Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc bộ giáo dục và đào tạo

Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo .... Mối tương quan giữa mức

VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

NGUYỄN THỊ LÊ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRỰC THUỘC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2020

VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

NGUYỄN THỊ LÊ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRỰC THUỘC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận án “Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong

các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo” là công trình nghiên

cứu của riêng tôi Các kết quả nghiên cứu, các số liệu trong luận án là trung thực, chƣa đƣợc công bố trong bất cứ một công trình nào khác

Hà Nội, tháng 10 năm 2020

Tác giả luận án

Nguyễn Thị Lê

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tác giả luận án xin bày

tỏ lòng biết ơn đến tập thể cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Thái Hà, PGS.TS Nguyễn Văn Quang đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác

giả trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án

Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, Phòng Quản lý khoa học, Đào tạo và Hợp tác quốc tế thuộc Viện, các thầy cô giáo, các nhà khoa học đã tạo điều kiện mọi mặt để tác giả hoàn thành luận án

Xin trân trọng cảm ơn tới Lãnh đạo Bộ Giáo dục Đào tạo, Lãnh đạo Thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Hiệu trưởng và Trưởng các Phòng/ Ban thanh tra nội bộ cùng các cán bộ, giảng viên, nhân viên, cộng tác viên thanh tra nội bộ các trường đại học nơi nghiên cứu sinh tổ chức nghiên cứu đã tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất, cung cấp số liệu, trả lời phỏng vấn và động viên tinh thần để tác giả thực hiện luận án

Xin chân thành cảm ơn quý Thầy giáo, Cô giáo, các nhà khoa học, gia đình, các bạn đồng nghiệp đã quan tâm giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến quý báu, cổ vũ và động viên tác giả hoàn thành luận án

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 10 năm 2020

Tác giả luận án

Nguyễn Thị Lê

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BPQL : Biện pháp quản lý CBQL : Cán bộ quản lý GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo HĐTTNB : Hoạt động thanh tra nội bộ KSNB : Kiểm soát nội bộ

Nxb : Nhà xuất bản PGS.TS : Phó Giáo sƣ, Tiến sĩ TTNB : Thanh tra nội bộ

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii

DANH MỤC BẢNG SỐ x

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ xiii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 5

7 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 6

8 Luận điểm cần bảo vệ 8

9 Đóng góp mới của đề tài 8

10 Cấu trúc của luận án 9

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 10

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 10

1.1.1 Các nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong các cơ quan hành chính Nhà nước 10

1.1.2 Các nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong trường đại học 19

1.1.3 Nhận xét, đánh giá các công trình nghiên cứu đi trước 32

1.2 Đổi mới giáo dục, đổi mới giáo dục đại học và yêu cầu đặt ra đối với hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học 33

1.2.1 Đổi mới giáo dục 33

1.2.2 Đổi mới giáo dục đại học 34

1.2.3 Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trong bối cảnh đối mới giáo dục đại học hiện nay 36

1.3 Hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học 37

1.3.1 Khái niệm thanh tra nội bộ trong các trường đại học 37

1.3.2 Vai trò thanh tra nội bộ trong các trường đại học 43

1.3.3 Mục tiêu thanh tra nội bộ trong các trường đại học 43

1.3.4 Nội dung thanh tra nội bộ trong các trường đại học 44

1.3.5 Các hình thức thanh tra nội bộ trong các trường đại học 46

1.3.6 Các phương pháp thanh tra nội bộ trong trường đại học 47

1.4 Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học 48

1.4.1 Khái niệm quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong trường đại học 48

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong trường đại học 52

1.4.3 Chủ thể quản lý hoạt động TTNB trong trường đại học 55

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học 57

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 57

1.5.2 Các yếu tố khách quan 58

1.6 Giới thiệu mô hình kiểm soát nội bộ theo khung COSO 59

Kết luận chương 1 63

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRỰC THUỘC BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HIỆN NAY 64

2.1 Khái quát về các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo được đề tài khảo sát 64

2.1.1 Đại học Thái Nguyên 64

2.1.2 Trường Đại học Hà Nội 65

2.1.3 Trường Đại học Ngoại thương 66

2.1.4 Trường Đại học Tây Bắc 67

2.1.5 Trường Đại học Vinh 68

2.1.6 Đại học Huế 69

2.1.7 Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh 70

2.1.8 Trường Đại học Đà Lạt 71

2.1.9 Trường Đại học Tây Nguyên 72

2.1.10 Trường Đại học Đồng Tháp 73

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 73

2.2.1 Mục đích khảo sát 73

2.2.2 Nội dung khảo sát 74

2.2.3 Phương pháp khảo sát 74

2.2.4 Cách cho điểm và thang đánh giá 75

2.2.5 Địa bàn khảo sát và mẫu khảo sát 76

2.3 Thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay 77

2.3.1 Nhận thức tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 77

2.3.2 Thực trạng thực hiện các nội dung hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 79

2.3.3 Thực trạng thực hiện các hình thức thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 82

2.3.4 Thực trạng thực hiện các phương pháp thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 84

2.3.5 Thực trạng các điều kiện, nguồn lực phục vụ hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 86

2.3.6 Tổng hợp thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 88

2.3.7 Thuận lợi, khó khăn khi thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 90

2.3.8 Mức độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 94

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học

trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 96

2.4.1 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 96

2.4.2 Thực trạng tổ chức hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 98

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 100

2.4.4 Thực trạng kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 102

2.4.5 Tổng hợp mức độ thực hiện quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 103

2.5 Thực trạng các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 106

2.5.1 Thực trạng mức độ tác động của các yếu tố thuộc về bên trong trường đại học 106

2.5.2 Thực trạng mức độ tác động của các yếu tố thuộc về bên ngoài trường đại học 108

2.5.3 Tổng hợp mức độ tác động của các yếu tố đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 111

2.6 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 112

2.6.1 Thành công và nguyên nhân 112

2.6.2 Hạn chế và nguyên nhân 115

Kết luận chương 2 117

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRỰC THUỘC BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HIỆN NAY 118

3.1 Định hướng đổi mới hoạt động TTNB trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 118

3.1.1 Định hướng đổi mới hoạt động thanh tra giáo dục ở nước ta hiện nay 1183.1.2 Định hướng đổi mới hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay 1193.2 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 1213.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 1213.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, thứ bậc và toàn diện 1213.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính phối hợp và phù hợp với đối tượng 1223.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 1223.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 1233.3 Các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 1233.3.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên, nhân viên nhà trường về tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 1233.3.2 Xây dựng kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 1253.3.3 Bồi dưỡng năng lực thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 1283.3.4 Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo hệ thống kiểm soát nội

bộ COSO cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 1303.3.5 Tăng cường chỉ đạo thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 1363.3.6 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ và phản hồi thông tin để cải tiến hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 139

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ

trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 141

3.5 Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 143

3.5.1 Mục đích khảo nghiệm 143

3.5.2 Đối tượng khảo nghiệm 143

3.5.3 Phương pháp, cách cho điểm và thang đánh giá 143

3.5.4 Địa bàn và mẫu khảo nghiệm 144

3.5.5 Kết quả khảo nghiệm của các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 145

3.6 Thử nghiệm biện pháp: Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo hệ thống kiểm soát nội bộ COSO cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 152

3.6.1 Mục đích thử nghiệm 154

3.6.2 Giả thuyết thử nghiệm 154

3.6.3 Mẫu thử nghiệm và địa bàn thử nghiệm 154

3.6.4 Tiêu chí và thang đánh giá thử nghiệm 155

3.6.5 Thời gian thử nghiệm và các giai đoạn thử nghiệm 156

3.6.6 Kết quả thử nghiệm 157

3.6.7 Kết luận thử nghiệm 166

Kết luận chương 3 166

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 168

1 Kết luận 168

2 Khuyến nghị 171 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG SỐ

Bảng 2.1 Cách cho điểm và thang đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra nội

bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 75Bảng 2.2 Cách cho điểm và thang đánh giá tác động của các yếu tố trong và ngoài trường đại học đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 76Bảng 2.3 Mẫu khách thể khảo sát 76Bảng 2.4 Đánh giá tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 77Bảng 2.5 Các biểu hiện tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 78Bảng 2.6 Thực trạng thực hiện các nội dung hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 79Bảng 2.7 Thực trạng thực hiện các hình thức thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 82Bảng 2.8 Thực trạng thực hiện các phương pháp thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 84Bảng 2.9 Thực trạng các điều kiện, nguồn lực phục vụ hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 86Bảng 2.10 Tổng hợp thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 88Bảng 2.11 Những thuận lợi khi thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 90Bảng 2.12 Những khó khăn khi thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 92Bảng 2.13 Đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 94

Bảng 2.14 Mức độ thực hiện lập kế hoạch thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 96Bảng 2.15 Mức độ thực hiện tổ chức hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 98Bảng 2.16 Mức độ thực hiện chỉ đạo hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 100Bảng 2.17 Mức độ thực hiện kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường ĐH trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 102Bảng 2.18 Tổng hợp mức độ thực hiện quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 104Bảng 2.19 Mức độ tác động của các yếu tố bên trong trường đại học đến quản

lý hoạt động TTNB trong các trường đại học trực thuộc Bộ GD&ĐT 106Bảng 2.20 Mức độ tác động của các yếu tố bên ngoài trường đại học đến quản lý hoạt động TTNB trong các trường đại học trực thuộc Bộ GD&ĐT 108Bảng 2.21 Tổng hợp đánh giá mức độ tác động của các yếu tố bên trong và bên ngoài trường đại học đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 111Bảng 3.1 Cách cho điểm và thang đánh giá mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 143Bảng 3.2 Mẫu khách thể khảo nghiệm 144Bảng 3.3 Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết của biện pháp thanh tra nội

bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 145Bảng 3.4 Kết quả khảo nghiệm mức độ khả thi của biện pháp thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 147Bảng 3.5 Mối tương quan giữa mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 149

Bảng 3.6 Cơ cấu khách thể khảo sát trong mẫu thử nghiệm 155Bảng 3.7 Kết quả đo thực trạng kiến thức của các khách thể được khảo sát trước thử nghiệm 158Bảng 3.8 Kết quả đo thực trạng kỹ năng của các khách thể được khảo sát trước thử nghiệm 160Bảng 3.9 Kết quả đo thực trạng kiến thức của các khách thể được khảo sát sau thử nghiệm 162Bảng 3.10 Kết quả đo thực trạng kỹ năng của các khách thể được khảo sát sau thử nghiệm 164

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý 50

Sơ đồ 1.2 Mô hình kiểm soát nội bộ theo khung COSO 61Biểu đồ 2.1 Tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 79Biểu đồ 2.2 Mức độ thực hiện các nội dung hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 82Biểu đồ 2.3 Thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 90Biểu đồ 2.4 Mức độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của hoạt động thanh tra nội

bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 95Biểu đồ 2.5 Thực trạng mức độ thực hiện quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 105Biểu đồ 2.6 Thực trạng mức độ tác động của các yếu tố đến quản lý hoạt động TTNB trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 112

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo 142Biểu đồ 3.1 Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và khả thi của biện pháp quản

lý hoạt động TTNB trong các trường ĐH trực thuộc Bộ GD&ĐT 152Biểu đồ 3.2 Kết quả đo thực trạng kiến thức của các khách thể được khảo sát trước thử nghiệm 159Biểu đồ 3.3 Kết quả đo thực trạng kỹ năng của các khách thể được khảo sát trước thử nghiệm 161Biểu đồ 3.4 Kết quả đo thực trạng kiến thức của các khách thể được khảo sát sau thử nghiệm 163Biểu đồ 3.5 Kết quả đo thực trạng kỹ năng của các khách thể được khảo sát sau thử nghiệm 165

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội

bộ có vai trò quan trọng trong quản lý tại các trường đại học hiện nay

Tháng 4 năm 1957, tại Hội nghị công tác thanh tra toàn miền Bắc tổ chức tại Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn với lực lượng thanh tra, Người nhấn mạnh: “Thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới” Trong Luật Thanh tra số 56/2010/QH12 ngày 15/11/2010 xác định: “Hoạt động thanh tra là nhằm giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng các qui định của pháp luật” [46] Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò hoạt động thanh tra trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; kiện toàn tổ chức, đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra nội bộ, cộng tác viên thanh tra; nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, giải quyết tố cáo, phòng, chống tham nhũng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 51/2012/TT-BGDĐT ngày 18/12/2012 quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra cơ sở giáo dục đại học, học viện, viện nghiên cứu khoa học, trường cao đẳng, trường trung cấp chuyên nghiệp và các đơn vị, tổ chức cá nhân có liên quan [7] Ngày 25/7/2014, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 2653/QĐ-BGDĐT về việc triển khai Nghị quyết số 29-NQ/TW và ban hành Kế hoạch hành động của ngành giáo dục, trong đó chỉ rõ: “… nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác thanh tra hành chính và chuyên ngành ở các cấp học và trình độ đào tạo; đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động giáo dục…” [8]

Trong bối cảnh mới đổi mới giáo dục và tự chủ đại học, thanh tra nội

bộ trong trường đại học được xem như là một công cụ sắc bén của quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo Trong trường đại học,

thanh tra nội bộ như là một kênh thông tin quan trọng, tin cậy cho hiệu trưởng nhà trường và các cấp quản lý trong trường đại học, giúp cho người quản lý kịp thời phát hiện nhân tố tích cực để biểu dương nhân rộng và có các biện pháp xử lý kỷ luật cần thiết đối với những hành vi vi phạm Trên cơ sở đó, đặt

ra những yêu cầu đối với quản lý hoạt động thanh tra nội bộ Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ với việc thực hiện tốt các chức năng lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt động thanh tra nội bộ, qua đó có những điều chỉnh hoạt động thanh tra nội bộ, đề xuất phương hướng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra nội bộ trong trường đại học đáp ứng yêu cầu quản lý trường đại học trong bối cảnh hiện nay

1.2 Thực tiễn hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay

Những năm qua các trường đại học trực thuộc phối hợp cùng với Bộ Giáo dục Đào tạo đã làm tốt hoạt động thanh tra trong các trường đại học, thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp

vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý hoạt động thanh tra và đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác thanh tra cũng như đội ngũ cộng tác viên thanh tra về: Vai trò của thanh tra giáo dục đối với việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; giải quyết khiếu nại, giải quyết tố cáo trong cơ sở giáo dục đại học hiện nay; xử lý đơn thư và tiếp công dân trong các trường đại học; thanh tra, kiểm tra chuyên đề về công tác tuyển sinh, đào tạo và các điều kiện đảm bảo chất lượng trong các trường đại học; xử lý sau thanh tra trong các trường đại học; nghiệp vụ thanh tra, giám sát đào tạo và thanh tra, giám sát các kỳ thi trong các trường đại học

Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đã đạt được, thời gian qua hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đã bộc lộ những tồn tại hạn chế cần khắc phục Việc thực hiện nhiệm vụ thanh tra vẫn còn có những khó khăn, đó là sai phạm trong lĩnh vực giáo dục

nảy sinh đa dạng, phức tạp trong khi chế tài xử lý còn thiếu, yếu, không đủ sức răn đe; việc thực hiện kết luận thanh tra còn chậm, không triệt để, việc phối hợp trong hoạt động thanh tra giữa Thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo với thanh tra các trường đại học còn hạn chế; đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra ở một số trường đại học còn thiếu; việc xây dựng kế hoạch thanh tra còn dàn trải, hiệu quả hoạt động thanh tra chưa cao Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo còn bộc lộ nhiều hạn chế, như: công tác quản lý hoạt động thanh tra nội bộ còn chưa thật sự khoa học, mục tiêu, chương trình, nội dung hoạt động thanh tra chưa được toàn diện, chưa linh hoạt, việc kiểm tra, giám sát còn lỏng lẻo, thiếu kế hoạch cụ thể, giám sát chưa thường xuyên Việc phân cấp, giao quyền tự chủ cho các trường đại học thời gian qua đã xuất hiện một số trường hợp chấp hành chưa nghiêm kỷ cương pháp luật, dẫn tới nhiều vi phạm như: xác định chỉ tiêu không đúng với thực tế; thực hiện liên kết đào tạo chưa đúng quy định Công tác kiểm định chất lượng giáo dục đại học chậm được triển khai; hoạt động thanh tra, kiểm tra chưa phát huy được hiệu quả, chưa trở thành công cụ quan trọng của quản lý nhà nước về giáo dục đại học Kinh nghiệm quản lý hoạt động thanh tra nội bộ còn hạn chế

Xuất phát từ các lý do trên, đề tài “Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ

trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo” được lựa chọn

nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục và tự chủ đại học hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về thanh tra nội bộ và quản

lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục

và Đào tạo, luận án đề xuất biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, qua đó góp phần

nâng cao chất lượng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và tự chủ đại học hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động thanh tra nội bộ trong các

trường đại học

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong

các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trong bối cảnh hiện nay

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo là một nội dung quan trọng của quản lý trường đại học Qua công thanh tra giúp phát huy dân chủ, tăng cường pháp chế, phát hiện và xử lý những biểu hiện quan liêu, tham nhũng lãng phí và những hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động quản lý Tuy nhiên, thời gian qua việc quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo còn bộc lộ những hạn chế trong việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động thanh tra, dẫn đến chưa đảm bảo được chất lượng hoạt động thanh tra và chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đang đặt ra cho hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học hiện nay Vì vậy, nếu vận dụng các chức năng quản lý để quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học thông qua việc đề xuất các biện pháp đảm bảo tính đồng bộ, tính thực tiễn và tính khả thi sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục và tự chủ đại học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong

các trường đại học

5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ trong các

trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các

trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và tự chủ đại học trong bối cảnh hiện nay

5.4 Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý hoạt động TTNB

trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

Luận án xác định chủ thể chính thực hiện các biện pháp quản lý hoạt

động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo là Hiệu trưởng trường đại học, Trưởng Phòng/Ban Thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo

6.2 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong đó tập trung ở 10

trường đại học trực thuộc ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam Trong đó, miền Bắc

gồm 4 trường: 1) Đại học Thái Nguyên, 2) Trường Đại học Hà Nội, 3) Trường

Đại học Ngoại Thương, 4) Trường Đại học Tây Bắc Miền Trung gồm 2

trường: 1) Trường Đại học Vinh và 2) Đại học Huế Miền Nam gồm 4 trường:

1) Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, 2) Trường Đại học Đà Lạt, 3) Trường Đại học Tây Nguyên và 4) Trường Đại học Đồng Tháp

6.3 Giới hạn về khách thể khảo sát

Đề tài khảo sát 520 khách thể gồm: Hiệu trường trường đại học, cán bộ quản lý phòng/ban thanh tra nội bộ trường đại học, cán bộ chuyên trách, cộng tác viên thanh tra nội bộ và giảng viên, nhân viên tại 10 trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo

7 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Cách tiếp cận

7.1.1 Tiếp cận hệ thống

Xuất phát từ mục đích, yêu cầu của hoạt động thanh tra nội bộ trong trường đại học, quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học là một nội dung trong quá trình quản lý trường đại học, do đó trong quá trình nghiên cứu, luận án đã xác định hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ là một bộ phận của quản lý nhà trường Tiếp cận hệ thống giúp luận án lựa chọn các thành tố chủ yếu và xác định được mối quan

hệ biện chứng giữa các yếu tố cấu thành

7.1.2 Tiếp cận chức năng

Vận dụng các chức năng quản lý (gồm bốn chức năng cơ bản là: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra) vào quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học Tiếp cận chức năng giúp cho luận án xác định được hướng nghiên cứu và đi sâu vào các chức năng trong quản lý hoạt động thanh tra nội

bộ Tuy nhiên luận án đã vận dụng, khai thác các góc độ của chức năng quản lý gắn với những vấn đề thực tiễn xảy ra trong quá trình tiến hành hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo

7.1.3 Tiếp cận thực tiễn

Hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học phải thể hiện được năng lực thực tiễn của người cán bộ làm công tác thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong mọi hoạt động thanh tra trong nhà trường Người cán bộ làm công tác thanh tra nội bộ phải nắm vững được vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ

và mục tiêu của hoạt động thanh tra nội bộ, biết vận dụng các mô hình kiểm soát nội bộ mới (như mô hình kiểm soát nội bộ theo khung COSO, mô hình kiểm soát rủi ro tích hợp IRM ), biết ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin sẽ giúp đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ thực hiện tốt hơn chức năng nhiệm vụ của mình trong hoạt động thanh tra tại các trường đại học

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Gồm các phương pháp cụ thể: Hồi cứu tư liệu, đọc, phân tích, tổng hợp,

so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa, tóm tắt và trích dẫn các tài liệu ở trong nước và nước ngoài có liên quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở

lý luận của luận án Các khái niệm công cụ và khung lý luận về thanh tra nội

bộ và quản lý thanh tra nội bộ trong các trường đại học, tạo cơ sở để thiết kế công cụ khảo sát và định hướng tổ chức khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trong bối cảnh hiện nay

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Mục đích: nhằm phát hiện và đánh giá chính xác thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, qua đó đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp Luận án sử dụng và phối hợp các phương pháp cụ thể như : điều tra bằng phiếu hỏi kết hợp với gặp gỡ và phỏng vấn (trao đổi các vấn đề liên quan đến nội dung khảo sát), quan sát, sử dụng phương pháp chuyên gia, phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm (kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, đồng thời xem xét những kết quả đã có trong thực tiễn để rút ra những kết luận mới)

7.2.3 Nhóm phương pháp xử lý thông tin

Trên cơ sở phân tích, xử lí số liệu, sử dụng các phương pháp so sánh, chọn lọc và tổng hợp để đưa ra các luận điểm của luận án có tính khái quát cao Việc xử lí số liệu thực hiện bởi các công thức toán thống kê như tính trung bình cộng, số trung vị, xếp thứ bậc, hệ số tương quan thứ bậc Spearman

để định lượng kết quả nghiên cứu

7.2.4 Phương pháp thử nghiệm

Phương pháp được sử dụng để tiến hành thử nghiệm biện pháp quản lý

đề xuất nhằm xác định tính khoa học, tính khả thi, tính hiệu quả của các biện

pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc

Bộ Giáo dục và Đào tạo, qua đó khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học đã trình bày

8 Luận điểm cần bảo vệ

8.1 Hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ

trong các trường đại học được xem như là một công cụ sắc bén của quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục đại học, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục và tự chủ đại học hiện nay Trong các trường đại học, thanh tra nội bộ như là một kênh thông tin quan trọng, tin cậy cho hiệu trưởng

và các cấp quản lý trong trường đại học, giúp cho người quản lý trường đại học kịp thời phát hiện nhân tố tích cực để biểu dương nhân rộng và có các biện pháp xử lý kỷ luật cần thiết đối với những hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm nội quy, quy chế của nhà trường đại học

8.2 Tuy nhiên, hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh

tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trong những năm vừa qua còn bộc lộ nhiều hạn chế trong việc chỉ đạo, tổ chức xây dựng nội dung, quy trình, đánh giá và phối hợp thực hiện các khâu của hoạt động thanh tra nội bộ nên có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trước đòi hỏi của bối cảnh đổi mới giáo dục và tự chủ đại học

8.3 Thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội

bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ khắc phục được những hạn chế và nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra nội bộ cũng như chất lượng giáo dục đại học trong bối cảnh hiện nay

9 Đóng góp mới của đề tài

Đề tài góp phần bổ sung và làm phong phú thêm lí luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học nói chung, các trường đại học

trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo nói riêng trong bối cảnh đổi mới giáo dục

và tự chủ đại học hiện nay

Phát hiện và làm sáng tỏ thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo Thông qua các thông tin khảo sát và phân tích số liệu cùng những phản ánh sâu sắc về thực trạng làm cơ sở đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo

Đề xuất và khẳng định hiệu quả các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay Trên cơ sở đó các trường đại học có cơ

sở định hướng cải tiến, đổi mới phương pháp quản lý hoạt động thanh tra nội

bộ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra nội bộ, qua đó góp phần làm tốt công tác quản lý trong các trường đại học trong bối cảnh hiện nay

10 Cấu trúc của luận án

Luận án ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị gồm có 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các

trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các

trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các

trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH

ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong các cơ quan hành chính Nhà nước

1.1.1.1 Trên thế giới

Giáo sư Jon S.T Quah [75]- chuyên gia về tham nhũng và quản trị công

hàng đầu thế giới, trong Sổ tay về tham nhũng chính trị do nhà xuất bản Transaction (Mỹ) xuất bản 2002, đã có bài viết “Kinh nghiệm chống tham

nhũng của Singapore”, tác giả đã khái quát vấn đề tham nhũng là vấn nạn

chung của các quốc gia, gây tiêu cực đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế -

xã hội, bởi vậy, chống tham nhũng được xem là một cuộc chiến không khoan nhượng đối với mỗi quốc gia Chính vì vậy các quốc gia trên thế giới đều coi tham nhũng là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, nhiều cách thức phòng chống tham nhũng nhằm đem lại hiệu quả đã được đưa ra Trong số các quốc gia thành công trong cuộc chiến phòng chống tham nhũng theo chỉ số nhận thức tham nhũng của Tổ chức Minh bạch thế giới thì Singapore đứng ở vị trí thứ 7

và là quốc gia đứng đầu Châu Á về phòng chống tham nhũng và chỉ số minh bạch thế giới

Có được thành công này, trước tiên Singapore được kế thừa một hệ thống làm việc thông suốt từ chính phủ Anh trước đây Sau khi rời Singapore, người Anh đã để lại một hệ thống làm việc, bộ máy luật pháp hợp lý, dịch vụ công đang vận hành thông suốt và cơ quan tư pháp làm việc trung thực, hiệu

quả Thứ hai, khi người Anh rời đi, các nhà lãnh đạo tiên phong của Singapore đã quyết tâm giữ gìn hệ thống làm việc trong sạch này Thứ ba, với

ý chí chính trị mạnh mẽ, Singapore đã thể chế hoá một khuôn khổ chống tham nhũng toàn diện và mạnh mẽ bao gồm các luật, thực thi, dịch vụ công và tiếp

cận công cộng, trong đó nhấn mạnh đến vai trò hoạt động thanh tra, kiểm tra

trong lĩnh vực dịch vụ công Singapore đã ban hành Đạo luật Ngăn chặn

Tham nhũng (PCA) Ở Singapore bất kỳ một sự giàu có nào không được giải trình hợp lý với các nguồn thu nhập được kê khai sẽ bị điều tra và có thể bị

tịch thu Thứ tư, Singapore đã luôn nỗ lực chạy đua với thời gian để phát triển

một xã hội với nền văn hóa nói không với tham nhũng và yêu cầu về một hệ thống hành chính trong sạch

Power (1997) [77], với nghiên cứu “The audit society: Rituals of

verfication - Xã hội kiểm toán: nghi thức của sự kiểm tra” do nhà xuất bản

Đại học Oxford ấn hành, đã quan sát thấy việc kiểm soát nội bộ đã trở thành một đối tượng điều tiết quan trọng và một cơ chế giải trình cơ bản mới Qua nghiên cứu, tác giả cũng chỉ ra tại sao cần có kiểm toán xã hội, bởi trước hết trong xã hội có kiểm toán sẽ góp phần tăng cường nhận thức và năng lực quản

lý của nhà nước và cơ các cơ quan chức năng đối với việc chấp hành pháp luật của đơn vị được kiểm toán Qua kiểm toán sẽ chỉ ra mức độ tuân thủ các chế độ, chính sách hiện hành của đơn vị được kiểm toán, phát hiện được những tồn tại trong việc thực hiện các qui định, đồng thời cũng thấy rõ những hạn chế, bất cập của các văn bản pháp luật liên quan đến trách nhiệm xã hội của đơn vị Trên cơ sở những tồn tại, bất cập đã phát hiện được, kiến nghị những biện pháp cụ thể đến các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết những tồn tại bất cập được kiểm toán nêu ra

Ali Muhammed (2000) [67], trong bài viết “Xóa bỏ tham nhũng: Kinh

nghiệm của Singapore” tại Hội thảo kinh nghiệm quốc tế về Quản trị tốt và

chống tham nhũng tổ chức Bangkok, Thái Lan Qua bài viết tác giả cho thấy, Singapore đã luôn nỗ lực chạy đua với thời gian để phát triển một xã hội với nền văn hóa nói không với tham nhũng Singapore đặt kỳ vọng và yêu cầu về một hệ thống hành chính trong sạch Họ không tha thứ, không chấp nhận hiện

tượng bôi trơn xã hội để đạt được mục đích trong công việc Khi đối mặt với những hành vi tham nhũng, người dân Singapore luôn sẵn sàng đứng ra tố cáo Họ tin tưởng rằng bất cứ ai vi phạm luật pháp cũng sẽ bị trừng phạt nghiêm minh Chính phủ không chấp nhận sự che đậy, dù quan chức vi phạm

có chức vụ lớn đến đâu đi nữa Singapore đã thể chế hoá một khuôn khổ chống tham nhũng toàn diện và mạnh mẽ bao gồm các luật, thực thi, dịch vụ công và tiếp cận công cộng Với Singapore bất kỳ một sự giàu có nào không được giải trình hợp lý với các nguồn thu nhập được kê khai sẽ bị điều tra và

có thể bị tịch thu Từ đó, tác giả nhấn mạnh đến ý chí chính trị mạnh mẽ của Singapore trong cuộc chiến phòng chống tham nhũng và xây dựng một xã hội minh bạch, tất cả vì người dân

Thomas Chan (2002) [80], tại hội thảo khoa học: Nghiên cứu về Ủy ban

độc lập chống tham nhũng (ICAC) Hồng Kông, đã cho thấy vào những thập

kỷ giữa của thế kỷ XX, tham nhũng đã trở thành vấn nạn ở Hồng Kông ở cả khu vực tư nhân lẫn dịch vụ công Người dân Hồng Kông lúc đó đã coi tham nhũng như một phần của cuộc sống Tình trạng tham nhũng tại các cơ quan thực thi pháp luật và khu vực dịch vụ công diễn ra công khai như trong lực lượng cảnh sát, tham nhũng được xem là một lĩnh vực kinh doanh được vận hành bởi các thế lực có tổ chức nhằm thu lượm những đồng tiền bất chính thông qua việc che đậy những hoạt động bất hợp pháp Tuy nhiên, với quyết tâm của toàn thể nhân dân và chính quyền mới, Hồng Kông đã thành công trong việc chống tham nhũng Năm 1974, Ủy ban độc lập phòng, chống tham nhũng tại Hồng Kông được thành lập gọi tắt là ICAC ICAC đã quyết định tập trung vào 3 yếu tố trong cuộc chiến phòng, chống tham nhũng là điều tra, phòng ngừa và giáo dục Và Hồng Kông đã thành công trong cuộc chiến chống tham nhũng của mình Đây được xem là những bài học bổ ích cho các quốc gia trên thế giới về phòng chống tham nhũng, lãng phí

Braiotta (2010) và cộng sự [68], với bài viết “The audit committee

handbook - Cẩm nang ủy ban kiểm toán” đã cho rằng có rất nhiều cách

nghiên cứu việc công khai và minh bạch về kiểm soát nội bộ trong các công

ty, tổ chức Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này đã điều tra nhu cầu, cũng như các thiết kế và hiệu quả của các yêu cầu công bố thông tin kiểm soát nội

bộ Động lực đằng sau các yêu cầu này là sự hạn chế, thiếu sót của tổ chức làm cho nó hiển hiện công khai rằng các thực hành tốt về rủi ro và kiểm soát nội bộ không tồn tại ở tất cả các tổ chức Để quản lý một tổ chức tốt thì việc kiểm toán nội bộ được xem như một công cụ hữu hiệu giúp cho nhà quản lý thực hiện công việc quản lý của mình một cách hiệu quả

1.1.1.2 Ở Việt Nam

Nguyễn Huy Hoàng (2016) [27] trong công trình nghiên cứu về “Đổi

mới tổ chức, hoạt động thanh tra ở Việt Nam hiện nay”, tác giả đã đánh giá

cao vai trò của cơ quan thanh tra trong suốt 70 năm thành lập và phát triển kể

từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thanh lập Ban Thanh tra đặc biệt, tiền thân của ngành thanh tra Việt Nam đang phát triển theo hướng chính quy, hiện đại, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra hiện nay Với những đóng góp đáng

kể trong việc nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước, lực lượng thanh tra góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích chính đáng của công dân, cơ quan, tổ chức Cơ sở pháp lý cho quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của lực lượng thanh tra là Luật Thanh tra 2010, văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh toàn diện về tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra Qua đó, tác giả nhấn mạnh việc tìm ra mô hình thanh tra tiến bộ, phù hợp với điều kiện mới là việc làm của bộ máy nhà nước, đặc biệt là của hệ thống cơ quan hành pháp

Phan Văn Sáu (2016) [65], qua bài viết “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả

hoạt động thanh tra đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới” cho thấy

trong những năm qua Thanh tra Chính phủ và các cơ quan thanh tra đã tích cực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong công tác để đạt được mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ của hoạt động thanh tra trong tình hình mới Thanh tra

Chính phủ và các cơ quan thanh tra tăng cường chỉ đạo hoạt động thanh tra theo hướng tập trung thanh tra trách nhiệm trong công tác quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội và trách nhiệm trong hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng của các bộ, ngành, địa phương, các

cơ quan, tổ chức, đơn vị, nhất là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước

Tuy nhiên, thời gian qua tình hình vi phạm pháp luật, tiêu cực, tham nhũng trong xã hội vẫn còn diễn ra, nhiều vấn đề bức xúc trong xã hội chưa được phát hiện, xử lý, giải quyết kịp thời Vì vậy, để làm tốt nhiệm vụ hoạt động thanh tra, tác giả đã đề xuất 6 giải pháp cơ bản giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, trong đó chú trọng tăng cường chỉ đạo định hướng đối với hoạt động thanh tra, thường xuyên nắm chắc tình hình để xây dựng kế hoạch thanh tra trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời tiến hành thanh tra đột xuất, thanh tra lại khi phát hiện dấu hiệu vi phạm Quan tâm nâng cao chất lượng, năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức thanh tra, thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức thanh tra

Lê Đoàn Minh Đức, Hà Hữu Phước, Nguyễn Cao Ngọc Thảo (2016)

[18], “Khảo sát hệ thống kiểm soát nội bộ tại các cơ quan hành chính”, qua

nghiên cứu các tác giả tập trung vào khối các cơ quan hành chính trực thuộc UBND các cấp, thực hiện chức năng tham mưu giúp việc cho UBND Nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động của các cơ quan này là từ ngân sách nhà nước cấp Nhà nước điều hành thông qua các văn bản và công tác kiểm tra giám sát

để đảm bảo mục tiêu là các cơ quan hoàn thành nhiệm vụ, chấp hành tốt các quy định về quản lý, bảo vệ tài sản nhà nước Đồng thời, qua nghiên cứu các tác giả cũng đưa ra những nội dung khái quát nhằm nhận diện và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ tại cơ quan hành chính hiện nay, nêu ra những ưu điểm, hạn chế còn tồn tại trong việc kiểm soát nội bộ tại các cơ quan hành chính nhà nước, qua đó kiến nghị những giải pháp mang tính định hướng góp

phần làm cho công tác kiểm soát nội bộ trong các cơ quan hành chính hiện nay hoạt động hiệu quả, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Nguyễn Nhật Khanh (2018) [34] với nghiên cứu về “Sự thống nhất,

đồng bộ, phù hợp của Luật Thanh tra năm 2010 với Hiến pháp năm 2013 và các đạo luật có liên quan” đã nêu kết quả đạt được của ngành Thanh tra trong

thời gian qua, tác giả đã đưa ra một số điểm cần hoàn thiện để bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Thanh tra với Hiến pháp năm 2013 và các đạo luật có liên quan Tác giả đề xuất về việc bổ sung qui định trong Luật Cán bộ, Công chức điều khoản giải thích rõ thuật ngữ “Thanh tra công vụ”, ghi nhận rõ giới hạn thanh tra hành chính về công vụ và thanh tra chuyên ngành về công vụ để tránh sự chồng chéo trong việc thực hiện hoạt động thanh tra công vụ của các chủ thể có thẩm quyền Đồng thời đề xuất bổ sung các qui định cụ thể hướng dẫn việc xử lý đối với các đối tượng thanh tra, cơ quan, tổ chức, cá nhân trong trường hợp không thực hiện yêu cầu, kết luận, quyết định xử lý về thanh tra

để có cơ sở pháp lý rõ ràng khi xử lý các trường hợp này trên thực tế Theo

đó, các nhà làm luật cần căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi không thực hiện yêu cầu, kết luận, quyết định xử lý về thanh tra để qui định hành vi vi phạm và các chế tài cụ thể

Võ Tấn Đào, Hồ Quang Chánh (2017) [16] trong nghiên cứu về “Thời

hạn thanh tra theo Luật Thanh tra 2010” nêu cụ thể thực tiễn áp dụng pháp

luật về thời hạn thanh tra vẫn còn nhiều vướng mắc xuất phát từ qui định của pháp luật còn thiếu rõ ràng và đồng bộ Các tác giả đã phân tích các qui định của Luật Thanh tra năm 2010 về thời hạn thanh tra, đồng thời chỉ ra những tồn tại, bất cập trong qui định pháp luật cũng như thực tiễn thực hiện qui định này,

từ đó đề xuất kiến nghị hoàn thiện qui định việc kéo dài thời hạn thanh tra có thể căn cứ vào tính chất của vụ việc là phức tạp hay không hoặc ở khu vực, địa hình xa xôi, hiểm trở… để bảo đảm sự linh hoạt của cơ quan thực hiện chức năng thanh tra khi quyết định kéo dài thời hạn thanh tra và góp phẩn thúc đẩy việc áp dụng pháp luật gắn liền với cuộc sống Các đề xuất khác liên quan đến

thời hạn thanh tra như: căn cứ kéo dài thời hạn thanh tra, cách tính thời hạn thanh tra cần rõ ràng và thống nhất hơn trong các qui định Luật Thanh tra năm

2010 và Nghị định số 07/2012/NĐ-CP của chính phủ

Đậu Công Hiệp, Thái Thu Trang (2018) [24], với nghiên cứu “Vai trò

của thanh tra trong kiểm soát quyền lực đối với hệ thống cơ quan hành chính

ở một số nước trên thế giới”, các tác giả đã đưa ra nhận định về vấn đề lạm

quyền trong các cơ quan hành chính nhà nước, bởi lẽ, theo các tác giả thì xuất phát từ vai trò của cơ quan hành chính là đưa pháp luật vào cuộc sống, hệ thống cơ quan này tác động trực tiếp đến đời sống của người dân hàng ngày, hàng giờ Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi xã hội ngày càng phát triển thì vấn đề quản lý xã hội ngày càng trở nên phức tạp, người dân không dễ gì nắm bắt được hết các thủ tục hành chính thì vấn đề lạm quyền của cơ quan hành chính lại càng dễ xảy ra Do vậy, bên cạnh việc kiểm soát cơ quan hành chính theo cách truyền thống như phân định rạch ròi các nhánh quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp, các cơ quan trong các nhánh quyền lực này có khả năng kiềm chế, đối trọng nhau qua đó kiểm soát được quyền lực của cơ quan hành chính Đồng thời, quan nghiên cứu, các tác giả cũng đề xuất một số giải pháp cho việc nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra trong kiểm soát quyền lực đối với hệ thống cơ quan hành chính nhà nước, như: 1) Phải đảm bảo tính độc lập cho cơ quan thanh tra; 2) Cần phải đảm bảo sự minh bạch trong hoạt động thanh tra; 3) Thanh tra viên phải đảm bảo về trình độ chuyên môn và có đội ngũ giúp việc để hỗ trợ công việc; 4) Đảm bảo cơ sở pháp lý để hoạt động thanh tra có hiệu lực

Tác giả Vũ Ngọc Giao [19], trong bài viết“Tầm quan trọng và vai trò

của hoạt động thanh tra trong tư tưởng Hồ Chí Minh”, đã trích lời của cố

Thủ tướng Phạm Văn Đồng tại Hội nghị thanh tra toàn quốc ngày 24/3/1972 khẳng định vai trò của cơ quan thanh tra trong quá trình quản lý: “Vị trí và tầm quan trọng, tác dụng của hoạt động thanh tra là ở chỗ nó phải phát hiện cho mình những cái mà mình cần biết, nó thường xuyên là tai mắt của mình,

nó biết nhìn, biết thấy, biết phát hiện và biết chỉ cho mình những cái mà mình cần biết Cho nên hôm nay tôi nói với các đồng chí điểm này để các đồng chí chú ý Các đồng chí không coi trọng thanh tra tức là tước một cái vũ khí cần thiết của người lãnh đạo, không tài gì mình thấy hết đâu”

Phan Thị Thanh (2017) [50] trong bài viết về “Mô hình thanh tra hành

chính của nước Trung Quốc, Hàn Quốc, Ai Cập” đã khái quát về cơ chế tổ

chức thực hiện giám sát để đạt hiệu quả cao, hiệu lực quản lý, chống các hiện tượng tham nhũng, tiêu cực của đội ngũ công chức, thông qua việc thành lập

cơ quan thanh tra, giám sát hành chính để kiểm soát hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước Thanh tra, giám sát hành chính ở mỗi nước có tên gọi khác nhau: Trung Quốc gọi là Bộ giám sát hành chính; Hàn Quốc - Ban thanh tra và kiểm toán; Ai Cập - cơ quan Giám sát hành chính Pháp luật hầu hết của các quốc gia trên qui định người đứng đầu cơ quan Thanh tra, giám sát hành chính tương đương với hàm Bộ trưởng Tại Hàn Quốc, Chủ tịch Ban thanh tra và kiểm toán tương đương với hàm Phó Thủ tướng; Thanh tra viên

là những người có năng lực, kiến thức và hiểu biết về pháp luật và thường được tuyển dụng từ những công chức có thâm niên trong các cơ quan nhà nước, các cơ quan Tư pháp, nhất là tại Toà án

Ngô Thu Trang (2017) [52] với bài viết “Kinh nghiệm quốc tế về giám

sát hành chính của Trung Quốc”, qua nghiên cứu tác giả đã đưa ra những

kinh nghiệm quốc tế về giám sát hành chính của Trung Quốc Đó là cơ quan

có thẩm quyền giám sát các cơ quan hành chính nhà nước, công chức nhà nước trong việc thực hiện mệnh lệnh, chỉ thị của Chính phủ, việc thực hiện pháp luật, thụ lý các khiếu nại, tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật của

cơ quan quản lý hành chính nhà nước, hành vi vi phạm kỷ luật của công chức nhà nước và viên chức khác mà cơ quan hành chính nhà nước bổ nhiệm; tiếp nhận, giải quyết khiếu nại của công chức, viên chức đối với quyết định xử lý

kỷ luật mà họ cho rằng không thỏa đáng Cơ quan giám sát, giám sát viên làm

trái, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân và tổ chức phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, gây thiệt hại thì phải bồi thường theo luật định

Nguyễn Thị Hải Yến (2015) [64] với đề tài: “Hoạt động thanh tra

chuyên ngành của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành” bàn về hoạt động thanh tra ở Mỹ Thanh tra là hoạt động thường

xuyên của Chính phủ ở Mỹ Ở nước Mỹ, người đứng đầu tổ chức thanh tra giám sát chịu trách nhiệm kiểm tra như tổng kiểm toán mọi hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức quân đội, các nhà thầu quân đội để đảm bảo rằng hoạt động của các tổ chức này công khai, minh bạch, tuân thủ luật pháp, để phát hiện ra tham nhũng, tham ô, gian lận trong hoạt động của các tổ chức này Nghiên cứu đã cho thấy ở Mỹ, có nhiều cơ quan thanh tra, giám sát chung tại các bang và tiểu bang Ở cấp liên bang, có 73 cơ quan thanh tra, giám sát chung, đây là sự gia tăng đáng kể từ 12 cơ quan được thành lập bởi đạo luật Giám sát chung vào năm 1978 Đạo luật Thanh tra, giám sát chung năm 2008 (The Inspector General Reform Act of 2008) sửa đổi đạo luật năm 1978 trong

đó đã tăng cường quyền lực và thiết lập Hội đồng Thanh tra, Giám sát chung

về tính liêm chính và tính hiệu quả Các giám sát viên đứng đầu các cơ quan thường được bổ nhiệm bởi Tổng Thống được Thượng viện chuẩn y

Tác giả Trịnh Văn Vinh (2016) [63] trong nghiên cứu về “Hệ thống

kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ theo luật kế toán năm 2015”, đã rà lại

các quan điểm về kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ Theo tác giả, hiện nay, có rất nhiều quan điểm về hệ thống kiểm soát nội bộ Các quan điểm về

hệ thống kiểm soát nội bộ của Liên đoàn kế toán Quốc tế (IFAC) và quan điểm của Ủy ban các tổ chức tài trợ (COSO) cũng có sự khác nhau do yêu cầu

và góc độ nhìn nhận khác nhau Tuy nhiên, theo quan điểm chung được thừa nhận rộng rãi nhất hiện nay thì hệ thống kiểm soát nội bộ là toàn bộ các chính sách, những qui định, các thủ tục kiểm soát, các bước công việc do lãnh đạo đơn vị xây dựng và áp dụng nhằm quản lý và điều hành hoạt động của đơn vị đạt kết quả Hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm vào 3 vấn đề lớn, đó là: Tuân

thủ luật pháp và qui định; Đảm bảo mục tiêu của hoạt động (hiệu quả hoạt động và hiệu năng quản lý); Đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính Việc tổng hợp kết quả kiểm soát, phân tích, đánh giá và điều chỉnh các chính sách, qui định, thủ tục kiểm soát sau hoạt động kiểm soát để có được những kinh nghiệm, những điều chỉnh kịp thời cho những thủ tục kiểm soát tiếp theo, đem lại kết quả kiểm soát cao hơn, hiệu lực hơn, đúng với mục tiêu, mong muốn và yêu cầu đặt ra là một trong những yếu tố cấu thành của hệ thống kiểm soát nội bộ hiện đại ngày nay

1.1.2 Các nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong trường đại học

1.1.2.1 Trên thế giới

Tác giả Brian Fidler (2000) [70], trong cuốn “Educational Management

Administration & Leadership - Quản lý giáo dục và lãnh đạo” do nhà xuất

bản SAGE (Los Angeles - Mỹ) phát hành năm 2000 có bài viết “Improving

Schools and Inspection: The Self-Inspecting School - Cải thiện trường học và kiểm tra: Trường tự kiểm tra” đã đưa ra các nhận định về sự cần thiết phải cải

thiện môi trường trường học, trong đó có cải thiện công tác kiểm tra và tự kiểm tra trong trường học Để cải thiện được môi trường trường học tốt hơn thì hoạt động thanh tra, kiểm tra trong trường học và quản lý hoạt động thanh tra, kiểm tra trường học cần được chú trọng Trong đó tự kiểm tra (hay kiểm tra nội bộ) là phương pháp hữu hiệu nhằm phát hiện những tồn tại, hạn chế, tiêu cực trong trường học, qua đó đưa ra những biện pháp quản lý phù hợp giúp cải thiện môi trường trường học tốt hơn

Tập thể các nhà nghiên cứu thuộc Trường đại học St Andrews, Scotland

trong bài giới thiệu về “School /Unit Self-Inspection - Tự kiểm tra trường học/

đơn vị” [83] đã đưa ra các đánh giá về vị trí, vai trò của thanh tra nội bộ theo

qui định của Trường Đại học St Andrews với mục đích tự thanh tra, kiểm tra tập trung vào việc mỗi trường/ phòng ban, đơn vị trực thuộc, đánh giá các tiêu

chuẩn đã được xác định trước để đảm bảo tuân thủ pháp luật, công nhận kết quả thực hiện và có biện pháp khắc phục khi cần thiết Các đơn vị phải thường xuyên tiến hành các hoạt động thanh tra nội bộ về an toàn như là một phần của các thủ tục bình thường Việc thanh tra chính thức không nhằm thay thế cho việc kiểm tra thường xuyên này Một chức năng của thanh tra chính thức là để giám sát và kiểm tra việc tiến hành các hoạt động thanh tra thường xuyên một cách cụ thể hơn Quá trình tiến hành thanh tra thanh tra cố gắng phát hiện ra nguyên nhân gốc rễ của bất kỳ thiếu sót, hạn chế và, nếu có thể, nên đưa ra các khuyến cáo tích cực trong báo cáo để giải quyết các vấn đề cơ bản cũng như các dấu hiệu của chúng Qua thanh tra ghi nhận những việc đã làm được và những hạn chế, thiếu sót được phát hiện); kiến nghị cho hành động khắc phục hậu quả; trách nhiệm cá nhân trong thực hiện các biện pháp khắc phục cụ thể

Tập thể các nhà nghiên cứu Sotiria Grek, Martin Lawn, Jenny Ozga và

Christina Segerholm [79] trong cuốn Comparative Education - Giáo dục so

sánh có bài viết “Governing by inspection? European inspectorates and the creation of a European education policy space - Quản lý bằng phương thức kiểm tra? Cơ quan thanh tra châu Âu và việc tạo lập không gian chính sách giáo dục châu Âu Bài viết tập trung nghiên cứu về thanh tra được coi như

quản trị trong ba hệ thống thanh tra châu Âu (Thanh tra Quốc hội; Thanh tra, kiểm tra, giám sát hành chính; Thanh tra chuyên ngành) Các dữ liệu được trình bày ở đây thu hút sự chú ý của các hoạt động liên kết chưa được nghiên cứu của các cơ quan thanh tra Châu Âu và các thực tiễn phát triển của họ về học tập chính sách và trao đổi, và nhấn mạnh tầm quan trọng của chúng như

là đóng góp cho một phạm vi chính sách giáo dục châu Âu đang nổi lên (EEPS) Các tác giả đã có cách tiếp cận dưới góc nhìn coi thanh tra là một tập hợp các thực tiễn quản lý, kết nối với thay đổi các hình thức quản lý và sự phát triển của mạng lưới các mối quan hệ và luồng dữ liệu trên khắp châu Âu Các so sánh được phản ánh trong các mối quan hệ với châu Âu của thanh tra

ở Scotland, Thụy Điển và Anh Quốc, dựa trên khái niệm của Jacobsson về cách quản lý suy xét và điều chỉnh như là một phương sách khung

Nhà nghiên cứu Henk Blok (2011) [73], Viện Kohnstamm, Trường Đại

học Amsterdam với đề tài nghiên cứu “Inspection of Home Education in

European Countries - Thanh tra đối với hoạt động giáo dục tại nhà ở một số nước châu Âu” năm 2011, tập trung vào cách thức cơ quan thanh tra giám sát

hoặc kiểm tra chất lượng giáo dục tại gia ở một số nước châu Âu Ở các nước này, giáo dục tại gia là một biện pháp thay thế khả thi cho việc học hành ở trường Qua việc nghiên cứu và so sánh các qui định thanh tra ở 14 nước châu

Âu, tác giả đã phát hiện sự khác biệt đáng kể được tìm thấy giữa các quốc gia liên quan đến các chức năng, phương pháp và kết quả của hoạt động thanh tra Tuy nhiên có một điểm chung là hầu hết các nước không có dữ liệu về hiệu quả hoạt động thanh tra Qua đó khuyến nghị các chính phủ kiểm tra các quy trình thanh tra đối với hình thức giáo dục tại nhà bằng các tiêu chí như minh bạch, nhất quán và hiệu quả

Joe Christopher (2014) [76], trên chuyên mục Quản lý giáo dục & lãnh

đạo, đã có bài viết: Internal audit: Does it enhance governance in the Australian public university sector? (Kiểm toán nội bộ: Liệu nó có tăng cường quản trị trong khu vực trường đại học công lập Úc?) do tạp chí SAGE

(Mỹ), xuất bản ngày 21 tháng 10 năm 2014 Qua nghiên cứu tác giả đã cho thấy kiểm toán nội bộ là một quy trình kiểm soát trong nội bộ cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, và quy trình này đã phát huy hiệu quả trong các trường đại học công lập tại Úc Nghiên cứu của tác giả dựa trên phân tích những tài liệu hướng dẫn thực hành tốt nhất để phát triển khung đánh giá kiểm toán nội bộ, một công

cụ khảo sát được phát triển từ khuôn khổ kiểm soát ban đầu và được sử dụng làm cơ sở để kiểm tra xem kiểm toán nội bộ có được cấu trúc để tăng cường quản trị trong các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hay không? Kết quả cho thấy phần lớn các chức năng kiểm toán nội bộ của trường đại học đang hoạt động dưới sự sắp xếp cấu trúc và chức năng linh hoạt để đạt được vai trò lý thuyết

và thực tiễn của kiểm toán nội bộ trong việc tăng cường quản trị trong các trường đại học

Tác giả Lonphanh Phaodavanh (2013) [38], trong nghiên cứu về “Quản

lý hoạt động thanh tra đào tạo ở Trường cao đẳng kỹ thuật trên địa bàn thủ

đô Viêng chăn nước CHDCND Lào” đã nêu quá trình quản lý giáo dục ở Lào

diễn ra theo chu trình với bốn chức năng cơ bản là kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, thanh tra và kiểm tra đánh giá Chức năng thanh tra, kiểm tra giúp nhà quản lý xác định tình trạng thực tế của hệ thống quản lý và có biện pháp điều chỉnh phù hợp Tác giả nhấn mạnh thanh tra đào tạo là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà trường về hoạt động đào tạo chất lượng dạy học của người dạy và người học nhằm phát hiện, chấn chỉnh những sai lầm, xử lý vi phạm trong hoạt động chấp hành chính sách, pháp luật của nhà nước về đào tạo Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thanh tra đào tạo ở Lào bao gồm các yếu tố chủ quan có phẩm chất cần thiết đối với cán bộ thanh tra đào tạo Thông qua việc nghiên cứu và đánh giá chất lượng hoạt động thanh tra đào tạo ở trường cao đẳng kỹ thuật trên địa bàn thủ đô Viêng chăn, tác giả đã

đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động thanh tra đào tạo nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thanh tra của Bộ Giáo dục và thể thao nước CHDCND Lào trong đó tập trung tuyên truyền, bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán

bộ quản lý, thanh tra viên và giảng viên về hoạt động thanh tra đào tạo

1.1.2.2 Ở Việt Nam

Nghị định 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 của Chính phủ và Thông tư

số 51/2012/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo được xem là nhóm các biện pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý về tổ chức thanh tra nội bộ và cả về hoạt động của thanh tra nội bộ được qui định trong Luật Thanh tra, trong đó có các qui định về thanh tra nội bộ trong các cơ sở giáo dục đại học

Tác giả Nguyễn Công Hào (2017) [23], với nghiên cứu về “Vị trí, vai

trò của hoạt động thanh tra trong bối cảnh đổi mới quản lý giáo dục” Tác

giả nhận định, trong thời gian vừa qua, thanh tra giáo dục có nhiều đổi mới theo Nghị định số 42/2013/NĐ-CP ngày 09/5/2013 của Chính phủ về tổ chức

và hoạt động thanh tra giáo dục Hoạt động thanh tra giáo dục đã chuyển mạnh từ thanh tra chuyên môn sang thanh tra quản lý nhằm tác động vào cả

hệ thống Đội ngũ cán bộ thanh tra, cộng tác viên thanh tra được bổ sung, kiện toàn, nâng cao chất lượng Hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, giải quyết tố cáo từng bước được chuẩn hóa Tuy vậy, tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục cũng còn không ít bất cập, nhất là trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đổi mới hoạt động ngành thanh tra hiện nay Qua nghiên cứu, tác giả đưa ra một số biện pháp để tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục Các biện pháp bao gồm nâng cao vai trò của người đứng đầu cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục trong công tác tuyên truyền về vị trí hoạt động thanh tra trong toàn ngành; kiện toàn cơ cấu tổ chức, nhân sự làm công tác thanh tra giáo dục Tác giả kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tập trung tổ chức rà soát, đánh giá đội ngũ cán bộ thanh tra của Bộ, các cơ sở giáo dục đại học, xây dựng kế hoạch, phối hợp tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về thanh tra giáo dục cho từng nhóm đối tượng cán bộ quản lý giáo dục, cán bộ thanh tra của toàn ngành; từng bước hiện đại hóa hoạt động thanh tra, kiểm tra thông qua việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

Tác giả Nguyễn Lệ Hằng (2017) [22], trong nghiên cứu về “Thực tiễn

áp dụng Luật Thanh tra và các văn bản qui định chi tiết, hướng dẫn thi hành trong hoạt động thanh tra nội bộ tại Trường Đại học Ngoại thương” đã nhấn

mạnh: Thanh tra nội bộ là một hoạt động rất quan trọng trong công tác quản

lý nhà trường Thực hiện tốt hoạt động thanh tra nội là cơ sở cho việc điều chỉnh các qui định, quy chế nhằm hoàn thiện dần các hoạt động của các đơn

vị cũng như cá nhân trong trường; góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu khoa học của toàn trường

Quan nghiên cứu, tác giả cũng đã chỉ ra bên cạnh những qui định tạo cơ

sở pháp lý vững chắc, là điều kiên thuận lợi cho hoạt động thanh tra nội bộ, vẫn còn một số qui định chưa cụ thể, rõ ràng, chưa tạo thuận lợi cho hoạt động thanh tra nội bộ, như: qui định về việc yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu trên thực tế vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định, có không ít trường hợp đối tượng thanh tra cố tình tìm lý do để không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ, cung cấp không kịp thời làm ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ, thời gian thanh tra Mặc dù đã có những chế tài cụ thể để xử lý vấn đề này, song các qui định vẫn còn quá chung chung, khó áp dụng Qua đó tác giả kiến nghị cần bổ sung một số chế tài trong các văn bản quy phạm pháp luật về thanh tra giáo dục tạo công cụ cho việc xử lý nghiêm minh đối với các hành

vi vi phạm của tổ chức, cá nhân trong và ngoài cơ sở giáo dục, đặc biệt về vấn

đề nghĩa vụ cung cấp thông tin và thực hiện kết luận thanh tra, đồng thời kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nên có hướng dẫn thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ năm học đối với các cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng sư phạm trước khi năm học mới bắt đầu để các cơ sở giáo dục đại học có định hướng xây dựng kế hoạch thanh tra năm học có trọng tâm, trọng điểm; tăng cường

cơ chế giám sát hoạt động chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch thanh tra hàng năm tại các cơ sở giao dục đại học

Nghiên cứu của tập thể tác giả Trường Đại học giao thông vận tải (2017) [58], tại Hội nghị tổng kết 6 năm thi hành Luật Thanh tra đã đưa ra tham luận

về “Vị trí vai trò của hoạt động thanh tra trong bối cảnh đổi mới quản lý giáo

dục và đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động thanh tra trong lĩnh vực giáo dục” tập trung giới thiệu tổ chức, hoạt động của thành

tra nội bộ trong các cơ sở giáo dục đại học, nêu các thuận lợi, khó khăn và các kiến nghị, đề xuất sửa đổi Luật Thanh tra và các văn bản pháp luật liên quan Qua nghiên cứu các tác giả đã chỉ ra những thành công của hoạt động thanh tra nội bộ trong các cơ sở giáo dục đai học, đồng thời nêu lên những tồn tại hạn chế cần khắc phục như một số cơ sở giáo dục chưa có Ban Thanh tra chuyên

trách nên hoạt động kiêm nhiệm không đem lại hiệu quả cao cho công tác thanh tra Chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ thanh tra còn hạn chế, thiếu sót làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng của hoạt động thanh tra Từ

đó các tác giả kiến nghị những giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các cơ sở giáo dục như: Tổ chức thanh tra, kiểm tra đúng quy trình qui định, kết luận rõ ràng, xử lý nghiêm các vi phạm; Thực hiện việc công khai kết luận thanh tra nhằm tác động vào cả hệ thống; Đẩy mạnh việc theo dõi, đôn

đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra theo đúng qui định Tiếp tục xây

dựng và hoàn thiện về thể chế cũng như bộ máy tổ chức của hệ thống cơ quan

thanh tra, đảm bảo sự tinh gọn, thống nhất, năng động và hiệu quả Thường

xuyên có sự đổi mới về nội dung cũng như phương thức hoạt động; phân tích, nắm bắt kịp thời những diễn biến của tình hình kinh tế xã hội; từng bước hiện đại hóa hoạt động thanh tra, kiểm tra thông qua việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

Tác giả Ngô Chí Trung (2017) [56], trong nghiên cứu về “Thực tiễn tổ

chức và hoạt động thanh tra nội bộ tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội”,

nhận định, hoạt động thanh tra, kiểm tra nội bộ luôn được chú trọng quan tâm

và có những tác động tích cực nhất định tới công tác tổ chức điều hành chuyên môn nghiệp vụ của các đơn vị thuộc Trường Đại học Bách khoa Hà Nội kể từ khi Trường chính thức chuyển sang cơ chế tự chủ toàn diện từ năm

2016 Tuy nhiên, chế độ và chính sách hiện thời cho đội ngũ viên chức làm công tác thanh tra tại cơ sở giáo dục (cộng tác viên thanh tra) còn hạn chế, chưa tương xứng với mức độ phức tạp và đặc thù của thanh tra tại cơ sở, nhất

là với viên chức kiêm nhiệm; Đội ngũ viên chức làm công tác thanh tra chưa được đào tạo đầy đủ và chuyên sâu về chuyên môn, nghiệp vụ thanh tra Còn

có những vướng mắc trong qui định khi thực hiện việc mua sắm trang, thiết bị phục vụ công tác Tác giả kiến nghị xây dựng cơ chế, chế độ, chính sách đặc thù phù hợp đối với hoạt động thanh tra nội bộ, đối với các cán bộ, viên chức thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ; Tăng cường công tác bồi dưỡng chuyên