Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở của tỉnh nam định

Lý do chọn đề tài Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS nhằm góp phần tích cựcvào việc đào tạo, phát triển con người phục vụ sự nghiệp CNH – HDH đấtnước, của quá trình hội nhập k

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN HOÀI THANH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN

ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG

TRUNG HỌC CƠ SỞ CỦA TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS NGUYỄN VĂN LÊ

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phạm vi nghiên cứu 5

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Đóng góp mới của đề tài 6

9 Cấu trúc của luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 7

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2 2 Quản lý giáo dục 14

1.2.3 Quản lý trường học 16

1.2.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường học: 17

1.3 Vị trí, mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân với tình hình phát triển hiện nay 21

1.3.1 Vị trí của trường trung học cơ sở 21

1.3.2 Mục tiêu của giáo dục phổ thông 21

1.3.3 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở 22

1.4 Yêu cầu phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay 24

1.4.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 24

1.4.2 Những yêu cầu của việc quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở hiện nay 25

Tiểu kết chương 1 31

4

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN

ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ

SỞ CỦA TỈNH NAM ĐỊNH 32

2.1.Đặc điểm tình hình của địa phương 32

2.2 Thực trạng về giáo dục THCS của tỉnh Nam Định 32

2.2.1 Quy mô phát triển 32

2.2.2 Chất lượng giáo dục 33

2.3 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở tỉnh Nam Định 36

2.3.1 Số lượng và cơ cấu 36

2.3.2 Chất lượng 37

2.3.3 Thực trạng phẩm chất và năng lực 38

2.3.4 Đánh giá chung 48

2.4 Thực trạng công tác quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở của tỉnh Nam Định 51

2.4.1 Kết quả khảo sát thực hiện các nội dung quản lý phát triển đội ngũ 51

2.4.2 Thực trạng các biện pháp đã tiến hành về quản lý phát triển đội ngũ 59

2.5 Nguyên nhân của thực trạng. 73

2.5.1 Nhóm nguyên nhân thuộc về chủ thể quản lý 73

2.5.2 Nhóm nguyên nhân thuộc về đối tượng quản lý 74

2.5.3 Nhóm nguyên nhân thuộc về điều kiện, môi trường quản lý 76

Tiểu kết chương 2 77

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH NAM ĐỊNH 82

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 82

3.1.1 Quán triệt đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục và đào tạo 82

3.1.2 Quán triệt định hướng phát triển giáo dục của tỉnh Nam Định 83

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 86

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 86

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 87

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 87

5

3.2.Các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCS tỉnh

Nam Định 87

3.2.1.Cụ thể hóa tiêu chuẩn CBQL trường THCS 87

3.2.2.Tổ chức thường xuyên đánh giá đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS 92

3.2.3.Xây dựng và thực hiện tốt công tác quy hoạch cán bộ các trường THCS 94

3.2.4 Tổ chức thường xuyên các lớp bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ quản lý và khuyến khích tự bồi dưỡng cho CBQL các trường THCS 97

3.2.5 Thực hiện tốt quy trình tuyển chọn, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và sắp xếp đội ngũ CBQL các trường 101

3.2.6 Hoàn thiện chính sách khuyến khích, đãi ngộ, tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển đội ngũ CBQL 103

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 106

3.4 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý được đề xuất 107

3.4.1.Khảo nghiệm tính cần thiết 108

3.4.2.Khảo nghiệm tính khả thi 109

3.4.3.Phân tích sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 110

Tiểu kết chương 3 111

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 113

1 Kết luận 113

2 Khuyến nghị 116

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 118

PHỤ LỤC

6

DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG

Trang

Bảng 2.1: Số lượng học sinh THCS từ năm 2006– 2007đến nay 33

Bảng 2.2: Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh sau 4 năm 33

Bảng 2.3: Kết quả xếp loại học lực học sinh sau 4 năm 34

Bảng 2.4: Kết quả kiểm tra chất lượng đầu năm học 2010 – 2011 34

Bảng 2.5: Thống kê CSVC trường lớp và trang thiết bị dạy học (2011 – 2012) 36

Bảng 2.6: Số lượng và cơ cấu đội ngũ CBQL trường THCS tỉnh Nam Định 36

Bảng 2.7: Thực trạng về độ tuổi CBQL các trường THCS tỉnh Nam Định

37 Bảng 2.8: Thực trạng về thâm niên QL của CBQL các trường THCS tỉnh Nam Định 37

Bảng 2.9: Thực trạng trình độ CBQL các trường THCS tỉnh Nam Định 37

Bảng 2.10: Đánh giá năng lực và phẩm chất của đội ngũ CBQL 39

Biểu đồ 2.1: Mức độ phẩm chất và năng lực của đội ngũ CBQL trường THCS tỉnh Nam Định 39

Bảng 2.11: Đánh giá phẩm chất chính trị đạo đức của đội ngũ CBQL 40

Bảng 2.12: Đánh giá về năng lực chuyên môn của đội ngũ CBQL 43

Bảng 2.13: Đánh giá về năng lực quản lý của đội ngũ CBQL 45

Bảng 2.14: Đánh giá về mức độ quản lý phát triển phẩm chất chính trị, đạo đức đội ngũ CBQL 51

Bảng 2.15: Đánh giá về mức độ quản lý phát triển năng lực chuyên môn 54 Bảng 2.16: Đánh giá về mức độ quản lý phát triển năng lực quản lý của đội ngũ CBQL 56

Bảng 2.17: Đánh giá mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của biện pháp1 60 Bảng 2.18: Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của biện pháp 2 61

Bảng 2.19: Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả biện pháp 362 Bảng 2.20: Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả biện pháp 464 Bảng 2.21: Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của biện pháp 5 67

7

Bảng 2.22: Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của

biện pháp 6 69

Bảng 2.23: Tương quan giữa mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả về thực trạng các biện pháp 72

Biểu đồ 2.2: So sánh mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS tỉnh Nam Định 73

Bảng 2.24: Mức độ ảnh hưởng về chủ thể quản lý 73

Bảng 2.25: Mức độ ảnh hưởng về đối tượng QL 75

Bảng 2.26: Mức độ ảnh hưởng về điều kiện, môi trường QL 76

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCS tỉnh Nam Định. 107

Bảng 3.1: Kết quả trưng cầu ý kiến về tính cần thiết của biện pháp xây dựng đội ngũ CBQL tỉnh Nam Định 108

Bảng 3.2: Kết quả trưng cầu ý kiến về tính khả thi của biện pháp 109

Bảng 3.3: Mức độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 110

Biểu đồ 3.1: Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp xây dựng đội ngũ CBQL các trường THCS tỉnh Nam Định. 111

8

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS nhằm góp phần tích cựcvào việc đào tạo, phát triển con người phục vụ sự nghiệp CNH – HDH đấtnước, của quá trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế, trước xu thế toàn cầuhóa, với một nền văn minh mới, đang là vấn đề quan tâm của các nhà lãnhđạo, các nhà giáo dục cũng như mọi thành viên xã hội

Nước ta đang đối mặt với những thách thức lớn, thách thức lớn nhấthiện nay là vấn đề chất lượng giáo dục và đào tạo Nếu xem giáo dục là “quốcsách hang đầu” thì chúng ta phải hết sức coi trọng nhiệm vụ QL và lãnh đạonói chung và QL nhà trường nói riêng Người được giao phó nhiệm vụ QLnhà trường chẳng những phải hiểu biết sâu sắc về giáo dục hiện đại mà cònphải có các kỹ năng trong lao động quản lý, có điều kiện tập trung toàn tâmtoàn ý cho công việc của mình

Quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta đối với việc xây dựng

và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD là luôn khẳng định vai tròquyết định của nhà giáo trong việc nâng cao chất lượng và tầm quan trọng củađội ngũ cán bộ QLGD trong việc điều hành một hệ thống giáo dục đang ngàycàng mở rộng và phát triển Do đó, đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD đã luônnhận được sự quan tâm, chăm lo của Đảng, Nhà nước

Nghị quyết Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ XI nhấn mạnh:

“Nguồn lực con người là quý báu nhất, có vai trò quyết định đặc biệt đối vớinước ta khi nguồn lực tài chính và nguồn lực vật chất còn hạn hẹp Nguồn lực

đó là người lao động có trí tuệ cao, có tay nghề thành thạo, có phẩm chất tốtđẹp được đào tạo bồi dưỡng và phát huy bởi một nền giáo dục tiên tiến gắnliền với một nền khoa học công nghệ hiện đại Giáo dục phải làm tốt nhiệm

vụ đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước, đội ngũ lao động cho khoa học côngnghệ”.[29]

1

Chỉ thị 40 – CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng

đã xác định: “Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáodục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu,đặc chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, taynghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và cóhiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực,đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước Phải tăng cường xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lýgiáo dục một cách toàn diện Đây là nhiệm vụ vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt,vừa mang tính chiến lược lâu dài, nhằm thực hiện thành công Chiến lược pháttriển giáo dục 2001 – 2010 và chấn hưng đất nước.” [8]

Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục được chuẩnhóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chútrọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghềcủa nhà giáo Thông qua việc QL, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả

sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứngnhững đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH – HĐH đất nước

Ngày 09/02/2010 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định TTg về việc phê duyệt đề án “Xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo

239/QĐ-và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2010 – 2015 ” với mục tiêu tổng quát là:

“Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD theo hướng chuẩn hóa, nângcao chất lượng, bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chútrọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức lối sống, lương tâm nghềnghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng caocủa sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước”

Quyết định số 1109/QĐ – UB của UBND Tỉnh Nam Định phê duyệt kếhoạch “Xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lýgiáo dục giai đoạn 2010 – 2015 địa bàn Nam Định”

2

Nghị quyết số 08/NQ/ĐH ngày 25/09/2010 về việc xây dựng và nângcao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ QLGD; Sở GD&ĐT đã xây dựngchương trình hành động số về việc xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhàgiáo và cán bộ QLGD giai đoạn 2010 – 2015 của tỉnh Nam Định.

Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Nam Định lần thứ XVIII (nhiệm kỳ

2010 – 2015 ) xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đốivới lĩnh vực giáo dục và đào tạo; phát triển nguồn nhân lực:

“Xây dựng , nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục vàgiáo viên cả về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức; đảm bảo

đủ số lượng và chất lượng ở mỗi cấp học, ngành học Khắc phục cho đượctình trạng tiêu cực trong việc dạy thêm, học thêm”

“Xây dựng chiến lược, chính sách đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồnnhân lực, tạo môi trường phát huy tối đa năng lực nội sinh; đồng thời chútrọng thu hút nhân tài từ nơi khác đến, đặc biệt là các nhà khoa học đầungành, kỹ thuật viên lành nghề nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lựcphục vụ công nghiệp hóa hiện đại hóa tỉnh nhà” [36, tr 55 – 56]

Trong những năm qua, Ngành Giáo dục và Đào tạo Nam Định đã nỗlực phấn đấu đạt được những thành tựu quan trọng.Với vai trò, chức năngnhiệm vụ được quy định, cùng với những đặc điểm của địa bàn, đội ngũ cán

bộ QL ở các trường THCS tỉnh Nam Định đã có những nỗ lực góp phần tạo rahiệu quả giáo dục THCS ở địa phương, từng bước nâng cao chất lượng giáodục, góp phần hoàn thành phổ cập THCS vào tháng 12/2008

Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả giáo dục THCS ở các huyện và thànhphố nhìn chung còn thấp.Vấn đề này do nhiều nguyên nhân còn bất cập Mộttrong những nguyên nhân còn bất cập đó là một bộ phận không nhỏ đội ngũCBQL của tỉnh chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra Vì vậy, việcnghiên cứu để đề xuất các biện pháp QL phát triển đội ngũ cán bộ quản lý cáctrường THCS trên địa bàn tỉnh là vấn đề có tính cấp thiết

3

Xuất phát từ những quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng về côngtác giáo dục, trong đó đề cập đến vai trò, vị trí của đội ngũ cán bộ QLGD; xácđịnh tầm quan trọng của công tác phát triển đội ngũ CBQL nhà trường nóichung, trường THCS nói riêng.

Xuất phát từ thực trạng công tác quản lý phát triển đội ngũ cán bộ QLcủa các trường THCS trên địa bàn huyện Cát Tiên còn những bất cập, đội ngũCBQL các trường THCS chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra

Việc nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS tỉnh Nam Định chưa được tác giả nào đề cập nghiên cứu cụ thể để góp phần giải quyết vấn đề tồn tại trong đội ngũ CBQL trường THCS hiện nay.

Từ những lý do trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Biện pháp quản

lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS của tỉnh Nam Định” đểnghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng đội ngũ CBQL cáctrường THCS; thực trạng quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường THCScủa tỉnh Nam Định; đề xuất một số biện pháp quản lý phát triển đội ngũCBQL các trường THCS tỉnh Nam Định, nhằm nâng cao hiệu quả quản lýphát triển đội ngũ CBQL, đáp ứng yêu cầu chất lượng và hiệu quả giáo dụcTHCS của tỉnh

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL các

trường THCS của sở giáo dục tỉnh Nam Định

3.2 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý phát triển đội ngũ CBQL

trường THCS

4 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCS của sở GDĐTtỉnh Nam Định đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận, tuy nhiên vẫn cònmột số hạn chế cơ bản chưa phát huy hết nội lực của đội ngũ CBQL; nếu thựchiện những biện pháp quản lý phù hợp thì sẽ khắc phục được những hạn chế

4

trên, đồng thời nâng cao chất lượng công tác quản lý phát triển đội ngũ CBQLđáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục THCS của Tỉnh trong giai đoạn hiện nay.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về QL phát triển đội ngũ

CBQL trường THCS

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ CBQL các trường THCS của tỉnh

và thực trạng quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCS của sở GDĐTtỉnh Nam Định, nguyên nhân của thực trạng trên

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm phát triển đội ngũ CBQL các

trường THCS của sở GDĐT tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay

6 Phạm vi nghiên cứu

Giới hạn về đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp quản lý phát triển độingũ CBQL các trường THCS của sở GDĐT tỉnh Nam Định

7 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn đã sử dụng phối hợp 03 nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Để có cơ sở lý luận, làm nền tảng cho việc nghiên cứu đề tài chúng tôi

đã hệ thống, thu thập và phân tích các tài liệu khoa học, các văn bản Chỉ thị,Nghị quyết của Đảng, Chính phủ, của Bộ Giáo dục và Đào tạo… về quản lý,phát triển đội ngũ CBQL và phát triển đội ngũ CBQL trường THCS

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra viết

Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến để tìm hiểu, khảo sát nhằm thu thậpnhững thông tin cần thiết về công tác QL ở các trường THCS tỉnh Nam Định

Từ đó phân tích tổng hợp, đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn: Trực tiếp tiếp xúc với CBQL các cấp, GV

thông qua một số câu hỏi để tìm hiểu về trình độ, năng lực của CBQL cáctrường THCS tỉnh Nam Định (có ghi biên bản)

7.2.3 Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động giáo dục ở các trường

THCS tỉnh Nam Định với các hình thức:

5

- Quan sát không tham dự: Lập phiếu hỏi

-Quan sát có tham dự: Tham quan cơ sở vật chất, trang thiết bị nhàtrường; dự các buổi sinh hoạt chuyên môn, họp hội đồng nhà trường, nghiêncứu sản phẩm của các CBQL (kế hoạch, các văn bản chỉ đạo, tổ chức thựchiện nhiệm vụ QL trong nhà trường THCS…)

7.2.4 Phương pháp chuyên gia: Dùng phiếu trưng cầu ý kiến để xin ý kiến

các chuyên gia hoặc khách thể nghiên cứu để khảo nghiệm tính cần thiết vàkhả thi của biện pháp đề xuất trong đề tài

7.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học: Sử dụng một số công thức toán

học như tính tỷ lệ phần trăm, tính hệ số tương quan… để thống kê số lượng,chất lượng về đội ngũ CBQL, GV, kết quả học tập của HS trường THCS và

xử lý số liệu, định lượng kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những kết luận phục

vụ công tác nghiên cứu

8 Đóng góp mới của đề tài

Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực trạng của vấn đề QL pháttriển đội ngũ CBQL trường THCS

Đề xuất một số biện pháp nhằm quản lý phát triển đội ngũ CBQLtrường THCS ở tỉnh Nam Định để đáp ứng với nhu cầu phát triển GD&ĐTtrong giai đoạn nay

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụlục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về vấn đề quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản

lý trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lýtrường trung học cơ sở của sở giáo dục đào tạo tỉnh Nam Định

Chương 3: Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lýtrường trung học cơ sở của sở giáo dục đào tạo tỉnh Nam Định

6

đủ thì mới cho giáo pháp” Đó chính là kích thích để phát triển, người QL nhànước phải có các chính sách văn hóa, y tế, giáo dục, dân sinh… để quầnchúng nhân dân trăm họ thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh.

Chủ nghĩa duy vật về lịch sử giải thích rằng lịch sử phát triển của xãhội trên toàn thế giới là lịch sử thay thế kế tiếp các hình thái kinh tế xã hội màthực chất là các phương thức sản xuất C.Mác lập luận rằng: “Lịch sử xã hộiloài người trải qua 05 phương thức sản xuất tương ứng với 05 hình thái kinh

tế và 05 thời đại lịch sử: Cộng sản nguyên thủy, nô lệ, phong kiến, tư bản chủnghĩa và cộng sản chủ nghĩa” [11, tr 26]

Quan điểm của C.Mác đã mở ra bước ngoặt có tính cách mạng trongnhận thức của con người về phân chia các giai đoạn lịch sử Hơn nữa, C.Máccòn chỉ ra rằng sự biến đổi của xã hội và sự phát triển lịch sử bắt nguồn từ hệthống sản xuất, cơ cấu kinh tế của xã hội

Mặt khác: QL là một thuộc tính bất biến, nội tại của mọi quá trình laođộng xã hội C.Mác đã viết trong bộ Tư bản: “Bất cứ lao động xã hội haycộng đồng trực tiếp nào, được thể hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần đếnmột chừng mực nhất định đến sự QL, QL xác lập sự tương hợp giữa các côngviệc cá thể và hoàn thành các chức năng chung xuất hiện trong toàn bộ cơ thểsản xuất, khác với các bộ phận riêng rẽ của nó”

7

C.Mác đã định nghĩa QL như là “lao động để điều khiển lao động”.Như vậy, QL hay điều khiển lao động là điều kiện quan trọng nhất để làm cho

xã hội loài người hình thành, vận hành và phát triển Lao động xã hội và QL

là không thể tách rời nhau được

Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của đội ngũ GV: “Nếukhông có thầy giáo thì không có giáo dục” Nhưng để thực hiện vai trò vẻvang của mình, người thầy giáo phải phấn đấu để: “Thầy phải xứng đáng làthầy, thầy phải được lựa chọn cẩn thẩn vì không phải ai cũng làm được thầy”

Vì vậy phải thường xuyên rèn luyện không ngừng nâng cao phẩm chất đạođức, chuyên môn nghiệp vụ Hồ Chí Minh rất coi trọng cả đức và tài (phẩmchất và năng lực), đức và tài là điều cần thiết và giữa chúng có mối quan hệmật thiết với nhau Người nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, cóđức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Trong quá trình chỉ đạo cáchmạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm vấn đề con người Người nhấnmạnh trong di chúc: “Đầu tiên là công việc đối với con người” [2]

Lao động QL là một dạng đặc biệt của lao động, tham gia vào quá trìnhlao động trong xã hội để hoàn thành chức năng QL cần thiết cho quá trình đó.Lao động QL là loại lao động trí óc diễn ra theo quy trình: quyết định – tổchức thực hiện quyết định – kiểm tra – điều chỉnh – tổng kết

Trong xã hội hiện đại, giáo dục ví như: “chiếc chìa khóa vàng để mởcánh cửa đi vào tương lai” Thật vậy: Theo chủ nghĩa duy vật lịch sử, xembiến đổi xã hội là một thuộc tính vốn có của xã hội Bởi vì con người khôngngừng hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng lên của mình Maxnói: “ Các bộ phận xã hội không chỉ tác động qua lại với nhau mà còn mâuthuẫn, thậm chí đối kháng Đó là nguồn gốc thúc đẩy sự phát triển xã hội Sựvận động biến đổi của xã hội tuân theo một quy luật mà con người có thểnhận thức được” Vậy con người có khả năng vận dụng các quy luật đã nhậnthức được để cải tạo xã hội cho phù hợp với lợi ích của mình

8

Một xã hội hiện đại là xã hội áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật,công nghệ, trí tuệ để kinh tế phát triển, thực hiện mục tiêu xây dựng đất nước.Tăng trưởng kinh tế cùng với những biến đổi xã hội đã làm cho mức sống conngười được nâng cao Giáo dục đóng vai trò chủ yếu trong việc giữ gìn, pháttriển và truyền bá văn minh của nhân loại Điều này càng thể hiện rõ rangtrong thời đại của cuộc cách mạng khoa học công nghệ ngày nay, tiềm năngtrí tuệ trở thành động lực chính của sự tăng tốc phát triển Giáo dục được coi

là nhân tố tích cực tạo nên nguồn nhân lực, quyết định sự thành bại của mỗiquốc gia và sự thành đạt cho mỗi cá nhân trong cuộc sống của mình Vì thếphát triển giáo dục đã trở thành “quốc sách hàng đầu” của nhiều quốc gia.Phát triển giáo dục là phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực

Sự nghiệp CNH – HĐH đặt ra mục tiêu đến năm 2020 đất nước ta về

cơ bản sẽ trở thành một nước công nghiệp Nhân tố quyết định sự thắng lợicủa công cuộc CNH – HĐH là nguồn lực con người Việt Nam được phát triển

về số lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao Vì vậymuốn đảm bảo tăng trưởng về kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội, củng cố

an ninh quốc phòng, trước hết phải chăm lo việc phát triển nguồn lực conngười, chuẩn bị lớp người lao động có phẩm chất và năng lực phù hợp với yêucầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới Điều này rất cần được bắt đầu từgiáo dục phổ thông

Trong quá trình xây dựng đất nước, Đảng ta luôn quan tâm đến sựnghiệp giáo dục, trong đó chú trọng việc xây dựng và phát triển đội ngũCBQL Điều đó được thể hiện qua Chủ trương chính sách, hệ thống văn bảnpháp luật Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã xây dựng hệ thống văn bản làm cơ

sở cho việc xây dựng đội ngũ CBQL giáo dục nói chung và trường THCS nóiriêng

Các cấp QLGD và các nhà khoa học cũng đã có nhiều nghiên cứu, đềxuất những giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ CBQL, GV nhằm đápứng yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục

9

Tại trường Đại học sư phạm Hà Nội trong một số luận văn thạc sĩchuyên ngành QLGD có những tác giả nghiên cứu cùng hướng với đề tài như:Nguyễn Thế Long (2005), Phùng Quang Thơm (2005), Nguyễn Xuân Trường(2006), Nguyễn Hữu Chương (2006), Lê Diên Phương (2007) Tại trường Đạihọc sư phạm Huế: Trần Trung Triết (2007)… đã đề cập đến công tác xây dựng

và phát triển đội ngũ CBQL ở trường phổ thông Các công trình nghiên cứutrên đây, cơ bản giải quyết những vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về xâydựng và phát triển đội ngũ CBQL trường phổ thông ở một số địa phương Tuynhiên, vấn đề quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS tỉnh NamĐịnh thì chưa có tác giả nào đề cập nghiên cứu

Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực trạng đội ngũ CBQL trườngTHCS, thực trạng công tác quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCScủa sở GDĐT tỉnh Nam Định cũng như lịch sử nghiên cứu vấn đề, chúng tôichọn đề tài “Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trườngtrung học cơ sở tỉnh Nam Định ” để nghiên cứu

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.2 Quản lý

Ngay từ khi con người bắt đầu hình thành các nhóm, để thực hiện mụctiêu mà họ không thể đạt được với tư cách cá nhân riêng lẻ, thì cách QL đã làmột yếu tố cần thiết để đảm bảo sự phối hợp của những cá nhân Vì chúng tangày càng dựa vào sự nỗ lực chung, nhiều nhóm có tổ chức trở nên rộng lớnhơn, cho nên nhiệm vụ QL ngày càng quan trọng Hoạt động QL bắt nguồn từ

sự phân công lao động, mục đích của hoạt động quản lý nhằm tăng năng suấtlao động, cải tạo cuộc sống Để đạt được mục tiêu trên cơ sở kết hợp các yếu

tố con người, phương tiện… thì cần có sự tổ chức và điều hành chung, đóchính là quá trình QL Trài qua quá trình phát triển, cùng với sự phát triển của

xã hội, trình độ tổ chức và QL cũng được từng bước nâng lên

Nói đến hoạt động QL, người ta thường nhắc đến ý tưởng sâu sắc củaC.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến

10

hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo đểđiều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phátsinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động củanhững khí quan độc lập của nó Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình,còn dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng” [10]

Hiện nay vẫn còn tồn tại khá nhiều những khái niệm, định nghĩa về QL.Trong tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu của quản lý”, tác giả người MỹH.Kootz đã đưa ra khái niệm “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảophối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích theo nhóm Mục tiêucủa mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó conngười có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất

và sự bất mãn cá nhân ít nhất Với tư cách thực hành thì cách quản lý là mộtnghệ thuật; còn kiến thức có tổ chức về quản lý là một khoa học” [6, tr 33]

Theo quan điểm chính trị xã hội: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổchức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý, người tổ chức quảnlý) lên khách thể quản lý (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xãhội, kinh tế… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc,các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiệncho sự phát triển của đối tượng” [32]

Theo tác giả Phạm Khắc Chương: “ Quản lý là một khái niệm ghépgiữa “quản” và “lý” ” “Quản” có hàm nghĩa rất phong phú: cai quản, thốngtrị, giữ gìn, theo dõi…Theo góc độ điều khiển, “quản” có thể hiểu là lái, điềukhiển, chỉ huy, kiểm soát,… Do đó, trong đời sống xã hội ngày càng phát sinhnhững khái niệm liên quan đến từ “quản” như: quản giáo, quản thúc, quảntượng, quản gia, quản trị,… “lý” theo hàm nghĩa là khoa học, khách quannâng cao hiệu quả hoạt động “quản” [10, tr 1]

Theo tác giả Bùi Minh Hiển: “Quản lý là sự tác động có tổ chức cóhướng đích của chủ thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra” [21, tr 12]

11

Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau, song có thể khái quát: Quản lý lànhững tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể QL đến đối tượng QLnhằm bảo đảm cho sự vận động, phát triển của hệ thống phù hợp với quy luậtkhách quan, trong đó sử dụng và khai thác có hiệu quả nhất các tiềm năng, các

cơ hội để đạt được mục tiêu đã xác định theo ý chí của chủ thể QL

1.2.2.1 Chức năng quản lý: Chức năng QL là nội dung, phương thức hoạt

động cơ bản mà nhờ nó chủ thể QL tác động đến đối tượng QL thông qua quátrình QL nhằm thực hiện mục tiêu QL

Các công trình nghiên cứu về khoa học QL tuy chưa thật đồng nhất, về

cơ bản các nhà khoa học đều khẳng định 4 chức năng QL cơ bản đó là: Chứcnăng lập kế hoạch, chức năng tổ chức, chức năng chỉ đạo điều hành và chứcnăng kiểm tra đánh giá

Chức năng lập kế hoạch: Đây là giai đoạn quan trọng nhất của quá trình

QL Từ trạng thái xuất phát của hệ thống, căn cứ vào mọi tiềm năng đã có và

sẽ có, dự báo trạng thái kết thúc của hệ, vạch rõ mục tiêu, nội dung hoạt động

và các biện pháp lớn nhỏ nhằm đưa hệ thống đến trạng thái muốn vào cuốinăm học

Chức năng tổ chức: Là giai đoạn tổ chức thực hiện kế hoạch đã được xâydựng Tổ chức là sắp đặt một cách khoa học những yếu tố, bộ phận nhằm đạtđược mục tiêu của kế hoạch Nếu người QL biết cách tổ chức có hiệu quả, cókhoa học thì sẽ phát huy được sức mạnh của tập thể Lên Nin đã khẳng định:

“Liệu một trăm có mạnh hơn một ngàn hay không? Có chứ! Khi mà một trămđược tổ chức lại Tổ chức sẽ nhân sức mạnh lên mười lần”

Chức năng chỉ đạo: Là huy động lực lượng vào việc thực hiện kế hoạch,

là phương thức tác động của chủ thể QL, điểu hành mọi việc nhằm đảm bảocho hệ vận hành thuận lợi Chỉ đạo là biến mục tiêu QL thành kết quả, biến kếhoạch thành hiện thực

Chức năng kiểm tra: Đây là giai đoạn cuối cùng của chu kì QL Giaiđoạn này làm nhiệm vụ là đánh giá, kiểm tra, tư vấn, uốn nắn, sửa chữa… để

12

thúc đẩy hệ đạt được những mục tiêu, dự kiến ban đầu và việc bổ sung điều chỉnh và chuẩn bị cho việc lập kế hoạch tiếp theo.

1.2.1.2 Bản chất của hoạt động quản lý

Theo tác giả Bùi Minh Hiền:

- “Quản lý là một loại lao động để điều khiển lao động

- Quản lý là một nghệ thuật tác động vào hệ thống có hướng đích, có

mục tiêu xác định

- Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận chủ thể quản lý và đốitượng quản lý, đây là quan hệ ra lệnh – phục tùng, không đồng cấp và có tínhbắt buộc

-Quản lý bao giờ cũng là quản lý con người

- Quản lý là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan

-Quản lý xét về mặt công nghệ là xử lý thông tin.l

-Quản lý có khả năng thích nghi giữa chủ thể với đối tượng quản lý vàngược lại” [21, tr 13]

QL là thực hiện những công việc có tác dụng định hướng, điều tiết, phốihợp các hoạt động của cấp dưới, của những người dưới quyền Biểu hiện cụthể qua việc, lập kế hoạch hoạt động, đảm bảo tổ chức, điều phối, kiểm tra,kiểm soát Hướng được sự chú ý của con người vào một hoạt động nào đó;điều tiết được nguồn nhân lực, phối hợp được các hoạt động bộ phận

Như vậy: “Quản lý không chỉ là một khoa học mà còn là một nghệ thuật.Quản lý là một hệ thống mở mà bản chất của nó là sự phối hợp các nỗ lực củacon người thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý Hoạt động quản lývừa có tính chất khách quan, vừa mang tính chủ quan, vừa có tính pháp luậtNhà nước, vừa có tính xã hội rộng rãi,… chúng là những mặt đối lập trongmột hệ thống nhất Đó là biện chứng và bản chất của hoạt động quản lý” [19]

1.3 2 Quản lý giáo dục

13

Xã hội tồn tại và phát triển dựa trên yếu tố đầu tiên là sản xuất ra của cảivật chất Ph.Ăngghen viết: “Các Mác là người đầu tiên đã phát hiện quy luậtphát triển của lịch sử loài người, nghĩa là tìm ra cái sự thật đơn giản… làtrước hết con người cần phải ăn, uống, mặc và ở trước khi có thể lo đếnchuyện làm chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo v.v…” [7, tr 6].

Cùng với việc phát triển sản xuất, xã hội ở một giai đoạn đều tiến hànhchức năng giáo dục Giáo dục là quá trình chuẩn bị cho con người, trước hết

là thế hệ trẻ, tham gia lao động sản xuất, tham gia vào đời sống xã hội bằngcách tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hộicủa loài người một cách có ý thức, có mục đích Tham gia quá trình giáo dục

có những phương tiện, điều kiện giáo dục… Tất cả những yếu tố trên quy tụlại thành “Hệ thống giáo dục quốc dân” Đây là một bộ phận của hệ thống xãhội QLGD chính là QL bộ phận này của xã hội QLGD được hiểu là QL quátrình giáo dục và đào tạo Tùy theo các cấp độ thì sự QLGD sẽ khác nhau

Về khái niệm QLGD, hiện nay cũng có nhiều định nghĩa khác nhau.QLGD là thực hiện việc QL trong lĩnh vực giáo dục Ngày nay, lĩnh vực giáodục mở rộng hơn nhiều so với trước, do mỗi chỗ mở rộng đối tượng giáo dục

từ thế hệ trẻ sang người lớn và toàn xã hội Tuy nhiên, giáo dục thế hệ trẻ là

bộ phận nòng cốt của lĩnh vực giáo dục cho toàn xã hội

QLGD có hai nội dung chính: QL nhà nước về giáo dục; QL nhà trường

và các cơ sở giáo dục khác.QLGD là việc thực hiện và giám sát những chínhsách giáo dục, đào tạo trên cấp độ quốc gia, vùng, địa phương và cơ sở

Trong quá trình nghiên cứu về lĩnh vực QLGD, khái niệm QLGD đượcnhiều tác giả diễn đạt như sau:

Theo tác giả Trần Kiểm:

“Quản lý giáo dục (vĩ mô) được hiểu là những tác động liên tục, có tổchức có hướng của chủ thể quản lý lên hệ thống giáo dục nhằm tạo ra tínhvượt trội/tính trồi của hệ thống; sử dụng một cách tối ưu tiềm năng, cơ hội của

14

hệ thống nhằm đưa hệ thống đến mục tiêu một cách tốt nhất trong điều kiện đảmbảo sự cân bằng với môi trường bên ngoài luôn luôn biến động” [24, tr 10]

“Quản lý giáo dục (vi mô) được hiểu là những tác động trực tiếp (có ýthức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống hợp quy luật) của chủ thể quản lýđến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh, vàcác lực lượng xã hội trong và ngoài trường nhằm thực hiện chất lượng và hiệuquả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [24, tr 11]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống nhữngtác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằmlàm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thựchiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêuđiểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mụctiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”

Qua các định nghĩa trên có thể thấy QLGD là tập hợp những biện pháp:

tổ chức, phương pháp, kế hoạch hóa… tác động có mục đích, hợp quy luậtcủa chủ thể QL đến khách thể QL nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường củacác cơ quan trong hệ thống giáo dục QLGD có thể hiểu là sự QL hệ thốngGiáo dục và Đào tạo bao gồm một hay nhiều cơ sở giáo dục, trong đó nhàtrường là đơn vị cơ sở, ở đó diễn ra các hoạt động quản lý giáo dục cơ bảnnhất

Trong QLGD, chủ thể QL chính là bộ máy QL các cấp; đối tượng QLchinh là nguồn nhân lực, cơ sở vật chất – kỹ thuật và các hoạt động thực hiệncác chức năng của quá trình giáo dục và đào tạo

Nội dung của QL Nhà nước về giáo dục bao gồm các vấn đề cơ bản đượcquy định tại điều 99 Luật giáo dục năm 2005 (QĐ số 38/2005/QH11 ngày 14tháng 6 năm 2005)

Muốn QLGD đạt kết quả tốt thì người QL phải năng động, linh hoạt,tuân theo các quy luật khách quan đang chi phối sự vận hành của đối tượng

QL, có như vậy thì hiệu quả QL mới đạt được yêu câu mong muốn

15

1.2.3 Quản lý trường học

1.2.3.1 Trường học: Trường học là một bộ phận của xã hội, là tổ chức giáo

dục cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân Hoạt động dạy và học là hoạt độngtrung tâm của nhà trường

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Trường học là một thiết chế xã hội trong

đó diễn ra quá trình đào tạo giáo dục với sự hoạt động tương tác của hai nhân

tố thầy – trò Trường học là một bộ phận của cộng đồng và trong guồng máycủa hệ thống giáo dục quốc dân, nó là đơn vị cơ sở” [63]

1.2.3.2 Quản lý trường học

QL trường học là một trong những nội dung quan trọng của hệ thốngQLGD nói chung Theo giáo sư Viện sĩ Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trườngthực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình,tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêugiáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng họcsinh”

QL nhà trường về bản chất là QL con người Điều đó tạo cho các chủ thể(người dạy và người học) trong nhà trường một sự liên kết chặt chẽ khôngnhững chỉ bởi cơ chế hoạt động của những tính quy luật khách quan của một

tổ chức xã hội – nhà trường, mà còn bởi hoạt động chủ quan, hoạt động QLcủa chính bản than GV và HS

Theo PGS.TS Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường thực chất là việc xácđịnh vị trí của mỗi người trong hệ thống xã hội, là quy định chức năng, quyềnhạn, nghĩa vụ, quan hệ cùng vai trò xã hội của họ mà trước hết là trong phạm

vi nhà trường với tư cách là một tổ chức xã hội” [24, tr 259]

Như vậy: QL trường học nói chung và QL trường THCS nói riêng là tổchức chỉ đạo và điều hành quá trình giảng dạy của thầy và hoạt động học củatrò, đồng thời QL những điều kiện CSVC và công việc phục vụ cho dạy vàhọc nhằm đạt được mục đích giáo dục và đào tạo Xét về bản chất, QL conngười trong nhà trường là tổ chức một cách hợp lý lao động của GV và HS, là

16

tác động đến họ sao cho hành vi, hoạt động của họ đáp ứng được yêu cầu củaviệc đào tạo con người.

1.2.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường học

1.2.4.1 Phát triển

Theo từ điển Tiếng Việt: “Phát triển” là sự vận động, tiến triển theo chiềuhướng tăng lên Phát triển là quá trình biến đổi từ ít đến nhiều, từ hẹp đếnrộng, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp Theo quan điểm này thì tất cả

sự vật, hiện tượng, con người và xã hội hoặc tự bản than biến đổi hoặc do bênngoài làm cho biến đổi tăng lên cả về số lượng và chất lượng Đó chính là sựphát triển Như vậy “Phát triển” là một khái niệm rất rộng, nói đến “Pháttriển” là người ta nghĩ ngay đến sự đi lên của sự vật, hiện tượng, con ngườitrong xã hội Sự đi lên đó thể hiện việc tăng lên về số lượng và chất lượng,thay đối về nội dung và hình thức

Sự phát triển ở đây theo chúng tôi hiểu là quá trình biến đổi làm cho sốlượng, cơ cấu và chất lượng luôn vận động đi lên trong mối hỗ trợ bổ sung lẫnnhau tạo nên thế càng bền vững Xây dựng luông gắn với sự phát triển, pháttriển phải dựa trên cơ sở của thế ổn định

1.2.4.2 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý

Phát triển đội ngũ CBQL là một bộ phận của phát triển nguồn lực conngười (Human Resousrce) hay còn gọi là phát triển nguồn nhân lực Nguồnnhân lực là một khái niệm ta thường quen dung, nguồn nhân lực ở đây ta hiểu

là nguồn lực người Phát triển nguồn nhân lực có nhiều cách hiểu khác nhau:Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo: “Nguồn lực con người (Nguồn nhân lực)được quan niệm là tổng thể tiềm năng lao động của một đất nước, một cộngđồng, bao gồm dan số cả “trong” độ tuổi lao động và “ngoài” độ tuổi laođộng Từ góc độ đối với cá nhân con người, nguồn nhân lực cần được quản lý,chăm sóc và phát triển từ thai nhi, tuổi ấu thơ, tuổi vị thành niên, tuổi laođộng và sau cả thời kỳ sau tuổi lao động” [2]

17

“Phát triển con người” đề cập những vấn đề về phát triển năng lực thểchất và năng lực xã hội của con người, môi trường phát triển con người, nhấnmạnh đến việc đồng thời nâng cao năng lực lựa chọn và mở rộng cơ hội lựachọn nhằm thỏa mãn những nhu cầu của con người theo ba tiêu chí cơ bản:Một cuộc sống có học vấn cao, một cuộc sống vật chất đầy đủ, một cuộc sốngkhỏe mạnh trường thọ.

QL phát triển nguồn lực con người nhân lực không chỉ nhấn mạnh đếnphát triển thể lực (theo quan điểm về sức người), phát triển trí lực (theo quanđiểm vốn người) mà nhấn mạnh phát triển toàn diện con người: Thể lực, trílực, tâm lực, thái độ sống, thái độ lao động, hiệu quả lao động

QL phát triển nguồn nhân lực được xem xét tổng hợp dưới các góc độ:Kinh tế, giáo dục, chính trị - xã hội:

- Dưới góc độ kinh tế: QL nguồn nhân lực tập trung vào công tác quyhoạch, kế hoạnh cơ cấu lao động, cơ cấu nhân lực trong tương quan với cơcấu kinh tế

- Dưới góc độ giáo dục: QL nguồn nhân lực tập trung vào công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, gắn cơ cấu nhân lực với cơ cấu giáo dục

- Dưới góc độ chính trị - xã hội: QL nguồn nhân lực tập trung vào việcđưa ra các chính sách đảm bảo quyền tự do dân chủ, sự an ninh đối với đờisống con người, sức khỏe của con người, giữ môi trường sống tự nhiên củacon người được trong lành, đảm bảo sự bình đẳng giới, bình đẳng dân tộc…Trong cuốn “Đầu tư vào tương lai” (Investing the Future) do Chươngtrình phát triển của Liên hợp quốc (UNDP – United Nations DevelopmentProgramme) xuất bản năm 1990, ông Jacques Hallak (Chuyên gia giáo dụccông tác tại Viện Kế hoạch hóa Quốc tế) đã nêu lên 05 nguồn “phát năng” cho

sự phát triển con người Đó là:

-Giáo dục và đào tạo

-Sức khỏe và dinh dưỡng

-Môi trường

18

-Việc làm

-Tự do chính trị và kinh tế

Năm yếu tố này gắn kết với nhau trong đó giáo dục đào tạo được coi lànhân tố quan trọng nhất, là biện pháp chủ yếu nhất để phát triển nguồn nhânlực Sự phát triển của GD – ĐT luôn gắn liền với sự phát triển của nguồn nhânlực, sự phát triển kinh tế văn hóa của xã hội

Phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục được thể hiện trong các mặt:Một là, phát triển đội ngũ CBQL là gây dựng đội ngũ CBQL làm cho độingũ đó được biến đổi theo chiều hướng đi lên, xây dựng đội ngũ đủ về sốlượng từng bước nâng cao chất lượng, đồng bộ về cơ cấu

Hai là, thực hiện tốt tất cả các khâu từ việc quy hoạch, tuyển chọn, bổnhiệm sử dụng hợp lý, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, sàng lọc đội ngũ CBQL

Đó là quá trình làm cho đội ngũ nâng cao trình độ chuyên môn, trình độ chínhtrị, năng lực quản lý, có phẩm chất tốt, có trí tuệ và tay nghề thành thạo, nhằmgiúp họ hoàn thành tốt vai trò, nhiệm vụ của người QL

Ba là, con người với tư cách là tiềm lực của sự phát triển GD&ĐT, pháttriển xã hội, cải tạo xã hội, làm cho chất lượng cuộc sống ngày càng cao hơn.Phát triển đội ngũ QL trường học nghĩa là phát huy năng lực của ngườiQLGD Khái niệm “năng lực” đã gần như được nhiều người thừa nhận baogồm các thành tố: kiến thức, kỹ năng, thái độ Trong đó cần phát triển hài hòagiữa 3 thành tố, không nặng về lý thuyết trong quá trình đào tạo và bồi dưỡng

mà cần phải coi trọng thành tố kỹ năng, ý nghĩa của việc thực hành, khả nănglàm được và vận dụng kiến thức vào nghề nghiệp hàng ngày Thành tố thái độthể hiện phẩm chất, thái độ với công việc Không có đủ các thành tố trên conngười không bao giờ có năng lực

Theo tài liệu Hội thảo nguồn nhân lực quản lý giáo dục thế kỷ 21: “ Hệthống năng lực của người QLGD cần phải bao gồm”:

- Năng lực chuyên môn (chuyên môn theo ngành, chuyên môn hỗ trợ vàchuyên môn về QL)

19

-Năng lực quan hệ con người (năng lực quan hệ con người đối với cánhân và đối với nhóm)

- Năng lực khái quát (năng lực khái quát dài hạn và năng lực khái quátcập nhật): Càng ở bậc QL cao, người CBQL cần có năng lực khái quát caohơn, giúp người QL đưa ra các phân tích, dự báo và phán đoán trong nhữngbối cảnh phức tạp, điều hành đảm bảo giáo dục ổn định và phát triển bềnvững [27, tr.33]

Mặc khác, phát triển đội ngũ CBQL là phát triển sao cho đảm bảo sốlượng (đảm bảo định mức lao động), nâng cao chất lượng đội ngũ nhằm giúp

họ hoàn thành tốt vai trò, nhiệm vụ của người QL Chất lượng của đội ngũ QLđược hiểu trên bình diện gồm có chất lượng và số lượng Số lượng luôn gắnchặt với chất lượng, chất lượng bao hàm số lượng Khi xem xét đến chấtlượng đội CBQL cần phải xét các mặt:

-Số lượng đội ngũ: cơ cấu phù hợp

-Chất lượng đội ngũ: gồm phẩm chất và năng lực

Một đội ngũ được đánh giá là có chất lượng khi đội ngũ đó đủ về sốlượng đảm bảo chất lượng và đồng bộ về cơ cấu

Phát triển đội ngũ CBQL là vấn đề cốt lõi của việc phát triển nguồn lựccon người, nguồn lực quý báu nhất có vai trò quyết định đối với sự phát triểnkinh tế - xã hội Nói cách khác, phát triển con người bền vững để phát triển xãhội “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,

có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lýtưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhâncách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [28]

1.2.4.5 Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCS

* Biện pháp là gì?

Theo từ điển Tiếng Việt của Nhà xuất bản Từ điển bach khoa Hà Nội năm 2005: “Biện pháp là cách hành động lựa chọn sao cho phù hợp với mục đích”

20

Theo Từ điển Tiếng Việt phổ thông của Viện ngôn ngữ học: “Biện pháp

là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể”

Như vậy biện pháp là một bộ phận tổ thành của phương pháp, có nghĩa

là để sử dụng một phương pháp nào đó phải sử dụng nhiểu biện pháp khácnhau và cùng một biện pháp có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau

* Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCS

Từ khái niệm về biện pháp, chúng ta có thể hiểu: Biện pháp QL pháttriển đội ngũ CBQL trường THCS là cách tổ chức thực hiện, chỉ đạo điềuhành của chủ thể QL (Phòng GD&ĐT) đối với các hoạt động của đội ngũCBQL trường THCS nhằm đạt được mục tiêu phát triển giáo dục hiện nay

1.4 Vị trí, mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân với tình hình phát triển hiện nay

1.3.1 Vị trí của trường trung học cơ sở

Luật giáo dục năm 2005 – khoản b, Điều 26 quy định: “Giáo dục trunghọc cơ sở được thực hiện trong bốn năm học, từ lớp sáu đến lớp chín Họcsinh vào học lớp sáu phải hoàn thành chương trình tiểu học, có tuổi là mườimột tuổi”

Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiểu cấp học (ban hành kèm theo Quyết định số: 07/2007/QĐ – BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo) quy định tại điều 2:

“Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dụcquốc dân Trường có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng”

1.3.2 Mục tiêu của giáo dục phổ thông

- “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển nănglực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người ViệtNam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bịcho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xâydựng và bảo vệ Tổ quốc”

21

- “Giáo dục trung học cơ sở nhằm giúp học sinh củng cố và phát triểnnhững kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình dộ cơ sở vànhững hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trunghọc phổ thông, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [5]

1.3.3 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở

Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trườngphổ thông có nhiều cấp học quy định trường trung học có những nhiệm vụ vàquyền hạn sau đây (điều 3):

- Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác của Chươngtrình giáo dục phổ thông

- Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên; tham gia tuyển dụng và điềuđộng giáo viên, cán bộ, nhân viên

- Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đến trường, quản

lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

-Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi cộng đồng

- Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục

-Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quyđịnh của Nhà nước

-Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội

- Tự đánh giá chất lượng giáo dục và chịu sự kiểm định chất lượng giáo dục của cơ quan có thẩm quyền kiểm định chất lượng giáo dục

-Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Pháp luật

Như vậy, giáo dục THCS là cấp học nối tiếp cấp học cấp tiểu học, đây là

cấp học tạo sự liên thông và đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống giáo dụcquốc dân Giáo dục THCS không chỉ nhằm mục tiêu học lên cấp THPT màcòn phải chuẩn bị cho sự phân luồng sau khi HS học xong cấp THCS; có họcvấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật vàhướng nghiệp để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc

22

sống lao động sản xuất Vì vậy, giáo dục THCS phải đảm bảo cho HS cónhững giá trị đạo đức, có những kiến thức phổ thông cơ bản về tự nhiên, xãhội và con người, gắn bó với cuộc sống cộng đồng và thực tiễn địa phương,

có kỹ năng vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết những vấn đềthường ngày trong cuộc sống Tại điều 28 – Luật Giáo dục 2005 quy định vềyêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục phổ thông:

- Nội dung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản,toàn diện, hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợpvới tâm sinh lý lứa tuổi của HS, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học

- Giáo dục THCS phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở tiểuhọc, bảo đảm cho HS có những hiểu biết phổ thông cơ bản về tiếng Việt, toán,lịch sử dân tộc; kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, phápluật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật

và hướng nghiệp

- Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềmvui, hứng thú học tập cho HS

Để phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nội dung, phươngpháp phải đảm bảo theo hướng: Giảm tính lý thuyết hàn lâm, tăng tính thựctiễn thực hành đảm bảo vừa sức khả thi, tăng thời gian ngoại khóa Như vậyhọc vấn trung học cơ sở là rất cần thiết và là nền tảng cơ bản để tiếp thu cáckiến thức khoa học – công nghệ và nghề nghiệp trong các hoạt động đời sống

xã hội Do đó giáo dục THCS là nhu cầu tất yếu cho mọi tầng lớp dân cư, đặcbiệt là lứa tuổi thanh thiếu niên

1.5 Yêu cầu phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay

23

1.5.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thong và trường phổ thong có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Quyết định số: 07/2007/QĐ– BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) quy định tại điều 19:

 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng

- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

- Thực hiện các Nghị quyết, Quyết nghị của Hội đồng trường;

- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học;

- Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác,kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khenthưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước; quản

lý hồ sơ tuyển dụng giáo viên, nhân viên;

- Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức;xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhậnhoàn thành chương trình học tiểu học vào học bạ học sinh tiểu học (nếu có)của trường phổ thong có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luậthọc sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

- Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;

- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhânviên, học sinh; tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhàtrường; thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục của nhà trường

- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và

hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật;

- Chịu trách nhiệm trước cấp trên về toàn bộ các nhiệm vụ được quy địnhtrong khoản 1 Điều này;

 Nhiệm vụ và quyền hạn của phó Hiệu trưởng

24

- Thực hiện và chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về nhiệm vụ được Hiệu trưởng phân công;

- Cùng với Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước cấp trên về phần việcđược giao;

- Thay mặt Hiệu trưởng điều hành hoạt động của nhà trường khi được Hiệu trưởng ủy quyền;

- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và

hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật

1.4.2 Những yêu cầu của việc quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở hiện nay

Trên cơ sở nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về “con người”, “phát triểncon người”, Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình lãnh đạo nhân dân xâydựng và bảo vệ Tổ quốc đã nhất quán coi con người là trung tâm của quá trìnhphát triển đất nước

Phát triển giáo dục và phát triển kinh tế - xã hội có mối quan hệ biệnchứng và có tính “cân bằng cộng”, nên giáo dục nói chung và nhà trường nóiriêng phải luôn điều chỉnh để nâng mình lên nhằm đáp ứng được các yêu cầuphát triển kinh tế - xã hội của thời đại và tận dụng được những điều kiện mới

mà kinh tế - xã hội mang lại cho giáo dục

Các quốc gia trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang có sựchuyển đổi nhanh từ nền văn minh vật chất sang nền văn minh tinh thần, từnền kinh tế hậu công nghiệp sang nền kinh tế trí thức với sự phát triển như vũbão của khoa học và công nghệ, đặc biệt là xu thế toàn cầu hóa và cơ chế thịtrường đã tạo ra một số đặc trưng mới của thời đại ngày nay Sự hình thànhnhững trung tâm kinh tế, khoa học trên thế giới, sự thay đổi trong lao độngsản xuất, sự hợp tác và lòng tin, sự mạo hiểm, là những nhân tố cấu thành sựthành công trong phát triển kinh tế - xã hội ở mọi quốc gia và tính đổi mới,sáng tạo là một tài sản quý giá

25

Từ những đặc điểm chủ yếu của sự biến đổi nêu trên, cho chúng ta thấy

xu thế phát triển kinh tế - xã hội của thời đại ngày nay đã đặt ra cho hoạt độnggiáo dục những nhân cách thích ứng với:

-Một thế giới phát triển tri thức;

-Một thế giới hòa nhập xã hội;

- Một thế giới mà mỗi con người luôn luôn phải bảo vệ và phát huy bảnsắc văn hóa của dân tộc, nhưng lại bị ảnh hưởng của sụ giao lưu văn hóa,khoa học và công nghệ giữa các cộng đồng, các dân tộc, các quốc gia;

-Một thế giới đang có nguy cơ khủng hoảng về giá trị con người, vềbùng nổ dân số và về ô nhiễm môi trường

1.4.2.1 Xu hướng đổi mới và phát triển giáo dục toàn cầu là

Quá trình giáo dục phải hướng tới người học: Nghĩa là tính cá thể củangười học được đề cao; coi trọng trong mối quan hệ giữa lợi ích của ngườihọc với mục tiêu phát triển xã hội và phát triển cộng đồng, xã hội; Nội dunggiáo dục phải sáng tạo, theo nhu cầu người học, công nghệ hóa và sử dụng tối

đa tác dụng của công nghệ thông tin; Hình thành tổ chức giáo dục đa dạng,linh hoạt phù hợp với kỷ nguyên thông tin và nền kinh tế tri thức nhằm tạokhả năng tối ưu cho người học lựa chọn hình thức học; Đánh giá kết quả họctập trong trường học phải đổi mới để thật sự có những phán quyết chính xác

về kiến thức, kỹ năng và thái độ người học

Thực hiện có hiệu quả các trụ cột của giáo dục và thực hiện được triếtlys học suốt đời: “học để biết, học để làm, học để chung sống, học để làmngười, học suốt đời”

1.4.2.2 Định hướng chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam đến năm 2020

Đảng và Nhà nước nhận thức rõ tính tất yếu và sự cần thiết phải đổi mớigiáo dục nói chung, và giáo dục phổ thông nói riêng, Đảng và Nhà nước đãquyết tâm đổi mới giáo dục và sự đổi mới đó thể hiện không những ở cácquan điểm chỉ đạo mà còn thể hiện tại các mục tiêu và đặc biệt là các giảipháp phát triển giáo dục Tại các nội dung của Chiến lược phát triển giáo dục

26

năm 2020, người CBQL trường phổ thông phải có tầm nhìn tổng thể về pháttriển giáo dục, phát triển giáo dục phổ thông, có các điều kiện để đảm bảo chotiến hành đổi mới và phát triển công tác QL nhà trường.

Phát triển sự nghiệp giáo dục cần dựa trên một hệ thống triết lý Đóchính là một hệ thống quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước cần được vậndụng một cách sáng tạo phù hợp với thực tiễn giai đoạn mới Đó là:

- Phát triển giáo dục là nhằm tạo lập nền tảng và động lực CNH – HĐHđất nước, bảo đảm để Việt Nam có đủ năng lực hợp tác và cạnh tranh trongbối cành toàn cầu hóa

- Phát triển giáo dục của dân, do dân và vì dân là quốc sách hàng đầu, lànhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước trong cơ chế thị trường định

hướng xã hội chủ nghĩa

- Giáo dục vừa đáp ứng yêu cầu xã hội vừa thỏa mãn yêu cầu phát triển của mỗi người

- Hội nhập quốc tế về giáo dục phải được đẩy mạnh dựa trên cơ sở bảotồn bản sắc văn hóa dân tộc để xây dựng một nền giáo dục giàu tính nhân văn,tiên tiến, hiện đại

- Xã hội giáo dục là phương thức phát triển giáo dục tiến đến một xã hội học tập

- Phát triển dịch vụ giáo dục và tăng cường yếu tố cạnh tranh trong hệthống giáo dục là một trong các động lực phát triển giáo dục

- Giáo dục phải đảm bảo chất lượng tốt nhất trong điều kiện chi phí còn hạn hẹp

1.4.2.3 Các mục tiêu chiến lược giai đoạn 2010 – 2020

Trong vòng 10 năm tới, phấn đấu xây dựng một nền giáo dục Việt Namhiện đại, khoa học, dân tộc, làm nền tảng cho sự nghiệp CNH- HĐH , pháttriển bền vững đất nước, thích ứng với nền kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa, hướng tới một xã hội học tập, có khả năng hội nhập quốc tế;nền giáo dục này phải đào tạo được những con người Việt Nam có năng lực

27

tư duy độc lập và sáng tạo, có khả năng thích ứng, hợp tác và năng lực giảiquyết vấn đề, có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp, có thể lực tốt, có bản lĩnh,trung thực, ý thức làm chủ và tinh thần trách nhiệm công dân, gắn bó với lýtưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Nâng cao vị trí của Việt Nam trong bảng xếp hạng thế giới, đến năm

2020 số năm đi học bình quân của Việt Nam là khoảng 13, chỉ số của giáo dụcViệt Nam (EI) đạt mức 0,9 và chỉ số phát triển con người (HDI) đạt mứckhoảng 0,8

Từ nay đến năm 2020, giáo dục Việt Nam phải đạt được các mục tiêusau: (đối với giáo dục phổ thông)

Quy mô giáo dục được phát triển hợp lý, chuẩn bị nguồn nhân lực cho đấtnước thời kỳ CNH – HĐH và tạo cơ hội học tập suốt đời cho mỗi người dân

- Đến năm 2020 có 99% trẻ em trong độ tuổi đi học tiểu học và THCS

Tỷ lệ trẻ em người dân tộc trong độ tuổi được đến trường ở tiểu học là 90% vàTHCS là 85%

-Giáo dục hòa nhập được thực hiện ở tất cả các cấp học và trình độ đào

tạo để đến năm 2020 có 70% người khuyết tật và 95% trẻ em có hoàn cảnhkhó khăn được học hòa nhập

- Đến năm 2020, 100% số tỉnh, thành phố đạt chuẩn phổ cập giáo dục 9năm đúng độ tuổi, 80% thanh niên Việt Nam trong độ tuổi đạt trình độ họcvấn trung học phổ thông và tương đương

Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao, tiếp cận được với chấtlượng giáo dục của khu vực và quốc tế

- Chất lượng toàn diện của HS phổ thông có sự chuyển biến rõ rêt đểphát triển năng lực làm người HS có ý thức và trách nhiệm cao trong học tập,

có lối sống lành mạnh, có bản lĩnh, trung thực, có năng lực làm việc độc lập

và hợp tác, có kỹ năng sống, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, hamthích học tập và học tập có kết quả cao; có năng lực tự học Khả năng sử dụngngoại ngữ đặc biệt là tiếng Anh trong học tập và vận dụng kiến thức vào thực

28

tế cuộc sống của học sinh phổ thông Việt Nam tương đương với HS ở cácnước phát triển trong khu vực; tỷ lệ hoàn thành cấp học được duy trì ở mức90% trở lên đối với cả ba cấp học.

- Cùng với việc nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, những HS có năngkhiếu được chú trọng đào tạo và bồi dưỡng một cách toàn diện để trở thànhvốn quý của đất nước

Đối với giáo dục trung học: HS được trang bị học vấn cơ bản, kỹ năngsống, những hiểu biết ban đầu về công nghệ và nghề phổ thông, được học mộtcách liên tục và hiệu quả chương trình ngoại ngữ mới để đến cuối thập kỷ thứ haicủa thế kỷ 21 có trình độ ngoại ngữ ngang bằng với các nước trong khu vực.Các nguồn lực cho giáo dục được huy động đủ, phân bổ và sử dụng cóhiệu quả để đảm bảo điều kiện phát triển giáo dục

- Nguồn lực được đảm bảo để thực hiện giáo dục có chất lượng ở mọicấp học và trình độ đào tạo Đảm bảo duy trì tỷ lệ đầu tư cho giáo dục trongtổng chi ngân sách nhà nước được là 20% trong giai đoạn 2008 – 2012, phấnđấu đạt 21% vào năm 2015, trong đó tập trung ưu tiên cho giáo dục phổ cập,giáo dục ở những vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa và hỗ trợ tài chính chonhững HS, sinh viên thuộc các nhóm thiệt thòi và các nhóm được hưởngchính sách ưu tiên Tỷ lệ hỗ trợ nghiên cứu khoa học của các cở sở giáo dụcđại học và duy trì ở mức 1,5% ngân sách nhà nước từ năm 2015

- Ngoài ngân sách nhà nước, nguồn lực cho giáo dục sẽ được huy động

từ các tổ chức kinh tế - xã hội, các đơn vị sử dụng nhân lực sau đào tạo, đượcchia sẻ với người học và các hộ gia đình

- Việc phân bổ tài chính cho các cơ sở giáo dục được thực hiện dựa trênnhu cầu thực và kết quả hoạt động của từng cơ sở nhằm tạo ra sự cạnh tranhlành mạnh, khuyến khích các cơ sở phấn đấu nâng cao chất lượng và hiệu quảgiáo dục

- Nguồn lực cho giáo dục được QL và sử dụng có hiệu quả trên cơ sở nâng cao tính tự chủ của các cơ sở giáo dục, đảm bảo tính minh bạch và trách

29

nhiệm đối với Nhà nước, người học và xã hội Từ nay đến 2020, tất cả các cơ

sở giáo dục đều được kiểm toán và công bố công khai kết quả kiểm toán

1.4.2.4 Mục tiêu cụ thể phát triển giáo dục đến năm 2020

- Quy mô giáo dục được phát triển hợp lý chuẩn bị nguồn nhân lực cho đất nước, thời kỳ CNH – HĐH và tạo cơ hội học tập suốt đời cho mọi người dân

- Chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo được nâng cao, tiếp cận được với chất lượng giáo dục của khu vực và quốc tế

- Các nguồn lực cho giáo dục được huy động đủ, phân bố và sử dụng có hiệu quả để đảm bảo điều kiện phát triển giáo dục

1.4.2.5 Các giải pháp phát triển giáo dục

-Giải pháp đổi mới quản lý giáo dục;

-Giải pháp xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD;

-Nhóm giải pháp về chương trình và tài liệu giáo dục;

-Giải pháp về kiểm định và đánh giá các cơ sở giáo dục;

-Giải pháp xã hội hóa giáo dục;

-Giải pháp tăng cường cơ sở vật chất cho giáo dục’

-Giải pháp gắn đào tạo với nhu cầu xã hội;

-Nhóm giải pháp hỗ trợ đối với các vùng miền và người học

1.4.2.6 Vai trò của người cán bộ quản lý trường học theo quan điểm mới

Người CBQL trường học phải có vai trò kép là lãnh đạo và quản lý.Trong đó:

- Lãnh đạo để luôn có được sự thay đổi và phát triển bền vững;

- Quản lý để các hoạt động có sự ổn định nhằm đạt được mục tiêu/Theo quan điểm mới cán bộ quản lý trường học là:

- Quản lý bằng pháp luật;

- Quản lý theo cơ chế phân cấp, dân chủ, tự chủ tự chịu trách nhiệm;

- Quản lý theo phương thức tương tác, lấy nhà trường làm trung tâm.Những yêu cầu cơ bản trong đổi mới đối với đội ngũ CBQL trườngTHCS trong giai đoạn hiện nay:

30

- Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi nhà trường;

- Lập kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường; (trường phổ thông nóichung, trường trung học cơ sở nói riêng)

- Phát triển đội ngũ nhà trường phổ thông;

- Xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường;

- Phát triển toàn diện giáo dục học sinh

Tóm lại: QLGD và QL nhà trường lúc nào cũng đóng vai trò định

hướng, là một trong những yếu tố mang tính đột phá và quyết định đến chấtlượng và nhà trường và hiệu quả giáo dục Cho nên đổi mới, phát triển côngtác CBQL nói chung và phát triển đội ngũ CBQL trường học nói riêng (trong

đó có nhà trường THCS) là một yếu tố khách quan và cũng là sự đòi hỏi cấpthiết của xã hội trong giai đoạn hiện nay, nhất là trong bối cảnh nước ta đã gianhập tổ chức thương mại thế giới (WTO)

Tiểu kết chương 1

Từ những cơ sở lý luận trên, chúng tôi nhận thấy việc QL phát triển độingũ CBQL trường THCS là làm cho đội ngũ đó được biến đổi theo chiềuhướng đi lên, bao gồm: xây dựng đội ngũ đủ về số lượng, từng bước nâng caochất lượng, đồng bộ về cơ cấu

Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL trường THCS là phươngthức, cách thức của chủ thể QL (Phòng GD&ĐT) tổ chức thực hiện, điều hànhcác hoạt động nhằm đạt được mục tiêu phát triển giáo dục THCS hiện nay

Đó là quá trình xây dựng, phát triển đội ngũ có trình độ chuyên môn,trình độ chính trị, năng lực quản lý, có phẩm chất tốt, có trí tuệ cao và taynghề thành thạo Vấn đề cơ bản là nâng cao chất lượng đội ngũ nhằm giúp họhoàn thành tốt vai trò, nhiệm vụ của người QL

31