng đốitượng, đúng chính sách, góp phần đảm bảo công bằng xã hội trong công việcthực hiện các chế độ BHXH của Đảng và Nhà nước ta

- Lập báo cáo, biểu mẫu gửi BHXH tỉnh theo quy định về KCB

- Nhận chứng từ, thủ tục tổng hợp về khám chữa bệnh trái tuyến đểthanh toán với BHXH tỉnh

- Kiểm tra chứng từ giám định chi khám chữa bệnh, thanh toán vớibệnh viện hàng tháng, quý, năm

Cả bốn bộ phận thu, chi, chính sách và giám định chi đều đặt dưới sựlãnh đạo của giám đốc và phó giám đốc Nhà quản lý này có vai trò trực tiếpchỉ đạo, phân công công tác cho cán bộ nhân viên trong cơ quan Tất cả cácgiấy tờ muốn có dấu xác nhận của BHXH huyện đều phải thông qua giám đốchoặc phó giám đốc cơ quan xét duyệt, ký tên sau đó mới đóng dấu

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU TẠI BHXH PHÚ XUYÊN GIAI ĐOẠN 2007 - 2009.

2.2.1 Căn cứ thực hiện thu Bảo hiểm xã hội.

Thực hiện Nghị định số 12 / CP ngày 26/01/1995 của Chính phủ vềviệc ban hành điều lệ BHXH; Nghị định số 19/ CP ngày 16/02/1995 của Thủtướng Chính phủ thành lập BHXH Việt Nam; Quyết định số 606/ TTg ngày26/09/1995 của Thủ tướng Chính phủ ban hành quy chế tổ chức và hoạt độngcủa BHXH Việt Nam ; Thông tư số 58 TC/ HCSN ngày 24/07/1995 hướngdẫn tạm thời phương thức thu nộp BHXH thì BHXH đã ra quy định về việcthu BHXH thuộc hệ thống BHXH Việt Nam ban hành kèm quyết định số 177/BHXH ngày 30/12/1996 của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam như sau:

Thứ nhất, về mức thu BHXH bằng 20% tổng quỹ lương hàng tháng,trong đó:

- Cơ quan đơn vị hoặc chủ sử dụng lao động đóng 15% so với tổng quỹlương của những người tham gia BHXH

- Người lao động đóng góp bằng 5% tiền lương hằng tháng

Riêng đối với người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài thựchiện theo thông tư số 05/TTLB ngày 16/01/1996 của Liên bộ tài chính và BộLao động – Thương binh và xã hội hướng dẫn chế độ tài chính đưa lao độnglàm việc ở nước ngoài, quy định chủ sử dụng lao động đóng BHXH hàngtháng bằng 15% của hai lần lương tối thiểu cho người lao động

Thứ hai, tiền lương hàng tháng của người lao động để tính tiền nộpBHXH gồm có:

 Tiền lương chính theo ngạch, bậc, chức vụ, hoặc lương theohợp đồng

 Các khoản phụ cấp : chức vụ, khu vực, thời gian công tác, hệ

số chênh lệch bảo lưu ( nếu có )

Đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức Đảng, đoàn thể, hộiquần chúng, thì tiền lương hàng tháng của người lao động và quỹ tiền lươngcủa các đơn vị sử dụng lao động được xác định theo các quy định tại Nghịquyết số 35/ NQ / UBTVQH ngày 17/05/1993 của Ủy Ban thường vụ Quốchội khóa IX; Quyết định số 69/ QĐ – TW ngày 17/03/1993 của Ban Bí thư;Nghị định số 25/CP ngày 17/05/1993 của Chính phủ; Quyết định số 574/TTgngày 25/11/1994 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 05/CP ngày26/01/1994 của Chính phủ.

Đối với các đơn vị sản xuất kinh doanh , tiền lương tháng của người laođộng và quỹ lương của đơn vị sử dụng lao động được xác định theo các quyđịnh tại Nghị định số 26/ Cp ngày 23/05/1993 và Nghị định số 05/CP ngày26/01/1994 của Chính phủ

Thứ ba, mức tiền lương tối thiểu của công chức, viên chức hành chính

sự nghiệp, Đảng , Đoàn thể, lực lượng vũ trang theo Nghị định số 06/CP ngày21/01/1997 của Chính phủ và người lao động trong các doanh nghiệp đượcquy định theo Nghị định số 26/CP ngày 23/05/1993 của Chính phủ Còn mứctiền lương tối thiểu của người lao động làm việc trong các doanh nghiệp cóvốn đầu tư nước ngoài , khu chế xuất, các văn phòng đại diện kinh tế, thươngmại nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, các cơ quan đại diện ngoại giao, tổchức quốc tế hoặc tổ chức phi chính phủ, cơ quan thông tấn báo chí, phátthanh truyền hình nước ngoài, người Việt Nam định cư tại nước ngoài đanglàm việc tại Việt Nam có thuê lao động người Việt tính bằng dolla Mỹ đượcquy định trong quyết định số 385/LĐ – TBXH – QĐ ngày 01/04/1996 của Bộlao động thương binh và xã hội

Các mức lương tối thiểu nói trên nếu thay đổi theo quy định của Nhànước thi BHXH tỉnh, huyện phải kịp thời điều chỉnh mức thu BHXH cho phùhợp với tiền lương trích nộp BHXH

Cũng theo quy định tại điều 8 – Nghị định 26/ CP ngày 25/03/1993 củaChính phủ , việc chi trả lương phải theo kết quả sản xuất kinh doanh , doanhnghiệp phải đảm bảo các nghĩa vụ đối với Nhà nước và trả lương cho ngườilao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu do Nhà nước quy định Vìvậy, các trường hợp thực tế người lao động hưởng lương thấp hơn mức lươngtối thiểu do Nhà nước quy định thì đơn vị sử dụng lao động và người lao độngđều phải đóng BHXH trên nền lương thấp nhất là lương tối thiểu theo quyđịnh cho từng loại hình doanh nghiệp.

Ngày 24/01/2002, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số20/2002/QĐ – TTg chuyển BHYT Việt Nam sang BHXH Việt Nam.Như vậyquỹ BHXH có thêm quỹ BHYT bắt buộc của những người lao động tham giaBHXH bắt buộc, mức đóng BHXH cũng có sự thay đổi theo, cụ thể:

Mức thu BHXH, BHYT đối với người lao động tham gia BHXH bắtbuộc theo Nghị định số 58/1998/NĐ – CP ngày 09/01/2003 và BHYT bắtbuộc theo Nghị định số 58/ 1998 / NĐ – Cp ngày 13/08/1998 của Chính phủquy định như sau:

- Các doanh nghiệp cơ quan tổ chức đóng BHXH, BHYT bằng 23%tiền lương tháng ( BHXH : 20%, BHYT : 3% ) trong đó người lao động đóngbằng 6% tiền lương hàng tháng, người sử dụng lao động đóng bằng 17% sovới tổng quỹ lương những người tham gia BHXH, BHYT

- Đối với cán bộ xã , phường thị trấn thì thực hiện chế độ BHXH theoquy đinh tại Nghị định số 06/1998 NĐ – CP ngày23/01/1988 của Chính phủ.Mức đóng BHXH, BHYT bằng 18% mức phí sinh hoạt hàng tháng ( BHXH :15%, BHYT : 3%) trong đó người lao động đóng 6% , cơ quan cấp sinh hoạtphí đóng 12%

Riêng đối với cán bộ xã , phường , thị trấn không thuộc đối tượng thamgia BHXH bắt buộc nhưng thuộc đối tượng tham gia BHYT bắt buộc thì mức

đóng BHYT bằng 3% mức sinh hoạt phí, trong đó người lao động đóng 1%,

cơ quan cấp sinh hoạt phí đóng 2%

- Tổ chức kinh tế Việt Nam đưa người lao động đi làm việc có thời hạn

ở nước ngoài theo quy định tại Nghị định số 152/ 1999 / NĐ – Cp ngày20/09/1999 của Chính phủ thì tổ chức Việt Nam phải đóng bằng 15% của hailần mức lương tối thiểu do Nhà nước quy định đối với người lao động phổthông hoặc đóng bằng 15% tiền lương trước khi đi đối với người đã tham giaBHXH bắt buộc trước khi đi làm việc ở nước ngoài

Đối với lao động hợp đồng trong các doanh nghiệp thuộc lực lượng vũtrang nộp BHXH theo địa phương nơi đóng trụ sở doanh nghiệp, mức đóngBHYT bằng 3% tiền lương hàng tháng, trong đó người lao động đóng 1%,người sử dụng lao động đóng 2%

Quốc hội khóa XI,kì họp thứ 09 đã thông qua Luật BHXH và đã đượcChủ tịch nước công bố ban hành , theo đó Luật BHXH có hiệu lực thi hành từ01/01/2007 đối với BHXH bắt buộc Tại chương VI đề cập đến quỹ BHXHgồm 18 điều có quy định cụ thể về nguồn hình thành quỹ, mức đóng góp.Luật cũng quy định quỹ BHXH được hạch toán theo các quỹ thành phần: quỹ

ốm đau và thai sản, quỹ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, quỹ hưu trí và

tử tuất, quỹ BHXH tự nguyện và quỹ bảo hiểm thất nghiệp Và để đảm bảoquỹ BHXH được an toàn và cân đối lâu dài, Luật BHXH có quy định mứcđóng góp cho quỹ ốm đau, thai sản và tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp từngười sử dụng lao động là 4% tổng quỹ lương đóng BHXH, trong đó quỹ

ốm đau và thai sản là 3%, quỹ tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp la 1% Quỹhưu trí và tử tuất là 16% tổng quỹ lương đóng BHXH và từ năm 2010 trở đităng dần mức đóng BHXH vào quỹ hưu trí, tử tuất để đến năm 2014 là 22%,trong đó người lao động đóng 8%, người sử dụng lao động đóng 14% Đốivới hạ sỹ quan , binh sỹ quân đội nhân dân và hạ sỹ quan, chiến sỹ công an

nhân phục vụ có thời hạn thì người sử dụng lao động đóng trên mức lương tốithiểu chung bằng 16% vào quỹ hưu trí và tử tuất; từ năm 2010 trở đi cứ hainăm một lần đóng thêm 2% cho đến khi đạt mức 22% Để chi trả kịp thời chế

độ ốm đau, thai sản cho người lao động, Luật BHXH quy định trách nhiệmcủa người sử dụng lao động hàng tháng đóng 3% quỹ tiền lương, tiền côngvào quỹ ốm đau và thai sản, trong đó người sử dụng lao động giữ lại 2% đểtrả cho người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ ốm đau, thai sản và thựchiện quyết toán hàng quý với tổ chức BHXH Luật BHXH cũng quy định mứctiền lương , tiền công hàng tháng đóng BHXH thấp nhất bằng mức lương tốithiểu chung và cao nhất bằng 20 tháng lương tối thiểu chung

Kể từ 01/01/2008 Chính phủ quy định mức tiền lương tối thiểu là540.000 đồng một tháng Như vậy , hiện nay tiền trích ra để nộp vào quỹBHXH dựa vào mức lương tối thiểu này

2.2.2 Thực tế công tác quản lý thu BHXH trong giai đoạn 2007 2009.

-* Số đối tượng thực tế tham gia BHXH:

Ngay từ khi thành lập, BHXH huyện Phú xuyên luôn xác định BHXH

là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước và nhiệm vụ trọng tâm của toànngành là vấn đề thu BHXH Do đó , hàng năm , khi nhận được kế hoạch giaothu BHXH thành phố Hà Nội, BHXH huyện Phú Xuyên đã sớm triển khaithực hiện thu BHXH, kịp tiến độ hoàn thành kế hoạch cấp trên giao phó Việcthực hiện thu BHXH dựa trên cơ sở số lao động và quỹ tiền lương của cácđơn vị cơ quan sử dụng lao động trên địa bàn huyện đã được phân cấp quản

lý Bên cạnh đó, hàng tháng các cán bộ thu BHXH đã chủ động hướng dẫncác chế độ thu nộp BHXH và cùng các đơn vị đối chiếu tăng giảm, đồng thờigắn việc thu nộp BHXH với việc thanh toán các chế độ BHXH

Đối với địa bàn huyện Phú xuyên, tính đến năm 2009, toàn huyện có khoảng

6.635 người tham gia BHXH, của 231 đơn vị, chiếm 53.34% tổng số đơn vị.

Số lượng đối tượng tham gia BHXH là nhân tố cơ bản quyết định sốtiền thu BHXH thực tế Trong thời gian thực hiện chính sách BHXH thờigian qua, tình hình tham gia BHXH tại huyện Phú Xuyên thành phố Hà Nộinhư sau:

Bảng 2.2.2.1: Số lượng lao động tham gia BHXH 2007 - 2009.

Tốc độ tăng (giảm)tuyệt đối liên hoàn

( Nguồn : BHXH huyện Phú Xuyên)

Từ bảng số liệu trên, nhìn chung đối tượng tham gia BHXH đều tăng quacác năm, ở những mức độ khác nhau Điều này thể hiện ở tốc độ tăng tuyệt đốiliên hoàn đều dương (+) Song đặc biệt, tốc độ tăng số lao động tham gia BHXHnăm 2009 so với năm 2008 là cao nhất so với các năm ( tăng 662 lao động )

Năm 2005, số đối tượng tham gia BHXH là 5.477 người đến năm 2009tăng lên 6.635 người, tăng thêm 1.158 người về số tuyệt đối tương đương với

121,14% so năm 2005.

Nếu xét theo từng khối thì số đối tượng tham gia BHXH thể hiện đến năm

2009 như sau:

Bảng 2.2.2.2: Số lượng lao động tham gia BHXH tính đến năm 2009.

( xét theo cơ cấu tham gia )

Chỉ tiêu Số lao động thamgia BHXH theo

quy định ( người)

Số lao động thamgia thực tế đến

( Nguồn : BHXH huyện Phú Xuyên)

Qua bảng số liệu ta thấy: Số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắtbuộc nhưng chưa tham gia BHXH khoảng 3.024 người, chủ yếu tập trung ởkhu vực ngoài Nhà nước nhất là khu vực kinh tế tư nhân

Nguyên nhân là do các cơ sở kinh tế khu vực tư nhân hoạt động chủyếu với quy mô nhỏ, khả năng tài chính có hạn, sử dụng ít lao động và sốlượng lao động thường xuyên biến động liên tục, đặc biệt là nhận thức củangười lao động về BHXH còn rất hạn chế dẫn đến tình trạng trốn đóng BHXHcủa chủ sử dụng lao động Mặt khác một số doanh nghiệp chỉ ký hợp đồng laođộng tượng trưng với một số ít lao động có trình độ để làm công tác quản lý,còn phần lớn lao động phổ thông không có trình độ họ ký hợp đồng lao động

ngắn hạn, mùa vụ để lách luật, thậm chí không cần ký kết văn bản hợp đồnglao động , khi tiến hành khai báo với cơ quan BHXH thì chủ sử dụng lao độngkhai giảm số lao động để trốn đóng BHXH

Tuy nhiên, trong những năm qua BHXH huyện Phú Xuyên đã thu hútđược nhiều đối tượng tham gia BHXH Để đạt được điều đó phải kể đến nỗlực hết mình của cán bộ, công chức viên chức BHXH huyện Phú Xuyêntrong công tác quản lý cũng như giải quyết chế độ cho các đối tượng tham giaBHXH Việc giải quyết chế độ BHXH cho người lao động nhanh kịp thời ,chính xác và đơn giản thủ tục hành chính đã làm cho người lao động cảm thấyđược an ủi, yên tâm hơn trong hoạt động sản xuất

Song song với việc giải quyết đúng chế độ chính sách BHXH cho ngườilao động nhanh chóng , kịp thời thuận tiện, chính xác, Bảo hiểm xã hội huyệnPhú Xuyên đã tăng cường nhiều hình thức tuyên truyền vận động thông qua cácphương tiện thông tin đại chúng như Báo , đài phát thanh truyền hình ở trungương, tỉnh và địa phương để tăng thêm đối tượng tham gia đóng BHXH đối vớiđơn vị sử dụng lao động và người lao động thuộc diện phải tham gia BHXHnhưng chưa tham gia Bằng hình thức này chủ sử dụng lao động và người laođộng đã ý thức được trách nhiệm và quyền lợi khi tham gia BHXH

Bên cạnh đó, cán bộ của BHXH Phú Xuyên còn trực tiếp xuống cácđơn vị sử dụng lao động tuyên truyền vận động chủ sử dụng lao động vàngười lao động để họ hiểu biết và nhận thức đúng đắn về quyền lợi vàtrách nhiệm của họ trong việc tham gia BHXH Đồng thời phối hợp vớicác ngành liên quan trong việc thực hiện công tác BHXH nên đã xây dựngnên một uy tín nhất định khiến người lao động tin tưởng hơn vào chínhsách BHXH để từ đó tham gia vào BHXH

* Thực tế thu BHXH tại BHXH Phú xuyên giai đoạn 2007 -2009.

Thực tế hiện nay, khi tiến hành khai thác thu BHXH đối với đơn

vị chưa tham gia BHXH vẫn còn gặp không ít những khó khăn Phương pháp

mà BHXH huyện vận dụng hiện nay chủ yếu theo các bước sau:

- Hàng năm , tùy thuộc vào số lượng đơn vị mới thành lập, hoặc đãthành lập nhưng chưa tham gia BHXH, để mở hội nghị tại BHXH huyện hoặc

cử cán bộ chuyên nghành trực tiếp lam việc với đơn vị Nội dung tổ chức hộinghị hoặc tiếp xúc trực tiếp với đơn vị sản xuất chủ yếu là phổ biến chínhsách BHXH, cũng như cung cấp một số văn bản liên quan , hướng dẫn thủ tụcđăng ký tham gia BHXH

- Cử cán bộ đôn đốc hoặc ra thông báo yêu cầu đơn vị đăng ký danhsách đóng BHXH

Với cách làm này, tỷ lệ đơn vị tham gia BHXH sau khi triển khai là rấtthấp, hoặc để đối phó với cơ quan BHXH, đơn vị sử dụng lao động cũng lậpdanh sách đăng ký tham gia BHXH nhưng không nộp tiền, hoặc đăng ký với

số lượng lao động không đúng với thực tế, tiền lương làm căn cứ đóng BHXHcũng thấp hơn so với quy định…Tình trạng này diễn ra phổ biến ở các doanhnghiệp quốc doanh, ngoài công lập điển hình là các loại hình hợp tác xã,thậm chí các doanh nghiệp Nhà nước

Theo quy định hiện hành, khó có thể xác định thời điểm phát sinh quan

hệ bảo hiểm xã hội đối với lao động mới tham gia BHXH

Hiện nay cơ quan BHXH thường chấp thuận thời điểm phát sinh quan

hệ BHXH căn cứ vào danh sách lao động tiền lương điều chỉnh đóng BHXH

do đơn vị sử dụng lao động báo cáo kèm theo hợp đồng lao động đã ký kết và

có hiệu lực trước đó Thực tế, từ khi hợp đồng lao động có hiệu lực đến khiđơn vị sử dụng lao động báo cáo cho cơ quan BHXH còn có một khoảng thờigian dài Khoảng thời gian này có thể là khe hở để khai man hưởng BHXHkhi xảy ra rủi ro đối với người lao động Mặt khác đơn vị sử dụng lao độngkhông căn cứ đúng thời điểm để lập mẫu dẫn đến tình trạng sai lệch số liệukhi tiến hành lập mẫu đối chiếu quyết toán quý Mặt khác, khi đăng ký tham

gia BHXH phải xét đến các yếu tố khác, đặc biệt là các chỉ tiêu định dạng,nhận dạng Vì theo phương pháp xác định hiện nay, việc xác định đối tượngtham gia BHXH chủ yếu vẫn căn cứ vào đăng ký , danh sách lao động do đơn

vị sử dụng lao động lập Các chỉ tiêu nhận dạng đối với lao động còn chưađầy đủ ( địa chỉ, chứng minh thư…) đây là các chỉ tiêu quan trọng cho việc ápdụng công nghệ thông tin trong quản lý sau này

Việc cập nhật các biến động của đối tượng tham gia BHXH cơ bản chặtchẽ, theo dõi được các chỉ tiêu về lao động, tiền lương, tiền BHXH nhưng vẫnchưa phản ánh hết các chỉ tiêu cần thống kê, mặt khác các mẫu biểu cũng gặpkhá nhiều các tiêu thức khó khăn cho việc lập mẫu đối với đơn vị sử dụng laođộng, dễ sai sót trong các chỉ tiêu, quá trình tính toán đi đến số liệu tương đốiphức tạp, khó khăn cho công tác ký duyệt , kiểm tra, thanh tra sau này

Do số lượng tham gia BHXH là rất lớn nếu chỉ áp dụng phương phápthủ công đối chiếu thì sẽ không xác định được đầy đủ toàn bộ số lao độngtham gia BHXH theo đúng quy định đặt ra Thực tế cho thấy việc đối chiếuđịnh kỳ thực hiện được khoảng 75% - 80% và chủ yếu dựa vào bảng đối chiếu

do đơn vị sử dụng lao động lập Vì vậy chưa xác định được một cách chínhxác số liệu thu BHXH và quá trình tham gia đóng, hưởng BHXH của các đốitượng tham gia BHXH để ghi và xác nhận trên sổ BHXH

Công tác lưu trữ, thống kê,khai thác số liệu, đối chiếu của cơ quanBHXH về lao động, tiền lương, thu nộp BHXH, quá trình đóng BHXH củangười lao động gặp nhiều khó khăn do biểu mẫu báo cáo thu ngày càng nhiều

và việc lưu trữ thống kê khai thác lại chủ yếu bằng thủ công

Việc lập gửi báo cáo thu BHXH gặp khó khăn Bởi vì để lập được mộtmẫu biểu báo cáo, cơ quan BHXH phải có đầy đủ các báo cáo của đơn vị sửdụng lao động, nhưng thực tế quá trình quản lý ở BHXH huyện không thể có

đủ các báo cáo của các đơn vị sử dụng lao động để lập Thực trạng này buộc