Dạy học tác phẩm chí phèo, đời thừa của nam cao theo đặc trưng thể loại

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤCPHẠM THỊ THU DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ THU

DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA

CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯ NG PHÁP DẠY HỌC

LỜI CẢM N

MỤC LỤC

Trang

L i cả i

Danh m c vi t t t ii

Danh m c các bảng iii

M c l c iv

MỞ ĐẦU 1

Chư ng 1: C SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 13

1.1 Th lo i và d y h c tác phẩ c g e ặc g lo i 13

1.1.1 Th lo i c 13

1.1.2 D y h c tác phẩ c g e ặc g lo i 15

1.2 ặc g c a lo i hình tác phẩm t s 16

1 3 ặc g lo i truy n ng n 21

1.3.1 Nhân v t 22

1.3.2 C t truy n 22

1.3.3 Ngôn ng và gi g i u 23

1.3.4 K t cấu 23

Chư ng 2: THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI

2.1 Th c tr ng d y h c tác phẩm Chí Phèo,i thừa c a Nam Cao ở

2.2.2 K t quả k ả

iv

2 2

e ặc

2 2 1

2 2 2

lo i

2 2 3 ặc g 2.2.4 K t lu n:

Chư ng 3: GIÁO ÁN VÀ THỰC NGHIỆM

3.1 Thi t k 3.2 Nh ng vấ 3.2.1.M c 3 2 2 i 3.3 N 3.3.1 N i dung th 3.3.2 Ti n trình th 3.4 K t quả th c nghi m

3.4.1 Ti n hành ki m tra

3.4.2 K t quả ki m tra

3 5 á K T LUẬN VÀ KHUY N NGHỊ

1 K t lu n

2 Khuy n ngh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

v

iê g ừ ó á g c các i k ác g g ổthông.

lịch sử văn học (N

trường nhận diện, tiếp cận đổi mới (N B

văn học - giảng dạy văn học (1983), Phương pháp dạy học văn (N B

trúc và ngôn ngữ truyện ngắn Nam Cao (Văn nghệ quân đội

1987) Bích Thu trong bài Sức sống của một sự nghiệp văn chương

Cao trong nhà trường c

Nhà văn và tác phẩm trong nhà trường – Nam Cao V

Văn học - xã hội - nhà trường (N

g kgk

thích hợp truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao trong chương trình bậc THCS;

ỗ Bíc Liê i i Đặc sắc nghệ thuật tác phẩm Chí Phèo và biện pháp

giáo dục thẩm mỹ cho học sinh lớp 11; Ng ễ V T g i i Một số

biện pháp hướng dẫn học sinh tiếp nhận ngôn ngữ người kể chuyện trong

truyện ngắn Nam Cao ở trường THPT; T T T i i k á

Vận dụng tri thức đọc hiểu để hướng dẫn học sinh đọc tác phẩm Chí Phèo

của Nam Cao trong nhà trường THPT.

C í P g ê T PT 1/1988 (i i g Nam Cao về tác gia và tác phẩm N 1998) g iê cứ ê ê k ác c ả

- Phân tích bình giảng tác phẩm văn học 11 - Ng ễ g M c iê

- Tác phẩm văn chương trong nhà trường phổ thông – Những con đường khám phá c Vũ D g ỹ - Lê Bả

- Thiết kế bài học Ngữ văn 11(T 1) - P T g L (c iê )

- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 11(T 1) - Ng ễ V g (c iê )

- Sách giáo viên Ngữ văn 11 1 T S (C iê ) N iá

Các ác giả g c Lý luận văn học ( 2): P g L T

k ác c

i gig

cả c c i

ấ g cc

CHƯ NG 2

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ

PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI

2.1.Thực trạng dạy học t c phẩm Chí Phèo, Đờ t ừa của Nam Cao ở

trường THPT hiện nay

2 .Vị trí của t c p ẩm Chí Phèo, Đời thừa của Nam Cao tron c ươn trìn

xxx

Bảng 2.1 Bảng thống kê số lượng t c phẩm trữ tình v

Bảng 2.2 Tổng hợp từ 11 gi o viên trường THPT Phúc Thọ và 13 giáo viên trường THPT Ngọc Tảo - huyện Phúc Thọ - Th nh phố H Nội

xxxviT

c c?

xxxvii

E

Cảm nh n c a em khi h c nh ngtác phẩm truy n ng n?

xli

) D ki g iê i các g i kỹ c các gg

2.2.2.1 Xác định thể loại và đặc trưng thể loại của truyện ngắn Chí Phèo

* Tìm hiểu chung về văn bản:

con hoang -> c i c í Ki i g -> i ù

i íc -> ở g -> ở i c Bá Ki -> gặ ê T Nở-> gi Bá Ki ẫ

li

thuật và sống với nguyên tắc tình thương C í k g c g

*Tìm hiểu chung về văn bản:

- Xuất xứ và đề tài của tác phẩm: GV hỏi: T g Đờ t ừa ấ i

lvi

- Nhan đề: GV hỏi: giải íc c ác ẩ ? N

*Phân tích văn bản:

Bi kịch người trí thức nghèo qua nhân vât Hộ :

Mâu t uẫn n tâm của n ân vật H :

tác phẩm

GV hỏi: Qua ph n ti u dẫn trong

sách giáo khoa, em hãy cho bi t

và trả

l icâu

h i

Thao tác 1: Hướng dẫn HS tìm

hiểu nhan đề tác phẩm.

lxiii

GV hỏi: Vì sao Nhà xuất bản l i

ổi tên tác phẩm là Đô lứa xứng

đô ?

GV hỏi: Vì sao Nam Cao không

lấy tên Cái lò gạch cũ mà l i lấy

Chí Phèo ? Tên Chí Phèo có ý

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản

g ĩtrả l i

HSsuy

g ĩtrả l i

2 Hình tượng nhân vật Chí Phèo

Lúc l t lòng, Chí là m ứa con

lxvi

GV hỏi: Em hãy k tóm t t hoàn

cảnh xuất thân c a Chí Phèo?

i u c a Chí Phèo ở

lxviii

k ctất cả

t o cho

Chí Phè

o vẻ

ẹp c a

m t truy

n ng

n giàu

k ch tính –lôi

cu nnhi uthhb

c.

Thao t c 4: GV hướng dẫn HS tìm hiểu nhân vật Bá Kiến

GV hỏi: Trong tác phẩm, Nam

Cao không miêu tả ngo i hình Bá

lxxiii

Thiết kế gi o n thực nghiệm: Đờ t ừa (C ươn trìn nân cao)

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

hiểu bi kịch của người trí

thức nghèo Trước tiên là

mâu thuần nội tâm của Hộ

lxxxix

cho HS thảo luận:

GV hỏi: S tâm huy t c a

xcii

GV hỏi: Em hãy nh n xét bi

k ch c a H ?

xcvii

GV hỏi: Em hãy nh n xét

k ch tính khi xây d ng nhân

vât H ?

Thao t c 5: GV hướng dẫn

HS tìm hiểu quan điểm

nghệ thuật của Nam Cao

trong Đời thừa

GV hỏi: Em hãy trình bày

tuyên ngôn ngh thu t c a

xcviiiNam Cao trong tác phẩm

Đời thừa ? So sánh v i tác

học sinh nhận xét nội dung

GV hỏi: Em hãy khái quát

v n i dung tác phẩm?

Thao t c 2: GV hướng dẫn HS suy

thuật

GV hỏi: Em hãy nh n xét

trong tác phẩm Đời thừa ?

Phân tích bi t tài miêu tả tâm

Hộ trong tác phẩm Đờ t ừa của Nam Cao?

Câu hỏi kiểm tra 90 phút:

V i ác ẩ

của Nam Cao trong Chí Phèo?

civ

V i ác ẩ Đờ t ừa c N C : Em hãy phân tích mâu thuẫn nội tâm của nhân

vật Hộ trong truyện ngắn Đờ t ừa của Nam Cao để thấy rõ số phận bi đát của

người trí thức trong giai đoạn 1930 - 1945?

3 Từ ki

á

i V i2011-2012

g c c ấ g c ác ẩ C í P èo, Đờ t ừa c Nam

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Lê Huy Bắc (2008), Những vấn đề thể loại và lịch sử văn học N ấ

4. Nguyễn Viết Chữ (2009), Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương

trong nhà trường N ấ ả iá c

5 Phan Cự Đệ (v một số t c giả)(1999),Văn học Việt Nam N ấ ả

iá c

6 H Minh Đức (2002), Tuyển tập Nam Cao, tập 1,2 N ấ ả iá

c

7 Tạ Đức Hiền(2001), Giảng văn – Văn11 N ấ ả N i

8. Nguyễn Thị Thanh Hư ng (1998), Phương pháp tiếp nhận tác phẩm văn

15 Nguyễn Đăng Mạnh(chủ biên) (2002), Phân tích, Bình giảng tác phẩm

18. Nguyễn Huy Qu t (2001), Một số vấn đề phương pháp dạy học Văn

trong nhà trường, N ấ ả iá c

19. Nguyễn Huy Qu t (2008), Nghiên cứu văn học và đổi mới phương pháp

dạy – học Văn, N ấ ả i c T ái Ng ê

20 Trần Đình Sử (chủ biên) (2007), Bài tập Ngữ văn 11 nâng cao N ấ

25 Nguyễn Trí(v một số t c giả)(2001), Một số vấn đề đổ mới phương

pháp dạy học Văn – Tiếng Việt N ấ ả iá c

cxiv

PHỤ LỤC 1 PHI U ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ

PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI

PHI U ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO,

ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI (D n c o

cxvii