Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tổng phụ trách đội của phòng giáo dục và đào tạo quận lê chân, thành phố hải phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤCLƯU THỊ ĐỊNH NGHĨA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LƯU THỊ ĐỊNH NGHĨA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI

MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LƯU THỊ ĐỊNH NGHĨA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI

MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS.TS Đinh Quang Báo

HÀ NỘI - 2015

Tác giả trân trọng cảm ơn đến các đồng chí lãnh đạo, chuyên viênPhòng Giáo dục và Đào tạo quận Lê Chân, Quận đoàn Lê Chân, Ban giámhiệu, Giáo viên Tổng phụ trách Đội các trường Tiểu học, THCS trên địa bànquận Lê Chân, Quận đoàn Hồng Bàng, Ban Giám đốc Trung tâm Huấn luyệncán bộ và dạy nghề thanh niên Thành phố Hải Phòng, Ban thiếu nhi trườnghọc Thành Đoàn Hải Phòng và các đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ đểtác giả hoàn thành khóa học và luận văn tốt nghiệp tại Trường Đại học Giáodục- Đại học Quốc gia Hà Nội.

Mặc dù đã rất nỗ lực, cố gắng rất nhiều, song chắn chắn luận văn sẽkhông tránh khỏi những thiếu sót Tác giả kính mong nhận được sự chỉ bảocủa các thầy giáo, cô giáo, sự góp ý chân thành của các bạn đồng nghiệp để

bổ sung cho luận văn được hoàn thiện hơn

9 GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

10 GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

14 HĐBD GV : Hoạt động bồi dưỡng giáo viên

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn ……… i

Danh mục viết tắt ……… ii

Mục lục……… iii

Danh mục các bảng, biểu đồ ……… vi

Danh mục các biểu đồ, sơ đồ ……… vii

MỞ ĐẦU ……… 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI 6 DƯỠNG GIÁO VIÊN TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề ……… 6

1.1.1 Trên Thế giới ……… 6

1.1.2 Ở Việt Nam ……… 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản ……… 12

1.2.1 Quản lý, quản lý nhà trường ……… 12

1.2.2 Bồi dưỡng giáo viên ……… 17

1.2.3 Đội TNTP Hồ Chí Minh ……… 18

1.2.4 Giáo viên Tổng phụ trách Đội ……… 19

1.3 Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ……… 20

1.3.1 Tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh ……… 20

1.3.2 Lí luận về giáo viên Tổng phụ trách Đội ……… 27

1.4 Nội dung hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT Đội ……… 32

1.4.1 Vai trò, vị trí của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh trong nhà trường phổ thông ……….……… 32

1.4.2 Nghiệp vụ, kĩ năng của giáo viên Tổng phụ trách Đội ………… 34

1.4.3 Phương pháp, kỹ năng của Tổng phụ trách Đội để tổ chức các hoạt động Đội đạt hiệu quả đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ………… 35

1.4.4 Cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường trung học ……….……… 36

Tiểu kết chương 1 ……… 42

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI

DƯỠNG GIÁO VIÊN TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI QUẬN LÊ

CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ……… 43

2.1 Khái quát về tình hình phát triển kinh tế - xã hội quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng ……….……….……… 43

2.1.1 Vị trí địa lí ……….……….……… 43

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội ……….……… 44

2.2 Thực trạng về giáo dục ởQuận Lê Chân, thành phố Hải Phòng…… 45

2.2.1 Quy mô giáo dục và đào tạo quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng tính đến năm học 2014 - 2015 ……….……… 49

2.2.2 Chất lượng giáo dục toàn diện ……….……… 50

2.3 Thực trạng về hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT Đội quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng ……….……….……… 54

2.3.1 Thực trạng công tác Đội tại các trường TH, THCS quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng……… ……….……… 55

2.3.2 Thực trạng về hoạt động bồi dưỡng giáo viên Tổng phụ trách Đội quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng ……… 62

2.3.3 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên Tổng phụ trách Đội của Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Lê Chân ……… 69

2.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động bồi dưỡng giáo viên Tổng phụ trách Đội các trường TH, THCS trên địa bàn quận Lê Chân……… 74

2.5 Điểm mạnh, điểm yếu trong công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng 75 GV TPT Đội trên địa bàn quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng………

Tiểu kết chương 2……… 78

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI Ở CÁC TRƯỜNG TH, THCS QUẬN LÊ CHÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ……… 79

3.1 Định hướng chung ……….……….………… 79

3.2 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ……….……… 79

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp chế ……….……… 80

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển ……… 80

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ……….………… 81

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ……….………… 81

3.3 Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng GV TPT Đội ……… 82

3.3.1 Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức đối với cán bộ quản lý và GV TPT Đội về đối tượng, tiêu chuẩn của GV TPT Đội, tầm quan trọng của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh, của HĐBD GV TPT Đội ……… 82

3.3.2 Xác định nhu cầu bồi dưỡng của GV TPT Đội ……… 86

3.3.3 Xây dựng nội dung chương trình bồi dưỡng giáo viên TPT Đội có trình độ khác nhau ……….……….……… 89

3.3.4 Cải tiến hình thức, phương pháp bồi dưỡng ……… 91

3.3.5 Cải tiến công tác kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng GV TPT Đội đáp ứng yêu cầu ĐMGD ……… 94

3.3.6 Tăng cường quản lý giảng viên (báo cáo viên), học viên lớp bồi dưỡng GV TPT Đội ……….……….……… 96

3.3.7 Huy động các nguồn lực cho hoạt động bồi dưỡng GV TPT Đội 98 3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp ……….……… 102

3.5 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 103 3.5.1 Khảo nghiệm bằng phương pháp chuyên gia 103 3.5.2 Khảo nghiệm bằng phiếu hỏi dành cho giáo viên TPT Đội………… 107

Tiểu kết chương 3……… 109

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ……… 110

1 Kết luận ……….……… 110

2 Khuyến nghị ……….……… 113

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……….……… 116

PHỤ LỤC……….……….……….……. 119

Bảng 2.6 Thống kê tình hình số lớp, thông tin về TPT Đội tại

các trường TH, THCS trên địa bàn quận Lê Chân năm

Bảng 2.7 Thâm niên TPT Đội tính đến tháng 01 năm 2015 57

Bảng 2.8 Thực trạng về việc chuẩn bị nghiệp vụ trước khi làm

Bảng 2.9 Thực trạng chất lượng tổ chức các hoạt động Đội

trong nhà trường hiện nay của GV TPT Đội 62

Bảng 2.10 Thực trạng nhu cầu những nội dung cần bồi dưỡng

Bảng 2.11 Kết quả kiểm tra đánh giá GV TPT Đội sau khi tham

gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng kĩ năng nghiệp vụ 72

Bảng 3.1 Kết quả đánh giá tính cấp thiết và tính khả thi của 104

từng biện pháp QL HĐBD GV TPT Đội

Bảng 3.2 Kết quả đánh giá tính cấp thiết và tính khả thi của 107

từng biện pháp quản lý HĐBD GV TPT Đội

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Trang

Biểu đồ 2.1 Thâm niên TPT Đội tính đến tháng 01 năm 2015 58

Biểu đồ 2.2 Thực trạng chất lượng tổ chức các hoạt động Đội

trong nhà trường hiện nay của GV TPT Đội 63

Biểu đồ 2.3. Thực trạng nhu cầu những nội dung cần bồi dưỡng

Biểu đồ 2.4 Kết quả kiểm tra đánh giá GV TPT Đội sau khi tham

gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng kĩ năng, nghiệp vụ 73

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động

bồi dưỡng GV TPT Đội của phòng GD&ĐT quận Lê

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, chiến lược phát triển giáo dục được coi là chìakhoá tăng trưởng kinh tế, rút ngắn khoảng cách kinh tế nước ta với các nướcphát triển để thực hiện CNH, HĐH đất nước và nâng cao đời sống nhân dân

Để phát triển giáo dục thì một trong những vấn đề quan trọng nhất làphải nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD Trong mục tiêucủa chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 - 2020 đã xác định: Củng

cố, hoàn thiện hệ thống đào tạo giáo viên, đổi mới căn bản và toàn diện nộidung và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành đội ngũ nhà giáo

và cán bộ quản lí giáo dục đủ sức thực hiện chương trình đổi mới giáo dụcphổ thông sau năm 2015 Chuẩn hoá trong đào tạo, tuyển chọn, sử dụng vàđánh giá nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

Đề cập đến vấn đề này, GS Trần Hồng Quân, Nguyên Bộ trưởng Bộ

GD - ĐT đã khẳng định vai trò có tính chất quyết định của đội ngũ giáo viêntrong quy trình giáo dục: “Giáo viên là lực lượng chủ chốt của ngành giáodục, giáo viên quyết định chất lượng giáo dục đồng thời quyết định sự thànhbại của sự nghiệp giáo dục và đào tạo” Mặt khác, Nghị quyết 29/NQ-TW -Hội nghị Ban chấp hành Trung ương 8 khoá XI, trong quan điểm chỉ đạo địnhhướng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu "Phát triểngiáo dục và Đào tạo là nâng cao dân trí, phát triển nhân lực và bồi dưỡng nhântài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang pháttriển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành, lí luậngắn liền với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình vàgiáo dục xã hội" Trong nhà trường Tiểu học và Trung học cơ sở, tổ chức Độithiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh có vai trò rất quan trọng Đội là tổ chứcnòng cốt trong các phong trào thiếu nhi, là lực lượng giáo dục trong và ngoàinhà trường, là lực lượng dự bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, giúp đỡ độiviên phát triển mọi khả năng trong học tập và các hoạt động Đội, hoạt động xãhội khác Để tổ chức Đội trong nhà trường hoạt động hiệu quả, đội ngũ

giáo viên làm Tổng phụ trách Đội có vai trò vô cùng quan trọng Trong cáchoạt động Đội, họ là người hướng dẫn cho các em thiếu nhi đi theo nề nếptruyền thống của Đội đồng thời tổ chức các phong trào, là người đầu tầu, đểngoài giờ học các em có những giờ sinh hoạt bổ ích, lý thú Và chính nhữnggiờ sinh hoạt Đội ấy, đã phát hiện ra những “tài lẻ” của không ít em học sinh.Thử hỏi những năng khiếu không được phát hiện và nuôi dưỡng, thì sẽ đi đâu,

về đâu?

Hiện nay, vai trò của của đội ngũ giáo viên Tổng phụ trách Đội ở cở sởchưa được coi trọng, bị sao nhãng, lãng quên Trong trường học, vị trí giáoviên - Tổng phụ trách Đội bị ép buộc làm, nhiều thầy cô giáo còn cho rằng

“Thà dạy thêm vài tiết còn hơn làm Tổng phụ trách” Thực tế còn rất nhiều cơ

sở giáo dục tuyển giáo viên làm Tổng phụ trách Đội theo kiểu “bắt phải làm”.Khi giáo viên mới về trường, sẽ được giao nhiệm vụ làm tổng phụ trách Đội,nếu không làm sẽ không được tuyển Khi phải gượng ép, bắt buộc như vậy thìliệu rằng họ có tâm huyết với công việc của mình không? Cũng chính vì lẽ đó

mà hiện nay đội ngũ giáo viên làm Tổng phụ trách đang bị “dao động” về chấtlượng cũng như số lượng Mặt khác, trong điều kiện hiện nay, đòi hỏi ngườigiáo viên làm tổng phụ trách Đội phải có những hiểu biết và năng lực nhấtđịnh để tổ chức các hoạt động Đội trong nhà trường đạt hiệu quả, đáp ứng nhucầu tham gia của học sinh bậc TH và THCS

Là một chuyên viên được phân công phụ trách công tác Đoàn - Đội củaPhòng Giáo dục và Đào tạo quận Lê Chân, để góp phần vào việc giáo dục

toàn diện cho học sinh của quận, chọn đề tài nghiên cứu " Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tổng phụ trách Đội của Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục"

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPTĐội ở các trường Tiểu học, Trung học cơ sở quận Lê Chân, thành phố HảiPhòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3 Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT Đội các trường TH, THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT Đội ở các trườngTiểu học và THCS trên địa bàn quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

4 Câu hỏi nghiên cứu

Trong nhà trường Tiểu học và THCS, hoạt động của tổ chức Đội TNTP

Hồ Chí Minh rất quan trọng Đội là tổ chức nòng cốt trong các phong tràothiếu nhi, là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, là lực lượng dự bịcủa Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, giúp đỡ đội viên phát triển mọi khả năng tronghọc tập và các hoạt động Đội, hoạt động xã hội khác Cho nên, để các hoạtđộng đó trong nhà trường đạt hiệu quả thì phải có giáo viên Tổng phụ tráchĐội Tuy nhiên, hiện nay, lực lượng giáo viên Tổng phụ trách Đội chưa đápứng được yêu cầu tổ chức các hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh Bằngcách nào để họ đáp ứng yêu cầu của người giáo viên Tổng phụ trách Đội đốivới tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh tại các nhà trường Tiểu học, THCS đạthiệu quả Chúng ta cần trả lời những câu hỏi sau:

+ Vai trò của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh trong nhà trường

+ Vai trò của giáo viên Tổng phụ trách Đội để tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh trong nhà trường hoạt động có hiệu quả

+ Những yêu cầu đối với giáo viên Tổng phụ trách Đội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

5 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu đề xuất các biện pháp bồi dưỡng giáo viên Tổng phụ trách Đội theohướng phát triển kỹ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho độiviên Đội TNTP Hồ Chí Minh thì chất lượng của lực lượng giáo viên Tổngphụ trách Đội sẽ được nâng cao từ đó các hoạt động của Đội TNTP cũng đượcnâng cao và đạt hiệu quả đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Hệ thống hoá và lựa chọn những vấn đề lý luận về quản lý, quản lý giáo dục làm cơ sở để nghiên cứu đề tài:

+ Hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

+ Giáo viên Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh

+ Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT Đội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

6.2 Đánh giá thực trạng hoạt động Đội, năng lực tổ chức hoạt động Đội ở nhà trường phổ thông

+ Thực trạng về giáo viên TPT Đội ở các nhà trường phổ thông

+ Thực trạng chất lượng công tác Đội trong nhà trường phổ thông trên địa bàn quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

+ Thực trạng về quản lý GV TPT Đội tại các nhà trường phổ thông nói chung và quản lý hoạt động bồi dưỡng GV TPT Đội nói riêng

6.3 Đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng GV làm TPT Đội các trường TH, THCS trên địa bàn quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung khảo sát thực trạng quản lý và tổ chức hoạt động bồidưỡng giáo viên TPT Đội các trường của Phòng GD&ĐT quận Lê Chân,thành phố Hải Phòng - nơi tác giả đang công tác

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận.

Phân tích các tài liệu liên quan đến nội dung nghiên để xác định cơ sở líluận của đề tài

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra khảo sát thực tiễn quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên làmTPT Đội của Phòng GD&ĐT quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng trong giaiđoạn hiện nay

8.3 Khảo nghiệm

- Khảo sát bằng phiếu hỏi

- Phương pháp thống kê toán học.

- Phương pháp chuyên gia: Trao đổi các vấn đề liên quan đến đề tài, đặc biệt các ý kiến nhận xét các biện pháp quản lý

9 Những đóng góp của đề tài

9.1 Về mặt lí luận

Hệ thống hóa cơ sở lí luận về QL hoạt động bồi dưỡng GV TPT Đội

9.2 Về mặt thực tiễn

- Điều tra làm rõ thực trạng và phân tích những nguyên nhân, hạn chế

và bất cập của quản lý hoạt động BD GV TPT Đội làm căn cứ thực tiễn cho việcxác định tính cấp thiết và đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng GV TPT Đội

- Đề xuất hệ thống các giải pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng GV làm TPT Đội gồm 3 nhóm giải pháp lớn:

+ Nhóm biện pháp về tổ chức

+ Nhóm biện pháp về xây dựng và triển khai kế hoạch

+ Nhóm biện pháp cụ thể về QL hoạt động bồi dưỡng GV TPT Đội

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, mục lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận QL hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT Đội Chương 2: Thực trạng về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT

Đội trên địa bàn quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên TPT ở các

trường TH, THCS quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG

GIÁO VIÊN TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong Giáo dục và Đào tạo, yếu tố đóng vai trò then chốt, quyết địnhchất lượng và hiệu quả chính là đội ngũ người thầy Để có được đội ngũ giáoviên nói chung, giáo viên TPT Đội nói riêng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục hiện nay, vấn đề đào tạo, bồi dưỡng giáo viên là hết sức cần thiết và quantrọng, đó là một trong những giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục, đặcbiệt là giáo dục toàn diện học sinh Vì vậy, từ trước đến nay, vấn đề đào tạobồi dưỡng giáo viên đã được các nhà khoa học nghiên cứu, có nhiều côngtrình của cá nhân và tập thể (trong và ngoài nước) nghiên cứu

1.1.1 Trên Thế giới

Nghề dạy học được rất nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu ở Liên Xô

trước đây, tiêu biểu là N.L Boondurep với tác phẩm “Chuẩn bị cho sinh viên làm công tác giáo dục ở trường phổ thông” Trong tác phẩm này, vai trò của

kĩ năng sư phạm đổi với nghề dạy học được tác giả đặc biệt quan tâm và nhấn

mạnh “những kĩ năng đó chỉ được hình thành và củng cố trong hoạt động thực tiễn của người thầy giáo” Theo tác giả này, những yêu cầu về chuyên

môn của người thầy giáo tất nhiên không chỉ có kiến thức phong phú mà cònphải có những kĩ năng cần thiết để tổ chức và thực hành công tác giáo dục,vấn đề không phải chỉ ở chỗ tiếp thu kiến thức về tâm lý học và giáo dục học

mà điều cần thiết là phải biết vận dụng chúng vào thực tế Muốn làm công tácgiáo dục tốt phải có kĩ năng giáo dục và phải có cả thời gian Như vậy, việcbồi dưỡng giáo viên nhất thiết phải làm thường xuyên

Có thể nói, vấn đề bồi dưỡng giáo viên được các nhà khoa học giáo dụctrên thế giới quan tâm và ngày càng được thực tế khẳng định công tác này là

rất cần thiết Dự án Việt - Bỉ (hỗ trợ học từ xa) đã dịch và giới thiệu ở Việt

Nam một số công trình, có thể điểm ra:

“Đào tạo bồi dưỡng thường xuyên” của 2 tác giả Pierre Besnard (Đại học Paris V- Sorbonne) và Bernard Lietard (Đại học Genève) Trong đó bàn

về vấn đề người lớn tham gia đào tạo bồi dưỡng

Tác giả Jacques Nimier với “Giáo viên rèn luyện tâm lý” đã khẳng định

việc đào tạo tâm lý không phải chỉ làm ở các trường sư phạm đã đủ, mà cuộcsống nghề nghiệp sau này người giáo viên phải luôn luôn tự rèn luyện mình

James H.Mc Millan với “Kiểm tra đánh giá lớp học - Nguyên tắc và thực hành để giảng dạy hiệu quả” Đây là một tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên “nhằm cung cấp cho những GV đang giảng dạy và những giáo viên tương lai tự trình bày chính xác về những nguyên tắc đánh giá có liên quan

rõ ràng và cụ thể tới giảng dạy; những nghiên cứu hiện thời và những phương hướng mới trong lĩnh vực đánh giá và những ví dụ thực tế và hữu ích” Nếu như làm tốt được công việc đánh giá thì chất lượng giảng dạy và

học tập sẽ tăng lên rõ rệt

Michel Develay: “Một số vấn đề về đào tạo giáo viên” - Nội dung cuốn

sách được trình bày theo trình tự lô gic Học -> Dạy -> Đào tạo giáo viên.Trong đó, việc đào tạo giáo viên bao gồm nhiều vấn đề: quan niệm, nội dung,phương thức đào tạo, tính chất và bản sắc nghề nghiệp… Đó là cuốn sáchnhằm góp phần đổi mới sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng giáo viên ngày càng tốthơn

Ở Trung Quốc, Chính phủ coi đào tạo BDGV là “Máy cái” của toàn bộ

ngành giáo dục, là cơ sở nền tảng cho việc dạy dỗ thế hệ mới, đào tạo nên nhữngcon người có tư tưởng đạo đức tốt, có học vấn sâu sắc và sẵn sàng thích ứng thếgiới tương lai Họ dành cho GV những danh hiệu cao quý như:

“Viên kim cương của nhân loại”; “Người vun trồng các bông hoa của dân tộc”… Họ đã “Tăng cường đầu tư ưu tiên xây dựng và củng cố các trường sư phạm trọng điểm, coi đó là đối sách chiến lược của toàn bộ sự nghiệp giáo dục, coi việc làm tốt công tác giáo dục sư phạm là chức năng của Chính phủ”

[24]

Ở Pháp: Đất nước có truyền thống coi trọng nghề dạy học Họ quan

niệm: “Giảng dạy là một nghề đòi hỏi có trình độ chuyên sâu và được đào tạo

về nghề nghiệp rất cao” [24] Việc bồi dưỡng giáo viên ở Pháp được thực

hiện theo 3 hướng chính: Coi trọng việc tự nâng cao trình độ nghề nghiệp của

GV Tạo sự phù hợp với công việc đối với tất cả GV, đặc biệt là đối với GVdạy các môn mà lĩnh vực đó luôn có sự phát triển mạnh mẽ và các thiết bị trởnên lạc hậu Định kỳ xác định những kiến thức sẽ phải đưa vào tổng thểchương trình bồi dưỡng để tổ chức bồi dưỡng giáo viên Có thể nói, ở Phápluôn có sự chú trọng tới vấn đề bồi dưỡng giáo viên, bởi họ luôn mong muốn

có đội ngũ giáo viên có chất lượng cao nhằm đảm bảo mục tiêu, kế hoạchGD&ĐT

Nhìn chung, các nước trên thế giới đều quan tâm đến vấn đề bồi dưỡnggiáo viên và đều có hệ thống bồi dưỡng giáo viên từ trung ương đến địaphương Hình thức bồi dưỡng giáo viên tùy thuộc vào điều kiện của từngquốc gia, xây dựng quy trình phù hợp, từng bước tâng cao chất lượng đội ngũgiáo viên

Hiện nay, ở một số nước châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc

đã có nhiều ưu đãi đối với cán bộ làm công tác thanh thiếu nhi, tìm kiếm tàinăng nhưng chưa đề cập nhiều đến công tác tổ chức các hoạt động bồi dưỡnglực lượng này

1.1.2 Ở Việt Nam

Ngay sau khi đất nước thống nhất, để đáp ứng yêu cầu của cải cách giáodục, Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương cấp bách về việc đào tạodưỡng đội ngũ giáo viên theo nhiều loại hình khác nhau, đặc biệt là đội ngũ

GV THCS: Đào tạo chính quy, ngắn hạn, tại chức và cấp tốc theo các hệ khácnhau: 7+2, 10+2, 10+3, … dẫn đến trình độ của GV THCS không đồng đều

Từ năm 1986, cả nước bước vào thời kỳ đổi mới toàn diện để thực hiệnmục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng và Nhà nước ta hết sức coitrọng sự phát triển GD nhằm tạo động lực phát triển kinh tế xã hội Bắt đầu từ

đây, việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GV có những chuyển biến tích cực nhằmdần dần chuẩn hóa đội ngũ này Tuy nguồn ngân sách còn hạn hẹp, nhưngĐảng và Nhà nước đã coi công tác bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) là rấtcần thiết nhằm nâng cao chất lượng GD Trải qua ba chu kỳ BDTX 1992-

1996, 1997-2000, 2003-2007 đã phần nào khẳng định được kinh nghiệm bổích về hoạt động nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ GV phổ thông nóichung, GV THCS nói riêng

Bồi dưỡng chuyên môn cho GV là công tác được Bộ GD&ĐT coi trọng

và quan tâm chú ý trong nhiều năm qua Công tác đào tạo, bồi dưỡng đượcthực hiện hết sức linh hoạt, đa dạng, phong phú; đào tạo mới, đào tạo nângchuẩn, trên chuẩn, bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ, bồi dưỡng cập nhậtkiến thức, bồi dưỡng thay sách, …

Nghiên cứu vấn đề này, nhiều công trình nghiên cứu trong nước như:

- Luận văn “Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Trung học cơ sở thành phố đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” (2009)

của tác giả Nguyễn Thế Lâm tập trung vào vấn đề bồi dưỡng chuyên môn cho

GV THCS

- Luận văn Thạc sĩ khoa học chuyên ngành Quản lý và tổ chức công tác

văn hóa, giáo dục của tác giả Phùng Thanh Kỷ (1998) với đề tài: “Một số giải pháp tăng cường quản lý công tác bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ GV THCS Hà Nội trong giai đoạn hiện nay” đã tập trung vào vấn đề bồi dưỡng thường xuyên

cho đội ngũ GV THCS

- Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục của tác giả Dương Văn Đức (2006)

với đề tài: “Những biện pháp quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tiểu học ở huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay” tập trung vào bồi dưỡng GV tiểu học.

- Các luận văn trên đã nêu các giải pháp, biện pháp đào tạo, bồi dưỡngđội ngũ GV nhưng chưa đề cập nhiều đến biện pháp quản lý của Phòng GD&ĐTtrong việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

Với đề tài nghiên cứu, tác giả đã đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động bồidưỡng giáo viên TPT Đội của Phòng GD&ĐT bởi một trong những yếu tốquan trọng, quyết định chất lượng và hiệu quả hoạt động của tổ chức ĐộiTNTP Hồ Chí Minh trong các nhà trường Tiểu học, THCS là lực lượng đoànviên giáo viên nói chung mà trực tiếp là GV TPT Đội TPT Đội là người được

tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phân công phụ trách công tác Đội

Đối với lĩnh vực nghiên cứu bồi dưỡng kĩ năng nghiệp vụ cho giáo viênTổng phụ trách Đội, đây là nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản của Hội đồng Đội vàngành Giáo dục các cấp Từ lâu, đã có rất nhiều các tổ chức, các cá nhân quantâm tới các đề tài nghiên cứu về đội ngũ này Có thể kể ra một số công trìnhtiêu biểu sau đây:

Đề tài “Một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng trường tiểu học nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay ở Huyện An Dương - Thành phố Hải Phòng” của đồng chí Nguyễn

Thị Xuyến - Hiệu trưởng trường TH Đại Bản, huyện An Dương nghiên cứutập trung nghiên cứu vấn đề biện pháp quản lý của Hiệu trưởng để nâng cao

hiệu quả hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh; Đề tài “Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên tổng phụ trách Đội trong trường THCS trên địa bàn quận Ngô Quyền - thành phố Hải Phòng”(2014) của tác giả Mai Văn Đại Đề tài tập

trung nghiên cứu vấn đề về quản lý phát triển đội ngũ GV TPT Đội

Những công trình sau đều là tài liệu có tính giáo trình, giới thiệu về hệthống nguyên lý giáo dục, trình bày những yêu cầu về vai trò, về phương pháp

và nội dung công tác của đội ngũ phụ trách Đội

- Sổ tay Người phụ trách Đội - Ban Thiếu niên nhi đồng Trung ương,

Nhà xuất bản Thanh niên 1960

- Giáo trình công tác Đội TNTP Hồ Chí Minh - Trường Đoàn Trung

ương và Trung tâm Khăn quàng đỏ, xuất bản năm 1985

- Sổ tay người phụ trách chi đội - Hoàng Giai, Nhà xuất bản Thanh niên

1988

- Lao động của người phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh - Nguyễn Hữu

Thiện Nhà xuất bản trẻ 1987

Trong những giai đoạn trước, công tác nghiên cứu khoa học về ĐộiTNTP Hồ Chí Minh chưa hình thành, chưa xác định rõ tính chất hệ thống củalực lượng GV TPT Đội, nhưng trong thực tiễn công tác Đội và ngành Giáodục vẫn xây dựng đội ngũ GV TPT Đội mang tính hệ thống và đã nhiều lầnthay đổi cấu trúc đội ngũ này

Những nghiên cứu cơ bản, nghiêm túc về thực trạng đội ngũ GV TPTĐội, tổng kết, lý giải nguyên nhân các vấn đề trong công tác GV TPT Độikhông có nhiều, đặc biệt đối với ngành giáo dục, chưa thực sự có nhiều tácgiả dành công sức để nghiên cứu về linh vực này Đối với lĩnh vực Đoàn -Đội, trong các văn bản chính thức, bao gồm các báo cáo hằng năm và báo cáotại các Đại hội Đoàn toàn quốc đều có điểm qua tình hình đội ngũ GV TPTĐội, trong đó có hai công trình tiêu biểu:

Một là: Báo cáo “Góp phần kiến giải nguyên nhân gây nên sự sa sút chất lượng tổ chức Đội” của Nguyễn Hữu Thiện tại Hội nghị chính sách Thế

hệ trẻ do Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức năm 1989 Đây là côngtrình đầu tiên nhấn mạnh tính hệ thống của đội ngũ GV TPT Đội, phê phán sự

ép buộc phải làm GV TPT Đội, đồng thời phân tích khá sâu về sự khác biệtvai trò GVCN và GV TPT Đội Quan điểm của Nguyễn Hữu Thiện là sựkhủng hoảng Đội ngũ của GV TPT Đội bắt nguồn từ sự khủng hoảng về mụctiêu quá trình GD của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh Sai lầm bắt đầu từ lúc

tổ chức Đội được đưa vào nhà trường Mọi vấn đề của tổ chức Đội, trong đó

có vấn đề giải pháp ổn định và phát triển đội ngũ GV TPT Đội chỉ có thểđược giải quyết tận gốc nhờ một cuộc giải phẫu lớn, để thay đổi mối quan hệgiữa Đội với nhà trường

Hai là: Báo cáo kết quả đợt khảo sát tình hình đội ngũ GV TPT Đội tại 6tỉnh thành, do tổ công tác Liên ngành Bộ Giáo dục và Đào tạo và Trung ươngĐoàn TNCS Hồ Chí Minh tiến hành trong tháng 11 năm 1994 Trên cơ sở kết

quả của đợt khảo sát, Thông tư liên ngành số 23 ngày 15/1/1996 của Bộ Giáodục và Đào tạo, Trung ương Đoàn, Ban Tổ chức Chính phủ và Bộ Tài chính

đã được ban hành Thông tư đã khẳng định tiếp tục cải tiến, tăng cường chế

độ chính sách cho đội ngũ GV TPT Đội

Trong phạm vi một đề tài nghiên cứu thạc sĩ quản lý giáo dục, tác giảnhận thấy cần phải tiếp tục đi tìm những luận điểm, luận cứ để khẳng địnhquan điểm cần quản lý hoạt động bồi dưỡng GV TPT Đội trong nhà trường,đặc biệt đối với luận văn này, tác giả đi sâu tìm hiểu và đề xuất các biện phápquản lý hoạt động bồi dưỡng GV TPT Đội của Phòng GD&ĐT trên địa bànquận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý, quản lý nhà trường

1.2.1.1 Quản lý

* Khái niệm Quản lý

Từ khi xã hội loại người có tổ chức, có sự phân công hợp tác lao độngthì cũng từ đó xuất hiện hoạt động quản lý Quản lý là một hoạt động bắtnguồn từ sự phân công, hợp tác lao động trong một tổ chức nhất định nhằmđạt được hiệu quả lao động cao hơn Vì vậy, quản lý mang tính lịch sử, nóphát triển theo sự phát triển của xã hội loài người

Trong lịch sử, đã có một “sự tiến hóa” của các tư tưởng từ thời thượng

quản lý người ta Thường nhắc đến ý tưởng sâu sắc của K-Marx: “Một nghệ sĩ

vĩ cầm thì tự điều khiển mình còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng” [16]

Theo Đại từ điển Tiếng Việt, quản lý là: “Tổ chức, điều khiển hoạt độngcủa một đơn vị, một cơ quan: QL lao động, QL cán bộ, QL công việc” hoặc

QL là: “Trông coi, giữ gìn, theo dõi việc gì: quản lý lý lịch, quản lý vật tư” [27]

Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý làtác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đếnkhách thể quản lý (người bị quản lý) - trong một tổ chức - nhằm làm cho tổchức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” “Quản lý là quá trình đạtđến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kếhoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra [28]

Quản lý có thể xét theo ngữ nghĩa: Quản lý = “Quản” + “Lý”, quá trình

“Quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn duy trì hệ ở trạng thái “ổn định”, quá trình

“Lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp đổi mới hệ vào thế “phát triển” Nếu ngườiđứng đầu chỉ lo việc “Quản”, tức là chỉ lo việc coi sóc, giữ gìn thì tổ chức dễtrì trệ, tuy nhiên, nếu chỉ quan tâm đến việc “Lý” tức là chỉ lo việc sắp xếp tổchức, đổi mới mà không đặt trên nền tảng của sự ổn định thì sự phát triển của

tổ chức không bền vững trong “Quản” phải có “Lý”, trong “Lý” phải có

“Quản” để động thái của hệ ở thế cân bằng động: Hệ vận động phù hợp, thíchứng và có hiệu quả trong mối tương tác giữa các nhân tố bên trong (nội lực)với các nhân tố bên ngoài (ngoại lực)

Các định nghĩa khác:

- Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ huy, điềukhiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi hoạt động của con người nhằm đạttới mục đích, đúng ý chí nhà quản lý, phù hợp với qui luật khách quan

- Hoạt động quản lý là sự tác động qua lại một cách tích cực giữa chủ thể

và đối tượng quản lý qua con đường tổ chức; là sự tác động điều khiển, điều chỉnhtâm lý và hành động của các đối tượng quản lý, lãnh đạo cùng hướng vào việchoàn thành những mục tiêu nhất định của tập thể và xã hội

* Các chức năng quản lý:

Xét theo quá trình quản lý có bốn chức năng quản lý cơ bản mà ngườiquản lý dù ở cấp quản lý nào cũng phải thực hiện, đó là:

Chức năng kế hoạch hóa: là quá trình xác định mục tiêu, mục đích đối

với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức đểđạt được mục tiêu, mục đích đó Nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch:

- Xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng) đối với tổ chức;

- Xác định và đảm bảo (có tính chắc chắn, có tính cam kết) về các nguồnlực của tổ chức để đạt được các mục tiêu;

- Quyết định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được các mục tiêu đó [29]

Chức năng tổ chức: là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa

các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thựchiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức.Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của người quản

lý sử dụng các nguồn nhân lực này sao cho có hiệu quả và có kết quả [29]

Chức năng lãnh đạo - chỉ đạo: là việc liên kết, liên hệ với người khác và

động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt mục tiêu của tổ chức.Việc lãnh đạo không chỉ bắt đầu sau khi việc lập kế hoạch và thiết kế bộ máy đãhoàn tất, mà nó thấm vào, ảnh hưởng quyết định tới hai chức năng kia [29]

Chức năng kiểm tra: là một chức năng quản lý, thông qua đó một cá

nhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động

và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết Một kết quảhoạt động phải phù hợp với những chi phí bỏ ra, nếu không tương ứng thìphải tiến hành những hành động điều chỉnh, uốn nắn Đó cũng là quá trình tựđiều chỉnh, diễn ra có tính chu kỳ như sau:

Người QL đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động

Người QL đối chiếu, đo lường kết quả, sự thành đạt so với chuẩn mực đã

đề ra

Người quản lý tiến hành điều chỉnh những sai lệch.

Người quản lý hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu cần [29]

Bốn chức năng này được coi như bốn công đoạn tạo nên một chu trìnhquản lý Các chức năng này có quan hệ chặt chẽ với nhau, đan xen với nhau

và đều cần đến thông tin quản lý

1.2.1.2 Quản lý nhà trường

* Khái niệm nhà trường

Nhà trường là một thiết chế chuyên biệt của xã hội, thực hiện chức năngkiến tạo các kinh nghiệm xã hội cần thiết cho một nhóm dân cư nhất định của

xã hội đó Nhà trường được tổ chức sao cho việc kiến tạo nói trên đạt đượccác mục tiêu mà xã hội đó đặt ra cho nhóm dân cư được huy động vào sự kiếntạo này một cách tối ưu theo quan niệm của xã hội Quá trình sư phạm là quátrình kiến tạo các điều kiện và cơ hội để cá thể người lĩnh hội, chiếm lĩnh kinhnghiệm xã hội, thực hiện việc xã hội hoá nhân cách của mình Nhà trườngthực hiện chức năng kiến tạo các kinh nghiệm xã hội thông qua quá trình sưphạm hay nói cách khác, nhà trường là thiết chế chủ yếu để thực hiện quátrình sư phạm

Trong bối cảnh hiện đại, nhà trường được thừa nhận rộng rãi như mộtthiết chế chuyên biệt của xã hội để giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ trở thànhnhững công dân có ích cho tương lai Thiết chế đó có mục đích rõ ràng, có tổchức chặt chẽ, được cung ứng các nguồn lực cần thiết cho việc thực hiện chứcnăng của mình mà không một thiết chế nào có thể thay thế được Nhữngnhiệm vụ của nhà trường cũng được đề cập đến từ nhiều khía cạnh khác nhau.Việc quản lý nhà trường cũng có nhiều cách để tiếp cận Bản chất giai cấp củanhà trường được khẳng định bởi tính mục đích cũng như cách thức vận hànhcủa nó và một điều được khẳng định là: Khi nhà trường thực hiện chức nănggiáo dục trong một xã hội cụ thể, bản sắc văn hoá dân tộc in dấu sâu đậmtrong toàn bộ hoạt động của nhà trường Ta có thể thấy rõ các dấu hiệu phânbiệt nhà trường với các thiết chế khác là: Tính mục đích tập trung hay mục

đích hẹp, mục đích được “chiết xuất”; Tính tổ chức và tính kế hoạch cao;Tính hiệu quả giáo dục - đào tạo cao nhờ quá trình truyền thụ có ý thức; Tínhbiệt lập tương đối hay tính lý tưởng hoá các giá trị xã hội; Tính chuyên biệtcho từng đối tượng hay tính chất phân biệt đối xử theo phát triển tâm lý và thểchất.

* Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy - học, tức là làm sao đưahoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác, từ mức độ phát triển thấplên mức độ phát triển cao để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục

Theo GS Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lốicủa Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là nhà trường vận hànhtheo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đốivới ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [33]

Theo PGS TS Phạm Viết Vượng: “Quản lý nhà trường là hoạt động củacác cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên,học sinh và các lực lượng GD khác, huy động tối đa các nguồn lực GD đểnâng cao chất lượng GD&ĐT trong nhà trường” [31]

Nguyễn Ngọc Quang cho rằng QL nhà trường là: “Tập hợp những tácđộng tối ưu (cộng tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp…) củachủ thể QL đến tập thể GV, HS và các cán bộ khác Nhằm tận dụng các nguồn

dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp, do lao động xây dựng

và vốn lao động tự có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhàtrường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ Thực hiện có chất lượngmục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới” [26]

Quản lý nhà trường bao gồm hai loại tác động sau: Tác động của nhữngchủ thể quản lý bên trên và bên ngoài nhà trường (đó là những tác động quản

lý của các cơ quan QLGD cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạtđộng giảng dạy, học tập, giáo dục của nhà trường, hoặc những chỉ dẫn, nhữngquyết định của các thực thể bên ngoài nhà trường nhưng có liên quan trực tiếp

đến nhà trường như cộng đồng được đại diện dưới hình thức Hội đồng giáodục nhằm định hướng sự phát triển của nhà trường và hỗ trợ, tạo điều kiệncho việc thực hiện phương hướng phát triển đó); Tác động của những chủ thểquản lý bên trong nhà trường (bao gồm các hoạt động: Quản lý giáo viên,quản lý học sinh, quản lý quá trình dạy học - giáo dục, quản lý cơ sở vật chấttrang thiết bị trường học, quản lý tài chính trường học, quản lý mối quan hệgiữa nhà trường và cộng đồng Như vậy, quản lý nhà trường chính là QLGDtrong một phạm vi xác định, đó là nhà trường (đơn vị giáo dục) Quản lý nhàtrường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở những quy luật chung củaquản lý, đồng thời có những nét riêng mang tính đặc thù của giáo dục Do đóquản lý nhà trường cần vận dụng tất cả các nguyên lý chung của QLGD đểđẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường theo mục tiêu đào tạo Mục đích củaquản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có tiến lên một trạngthái phát triển mới bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ cácnguồn lực phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục Mục đích cuốicùng của QLGD là tổ chức quá trình GD có hiệu quả để đào tạo lớp trẻ thôngminh, sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc củabản thân và của xã hội.

Tóm lại: Nhà trường là một thành tố cơ bản của hệ thống giáo dục nênquản lý nhà trường cũng được hiểu như là một bộ phận của QLGD Thực chấtcủa quản lý nhà trường, suy cho cùng là tạo điều kiện cho các hoạt động trongnhà trường vận hành theo đúng mục tiêu, tính chất của nhà trường XHCN ởViệt Nam

1.2.2 Bồi dưỡng giáo viên

Bồi dưỡng là thuật ngữ hiện nay trong giáo dục được sử dụng rất nhiều:bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng chuyên đề, bồi dưỡng nâng cao, bồidưỡng học sinh giỏi,…Khái niệm bồi dưỡng được nhiều nhà nghiên cứu tìmhiểu và đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau

Đại Từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý chủ biên, NXB Văn hóa Thôngtin, 1999) cho rằng: “Bồi dưỡng là làm cho khỏe thêm, mạnh thêm” [27], còntác giả Nguyễn Minh Đường quan niệm: “Bồi dưỡng có thể coi là quá trìnhcập nhật kiến thức và kĩ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học,bậc học và thường được xác nhận bằng một chứng chỉ”.

UNESCO định nghĩa: Bồi dưỡng có ý nghĩa nâng cao trình độ nghềnghiệp Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng caokiến thức hoặc kĩ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứngnhu cầu lao động nghề nghiệp

Tóm lại, bồi dưỡng là làm tăng thêm trình độ hiện có của đội ngũ giáoviên (cả phẩm chất, năng lực, sức khỏe) với nhiều hình thức, mức độ khácnhau Bồi dưỡng không đòi hỏi chặt chẽ, chính qui như đào tạo và được thựchiện trong thời gian ngắn Như vậy: chủ thể bồi dưỡng là người lao động đãđược đào tạo và đã có trình độ chuyên môn nghiệp vụ nhất định Bồi dưỡng làquá trình bổ sung kiến thức, kĩ năng (những nội dung liên quan đến nghềnghiệp) để nâng cao trình độ trong một lĩnh vực hoạt động chuyên môn nhấtđịnh, giúp chủ thể bồi dưỡng có cơ hội củng cố, mở mang hoặc nâng cao hệthống tri thức, kĩ năng, kỉ xảo chuyên môn nghiệp vụ sẵn có, nhằm nâng caochất lượng hiệu quả công việc đang làm

1.2.3 Đội TNTP Hồ Chí Minh.

Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do ĐảngCộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập Đoàn TNCS Hồ ChíMinh trực tiếp phụ trách và chỉ đạo

- Là lực lượng giáo dục trong và ngoài trường, lực lượng hậu bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và là lực lượng nòng cốt trong các phong trào thiếu nhi

- Được tổ chức và hoạt động trong trường học và trên địa bàn dân cư

- Lấy 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng là mục tiêu phấn đấu, rènluyện cho đội viên, giúp đỡ thiếu nhi trong học tập, hoạt động vui chơi, thực hiệnquyền và bổn phận theo luật bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em

- Đội TNTP HCM đoàn kết, hợp tác với các tổ chức, phong trào thiếunhi khu vực và thế giới vì quyền lợi của trẻ em, vì hòa bình, hạnh phúc các dân tộc[20].

1.2.4 Giáo viên Tổng phụ trách Đội.

Để hiểu một cách sâu sắc và đầy đủ về khái niệm Giáo viên tổng phụtrách Đội, trước hết, chúng ta cần tìm hiểu về khái niệm Cán bộ phụ tráchĐội

Thuật ngữ CBPT Đội được những người Nga - Xô Viết đưa ra đầu tiênkhi xây dựng mô hình tổ chức Đội TNTP Lê Nin Trong tiếng Nga, từ CBPT-

vazatưi có gốc vozđ có nghĩa là người lãnh đạo, người tù trưởng; còn vazak lại

có nghĩa là người dẫn đường, người hướng đạo hoặc đầu đàn Từ này có dụng

ý gọi người lãnh đạo của các em một cách ngộ nghĩnh, hợp với tâm lý trẻ em Thời kỳ đầu ở Việt Nam thường hay dùng thuật ngữ cán bộ phụ trách

thiếu nhi Cách gọi này có từ thời kỳ trước cách mạng, trước cả khi thành lập

tổ chức Đội TNTP Sau này, nhiều người vẫn quen gọi như vậy, với suy nghĩlàm phụ trách là làm việc với cả Đội thiếu niên và cả với Đội nhi đồng Khikhông còn Đội nhi đồng, cách hiểu như vậy không còn đúng, nhưng người tavẫn quen dùng vì quan niệm phụ trách thiếu nhi là phải làm việc với cả thiếunhi chứ không phải chỉ với đội viên Từ khi Ủy ban thiếu niên nhi đồng đãtách khỏi cơ quan Đoàn thanh niên, trở thành một cơ quan nhà nước có tínhđộc lập với tên là Ủy ban bảo vệ và chăm sóc trẻ em, khái niệm phụ tráchcông tác thiếu nhi đã có những nội hàm mới Bởi vậy, phải gọi là phụ tráchĐội, vì như thế sẽ nói rõ đối tượng này thuộc về tổ chức Đội TNTP

Đối với ngành Giáo dục, mà cụ thể là đối với các trường Tiểu học vàTrung học cơ sở ở nước ta hiện nay, tổ chức Đội đóng vai trò rất quan trọngtrong việc phối hợp với nhà trường giáo dục đạo đức, nhân cách cho các em

Để tổ chức và quản lý hoạt động Đội trong trường học, lực lượng GV TPTĐội xuất hiện, vừa thay mặt cho tổ chức Đội, tổ chức Đoàn, vừa thay mặt chonhà trường đứng ra quản lý, tổ chức hoạt động cho các em Và cho đến hiện

nay, vai trò của người GV TPT Đội đã trở nên rất quan trọng, là một thành viên không thể thiếu trong bộ tứ quản lý ở trường học.

1.3 Quản lý hoạt động bồi dƣỡng giáo viên TPT Đội

1.3.1 Tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh

1.3.1.1 Mục đích, nguyên tắc, nhiệm vụ, tính chất của Đội TNTP Hồ Chí Minh.

* Mục đích của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh:

- Mục đích trước mắt: Giáo dục và rèn luyện đội viên theo 5 điều Bác

Hồ dạy để trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt

- Mục đích lâu dài: Giáo dục đội viên thực hiện lý tưởng của Bác Hồ vĩ

đại và của Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam

* Nguyên tắc hoạt động của Đội:

Đội TNTP Hồ Chí Minh hoạt động có tính chất đặc trưng, đáp ứng nhucầu của lứa tuổi và bảo đảm các nguyên tắc giáo dục trẻ em: Trong điều 5chương 2 Điều lệ Đội đã nêu rõ: “Đội tổ chức theo nguyên tắc tự nguyện, tựquản có sự hướng dẫn của phụ trách Đội Khi quyết định công việc của Độiphải được quá nửa số đội viên đồng ý thì nghị quyết của Đội mới được thựchiện” Đội có những nguyên tắc cơ bản sau:

- Nguyên tắc tự nguyện của Đội: Nguyên tắc này thể hiện tính dân chủ

của tổ chức Đội để đáp ứng nhu cầu của thiếu nhi trước khi bước vào Đội và củađội viên cùng với các tập thể Đội để tự nguyện vào tổ chức và tự nguyện tham giatích cực các hoạt động của Đội Từ đó, sẽ tạo cho đội viên có trách nhiệm xâydựng tổ chức và tập thể Đội, phải mở rộng các hình thức hoạt động phù hợp vớinguyện vọng của đội viên và thiếu nhi

- Nguyên tắc tự quản dưới sự hướng dẫn của phụ trách Đội: Nguyên

tắc này thể hiện sự hoạt động của các Đội viên dưới sự hướng dẫn của phụ tráchĐội, nghĩa là khẳng định tổ chức Đội gồm đội viên và phụ trách Đội

Nguyên tắc tự quản dưới sự hướng dẫn, phụ trách của Đoàn được biểuhiện chủ yếu thông qua các hoạt động Đội Tự quản là thể hiện tính giáo dụccủa Đội Đối với đội viên là tự giáo dục, tự rèn luyện, nhưng cần có sự hướngdẫn của phụ trách vì đội viên vẫn là trẻ em, một đối tượng giáo dục mà sựgiáo dục của Đội đều thông qua các hoạt động của Đội Đây là đặc trưng cơbản nhất của Đội với tư cách là một lực lượng giáo dục [20].

*Nhiệm vụ của Đội:

Nhiệm vụ thứ nhất, các tập thể Đội và đội viên đều phải phấn đấu, rèn

luyện thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy để trở thành con ngoan, trò giỏi, bạntốt, công dân tốt, đoàn viên thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Điều này, thểhiện tính kỷ luật và ý thức tổ chức của đội viên đối với tổ chức của mình

Nhiệm vụ thứ hai, các tập thể Đội TNTP Hồ Chí Minh phải có trách

nhiệm giúp đỡ đội viên phát triển mọi khả năng trong học tập, hoạt động, vuichơi… Đây là nhiệm vụ thể hiện rõ tính quần chúng của Đội, đáp ứng các nhucầu của đội viên trong quá trình phấn đấu, học tập của mình

Nhiệm vụ thứ ba, các tập thể Đội và đội viên phải thực hiện các quyền và

bổn phận của trẻ em đã được nêu ở luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.Nhiệm vụ này thể hiện nghĩa vụ của người công dân nhỏ tuổi để từ đó hìnhthành những phẩm chất của người công dân tốt sau này Mặt khác, khi các emthực hiện tốt các điều quy định trong luật nghĩa là các em đã từng bướctrưởng thành trong quá trình phấn đấu của mình

Nhiệm vụ thứ tư, các tập thể Đội và đội viên phải thực hiện nhiệm vụ

giúp đỡ nhi đồng thực hiện 5 điều Bác Hồ dạy, xứng đáng là con ngoan, trògiỏi, bạn tốt và trở thành đội viên Đội TNTP Hồ Chí Minh Đây chính là tráchnhiệm của Đội và đội viên với tổ chức cảu mình trong việc tạo điều kiện đểĐội phát triển về số lượng, chất lượng, đồng thời cũng thể hiện tình cảm vàtrác nhiệm trong quá trình chăm lo xây dựng lực lượng hậu bị của Đội TNTP

Hồ Chí Minh

Nhiệm vụ thứ năm, các tập thể Đội TNTP Hồ Chí Minh và đội viên phải

thực hiện nhiệm vụ đoàn kết, hợp tác với các tổ chức, phong trào thiếu nhikhu vực và thế giới vì quyền lợi của trẻ em, vì hòa bình, hạnh phúc của cácdân tộc [21]

- Tính chất của Đội TNTP Hồ Chí Minh

+ Tính chất quần chúng

Tính chất quần chúng của Đội được thể hiện trước hết ở chỗ: Đội TNTP

Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu niên Việt Nam, được tổ chức và hoạt độngtrong nhà trường và địa bàn dân cư Đây chính là tổ chức của bản thân các

em, do các em làm chủ và tự quản Đội tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc

“tự nguyện” và nguyên tắc “tự quản” dưới sự định hướng và hướng dẫn củaphụ trách Đội Đội thu hút tất cả thiếu niên trong độ tuổi tham gia, khôngphân biệt nam, nữ, tôn giáo, thành phần xuất thân, dân tộc, vùng lãnh thổ,khuyết tật…miễn là các em có nguyện vọng, tự nguyện xin gia nhập Đội đượcquá nửa đội viên trong chi đội đồng ý kết nạp Nhi đồng (từ 6 đến 8 tuổi) làlực lượng dự bị của Đội Ở đâu có thiếu nhi thì ở đó có tổ chức Đội và hoạtđộng của Đội Như vậy Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức quần chúng củathiếu nhi Việt Nam

+ Tính chất cách mạng

Tính cách mạng của Đội thể hiện ở chính vị trí của Đội, vì Đội TNTP

Hồ Chí Minh do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sánglập, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phụ trách Tính chất này còn thể hiện ở tônchỉ, mục đích và khẩu hiệu của Đội và nhiệm vụ của Đội viên Thực tiễn hoạtđộng cách mạng của Đội hơn bảy thập kỉ qua, trong tiến trình cách mạng củađất nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ kính yêu, sự phụ trách củaĐoàn đã chứng minh điều đó Hiện nay, tính chất cách mạng của Đội thể hiện

ở chỗ đội viên thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy, phấn đấu trở thành con ngoan,trò giỏi, đội viên tốt, đoàn viên TNCS Hồ Chí Minh, công dân tốt

+ Tính chất giáo dục

Tính chất giáo dục của Đội thể hiện ở chỗ: Các hoạt động của Đội đều lànhững quá trình có mục đích, có tổ chức và có sự hướng dẫn, định hướng củaphụ trách Đội Phương thức giáo dục đặc trưng của Đội là thông qua các hoạtđộng Đội Nội dung giáo dục toàn diện trên tất cả các mặt, như giáo dục chínhtrị, tư tưởng, đạo đức và lối sống; giáo dục ý thức tinh thần thái độ học tập;giáo dục lao động - kĩ thuật tổng hợp và hướng nghiệp; giáo dục thể chất, vệsinh và bảo vệ môi trường; giáo dục thẩm mỹ, văn hóa nghệ thuật; giáo dụctinh thần đoàn kết, hữu nghị giữa các dân tộc [15].

1.3.1.2 Nội dung và hình thức hoạt động Đội

* Nội dung hoạt động Đội: là sự cụ thể hoá và nhằm thực hiện mục đích

của Đội và mục tiêu của nhà trường

* Những nội dung và hình thức hoạt động Đội cụ thể là:

Một là, Giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức.

Nội dung: Làm cho các em hiểu về Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước,

pháp luật, truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc, truyền thống củaĐảng, Đoàn, Đội, hiểu trách nhiệm của cá nhân trước tập thể, có lối sốngchuẩn mực theo tinh thần “mình vì mọi người, mọi người vì mình”

Hình thức:

- Giáo dục truyền thống thông qua các phong trào hoạt động

- Tổ chức các hoạt động thi đua nhân các ngày lễ lớn, các hoạt động chủ điểm, qua đó tuyên truyền, cổ động,

- Tổ chức nghe báo cáo, thời sự, chính trị

- Phát động các đợt góp quỹ từ thiện, vì bạn nghèo, tài năng trẻ…

- Tổ chức các cuộc thi, các hoạt động liên hoan gặp mặt các hạt nhân tiêu biểu.

Hai là, Giáo dục ý thức trách nhiệm, thái độ trong học tập văn hoá, khoa học - kĩ thuật.

Nội dung: Học tập là nhiệm vụ chính trị quan trọng, chủ yếu của thiếu

nhi Nội dung giáo dục là làm cho các em hiểu rõ mục đích, động cơ, thái độ

học tập, xây dựng cho các em biết vận dụng những điều đã học vào thực tiễn cuộc sống Giúp các em chủ động, tích cực trong học tập.

Hình thức:

- Tổ chức nghe báo cáo điển hình các tấm gương trong học tập

- Tổ chức gặp gỡ các tài năng trẻ, trao đổi, tọa đàm, học hỏi kinh nghiệm(thông qua truyền hình cũng là một phương tiện hữu hiệu)

- Phát động các phong trào thi đua học tập Tổ chức các câu lạc bộ học tập, các cuộc thi đố vui để học

- Tổ chức các hoạt động dã ngoại, cắm trại, tham quan để đội viên học tập từ thực tế cuộc sống

Ba là, Giáo dục lao động, kỹ thuật tổng hợp và hướng nghiệp.

Nội dung: Góp phần hiện thực hoá mục tiêu đào tạo của nhà trường,

trước hết là giáo dục cho đội viên lòng yêu lao động, tôn trọng người laođộng, yêu quý thành quả lao động, hình thành một thái độ lao động mới tựgiác, sáng tạo, tiết kiệm thời gian, qua lao động để dần dần giúp các em địnhhướng nghề nghiệp

Hình thức:

- Phát động các phong trào thi đua trong lĩnh vực lao động

- Tổ chức các buổi nghe nói chuyện, toạ đàm với các anh hùng, chiến sỹ thi đua trong lao động sản xuất

- Tham quan công trường, nhà máy, xí nghiệp, hợp tác xã có thành tích

- Tổ chức các cuộc thi như “Khéo tay hay làm”, “Kính vạn hoa”

- Xây dựng “Hợp tác xã măng non”, vườn cây, ao cá, các CLB khoa học

kĩ thuật…

- Tổ chức triển lãm thành quả lao động sáng tạo, triển lãm đồ dùng họctập…

- Tổ chức kết nghĩa với các nhà máy, xí nghiệp…

Bốn là, Giáo dục sức khoẻ vệ sinh.

Nội dung: Chỉ ra cho các em những phương pháp rèn luyện thân thể và

giữ gìn vệ sinh, phát triển trí tuệ…

Hình thức:

- Các hoạt động thể dục thể thao

- Các Hội thi thể thao như Hội khoẻ Phù Đổng

- Các hoạt động tham quan du lịch, hành quân cắm trại, các cuộc thi trò chơi.

- Các hoạt động y học như CLB y tế, những Bác sĩ nhỏ tuổi…

- Tổ chức các đội thông tin, tuyên truyền vận động trong xã hội và trong

tổ chức đội những kiến thức vệ sinh, sức khoẻ, các phương pháp phòng chốngbệnh

Năm là, Giáo dục thẩm mỹ.

Nội dung: Cung cấp những hiểu biết sơ đẳng về cái đẹp trong cuộc sống,

văn hoá, nghệ thuật và trong tự nhiên Tạo cho các em có năng lực cảm thụcái đẹp và có những hành động đẹp Giúp cho các em tiếp cận với chân lý, giátrị vẻ đẹp con người: đẹp về hình thể, về trí tuệ và về tâm hồn

Hình thức:

- Tham quan, du lịch

- Tổ chức xem phim, ca, múa, kịch

- Gặp gỡ toạ đàm với các nhà văn, thơ, nghệ sỹ

- Các Hội thi văn nghệ, kể chuyện, hùng biện, vẻ đẹp đội viên

Sáu là, Giáo dục tinh thần đoàn kết hữu nghị quốc tế.

Nội dung: Làm cho các em hiểu biết về bạn bè và thiếu nhi quốc tế, về các

hoạt động và các tổ chức của thiếu nhi thế giới, nhất là thiếu nhi trong khu vực

Hình thức:

- Tổ chức gặp gỡ thiếu nhi các nước

- Tổ chức các câu lạc bộ bốn phương

- Các Hội thi tìm hiểu bạn bè quốc tế (thi văn hoá, các hoạt động TDTT)

- Thi sử dụng, kể chuyện tiếng nước ngoài, viết, vẽ về các nước [25]

1.3.1.3 Mối quan hệ giữa hoạt động giáo dục của Đội và hoạt động giáo dục của nhà trường

- Hoạt động giáo dục của Đội có quan hệ chặt chẽ với hoạt động của nhà trường bởi có cùng mục tiêu giáo dục:

+ Giáo dục thiếu nhi trở thành con người mới, công dân tốt có ích cho xã hội.+ Trong nhà trường, hoạt động giáo dục theo mục tiêu, kế hoạch, chương trình của nhà trường là hoạt động chủ đạo

+ Hoạt động giáo dục của Đội nhằm hỗ trợ cho hoạt động của nhà trường đạt kết quả tốt hơn

* Hoạt động giáo dục đạo đức:

- Giáo dục đạo đức cho học sinh trong trường phổ thông là thông quanhững bài giảng về đạo đức, pháp luật, giáo dục công dân và các môn khác trên theo chương trình và thời khóa biểu

- Hoạt động giáo dục đạo đức của Đội mềm dẻo hơn về nội dung, hình thức và phương pháp

+ Về nội dung: Đội tập hợp và sử dụng tất cả nội dung có trong sách giáokhoa và trong sách báo, tạp chí, thông tin đại chúng

+ Về hình thức: Đội chủ yếu theo hình thức hoạt động tập thế, tự quản,

tự giác làm cho hoạt động trở nên sinh động hơn

+ Đội sử dụng phương tiện có thể có trong nhà trường và ngoài xã hội đểgiáo dục cho thiếu nhi như: sách báo, tạp chí, phát thanh truyền hình, múa hát,vui chơi giải trí…

* Hoạt động giáo dục học tập, khoa học và công nghệ

- Hoạt động học tập là giáo dục ý thức trách nhiệm trong học tập, khoahọc và công nghệ làm cho các em hiểu rõ mục đích, động cơ, thái độ học tập vàxây dựng cho các em biết vận dụng những điều đã học và thực tiễn cuộc sống theotinh thần chủ động nhận thức, tích cực hóa hoạt động học tập

- Đội hỗ trợ các bài giảng trên lớp bằng việc tổ chức các hoạt động học tậphấp dẫn thiếu nhi như: tổ chức các câu lạc bộ, cuộc thi, trò chơi, tham quan…

- Các danh hiệu Cháu ngoan Bác Hồ, Liên đội mạnh, Chi đội mạnh của Đội là những hình thức động viên cá nhân và tập thể phấn đấu học tập tốt.

* Hoạt động giáo dục với lao động, thể chất

- Hoạt động giáo dục lao động, giáo dục sức khỏe trong nhà trường cũng được quy định chặt chẽ trong chương trình và theo thời khóa biểu

- Giáo dục lao động của Đội là lao động tập thể, công ích, lập quỹ xâydựng Đội Qua đó, GD cho thiếu nhi yêu lao động và yêu quý người lao động

- Giáo dục thể chất, sức khỏe, vệ sinh của Đội chủ yếu mang tính tập thể,

1.3.2 Lí luận về giáo viên Tổng phụ trách Đội

TPT Đội là người phụ trách tổ chức, hướng dẫn một Liên đội TNTP HồChí Minh, chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng công tác Đội trong nhàtrường, có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác GD của nhà trườngphổ thông

1.3.2.1 Đối tượng, tiêu chuẩn giáo viên TPT Đội

Giáo viên các trường có tuổi từ 18 đến 35 đủ các tiêu chuẩn sau đâyđược tuyển chọn để cử làm Tổng phụ trách Đội trong các trường phổ thông

+ Có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu (nếu còn trong độ tuổi phát triểnđoàn viên thì phải là đoàn viên Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh).

+ Có nhiệt tình và năng khiếu về tổ chức hoạt động xã hội, hiểu biết vềđoàn đội, có đủ sức khoẻ biết vận động học sinh, các lực lượng xã hội và mọingười tham gia công tác Đội

+ Có bằng tốt nghiệp sư phạm (trung học sư phạm, cao đẳng sư phạm, đại học sư phạm)

Riêng các tỉnh miền núi, vùng cao, vùng sâu, hải đảo, vùng xa xôi hẻolánh thì yêu cầu có bằng tốt nghiệp sư phạm (theo quy định của Bộ Giáo dục

và Đào tạo về việc đào tạo đội ngũ giáo viên cho các tỉnh miền núi, vùng cao,vùng sâu, hải đảo)

+ Đã được đào tạo hoặc bồi dưỡng nghiệp vụ về công tác Đoàn - Đội[19]

1.3.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của giáo viên TPT Đội quy định trong Điều lệ nhà trường TH, THCS

Mỗi trường tiểu học có một giáo viên tổng phụ trách Đội Thiếu niênTiền phong Hồ Chí Minh và Sao Nhi đồng Hồ Chí Minh (Sau đây gọi là giáoviên tổng phụ trách Đội) Giáo viên tổng phụ trách Đội có thể là chuyên tráchhoặc kiêm nhiệm, có trách nhiệm phối hợp với nhà trường tổ chức và quản lýcác hoạt động của Đội và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp [11]

Giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

là giáo viên THCS được bồi dưỡng về công tác Đội Thiếu niên Tiền phong

Hồ Chí Minh, có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động của Đội ở nhà trường vàphối hợp hoạt động với địa phương [11]

* Chức năng của tổng phụ trách Đội: Trong trường Tiểu học, Trung học

cơ sở, TPT Đội có 3 chức năng chủ yếu:

+ Một là: Tổ chức quản lý và điều hành công tác Đội trong phạm vi nhà trường Đây là chức năng cơ bản và quan trọng nhất của giáo viên TPT Đôi.

Người GV- TPT Đội chính là người tổ chức và điều hành các hoạt động Đội,

thiết kế và thi công các mặt hoạt động của Đội trong nhà trường, tham gia cáchoạt động chung của Đội trên địa bàn.

+ Hai là: Tham mưu, tư vấn về công tác Đội, giáo viên TPT Đội thường

xuyên tham gia cho các chủ thể giáo dục trong nhà trường, trước hết là Hội đồngtrường, chi bộ Đảng, chi đoàn giáo viên, cho Hội đồng Đội cơ sở về những vấn đềliên quan đến công tác Đội, từ tổ chức bộ máy đến các hoạt động Đội, phù hợp vớitình hình đặc điểm của địa phương, của mỗi trường

+ Ba là: Vận động và phối hợp các lực lượng GD trong công tác Đội.

Các lực lượng đó là các tập thể chuyên môn trong nhà trường, các thầy cô giáotrong Hội đồng giáo viên, Hội cha mẹ học sinh, cộng đồng dân cư nơi trườngđóng, các cơ quan, đoàn thể ngoài nhà trường, nói chung là tận dụng sức mạnhtổng hợp của xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiến hành công tác Đội [21]

* Các nhiệm vụ cơ bản, cụ thể của TPT Đội:

Một là: Xây dựng đội ngũ phụ trách Chi đội và phụ trách nhi đồng, xây dựng các chi đội mạnh và sao nhi đồng tự quản Xây dựng và kiện toàn các Ban Chỉ huy liên đội, chi đội, các nhóm nòng cốt có khả năng điều hành các hoạt động Đội.

Để đạt tới mục tiêu trên, TPT Đội cần phải áp dụng một số biện pháp sau:+ Lựa chọn đề xuất với Hội đồng trường, với Chi ủy xây dựng phụ tráchchi đội, phụ trách nhi đồng, đảm bảo phối hợp đồng bộ có hiệu quả giữa công tácchủ nhiệm với công tác phụ trách Đội, phụ trách nhi đồng

+ Tổ chức bồi dưỡng, huấn luyện kĩ năng công tác thiếu nhi, nghiệp vụxây dựng Đội và phương pháp công tác Đội cho đội ngũ phụ trách chi đội, phụtrách nhi đồng

+ Hướng dẫn các em lựa chọn các thành viên trong Ban Chỉ huy liên đội

và chi đội Thăm dò, phát hiện những đội viên thực sự có tín nhiệm trong liên, chiđội; quan sát, theo dõi, lắng nghe dư luận tập thể (HS và GV); hướng dẫn

các em tự bầu chọn trên cơ sở những tiêu chuẩn về năng lực, phẩm chất và điều kiện cần thiết.

+ Thường xuyên bồi dưỡng, huấn luyện chỉ huy Đội

Hai là: Tổ chức chỉ đạo hoạt động toàn diện của Đội trên cơ sở phát huy thực sự vai trò tự quản của đội viên Nhiệm vụ này thể hiện ở các mặt

sau:

- Thiết kế nội dung chương trình, lập kế hoạch Việc làm này cần đảm bảo yêu cầu về: tính khoa học; tính thực tiễn; tính khả thi và tính quần chúng

- Các bước tiến hành việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình,

kế hoạch hoạt động bào gồm: Điều tra cơ bản (thu tập thông tin, phân tích, tổnghợp, xử lí thông tin); xây dựng chương trình, kế hoạch; tuyên truyền phổ biến kếhoạch; tổ chức chỉ đạo thực hiện

- Tổng kết, biểu dương, khen thưởng, rút ra những bài học kinh nghiệmtrong tổ chức chỉ đạo

Ba là: Tham mưu với chi bộ, lãnh đạo Hội đồng trường đưa chương trình

công tác Đội thành một phần hữu cơ trong kế hoạch tổng thể của nhà trường

- Định kì (hàng tuần, hàng tháng) báo cáo với Chi ủy, Hội đồng nhà trường xin ý kiến chỉ đạo

- Ký kết các văn bản liên tịch với các lực lượng GD khác (Hội đồng GV,Hội cha mẹ HS) về hoạch hoạt động chung, có phân công trách nhiệm cụ thể, rõràng

- Tổ chức các hoạt động giao lưu, kết nghĩa phối hợp các lực lượng Qua

đó làm tốt công tác Đội và tiến tới xã hội hóa công tác thiếu nhi [21]

1.3.2.3 Những phẩm chất, năng lực cơ bản của người giáo viên Tổng phụ trách Đội trong giai đoạn hiện nay

Trong giai đoạn hiện nay, người GV TPT Đội cần có những phẩm chất

và năng lực sau:

+ Một là, GVTPT Đội phải có phẩm chất chính trị vững vàng, tư cách

đạo đức tốt

Đây là phẩm chất cơ bản nhất, có ý nghĩa quyết định đến toàn bộ quátrình công tác, nhiệm vụ học tập, rèn luyện và phấn đấu của họ Bởi lẽ, Đội làmột tổ chức chính trị - xã hội của các em, một “thế giới cách mạng” củaĐảng Vì vậy, yêu cầu về phẩm chất chính trị và đạo đức là cơ sở, nền tảngđảm bảo để người phụ trách Đội hoàn thành tốt vai trò, nhiệm vụ của mình.

+ Hai là, Giáo viên - Tổng phụ trách Đội phải có lòng yêu trẻ và thích

làm việc với trẻ

Đây là phẩm chất nghề nghiệp của người phụ trách Đội Yêu trẻ, thíchlàm việc với trẻ, nghĩa là cùng hòa nhập, cùng vui chơi, cùng sinh hoạt đượcvới các em Biết tôn trọng và tin tưởng các em, biết đề cao vai trò và độngviên các em khi làm việc tốt Người GV TPT Đội phải yêu thương, quan tâm,chăm sóc thực sự đến những em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em thiệt thòikhông nơi nương tựa

Từ những tình cảm đó, sẽ tạo cho các em một niềm tin để lớn lên, để họclàm người Những mẫu hình các anh chị phụ trách được các em yêu mến, quýtrọng và làm theo sẽ có tác dụng giáo dục vô cùng sâu sắc, giúp các em họcsinh một lối sống có mục đích, có lí tưởng, có trách nhiệm và hợp tác để làmnhững việc có ích cho tập thể, cho xã hội Đây là một nét đặc trưng vô cùngquan trọng của người phụ trách Đội

Ba là, Giáo viên - Tổng phụ trách Đội phải có lòng nhiệt tình, sự say mê với công tác Đội và công tác xã hội.

Lòng say mê nhiệt tình của người giáo viên - Tổng phụ trách Đội sẽ giúp

họ là việc có hiệu quả cao Từ sự say mê, nhiệt tình đó sẽ kích thích người

GV TPT Đội đi sâu vào tìm tòi, nghiên cứu, gắn bó mật thiết với các em, vớicông việc hàng ngày dẫn tới yêu nghề, mà khoảng cách từ yêu nghề đến sángtạo là rất gần Đặc biệt đối với người phụ trách Đội, công tác thiếu nhi luônđòi hỏi phải có những sáng tạo, đổi mới, sáng tạo ra những nội dung, hìnhthức, phương pháp mới, tìm tòi, học hỏi, vận dụng cách làm mới, phát hiệnnhững nhân tố mới để tập hợp, thu hút thiếu nhi tham gia các hoạt động Đội