Quản lý dạy học môn sinh học ở các trường trung học phổ thông thành phố điện biên, tỉnh điện biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Bên cạnh những yếu tố chủ quan trên, còn có những yếu tố khách quannhư xu thế đô thị hóa, tác động của nền kinh tế thị trường, ảnh hưởng của sựbùng nổ công nghệ thông tin, truyền thông..

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THÚY HÒA

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở CÁC

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THÚY HÒA

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: Quản lý giáo

dục Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa hocc̣: GS.TS Đinh Quang Báo

HÀ NỘI – 2015

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Hội đồng khoa học của trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội, các Thầy giáo, Cô giáo đã tận tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Đặc biệt, tác giả xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Nhà giáo nhân dân - GS.TS Đinh Quang Báo Người Thầy đã tận tình hướng dẫn , giúp đỡ, chỉ bảo ân cần cho tác giả trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn.

Tác giả xin chân thành cảm ơn các đồng chí Hiệu trưởng, các đồng chí trong Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo và các em học sinh ở các trường Trung học phổ thông thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin giúp đỡ tác giả trong quá trình điều tra, nghiên cứu.

Xin vô cùng cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Do thời gian và khả năng có hạn, luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót Kính mong được sự đóng góp, chỉ bảo của các Thầy Cô trong Hội đồng khoa học, bạn bè và đồng nghiệp.

Một lần nữa tác giả xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

Tác giả

Lê Thuý Hoà

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

: Công nghệ thông tin : Cơ sở vật chất

: Đại học : Giáo dục và Đào tạo : Giáo viên

: Giáo viên bộ môn : Giáo viên chủ nhiệm : Hoạt động dạy học

: Hiện đại hoá : Học sinh : Phương pháp dạy học : Quản lý giáo dục

: Sách giáo khoa : Sở giáo dục : Thiết bị dạy học

: Trung học phổ thông : Uỷ ban nhân dân

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục các bảng vi

Danh mục các biểu đồ, hình, sơ đồ vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu về quản lý dạy học ở trường THPT

1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước

1.1.2 Nghiên cứu trong nước

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục và chức năng quản lý giáo dục

1.2.3 Quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường

1.2.4 Quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT

1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

1.3 Dạy học môn Sinh học trong nhà trường THPT

1.3.1 Vị trí, vai trò môn Sinh học trong chương trình giáo dục THPT

1.3.2 Chương trình Sinh học ở trường THPT

1.4 Quản lý dạy học môn Sinh học ở trường THPT………

1.4.1 Quản lý hoạt động giảng dạy môn Sinh học ………

1.4.2 Quản lý hoạt động học tập môn Sinh học của HS

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến dạy học và quản lý dạy học môn Sinh học ở trường THPT………

1.5.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến dạy học môn Sinh học……….

1.5.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Sinh học…………

Tiểu kết chương 1………

7 7 7 9 9 11

13 16

16 19 19 20 29 29 31

32 32 34 36

SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN

BIÊN………

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình giáo dục thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên ……….

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ……….

2.1.2 Tình hình giáo dục………

2.2 Thực trạng dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên………

2.2.1 Dạy học đảm bảo nội dung môn Sinh học……….

2.2.2 Đổi mới phương pháp dạy học môn Sinh học……….

2.2.3 Sử dụng phương tiện dạy học môn Sinh học………

2.2.4 Đổi mới trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh…….

2.2.5 Hoạt động tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của GV………….

2.3 Thực trạng quản lý dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên……….

2.3.1 Quản lý phân công giảng dạy môn Sinh học………

2.3.2 Quản lý thực hiện nội dung chương trình môn Sinh học THPT

2.3.3 Quản lý đổi mới phương pháp trong dạy học môn Sinh học……….

2.3.4 Quản lý sử dụng phương tiện dạy học môn Sinh học

2.3.5 Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của GV

2.4 Nguyên nhân của thực trạng………

Tiểu kết chương 2………

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNGTHPTTHÀNHPHỐĐIỆNBIÊN,TỈNHĐIỆN BIÊN……… ………

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp………

3.1.1 Đảm bảo tính đặc thù môn học………

3.1.2 Đảm bảo tính kế thừa………

3.1.3 Đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp………

3.1.4 Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp……….

3.1.5 Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp………

iv

3.2.1 Biện pháp 1 Quản lý thực hiện nội dung chương trình môn Sinh học

THPT………

3.2.2 Biện pháp 2 Tổ chức thực hiện đổi mới PPDH môn Sinh học……

3.2.3 Biện pháp 3 Thực hiện đổi mới trong hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh………

3.2.4 Biện pháp 4 Tăng cường chỉ đạo hoạt động tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên ………

3.2.5 Biện pháp 5 Hoàn thiện công tác trang bị, bảo quản và sử dụng có hiệu quả CSVC-TBDH………

3.3 Kết quả khảo cứu về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp ……

Tiểu kết chương 3………

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ………

1 Kết luận………

2 Khuyến nghị………

TÀI LIỆU THAM KHẢO………

PHỤ LỤC………

v

DANH MỤC CÁC BẢNG

2.2 Mức độ nhận biết kiến thức trọng tâm bài học………

2.3 Đánh giá của GV về hiệu quả của các PPDH và hình thức dạy học môn Sinh học………

2.4 Mức độ sử dụng các PPDH và hình thức dạy học của GV… 2.5 Số lượng PTDH hiện đại hiện nay………

2.6 Tình trạng sử dụng các PTDH………

2.7 Các phương pháp đánh giá chủ yếu trong dạy học Sinh học… 2.8 Tỷ lệ sử dụng nội dung và hình thức đánh giá………

2.9 Tỷ lệ các phương pháp tự bồi dưỡng của GV……….

2.10 Mục đích viết SKKN………

2.11 Các nguyên tắc phân công giảng dạy………

2.12 Mức độ đồng tình của GV với phân công giảng dạy của BGH nhà trường………

2.13 Các biện pháp chỉ đạo thực hiện phân công giảng dạy………

2.14 Biện pháp đảm bảo thực hiện nội dung chương trình………….

2.15 Các biện pháp quản lý đổi mới PPDH………

2.16 Mức độ chỉ đạo đổi mới PPDH của CBQL……….

2.17 Tỷ lệ các biện pháp quản lý sử dụng PTDH Sinh học…………

2.18 Hoạt động ứng dụng CNTT………

2.19 Mức độ ứng dụng CNTT trong dạy học Sinh học……….

2.20 Biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học Sinh học… 2.21 Biện pháp quản lý đối với việc tự bồi dưỡng chuyên môn của GV………

2.22 Biện pháp chỉ đạo thực hiện kiểm tra đánh giá………

2.23 Mức độ chỉ đạo đổi mới KTĐG của CBQL………

vi

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ lập kế hoạch…………

2.2 Tỷ lệ sử dụng các PPDH Sinh học trong các trường THPT Điện

2.8 Biện pháp đảm bảo thực hiện nội dung chương trình……

vii

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Bước sang thế kỷ XXI, với sự bùng nổ của tri thức, khoa học công nghệ

và đặc biệt là công nghệ thông tin, nền kinh tế thế giới đang phát triển theo xuhướng toàn cầu hóa và hội nhập mạnh mẽ Các nước trên thế giới đều nhận thấyvai trò to lớn có ý nghĩa quyết định của GD - ĐT đối với sự phát triển KT- XH,

sự hưng thịnh của quốc gia

Nhận thấy được vai trò quan trọng của giáo dục, đại hội đại biểu toànquốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định: cùng với khoa họccông nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí,đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đạihóa đất nước và tập trung sức nâng cao chất lượng dạy học, trang bị đủ kiếnthức cần thiết đi đôi với năng lực tự học, sáng tạo của học sinh

Trong nhà trường phổ thông, môn Sinh học là một trong những môn khoahọc cơ bản có vị trí và vai trò quan trọng, có tính đặc thù rõ nét Môn Sinh họcđược chú trọng xây dựng phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và năng lực nhậnthức lứa tuổi nhằm phát huy tối đa hiệu quả giảng dạy và đạt mục tiêu bộ môncao nhất

Việc quản lý dạy học môn Sinh học lí do đó cũng cần có những yêu cầu

và giải pháp cụ thể, phù hợp với đặc trưng và tính đặc thù của bộ môn nhằmphát huy tối đa hiệu quả dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nhàtrường

Trong những năm qua, thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên mặc dù làmột thành phố trẻ thuộc tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc, kinh tế còn gặpnhiều khó khăn nhưng ngành giáo dục đã đạt được những thành tựu đáng khích

lệ như hoàn thành phổ cập THCS, chất lượng giáo dục ngày càng được nângcao, đối với bộ môn Sinh học kết quả học tập của học sinh đạt điểm đạt khá giỏi

với tỉ lệ cao Đặc biệt trong những năm gần đây môn Sinh học luôn có học sinhđạt giải trong kì thi chọn học sinh giỏi các môn văn hóa cấp quốc gia.

Điều đáng tiếc là cho đến nay, việc đổi mới dạy học môn Sinh học diễn racòn chậm, phổ biến trong cách dạy hiện nay vẫn là thuyết trình, liệt kê kiến thức,thầy nói nhiều mà không kiểm soát được công việc học của học trò Trong nhiềugiờ học Sinh học, học sinh ít có cơ hội để tự xây dựng nên kiến thức của mình.Các em ít có điều kiện để suy xét, thảo luận và sử dụng những ý tưởng nhằm táisắp xếp cấu trúc những ý tưởng đó thành những ý nghĩa riêng và “làm chủ”những ý tưởng mà các em xử lí

Việc tạo động cơ, gây hứng thú cho học sinh và thực hiện các hình thứckhen thưởng động viên khác nhau đã không được giáo viên quan tâm một cáchthích đáng Trong một số lớp học, học sinh yếu kém được giao những bài tậpnhư các học sinh khá giỏi, bài tập khó đến mức các em không đạt được nhữngthành công cần thiết Một số em hiếm khi, hoặc không bao giờ được khenthưởng hoặc động viên

Có thể quan sát thấy hội chứng “nhàm chán” trong nhiều giờ học Sinh

học Học sinh tỏ ra không quan tâm nhiều đến nội dung bài học, ít chịu tráchnhiệm về việc học của bản thân mình và trở thành người học thụ động Trong

suy nghĩ của nhiều học sinh, môn Sinh học là môn học của trí nhớ, môn “học thuộc lòng” chứ không phải là môn học của tư duy.

Có thể nói, cách dạy và học Sinh học nêu trên đã làm hại đến việc pháttriển trí tuệ của học sinh, làm cho học sinh mất hết hứng thú khi học môn Sinhhọc và làm cho việc dạy học Sinh học trở thành gánh nặng của cả thầy và trò.Đặc biệt việc quản lí đổi mới dạy học môn Sinh học chưa được quan tâm thíchđáng, chỉ đạo thực hiện mang tính chất hình thức Vì vậy, tiếp tục đổi mới việcquản lí dạy học Sinh học đang nổi lên như một trong những vấn đề quan trọngnhất mà cải cách giáo dục bộ môn Sinh học ở trường phổ thông phải tiếp tụcquan tâm giải quyết

Bên cạnh những yếu tố chủ quan trên, còn có những yếu tố khách quannhư xu thế đô thị hóa, tác động của nền kinh tế thị trường, ảnh hưởng của sựbùng nổ công nghệ thông tin, truyền thông đang hàng ngày len lỏi vào từng conngõ, từng ngôi nhà, từng lớp học lấy đi thời gian, lấy đi niềm đam mê họchành, tâm trí, thậm chí tiền bạc của các em, khiến một bộ phận không nhỏ họcsinh bị chệnh hướng trong cuộc sống, gây khó khăn cho công tác giáo dục nóichung của các nhà trường trong địa bàn thành phố Điện Biên, trong đó có chấtlượng học tập môn Sinh học.

Từ những lí do nêu trên, đề tài nghiên cứu được lựa chọn là “Quản lý dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” Với lòng mong muốn góp phần khiêm tốn

của mình vào việc nâng cao chất lượng dạy và học môn Sinh học ở các trườngTHPT, thành phố Điện Biên

2 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi được đặt ra cho nghiên cứu của chúng tôi đó là: Vai trò của công tác quản lý các hoạt động dạy học như thế nào? Cần những biện pháp quản lý nào để nâng cao hiệu quả dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông nói chung và chương trình môn học nói riêng ?

3 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất và thực hiện các biện pháp quản lý quá trình dạy học mônSinh học trên cơ sở chú ý đến đặc điểm đồng bào dân tộc và điều kiện tự nhiêncủa vùng Tây bắc thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Sinhhọc ở các trường THPT tại thành phố Điện Biên, đáp ứng được yêu cầu pháttriển giáo dục

4. Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp đổi mới quản lý dạy học môn Sinh học nhằmnâng cao chất lượng dạy học bộ môn Sinh học ở các trường THPT thành phố

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào các nhiệm vụ sau:

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý giáo dục và quản lý dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên.

5.2 Phân tích chương trình môn Sinh học cấp THPT

5.3 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên.

5.4 Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên.

6 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

6.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý dạy học môn Sinh học ở các trường phổ thông

6.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý dạy học môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên

7. Phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu:

Đề tài chủ yếu nghiên cứu biện pháp quản lý dạy học bộ môn Sinh họccủa hiệu trưởng ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên

7.2 Giới hạn về không gian nghiên cứu:

Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu ở các trường THPT trên địa bàn thành phốĐiện Biên, tỉnh Điện Biên

7.3 Giới hạn về đối tượng khảo sát:

Đề tài tiến hành điều tra lấy ý kiến đánh giá của 16 cán bộ QLGD gồm 4

HT, 12 PHT, 16 giáo viên Sinh học và 420 học sinh thuộc 4 trường THPT trênđịa bàn thành phố Điện Biên về thực trạng dạy học Sinh học và các biện pháp

dạy học môn Sinh học trong các trường THPT tại thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên.

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9.1 Ý nghĩa lý luận:

Tổng hợp, lựa chọn những vấn đề lý luận về công tác quản lý hoạt độngđổi mới dạy học Sinh học hiện nay ở các trường THPT thành phố Điện Biên,tỉnh Điện Biên, chỉ ra những thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoahọc để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu quả cho hoạt động này

9.2 Ý nghĩa thực tiễn:

Kết quả nghiên cứu có thể được chia sẻ, vận dụng cho công tác quản lýhoạt động đổi mới dạy học Sinh học ở các trường THPT trong cả nước, đặc biệtcho những địa phương có nhiều đặc điểm tương đồng với thành phố Điện Biên,tỉnh Điện Biên

10 Phương pháp nghiên cứu

Nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ nghiên cứu trong phạm vi giới hạn đềtài nêu trên, các phương pháp nghiên cứu sau đây sẽ được sử dụng:

10.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận bao gồm:

Phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát các nghiên cứu về khoa họcQuản lý, lý luận dạy học bộ môn, các tài liệu và các văn bản chỉ đạo các hoạtđộng dạy học môn Sinh học trong nhà trường THPT và các số liệu, tư liệu cóliên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luận quản lý hoạt dộng dạy học Sinh học ởcác trường THPT

10.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm:

10.2.1 Phương pháp phỏng vấn

10.2.2 Phương pháp quan sát

10.2.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

10.2.4 Phương pháp chuyên gia

10.2.5 Phương pháp khảo nghiệm

10.3 Sử dụng thống kê toán học

11 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý dạy học môn Sinh học ở trường

THPT

Chương 2: Thực trạng dạy học môn Sinh học và quản lý dạy học môn

Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Sinh học trong các

trường THPT thành phố Điện Biên - Điện Biên

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN SINH HỌC Ở

TRƯỜNG THPT 1.1 Tổng quan nghiên cứu về quản lý dạy học ở trường THPT

1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước

Quản lí là một hoạt động chỉ có trong xã hội loài người Ở đâu có conngười ở đó có QL Vì vậy QL là một hoạt động đặc trưng bao trùm lên mọi mặtđời sống xã hội, trong đó có giáo dục

Khi xã hội phát triển thì giáo dục ngày càng được quan tâm về mọi mặt.Vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng dạy họcnói riêng trong các nhà trường từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nướctrên thế giới Các nhà lãnh đạo, nhà nghiên cứu trên thế giới đều thấy rõ vai trò,động lực của giáo dục trong phát triển kinh tế- xã hội Thậm chí nền kinh tế trithức đang trở thành một thành phần quan trọng trong sự phát triển của đất nước.Trước yêu cầu của xã hội và nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo, nhiều công trình

của các nhà nghiên cứu ở nước ngoài đã được công bố như: M.I.Kônđacốp, Cơ

sở lí luận khoa học quản lí giáo dục, trường cán bộ quản lí giáo dục và viện khoa học giáo dục 1984; Harld – Kôntz, Những vấn đề cốt yếu về quản lí, nhà

xuất bản khoa học kỹ thuật 1992; Tác phẩm “ Kinh nghiệm lãnh đạo của hiệutrưởng” Xukhômlinxki ( dịch và xuất bản năm 1981) đã đưa ra nhiều tình huống

QL giáo dục và QL dạy học trong nhà trường, trong đó tác giả đã bàn nhiều vềphương pháp thực hiện mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học, đặc biệt làvấn đề phân công trong QL dạy học

1.1.2 Nghiên cứu trong nước

Trước hết phải nói đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về QL giáodục và dạy học Bằng việc vận dụng sáng tạo Triết học Mác – Lênin và kế thừatinh hoa của các tư tưởng giáo dục tiên tiến, Người đã để lại cho nền giáo dụccách mạng Việt Nam những tư tưởng có giá trị cao trong quá trình phát triển lýluận giáo dục và dạy học.

Dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ ChíMinh, các nhà khoa học Việt Nam đã tiếp cận QL giáo dục và QL trường họcchủ yếu dựa trên nền tảng lý luận giáo dục học

Trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục hiện nay thì việc yêu cầu đổi mới nộidung, phương pháp dạy học là việc làm cần thiết và cấp bách Các nhà nghiêncứu giáo dục cũng cho ra đời nhiều công trình trong lĩnh vực này: tác giả PhạmViết Vượng với vấn đề lấy học sinh làm trung tâm; tác giả Trần Hồng Quân đềcập tới một số vấn đề đổi mới trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo

Trong các nhà trường phổ thông, HĐDH là hoạt động trọng tâm Chính vìvậy cũng có rất nhiều cán bộ QL trường THPT trong cả nước tập trung nghiêncứu về các biện pháp QL nhà trường, trong đó có QL HĐDH, chẳng hạn như cácluận văn thạc sỹ của các tác giả Đinh Thị Tuyết Mai với đề tài “ các biện phápquản lí hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường THPT ở tỉnh Thái Nguyên”( 2002); tác giả Phạm Hoàng Phương với đề tài “ Một số biện pháp quản lí hoạtđộng dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện ứng Hòa tỉnh Hà Tây”,Trần Thanh Hải với đề tài " Những biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyênmôn để nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Yên Thế, tỉnhBắc Giang" (2008), Trần Thị Thanh Mai với đề tài "Biện pháp quản lý hoạt độngdạy học các môn khoa học tự nhiên tại các trường THPT thành phố Vĩnh Yêntỉnh Vĩnh Phúc" (2005), Vũ Xuân Hiển với đề tài "Quản lý hoạt động dạy họcmôn Sinh học ở trường THPT Nam Khoái huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên",Phạm Trung Kiên với đề tài "Quản lý hoạt động dạy học môn Sinh học theohướng tích hợp ở trường THPT Chuyên Thái Bình" (2014), Mai Thị HồngNhung với đề tài "Quản lý dạy học tại trường THPT Thanh Chăn tỉnh Điện Biên

Các tài liệu trên dù mang tính khái quát hay chỉ đề cập tới một khía cạnhnào đó trong QL giáo dục nói chung và QL HĐDH nói riêng Đó là những côngtrình có giá trị về lý luận và thực tiễn, phù hợp với công việc của các tác giảtrong việc phụ trách chuyên môn môn Sinh học trường THPT, đồng thời cũnggiúp cho ban giám hiệu, tổ trưởng tổ chuyên môn, cán bộ cốt cán phụ tráchchuyên môn ở trường THPT khác tham khảo để vận dụng trong công tác QL củamình.

Qua quá trình học tập và nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiêncứu của các tác giả chúng tôi thấy chưa thể bao quát hết được các đặc thù riêngcủa từng khu vực, từng vùng miền Thành phố Điện Biên Phủ trực thuộc tỉnhĐiện Biên là một tỉnh miền núi, kinh tế còn rất khó khăn, chưa có một nghiêncứu đầy đủ nào về vấn đề QL HĐDH môn Sinh học trong bối cảnh thực hiệncông việc đổi mới giáo dục hiện nay Vì vậy, trong khuôn khổ luận văn này sẽ đisâu hơn về cơ sở lý luận của công tác QL HĐDH môn Sinh học, để tìm hiểuthực trạng QL HĐDH môn Sinh học ở các trường THPT trên địa bàn thành phốĐiện Biên, tỉnh Điện Biên và từ đó đề xuất một số biện pháp QL HĐDH nhằmđáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

QL là một hiện tượng xuất hiện rất sớm, là một phạm trù tồn tại kháchquan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, mọithời đại

Thuật ngữ QL đã trở nên phổ biến nhưng chưa có một định nghĩa thốngnhất Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa QL từ các góc độ khác nhau:

Theo Đặng Quốc Bảo: “ Quản lí là quá trình gây tác động của chủ thểquản lý đến khách thể QL nhằm đạt mục tiêu chung” [3, tr 16]

Theo Trần Hồng Quân: “ Quản lí là hoạt động có định hướng, có chủ đíchcủa chủ thể quản lí ( người quản lí) đến khách thể quản lí ( người bị quản lí)trong tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ

Như vậy QL là sự tác động của chủ thể QL đến khách thể QL một cách cóđịnh hướng, có chủ định nhằm làm cho tổ chức vận hành, đạt mục tiêu mongmuốn bằng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.

Từ những cách tiếp cận về QL, chúng ta thấy khái niệm QL bao giờ cũngtồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm có hai yếu tố: chủ thể QL và kháchthể QL Chủ thể QL là tác nhân tạo ra các hoạt động, còn khách thể QL là ngườichịu sự QL của chủ thể QL Giữa chủ thể QL và khách thể QL phải có chungmột mục tiêu và quy trình, dựa vào đó làm căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động.Hai thành phần này có mối quan hệ, tác động qua lại tương hỗ lẫn nhau

Tóm lại: ta có thể hiểu QL là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủthể QL lên khách thể QL nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng các cơhội của hệ thống để đạt được mục tiêu định ra trong điều kiện biến động của môitrường

Cấu trúc hệ thống QL có thể biểu diễn qua sơ đồ đơn giản sau:

Công cụ

Chủ thể

quản lí

Phương pháp

Sơ đồ 1.1- Cấu trúc hệ thống quản lí

Công tác QL là một trong năm tác nhân của sự phát triển kinh tế - xã hội: vốn,tài nguyên, nguồn lao động, khoa học kỹ thuật và QL Trong đó QL có vai trò

QL phải là những người hội tụ đầy đủ kiến thức chuyên môn, phẩm chất và đượctrang bị kiến thức khoa học QL, xác lập được mục tiêu rõ ràng và có bản lĩnh,quyết tâm điều hành toàn bộ hệ thống tổ chức của mình đi tới đích bằng hệthống các biện pháp QL.

1.2.2 Quản lý giáo dục và chức năng quản lý giáo dục

* Quản lý giáo dục

Khái niệm QL giáo dục hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau:

- Theo tác giả M.I Kônđacốp cho rằng: “Quản lí giáo dục là tập hợpnhững biện pháp kế hoạch hóa, nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của cơquan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về sốlượng cũng như chất lượng” [10, Tr 93]

- Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổngquát là hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩymạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội”.[1,tr 31]

- Theo tác giả Phạm Minh Hạc “ Quản lý giáo dục là hệ thống tác động cómục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làmcho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện đượccác tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ làquá trình dạy học- giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dựkiến lên trạng thái mới về chất”.[15, tr 61]

Như vậy, quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng củanhà quản lý trong việc vận dụng nguyên lý, phương pháp chung nhất của kếhoạch nhằm đạt được những mục tiêu đề ra Những tác động này có tính khoahọc đến nhà trường làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạchtrong việc dạy và học theo mục tiêu đào tạo chung

* Chức năng quản lý giáo dục

Chức năng QL xác định khối lượng các công việc cơ bản và trình tự cáccông việc của quá trình QL, mỗi chức năng có nhiều nhiệm vụ cụ thể, là quá

Các nhà nghiên cứu cho rằng QL có 4 chức năng cơ bản liên quan mậtthiết với nhau, bao gồm: Chức năng kế hoạch, chức năng tổ chức, chức năng chỉđạo, chức năng kiểm tra.

Sơ đô chức năng QL

Kế hoạch

Kiểm tra

Chỉ đạo

- Chức năng kế hoạch: là quá trình xác định các mục tiêu phát triển giáo

dục và quyết định những biện pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu đó Khi tiếnhành các chức năng kế hoạch, người QL cần hoàn thành nhiệm vụ là xác địnhđúng các mục tiêu cần để phát triển giáo dục và quyết định được các biện pháp

có tính khả thi Chức năng kế hoạch là chức năng đầu tiên của một quá trình QL,

nó có vai trò khởi đầu, định hướng cho toàn bộ các hoạt động của quá trình QL

và là cơ sở để huy động tối đa các nguồn lực cho việc thực hiện các mục tiêu và

là căn cứ cho việc kiểm tra đánh giá quá trình thực hiện mục tiêu nhiệm vụ của

tổ chức, đơn vị và từng cá nhân

- Chức năng tổ chức thực hiện: là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn

lực theo những cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt nhất các mục tiêu

đã đề ra Chức năng tổ chức là chức năng thứ hai trong quá trình QL nó có vaitrò hiện thực hóa các mục tiêu của tổ chức và đặc biệt là chức năng tổ chức cókhả năng tạo ra sức mạnh mới của tổ chức, cơ quan đơn vị thậm chí của cả hệthống nếu việc phân phối, sắp xếp nguồn nhân lực được khoa học và hợp lý

- Chức năng chỉ đạo: Là quá trình tác động ảnh hưởng tới hành vi, thái

độ của những người khác nhằm đạt tới các mục tiêu với chất lượng cao Chứcnăng chỉ đạo là chức năng thứ ba trong quá trình QL nó có vai trò cùng với chứcnăng tổ chức để hiện thực hóa các mục tiêu Chức năng chỉ đạo được xác định từviệc điều hành và hướng dẫn các hoạt động nhằm đạt được các mục tiêu có chấtlượng và hiệu quả Thực chất của chức năng chỉ đạo là quá trình tác động và ảnhhưởng của chủ thể QL tới những người khác nhằm biến những yêu cầu chungcủa tổ chức, hệ thống giáo dục và nhà trường thành nhu cầu của mọi người, trên

cơ sở đó mọi người tích cực, tự giác và mang hết khả năng để làm việc

- Chức năng kiểm tra: là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo

cho các hoạt động đạt tới các mục tiêu của tổ chức Chức năng kiểm tra là chứcnăng cuối cùng của một quá trình QL nó có vai trò giúp cho chủ thể QL biếtđược mọi người thực hiện các nhiệm vụ ở mức độ tốt, vừa, xấu như thế nào,đồng thời cũng biết được những quyết định QL ban hành có phù hợp với thực tếkhông, trên những cơ sở đó điều chỉnh các hoạt động, giúp đỡ hay thúc đẩy cánhân, tập thể đạt tới các mục tiêu đã đề ra Như vậy, chức năng kiểm tra thể hiện

rõ vai trò cung cấp thông tin và trợ giúp các cá nhân và đơn vị hoàn thành nhiệm

vụ theo mục tiêu và kế hoạch đã xác định

Các chức năng quản lý tạo thành một hệ thống thống nhất với một trình tựnhất định, chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau, ảnh hưởng qua lại nhau,làm tiền đề cho nhau, khi thực hiện hoạt động QL trong quá trình QL thì yếu tốthông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn với vai trò vừa là điều kiện, vừa

là phương tiện để tạo điều kiện cho chủ thể QL thực hiện các chức năng QL vàđưa ra được các quyết định QL

1.2.3 Quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường

1.2.3.1 Nhà trường

Nhà trường là một tổ chức chuyên biệt đặc thù của xã hội, được hìnhthành từ nhu cầu mang tính tất yếu khách quan của xã hội, nhằm thực hiện chứcnăng truyền thụ kinh nghiệm xã hội cần thiết cho từng nhóm dân cư nhất định

trình sư phạm, được tổ chức một cách khoa học, nhằm xây dựng và hoàn thiệnnhân cách người học, mà nhân cách đó là những tiêu chuẩn về đạo đức và nănglực của người học đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội, mà không mộtdạng tổ chức nào trong xã hội khác với tổ chức nhà trường có thể thay thế nóđược.

Ngày nay, nhà trường được thành lập và hoạt động dưới sự điều chỉnh củacác qui tắc xã hội; nó có tính chất và nguyên lý hoạt động rõ ràng và có nhiệm

vụ cụ thể, có nội dung giáo dục được chọn lọc, có tổ chức bộ máy và đội ngũđược đào tạo, có kế hoạch hoạt động và được hoạt động trong một môi trườngnhất định, có sự đầu tư của người học, cộng đồng, các cơ quan QL trong xã hội

Như vậy, nhà trường là cơ quan giáo dục chuyên biệt, có đội ngũ các nhàgiáo được đào tạo, nội dung chương trình được chọn lọc, phương pháp giáo dụcphù hợp với mọi lứa tuổi, có phương tiện kỹ thuật phục vụ cho giáo dục Nhàtrường là một tổ chức chuyên biệt trong xã hội, thực hiện chức năng tái tạonguồn nhân lực phục vụ cho duy trì và phát triển của xã hội Trường học là một

tổ chức giáo dục cơ sở mang tính nhà nước, xã hội, là nơi trực tiếp làm công tácđào tạo thế hệ trẻ

1.2.3.2 Quản lý nhà trường

Theo Phạm Minh Hạc “ Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối củaĐảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theonguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục- đào tạo đối với ngành giáodục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [15, tr 71]

Theo tác giả Trần Hồng Quân “ Quản lý nhà trường phổ thông là quản lýdạy và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng tháikhác, để dần tới mục tiêu giáo dục”.[19, tr 43]

Như vậy QL nhà trường là những hoạt động của chủ thể QL nhà trường( Hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹhọc sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện cóchất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường

* Khái niệm về dạy học

Nhiều nhà khoa học đã tiếp cận khái niệm dạy học từ cơ sở của lý luậncủa quá trình giáo dục tổng thể Mặt khác, xét quan hệ giữa các thành tố cấu trúccủa hoạt động, một số tác giả đã luận giải về nội hàm của khái niệm dạy học từnhững góc độ khoa học khác nhau như: giáo dục học, tâm lý học, điều khiểnhọc, dưới đây:

- Tiếp cận dạy học từ góc độ giáo dục học “ Dạy học – một trong các bộphận của quá trình tổng thể giáo dục nhân cách toàn vẹn- là quá trình tác độngqua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học,những kỹ năng và kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó hìnhthành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng phát triển cácphẩm chất của nhân cách người học theo mục đích giáo dục” [9, tr22]

Như vậy, dạy học là khái niệm chỉ quá trình hoạt động chung của người dạy và người học

- Tiếp cận dạy học từ góc độ tâm lý học: Dạy học được hiểu là sự biến đổihợp lý hoạt động và hành vi của người học trên cơ sở cộng tác hoạt động vàhành vi của người dạy và người học

- Tiếp cận dạy học từ góc độ điều khiển học: “ Dạy học là quá trình cộngtác giữa thầy và trò nhằm điều khiển- truyền đạt và tự điều khiển- lĩnh hội trithức nhân loại nhằm thực hiện mục đích giáo dục” [8, tr 51]

1.2.3.4 Quản lý hoạt động dạy học

Trong trường học mọi hoạt động đều hướng vào phục vụ hoạt động dạyhọc và QL trường học trọng tâm là QL HĐDH

QL dạy học là QL một hoạt động với tư cách là một hệ thống toàn vẹn,bao gồm các nhân tố cơ bản : mục đích, nhiệm vụ, nội dung dạy học, thầy vớihoạt động dạy, trò với hoạt động học, các phương pháp và các phương tiện dạyhọc, các hình thức tổ chức dạy học, phương thức kiểm tra đánh giá kết quả họctập

Theo tác giả Đỗ Bích Ngọc “ Quản lý quá trình dạy học là một bộ phận

trong trường học Quá trình thực hiện các chức năng tổng hợp, phát triển nhân cách, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài’’ [7, tr 41]

Bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của dạy và học được thể hiện bằng sự hợp tác giữa dạy và học theo lôgic khách quan của nội dung

Như vậy quản lý HĐDH là QL hoạt động sư phạm của người thầy và hoạtđộng học tập rèn luyện của trò, để hình thành và phát triển nhân cách học sinh

1.2.4 Quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT

1.2.4.1 Trường trung học phổ thông

Trường THPT là cơ sở giáo dục nối tiếp cấp trung học cơ sở thuộc bậctrung học của hệ thống giáo dục quốc dân Cấp THPT gồm 3 năm học từ lớp 10đến lớp 12 Đây là cấp học vừa trực tiếp tạo nguồn cho bậc cao đẳng, đại học nóiriêng, vừa góp phần quan trọng vào việc đào tạo nguồn nhân lực Do đó trườngTHPT có mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục mang tính phổ thông cơbản, toàn diện, với những đặc thù riêng nhằm thực hiện nhiệm vụ:

- Hoàn chỉnh học vấn phổ thông nhằm phát triển nhân cách người laođộng mới năng động, sáng tạo Tích cực chuẩn bị cho học sinh bước vào cuộcsống lao động sản xuất, làm nghĩa vụ công dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Chuẩn bị cho học sinh cơ sở để học tiếp lên, góp phần đào tạo nguồn nhân lực và nhân tài cho đất nước

1.2.4.2 Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông

- Quản lý mục tiêu, xây dựng kế hoạch dạy học

- Quản lý việc thực hiện chương trình giáo dục

- Quản lý việc phân công giảng dạy giáo viên

- Quản lý việc chuẩn bị bài lên lớp

- Quản lý việc thực hiện nề nếp dạy học

- Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học

- Quản lý hoạt động học của học sinh

- Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập

1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

1.2.5.1 Một số điều cần quan tâm về đổi mới giáo dục phổ thông

Theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục và đào tạo, mục tiêu tổng quát của đổi mới giáo dục đó là:

Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đàotạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầuhọc tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và pháthuy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổquốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả

Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệm, dạy tốt, học tốt, quản

lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội họctập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dânchủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vữngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc Phấn đấu đến năm 2030, nềngiáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực

Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hìnhthành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, địnhhướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chútrọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học,năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khảnăng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời Hoàn thành việc xây dựngchương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm 2015 Bảo đảm cho học sinh

có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứngyêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; trung học phổ thông phải tiếp cậnnghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng Nângcao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm từ sau năm

2020 Phấn đấu đến năm 2020, có 80% thanh niên trong độ tuổi đạt trình độ giáodục trung học phổ thông và tương đương

1.2.5.2 Đổi mới dạy và học ở trường THPT trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh hiện nay, đổi mới GD-ĐT đang được định hướng theo hướng tiếp cận năng lực và hội nhập

* Hội nhập nhưng phải phù hợp với tình hình giáo dục thực tế ở Việt Nam Đổi

mới chương trình và SGK là một trong những nội dung của Đề án đổi mới căn

bản toàn diện nền GD Việt Nam kể từ sau năm 2015 Trong đó, đổi mớinội dung, chương trình, SGK là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đề

án Tuy nhiên, để có một chương trình, SGK hoàn thiện, hợp với xu thế thì quátrình chuẩn bị càng có vai trò quan trọng

Tác giả Vũ Trọng Hoàng đã chỉ rõ: Các quan điểm chỉ đạo đổi mới tậptrung vào các nội dung trọng điểm như: Tiếp tục thực hiện tốt các quan điểmphát triển GD đã được đề ra trong các Nghị quyết của Đảng; chuyển từ một nềngiáo dục chủ yêu là truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lựcngười học; Đổi mới theo hướng xây dựng một nền giáo dục mở, học tập suốtđời, phát triển GD điện tử, chuyển từ GD "đóng khung", "khép kín" sang nền

GD mở về nghề nghiệp, chương trình, nôi dung, thời gian học, chọn thầy, chọnsách, loại hình đào tạo

Để thực hiện tốt các mục tiêu đề ra của đổi mới căn bản toàn diện nền GDViệt Nam sau năm 2015, đã xác định rõ nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu đề ra baogồm: Đổi mới tư duy và cơ chế quản lý GD là khâu đột phá; Hệ thống GD quốcdân; Đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nhà giáo và CBQL Đặc biệt, đổi mớichương trình theo hướng chuyển tiếp từ cách tiếp cận nội dung sang tiếp cậnmụctiêu phát triển năng lực Ngoài ra cần đổi mới thi, kiểm tra kiểm định, đánh giáchất lượng GD Đồng thời đổi mới cơ chế tài chính, huy động các nguồn lực chophát triển giáo dục; Tăng cường hội nhập quốc tế, liên kết đào tạo nước ngoài

* Dạy và học tiếp cận theo năng lực

Giáo dục theo tiếp cận năng lực là làm sao phát triển cho học sinh cóđược những năng lực cơ bản, những năng lực chuyên biệt để có thể vào đời

Tác giả Đỗ Ngọc Thống – PCT hội đồng KH, Viện KHGDVN cho biếtcác nhà GD Việt Nam đã nghiên cứu 3 xu hướng chính của GD thế giới và đang

chọn lọc cách tiếp cận các xu hướng này cho nền GD Việt Nam, cụ thể là cách tiếp cận theo hướng phát triển năng lực.

Khi nói đến các vấn đề chung về phát triển chương trình nhà trường,GS.TS Đinh Quang Báo đã cho biết: Phát triển năng lực chú ý tới logic và cấutrúc phẩm chất và năng lực cấu thành nhân cách học sinh Theo đó giáo dục, dạyhọc tích hợp theo các chủ đề nội môn, liên môn, liên lĩnh vực, được xác định làphương thức chủ đạo xuyên suốt khi thiết kế, mục tiêu, chuẩn đầu ra chươngtrình, lựa chọn nội dung môn học, hoạt động giáo dục, phương pháp dạy học,kiểm tra đánh giá

Một số định hướng cơ bản xây dựng CTGDPT theo tiếp cận năng lực:

- Tiếp cận hình thành năng lực cá nhân, con người, nghĩa là hình thành,củng cố và phát triển năng lực và nhu cầu cấu thành bản chất người co năng lựctiềm tàng để sống và làm việc; để tìm kiếm, lựa chọn, tiếp nhận và xử lý thôngtin, qua đó học được tri thức và các kỹ năng bằng tư duy phê phán, phản biện

Đó là những năng lực chung và năng lực chuyên biệt

- Chương trình hướng đến quá trình giáo dục chuyển từ giáo dục nhấnmạnh trang bị kiến thức sang trang bị cho học sinh hệ thống kỹ năng cơ bản, kỹnăng sống và tự học suốt đời

- Chương trình hướng tới giáo dục vì sự phát triển bền vững Giáo dụcmọi người vì sự phát triển bền vững là phát triển những kỹ năng, triển vọng, giátrị và kiến thức để sống theo cách bền vững đòi hỏi sự cân bằng giữa mục tiêukinh tế- xã hội và trách nhiệm sinh thái, môi trường Theo đó, cần vận dụng trithức liên môn, tích hợp và những công cụ phân tích từ nhiều bộ môn

- Giáo dục tri thức phổ thông cơ bản/nền tảng có tính phổ cập bắt buộc làm cơ sở cho giáo dục phân luồng và phân hóa sâu, chuyên biệt

- Giáo dục tích hợp được quán triệt ở tất cả các yếu tố cấu thành quá trìnhgiáo dục với các mức độ khác nhau dựa trên logic phát triển ở học sinh năng lựcxuyên suốt, cốt lõi

- Tích hợp nhuần nhuyễn kết hợp với phân hóa sâu dẫn đến một chươngtrình giảm số môn học, nhưng học sinh lại có được vốn tri thức rộng, gắn thựctiễn được rèn luyện kỹ năng và được chuẩn bị tâm thế hướng nghiệp, hướng

đồng tâm quanh trục năng lực cốt lõi, nền tảng, vừa phân nhánh để phân hóa sâutheo các lĩnh vực ngành nghề phục vụ phân luồng.

1.3 Dạy học môn Sinh học trong nhà trường THPT

1.3.1 Vị trí, vai trò môn Sinh học trong chương trình giáo dục THPT

Sinh học là ngành khoa học tự nhiên nghiên cứu về sự sống Đối tượngcủa Sinh học là thế giới sống Nhiệm vụ của Sinh học là tìm hiểu cấu trúc, cơchế và bản chất các hiện tượng, quá trình, quan hệ trong thế giới sống và với môitrường, phát hiện những quy luật của sinh giới, làm cơ sở cho loài người nhậnthức đúng và điều khiển được sự phát triển của sinh vật

Trong thời đại ngày nay, Sinh học có những đặc trưng cơ bản sau:

- Tập trung nghiên cứu sự sống ở cấp độ vi mô (phân tử, tế bào) và vĩ mô(quần thể - loài, quần xã, hệ sinh thái – sinh quyển)

- Sinh học hiện đại đang trở thành một lực lượng sản xuất trực tiếp, phục

vụ đắc lực không những cho sản xuất nông – lâm - thuỷ sản mà còn đối với kỹthuật công nghiệp, kĩ thuật, đặc biệt là Y học Nhiều thành tựu có ý nghĩa thựctiễn to lớn có liên quan đến việc ứng dụng các tri thức Sinh học

- Sinh học đã phát triển từ trình độ thực nghiệm – phân tích lên trình độtổng hợp - hệ thống do có sự thâm nhập ngày càng mạnh mẽ của các nguyên lí,phương pháp của nhiều ngành khoa học khác ( Hoá học, Vật lí học, Toán học,Điều khiển học, Tin học )

- Sinh học hiện đại đang phát triển rất nhanh, vừa phân hoá thành nhiềungành nhỏ, vừa hình thành những lĩnh vực liên ngành, gian ngành Ngày nay, cứchưa đầy 10 năm, khối lượng tri thức Sinh học của loài người lại tăng gấp đôi

Trong trường phổ thông Việt Nam, Sinh học là môn học giúp học sinhhiểu biết khoa học về thế giới sống, kể cả con người trong mối quan hệ với môitrường, đặc biệt môi trường nhiệt đới gió mùa, có tác dụng tích cực trong việcgiáo dục thế giới quan, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống

1.3.2 Chương trình Sinh học ở trường THPT

1.3.2.1 Mục tiêu dạy học môn Sinh học

Đảm bảo hình thành và phát triển ở học sinh:

Những hiểu biết phổ thông, cơ bản, hiện đại, thực tiễn về các cấp tổ chứcsống từ tế bào, cơ thể đến mức trên cơ thể như quần thể - loài, quần xã, hệ sinhthái - sinh quyển

Hiểu biết về các quy luật sinh học và các quá trình sinh học cơ bản ở cấp

độ tế bào và cơ thể như chuyển hoá vật chất và năng lượng, cảm ứng và vậnđộng, sinh trưởng và phát triển, sinh sản, di truyền, biến dị

Kiến thức về sự phát triển liên tục của vật chất trên Trái Đất, từ vô cơ đếnhữu cơ, từ sinh vật đơn giản đến sinh vật phức tạp, cho đến con người

Cơ sở khoa học của những ứng dụng Sinh học vào thực tiễn sản xuất vàđời sống, đặc biệt là thành tựu của công nghệ sinh học nói chung và công nghệgen nói riêng

- Kỹ năng:

Kỹ năng thực hành:

Rèn luyện và phát triển kỹ năng quan sát, thí nghiệm Học sinh được làmcác tiêu bản hiển vi, tiến hành quan sát dưới kính lúp, biết sử dụng kính hiển vi,thu thập và xử lý mẫu vật, biết bố trí và thực hiện một số thí nghiệm đơn giản đểtìm hiểu nguyên nhân của một số hiện tượng, quá trình sinh học

Kỹ năng tư duy

Phát triển kỹ năng tư duy thực nghiệm - quy nạp, chú trọng phát triển kỹnăng tư duy lý luận (phân tích, tổng hợp, khái quát hoá… đặc biệt là kỹ năngnhận dạng, đặt ra và giải quyết vấn đề gặp phải trong học tập và trong thực tiễncuộc sống)

Kỹ năng học tập

Phát triển kỹ năng học tập, đặc biệt là kỹ năng tự học: Biết thu thập và xử

lý thông tin; lập bảng, biểu, sơ đồ, đồ thị, làm việc cá nhân và làm việc theonhóm; làm các báo cáo nhỏ, trình bày trước tổ, lớp…

Hình thành kỹ năng rèn luyện sức khoẻ

Biết vệ sinh cá nhân, bảo vệ cơ thể, phòng chống bệnh, tật, thể dục, thể

- Thái độ

Củng cố niềm tin vào khả năng của khoa học hiện đại trong việc nhận

thức bản chất và tính quy luật của các hiện tượng sinh học

Có ý thức vận dụng các tri thức và kỹ năng học được vào cuộc sống lao

động học tập

Xây dựng ý thức tự giác và thói quen bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi

trường sống, có thái độ và hành vi đúng đắn đối với các vấn đề về dân số, sức

khoẻ sinh sản, phòng chống ma tuý, HIV/ AIDS

1.3.2.2 Nội dung dạy học môn Sinh học THPT

Chương trình THPT là chương trình đồng tâm, được thể hiện ở hai loại là

chương trình chuẩn và chương trình nâng cao Nội dung và thời lượng của hai

loại của chương trình này được thể hiện ở bảng dưới đây:

- Tổng kết toàn cấp

1.3.2.3 Phương pháp dạy học môn Sinh học

Phương pháp dạy học cụ thể được gọi tên theo nguyên tắc nhị nguyên (tên

kép) Một vế chỉ mặt bên ngoài của hoạt động dạy học (nguồn phát thông tin),

một vế chỉ mặt bên trong của hoạt động dạy học Phương pháp cụ thể rất đa

dạng, ngày càng được bổ sung qua thực tiễn DHSH và nghiên cứu lý luận

Dựa vào tính ưu thế của nguồn kiến thức của hoạt động thầy và trò, hệ

thống các phương pháp DHSH cơ bản, cụ thể, phổ biến trong thực tiễn dạy học

Hỏi đáp TB-

tượng trưng,quan

tượng hình - TB-

nghiệm – TB-

định mẩu vật

nghiệm – TB

1.3.2.4 Phương tiện dạy học môn Sinh học

Đối với môn Sinh học thì các thiết bị và phương tiện dạy học có vai trò và

ý nghĩa rất lớn trong quá trình dạy học ở trường phổ thông Các thiết bị và

phương tiện dạy học có khá nhiều loại, truyền thống và hiện đại: phòng bộ môn

Sinh học, vườn Sinh học, các máy móc, dụng cụ các đồ dùng dạy học như bản

đồ, tranh ảnh, mô hình, mẫu vật, đầu video, máy chiếu, máy tính

Hiện nay để cho việc sử dụng các phương tiện dạy học Sinh học được hợp

lí và đúng đắn người ta thường phân chúng làm 4 loại sau:

- Các vật thực: gồm có các mẫu vật được thu nhập trong thiên nhiên như

các mẫu thực vật, động vật,

- Các phương tiện mô phỏng các quá trình, cơ chế như: các mô hình, tranh

ảnh về các sự vật hiện tượng Sinh học

- Các tài liệu mô tả, biểu hiện các sự vật hiện tượng sinh học bằng lời,

bằng số liệu VD như SGK, sách tham khảo, các sơ đồ, biểu đồ, số liệu, hình

vẽ

- Các dụng cụ thực hành, thí nghiệm Sinh học

Ngoài ra phải kể đến các phương tiện tích hợp công nghệ thông tin – kĩ

thuật cao, các phần mềm hỗ trợ dạy học như: LCD – Projector (máy chiếu);

bảng thông minh Smartboard, phần mềm soạn thảo, trình chiếu văn bản: Word,

Powerpoint, phần mềm trắc nghiệm trên máy tính,

Dạy học môn Sinh học với PTDH hiện đại trên sé phát huy hiệu quả giờ

học đó là bài dạy sinh động hơn, học sinh hiểu rõ bản chất nội dung kiến thức và

phát huy được khả năng tư duy, sáng tạo

1.3.2.5 Hình thức tổ chức dạy học môn Sinh học

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Bảo: "Hình thức tổ chức dạy học là toàn bộ

những cách thức tổ DH chức hoạt động của giáo viên và học sinh trong quá trình

dạy học ở thời gian và địa điểm nhất định, với việc sử dụng PP, PTDH cụ thểnhằm thực hiện những nhiệm vụ DH" Hình thức tổ chức DH đóng vai trò quantrọng trong việc truyền cảm hứng của người dạy cho người học, tạo tâm lý hứngthú và nhu cầu khám phá, lĩnh hội tri thức mới của người học và từ đó nâng caochất lượng, hiệu quả giảng dạy Trong một hình thức tổ chức dạy học có thể sửdụng nhiều PPDH cụ thể và nhiều hình thức phối hợp, hợp tác của các PPDH,các hình thức cộng tác làm việc của GV và HS trong dạy học Hình thức tổ chứcdạy học chi phối cấu trúc các mối quan hệ, cấu trúc giao tiếp của GV và HS.Mỗi hình thức có những ưu nhược điểm riêng Cần phối hợp các hình thức mộtcách phù hợp Thường có những hình thức tổ chức dạy học như: lên lớp (dạyhọc theo hệ thống bài học ở trên lớp), thảo luận, thực hành, tham quan, hoạtđộng ngoại khoá, giúp đỡ riêng (phụ đạo) Ngoài ra còn có các hình thức nhưdiễn giảng, nghiên cứu khoa học Một số hình thức dạy học theo hướng đổi mớinhư: E-learning (thực hiện các chương trình giáo dục, học tập, đào tạo, bồidưỡng thông qua các phương tiện điện tử), dạy học theo dự án (HS thực hiệnmột nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lý thuyết với thựchành, tự lực lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả Hình thức làm việc chủyếu theo nhóm, kết quả dự án là những sản phẩm có thể tự giới thiệu được nhưbài viết, bộ ảnh sưu tầm, chương trình hành động cụ thể).

Do đặc điểm của môn Sinh học là mối quan hệ chặt chẽ với môi trường,thiên nhiên và con người nên các hình thức tổ chức dạy học Sinh học cũng cónhiều khác biệt so với một số môn học khác

- Các hình thức tổ chức dạy học trong lớp và ngoài lớp (dạy trong vườnsinh học, thực tế, ngoại khoá, thực hành )

- Hình thức tự học của HS: Trả lời các câu hỏi ôn bài, làm bài tập và bàithực hành vận dụng kiến thức của bản thân học sinh vào những vấn đề có liên quan thực tiễn

1.3.2.6 Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Sinh học

Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS là một khâu quan trọng của quá

dục, đồng thời thể hiện sản phẩm của giáo dục Do vậy, việc đánh giá HS khôngnhững liên quan tác động trực tiếp đến HS mà còn tác động phản hồi đến GV,đến nhà quản lý và đến cả hệ thống giáo dục "Đánh giá phải nhằm mục đíchphát triển khả năng học tập của học sinh chứ không chỉ là khâu cuối cùng củaquá trình giáo dục, thực hiện mục đích giải trình" (Cooper, 1997; Dierick &Dochy, 2001; Payne, 2003).

Ý nghĩa của việc kiểm tra đánh giá

Đối với học sinh: Việc kiểm tra và đánh giá được tiến hành thường xuyên,

có hệ thống sẽ giúp học sinh:

- Có hiểu biết kịp thời những thông tin “liên hệ ngược” bên trong

- Điều chỉnh hoạt động học tập của chính mình

Việc kiểm tra, đánh giá giúp các em học sinh thấy được: Tiếp thu bài học

ở mức độ nào? Cần phải bổ khuyết những gì? Có cơ hội nắm chắc những yêucầu của từng phần trong chương trình học tập Thông qua việc kiểm tra, đánhgiá, học sinh có điều kiện để tiến hành các hoạt động trí tuệ như: Ghi nhớ, táihiện, chính xác hóa, khái quát hóa, hệ thống hóa, hoàn thiện những kĩ năng, kĩxão vận dụng tri thức đã học, phát triển năng lực chú ý, phát triển năng lực tưduy sáng tạo Việc kiểm tra, đánh giá tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh: Hìnhthành nhu cầu, thói quen tự kiểm tra, đánh giá, nâng cao tinh thần trách nhiệmtrong học tập và ý chí vươn tới những kết quả học tập ngày càng cao, đề phòng

và khắc phục tư tưởng đối phó với thi cử; nâng cao ý thức kỷ luật tự giác, không

có thái độ và hành động sai trái với thi cử…

Đối với giáo viên: Việc kiểm tra, đánh giá học sinh sẽ giúp cho người giáo

viên những “thông tin ngược ngoài” , từ đó có sự điều chỉnh hoạt động dạy chophù hợp Cụ thể như sau:

- Kiểm tra, đánh giá, kết hợp theo dõi thường xuyên các em tạo điều kiệncho người giáo viên: Nắm được cụ thể và tương đối chính xác trình độ năng lựccủa từng học sinh trong lớp do mình giảng dạy hoặc giáo dục, từ đó có những

biện pháp giúp đỡ thích hợp, trước là đối với học sinh khá giỏi và học sinh yếu kém, qua đó mà năng cao chất lượng học tập chung của cả lớp.

- Kiểm tra, đánh giá được tiến hành tốt sẽ giúp giáo viên nắm được: Trình

độ chung của cả lớp hoặc khối lớp; Những học sinh có tiến bộ rõ rệt hoặc sa sútđột ngột Qua đó, động viên hoặc giúp đỡ kịp thời các em này

- Kiểm tra, đánh giá tạo cơ hội cho GV xem xét có hiệu quả những việc làm sau:

+ Cải tiến nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mà người giáo viên đang tiến hành

+ Hoàn thiện việc dạy học của mình bằng con đường nghiên cứu khoa họcgiáo dục

Đối với cán bộ quản lý giáo dục: Kiểm tra, đánh giá học sinh sẽ cung cấp

cho cán bộ quản lý giáo dục các cấp những thông tin cần thiết về thực trạng học trong một đơn vị giáo dục để có những chỉ đạo kịp thời, uốn nắn những sailệch nếu có; khuyến khích, hỗ trợ những sáng kiến hay đảm bảo thực hiện tốtmục tiêu giáo dục

dạy-Nguyên tắc kiểm tra, đánh giá:

- Đảm bảo tính khách quan:

+ Tạo điều kiện để mỗi học sinh bộc lộ thực chất khả năng và trình độ củamình

+ Ngăn ngừa được tình trạng thiếu trung thực khi làm bài kiểm tra…

+ Tránh đánh giá chung chung về sự tiến bộ của toàn lớp hay của một nhóm thực hành, một tổ thực tập

+ Việc đánh giá phải sát với hoàn cảnh và điều kiện dạy học

+ Tránh những nhận định chủ quan, áp đặt, thiếu căn cứ

- Đảm bảo tính toàn diện: Việc kiểm tra, đánh giá phải đảm bảo yêu cầuđánh giá toàn diện, thể hiện: Số lượng, chất lượng, kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo,thái độ của từng cá nhân.

- Đảm bảo tính hệ thống: Việc kiểm tra, đánh giá học sinh phải đảm bảotính hệ thống, có kế hoạch, thường xuyên Điều này được thể hiện ở các điểmsau:

+ Đánh giá trước, trong, sau khi học xong một phần, một chương, mônhọc

+ Kết hợp kiểm tra đánh giá thường xuyên, kiểm tra đánh giá định kỳ, tổng kết cuối năm, cuối khóa học

+ Số lần kiểm tra phải đủ mức để có thể đánh giá được chính xác

- Đảm bảo tính công khai

+ Kết quả kiểm tra, đánh giá phải được công bố kịp thời để mỗi học sinh

có thể:

+ Tự xếp hạng trong tập thể

+ Tập thể học sinh hiểu biết, học tập giúp đỡ lẫn nhau

+ Kết quả kiểm tra, đánh giá phải được ghi vào hồ sơ, sổ sách

Với những vấn đề chung về kiểm tra, đánh giá nêu trên, việc kiểm tra,đánh giá kết quả học tập môn Sinh học của HS phải được đảm bảo các yêu cầusau:

- Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Sinh học của HS phải căn cứ vàomục đích dạy học môn Sinh học mà HS đạt được ở mức độ nào Đồng thời căn

cứ vào kết quả học tập môn Sinh học của HS để có thể đánh giá được hiệu quảdạy học môn Sinh học của GV

- Nội dung kiểm tra phải phù hợp với đặc trưng nội dung, chương trìnhcủa môn Sinh học

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học của HS phải căn cứ vàođiều kiện cụ thể về đối tượng HS, về CSVC, PTDH.

- Kết quả học tập của HS phải được thể hiện ở các mức độ nhận thức(nhận biết, thông hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá) của HS đạt được qua bài làm

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học của HS phải dựa trênmức độ tối thiểu (chuẩn) cần đạt theo mục tiêu môn Sinh học về kiến thức, kỹnăng, thái độ cơ bản được cụ thể hoá trong môn Sinh học

- Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Sinh học phải thực hiện mộtcách nghiêm túc, đảm bảo tính công bằng, khách quan chính xác và toàn diệnđúng theo nguyên tắc đánh giá xếp loại của Bộ GD-ĐT quy định

1.4 Quản lý dạy học môn Sinh học ở trường THPT

1.4.1 Quản lý hoạt động giảng dạy môn Sinh học

Ở trường THPT, quản lý hoạt động giảng dạy môn Sinh học được thực hiện qua các nội dung cơ bản sau:

- Quản lý việc xây dựng kế hoạch dạy học

Mục tiêu chung bộ môn Sinh học ở trường THPT do Bộ GD-ĐT ban hànhviệc xác định các bước đi để đạt được mục tiêu, xác định các nguồn lực (nhânlực, vật lực) và các biện pháp để đạt tới mục tiêu là chức năng của các cơ sở giáodục Để vạch ra được mục tiêu và xác định được bước đi cần có khả năng dựbáo, tức là đòi hỏi nhà quản lý phải có khả năng lường trước sự phát triển củacác sự vật Vì thế, trong chức năng hoạch định bao gồm cả chức năng dự báo

Bản kế hoạch năm học của bộ môn phải được sự thống nhất cao trong tổ

bộ môn nhà trường Đó chính là nội dung cơ bản của quá trình quản lý, vì thếgiai đoạn này có vai trò rất to lớn Để làm được điều đó, người quản lý cần phảithực hiện tốt các nhiệm vụ sau:

+ Hoạch định kế hoạch, mục tiêu phấn đấu cần đạt của bộ môn

+ Lựa chọn các biện pháp phù hợp với đặc điểm của bộ môn, tình hìnhthực tế của nhà trường, của ngành giáo dục và của địa phương.

+ Xây dựng chương trình hành động cho bộ môn trong suốt năm học (kế hoạch năm học đã được cụ thể hoá thành từng học kì, từng tháng, từng tuần)

+ Thông qua tập thể hội đồng sư phạm bộ môn, bàn bạc đóng góp xâydựng để có một kế hoạch thống nhất trình lên nhà trường và sở GD

+ Điều chỉnh và hoàn thiện kế hoạch phù hợp với tình hình thực tế

- Quản lý phân công giảng dạy môn Sinh học

Trong dạy học môn Sinh học, công tác phân công giảng dạy đóng vai tròquan trọng bởi trong thực tế chương trình môn Sinh học cải cách hiện đã cónhiều thay đổi hơn so với trước Việc phân công giảng dạy phải căn cứ trước hếtvào năng lực, trình độ của GV để GV được phân công hoàn thành tốt nhiệm vụ,bên cạnh đó còn đảm bảo nhiệm vụ nâng cao chất lượng dạy học môn Sinh học

cả mảng mũi nhọn để tham gia các kỳ thi Cao đẳng, Đại học, thi học sinh giỏicấp tỉnh, cấp quốc gia và mảng chất lượng đại trà

Quản lý phân công giảng dạy cũng nhằm đảm bảo tính chủ động trongcông tác phân công công việc khi có sự thay đổi đột xuất về mặt nhân sự trongđội ngũ, tạo cơ hội để GV cọ sát, rèn luyện trong các tình huống giáo dục mới,chẳng hạn như không nên duy trì quá lâu việc một GV dạy mãi một khối lớp màcăn cứ vào tình huống, hoàn cảnh có thể phân công thẳng hoặc cho GV đó tiếpcận từ trình độ lớp dưới lên lớp trên, tuần tự từ lớp 10 lên đến lớp 12, mới đầu làcác lớp mà mức độ nhận thức của học sinh ở mức độ trung bình, tiến tới dạy cáclớp mà các em có trình độ nhận thức khá giỏi

Như vậy, từ yêu cầu công tác thực tiễn, GV có điều kiện cọ sát nâng caodần trình độ cũng như năng lực chuyên môn và như vậy thông qua phân cônggiảng dạy, nhà quản lý cũng góp phần thúc đẩy nâng cao trình độ của GV bằngcách đưa GV vào môi trường để tạo cơ hội cho GV được rèn luyện, phấn đấu vềchuyên môn, nghiệp vụ

- Quản lý thực hiện nội dung chương trình môn Sinh học THPT.