xây dựng bảng thực hành dàn trải cho phần kỹ thuật điện tử công nghệ 12

Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM XÂY DỰNG BẢNG THỰC HÀNH DÀN TRẢI CHO PHẦN KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ CÔNG NGHỆ 12 Người thực hiện: Nguyễn Thanh Phương Lĩnh vực nghiên cứu: Phương tiện d

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Trường THPT Thống Nhất A

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM XÂY DỰNG BẢNG THỰC HÀNH DÀN TRẢI CHO PHẦN KỸ

THUẬT ĐIỆN TỬ CÔNG NGHỆ 12

Người thực hiện: Nguyễn Thanh Phương Lĩnh vực nghiên cứu: Phương tiện dạy học

- Quản lý giáo dục: ……… 

- Phương tiện dạy học bộ môn: Công nghệ

- Lĩnh vực khác:





(Ghi rõ tên lĩnh vực)

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)

Năm học: 2019-2020

1

MỤC LỤC

PHẦN A: MỞ ĐẦU 1

Bối cảnh của giải pháp

2

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1. Họ và tên: Nguyễn Thanh Phương

2. Ngày tháng năm sinh: 01/06/1983

8. Nhiệm vụ được giao: Giảng dạy môn Công nghệ 11 và 12

9. Đơn vị công tác: Trường THPT Thống Nhất A

AI. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Thạc sĩ

- Năm nhận bằng: 2013

- Chuyên ngành đào tạo: Lý luận & Phương pháp dạy học kỹ thuật

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn công nghệ công nghiệp, nghề điện dân dụng và hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật

- Số năm có kinh nghiệm: 10

- Số dự án hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học:10

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: 01

- Số giải pháp đạt giải hội thi sáng tạo kỹ thuật cấp tỉnh: 02

- Số giải pháp đạt giải hội thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc: 01

- Ban giám khảo chấm thi khoa học kỹ thuật cấp trường dành cho họcsinh

- Ban giám khảo chấm sáng kiến kinh nghiệm cấp tỉnh năm 2016

4

TÊN SÁNG KIẾN: XÂY DỰNG BẢNG THỰC HÀNH DÀN TRẢI CHO

PHẦN KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ CÔNG NGHỆ 12

Phần A: MỞ ĐẦU

1 Bối cảnh của giải pháp

Trước sự phát triển không ngừng của khoa học, kỹ thuật công nghệ ngàycàng phát triển, đòi hỏi đất nước có nền giáo dục tiếp cận và đáp ứng nhu cầu xãhội

chủ trương của Đảng, Nhà nước hiện nay xem phương tiện dạy học chính làcông cụ đắc lực hỗ trợ giúp đổi mới phương pháp dạy học trong việc nâng caochất lượng giáo dục, khơi dậy năng lực sáng tạo của người học, đồng thời địnhhướng phát huy tính cực, chủ động của học sinh Giúp cho học sinh tiếp thu kiếnthức một cách thuận lợi và hiệu quả đạt chất lượng tốt nhất

Trong những năm gần đây việc đổi mới và cải cách giáo dục đóng vai tròquan trọng, nhất là trong việc đào tạo và nâng cao năng lực nguồn nhân côngcủa đất nước, nên việc đầu tư vào giáo dục là tiền đề để xây dựng và đưa đấtnước ngày càng vững mạnh Bên cạnh đó quan điểm giáo dục STEM là viết tắtcủa 4 từ Science (khoa học), Technology (công nghệ), Enginerring (kĩ thuật),Maths (toán học) STEM là hình thức giáo dục mới đang từng bước được cácquốc gia trên thế giới áp dụng Đất nước ta cũng đang đẩy mạnh hoạt động trảinghiệm giáo dục STEM vào trong các trường học, đặc biệt môn công nghệ làmột thành tố chủ lực trong STEM và đây là môn học bắt buộc thuộc khungchương trình giáo dục cấp trung học phổ thông (THPT) môn công nghệ mangđến cho người học những kiến thức từ cơ bản cho đến kỹ năng vận dụng vào đờisống Đặc biệt bộ môn công nghệ 12 đề cập đến những kiến thức cơ bản về bộmôn khoa học điện tử, kỹ thuật điện, định hướng nghề nghiệp cho học sinh saunày, là tiền đề cho học sinh Nhưng trên khảo sát thực tế, học sinh lại rất xemthường bộ môn công nghệ và chỉ xem là bộ môn phụ Nên thái độ của học sinhđối với môn là không quan tâm, không chú ý, không quan trọng

2 Lý do chọn giải pháp

Thực tế dạy học môn Công nghệ 12 hiện nay còn gặp nhiều bất cập về nội dung,phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học, nên việc dạy và học còngặp nhiều khó khăn Vì vậy khi dạy học thường bỏ qua các bài dạy thực hành mộtphần là thiếu phương tiện dạy học Để tạo hứng thú học tập và phát triển năng lựccho người học trong xu hướng giáo dục mới nên rất cần có phương tiện dạy họchiệu quả nhằm phát huy tất cả nguồn lực của bộ môn công nghệ 12

Với mong muốn cải thiện việc dạy học khơi dậy niềm sáng tạo và hứng thú họctập phần kỹ thuật điện tử môn công nghệ 12 ngày, đồng thời hướng đến tănghiệu quả tương tác dạy học mà phát huy tích cực năng lực người học tốt nhất

xuất giải pháp “ Thiết kế bảng mô đun thực hành dàn trải cho phần kỹ thuật điện

tử môn công nghệ 12”

3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Sáng kiến có phạm vi áp dụng trong các trường THPT vào việc dạy phần

kỹ thuật điện tử cho môn công nghệ 12

Đối tượng nghiên cứu là học sinh THPT, nội dung bài học phần kỹ thuật điện tử công nghệ 12, linh kiện điện tử, vật liệu cách điện, dẫn điện

4. Mục đích nghiên cứu

Xây dựng được bộ phương tiện dạy học thực hành cho phần kỹ thuậtđiện tử trong môn công nghệ 12 THPT hỗ trợ cho việc dạy và học chủ động,sáng tạo và tăng tính trực quan sinh động Với phương tiện này giúp người họcnâng cao tư duy kỹ thuật và phát triển năng lực tốt nhất đối với môn học côngnghệ 12 Giúp người dạy truyền đạt nội dung kiến thức một cách dễ dàng, tiếtkiệm thời gian giảng dạy và thúc đẩy sự đổi mới phương pháp dạy học hiện đại,đồng thời tăng cường hoạt động trải nghiệm định hướng tiếp cận đến xu hướnggiáo dục STEM hiệu quả hơn

2

Cũng như các môn học khác thì môn “Công nghệ” là môn học bắt buộc thuộckhung chương trình giáo dục cấp trung học phổ thông (THPT) Mục đích củamôn học này là:

Thứ nhất: Trang bị những kiến thức kĩ thuật tổng hợp cơ bản, tính ứng dụng khoa học hình thành tư duy kỹ thuật vào thực tiễn và định hướng nghề nghiệp

cho học sinh trong tương lai

Thứ hai: Hình thành cho người học năng lực khái quát về khoa học kỹ thuật ở

Bên cạnh đó quan điểm giáo dục STEM là viết tắt của 4 từ Science (khoa học),Technology (công nghệ), Enginerring (kĩ thuật), Maths (toán học) STEM làhình thức giáo dục mới đang từng bước được các quốc gia trên

thế giới áp dụng, hình thức giáo dục của STEM là tạo cho

người học hiểu, vận dụng và tương tác với vấn đề đang học

một cách trực quan và sinh động nhất, thông qua các hoạt

động thực hành trải nghiệm, giúp cho người học dễ ghi nhớ,

hiểu sâu các vấn đề, bên cạnh đó còn tạo cho người học các

kĩ năng mềm cần thiết để vận dụng vào trong các

công việc khác nhau Kỹ thuật,Công nghệ là yếu tố quan trọng trong quan điểm

dạy học theo định hướng STEM Nhưng trên khảo sát thực tế, học sinh lại rấtxem thường bộ môn công nghệ và chỉ xem là bộ môn phụ Nên thái độ của họcsinh đối với môn là không quan tâm, không chú ý, không quan trọng

Hiện thực môn công nghệ trong giáo dục phổ thông mang đến cho người học những kiến thức từ cơ bản cho đến kỹ năng vận dụng vào đời sống Đặc biệt bộ môn công nghệ 12 đề cập đến những kiến thức cơ bản về bộ môn khoa học điện

tử, kỹ thuật điện, định hướng nghề nghiệp cho học sinh sau này, là tiền để cho học sinh

Với mục đích mong muốn cải thiện việc dạy học khơi dậy niềm sáng tạo vàhứng thú học tập phần kỹ thuật điện tử môn công nghệ 12 ngày, đồng thời hướngđến tăng hiệu quả tương tác dạy học mà phát huy tích cực năng lực người học tốtnhất Tôi đề xuất giải pháp “ Thiết kế bảng mô đun thực hành dàn trải cho phần

kỹ thuật điện tử môn công nghệ 12”

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1. Sơ lược về phương tiện dạy học

1.1 Khái niệm phương tiện dạy học

Theo W.Ihbe thì “ phương tiện dạy học là một hệ thống các tín hiệu ( hệthống kí hiệu, hệ thống hình ảnh, hệ thống âm thanh…) đã được tổ chức theo

ý đồ của người giáo viên, được lưu trữ trên các thiết bị mang tin, nhằm thôngqua đó truyền đạt cho người học một nội dung xác định.” [1]

Người gửi (Giáo viên) Phương tiện

Cơ cấu tổ chức PT

Vật mang sự trình bày

Chuyển giao

Người nhận (học sinh)

Hình 1.1 Phương tiện dạy học theo quan điểm của W Ihbe

1.2 Mối quan hệ của PTDH với các yếu tố của quá trình dạy học

Theo quan điểm của điều khiển học

Các điều kiện văn hoá xã hội

(ĐK khung) Các điều kiện tâm lí - con người (ĐK GV-HS)

MỤC ĐÍCH PHƯƠNG PHÁP

Các hệ quả văn hoá xã

hội

Các hệ quả tâm lí-con người

(MÔ HÌNH BERLIN)

Trong sơ đồ mô tả các yếu tốcủa quá trình dạy học, nếu xét

về phương diện nhận thức thìphương tiện dạy và học vừa là

“trực quan sinh động”, vừa là

“phương tiện” để nhận thức vàđôi khi còn là “đối tượng” chứanội dung cần nhận thức Nghiêncứu về vai trò của phương tiệndạy và học, người ta còn dựatrên vai trò của các giác quantrong quá trình nhận thức và đãchỉ ra rằng:

Tiến sĩ Bimala Maskey của

tổ chức Swiss Contact cho rằngkhả năng thu nhận kiến thứccủa người học phụ thuộc vàocách trình bày thông tin nhưbảng dưới:

Rõ ràng việc sử dụng các hình ảnh thực, âm thanh, các mô phỏng… để minhhọa cũng như việc cung cấp tài liệu để cho học sinh khám phá sẽ giúp cho việchọc tập của người học thành công hơn.

1.3 Sử dụng phương tiện dạy và học phù hợp với nội dung học tập

Khi lựa chọn các PTDH, phải nghiên cứu kĩ năng đặc điểm nội dung học tập,

ưu (nhược) điểm của từng loại phương tiện để thực hiện cho đồng bộ Muốn vậy,khi thiết kế bài dạy (soạn giáo án), cần phải:

- Đề ra kết quả mong đợi (mục tiêu bài học) cho người học để dễ kiểm soát trực tiếp

- Thiết kế các hoạt động dạy và học phù hợp với kiến thức đã có, với độnglực và mức độ quan tâm của HS bằng cách lựa chọn nội dung và phương phápdạy học để liên hệ giữa trình độ của HS với mức độ nội dung mà các em kì vọngphải đạt được

- Thường xuyên điều chỉnh kế hoạch này trên cơ sở thông tin phản hồi từ phíangười học

- Cần chú trọng tới những nội dung mang tính khái niệm, nguyện lí chung hơn là những nội dung mang tính cụ thể, vụn vặt

1.4 Dùng phương tiện dạy và học để tổ chức hoạt động học tập cho HS

Dùng phương tiện dạy và học chủ yếu là để tổ chức các hoạt động học tập của

HS chứ không đơn thuần chỉ để trình chiếu thông tin hoặc minh hoạ bài dạy Các nghiên cứu về cấu trúc tâm lí của hoạt động đã khẳng định rằng, mỗi hoạtđộng cụ thể bao giờ cũng có động cơ thúc đẩy hoạt động ấy Hoạt động gồm cáchành động, mỗi hành động đều nhằm tới một mục đích nào đó Hành động lạibao gồm các động tác, tác (tổ hợp của các cử động riềng rẽ) và nó phụ thuộc vàođiều kiện, phương tiện để đạt tới mục đích định trước Các thành phần của hoạtđộng trí óc được gọi là thao tác (chẳng hạn phân tích, tổng hợp, so sánh, ); còncác thành phần của hoạt động vật chất, biểu hiện bên ngoài thường được gọi là

động tác (ví dụ: cầm, nắm, ).

Như vậy, cách học ở mức độ cụ thể chính là cách tác động của chủ thể đếnđối tượng học (tức nội dung học), nó sẽ phụ thuộc vào điều kiện, phương tiệnhọc cụ thể Khi tổ chức các hoạt động học tập cần chú ý:

- Các hoạt động học tập cần khơi dậy tính tò mò đối với người học (GV cầnkhuyến khích người học đặt các câu hỏi tại sao, như thế nào và điều gì sẽ xảy ranếu?)

- Các hoạt động học tập phải thiết thực và phù hợp với mức độ phát triển về xã hội và trình độ của HS

- Các hoạt động học tập phải được liên hệ với những kinh nghiệm sống hàng ngày của HS (theo đó các em sẽ hiểu được ý nghĩa của việc học)

- HS cần đạt được sự thành công và được tôn trọng nếu ta muốn các em có được thái độ tích cực đối với việc học tập

- Cần xem xét kiến thức, kĩ năng và thái độ mà HS có được trong chính môi trường lớp học

- Cần tính đến bối cảnh ngôn ngữ và văn hoá đa dạng của HS

6

Tóm lại : Trên cơ sở phân tích trên ta thấy rằng phương tiện dạy học có ý nghĩa

to lớn đối với quá trình dạy học

- Giúp học sinh dể hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn

+ Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bề ngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trực tiếp của chúng

+ Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp

+ Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học

+ Phương tiện dạy học còn giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt làkhả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút ra những kếtluận có độ tin cây, ), giúp học sinh hình thành cảm giác thẩm mỹ, được hấp dẫnbởi cái đẹp, cái đơn giản, tính chính xác của thông tin chứa trong phương tiện

- Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học Giúp giáoviên điều khiển được hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra và đánh giá kếtquả học tập của học sinh được thuận lợi và có hiệu suất cao

2. Thực trạng trước khi vận dụng sáng kiến

Phần lớn giáo viên dạy học môn công nghệ 12 thường dạy chay theo phânphối chương trình đúng trình tự sách giáo khoa chủ yếu học lý thuyết theohướng tiếp cận nội dung Mặc dù một số giáo viên đã áp dụng những phươngpháp dạy học mới, phát huy tính tích cực của HS nhưng còn ở mức độ hạn chế.Các bài học còn rời rạc làm cho học sinh chưa thấy được sự liên kết giữa các bàihọc và hiểu được ứng dụng sản phẩm trong thực tiễn sản xuất nên chưa tạo đượchứng thú, động lực học môn công nghệ cho học sinh Học sinh lĩnh hội kiến thứcmột cách tương đối thụ động và chưa biết vận dụng lý thuyết học trên lớp đểthực hiện những sản phẩm đơn giản gần gũi trong đời sống

3 Quyết định thực hiện giải pháp nâng cao hiệu quả củng cố bài học:

Từ thực trạng trên, kết hợp với việc tham khảo một số tài liệu của các tácgiả, ý kiến đồng nghiệp Tôi đã thiết kế bảng mô đun thực hành và áp dụng làmphương tiện dạy học giúp nâng cao hiệu quả cho dạy học phần kĩ thuật điện tửCông nghệ 12

Qua quá trình thực hiện thiết kế và chế tạo ra phương tiện dạy học và thựcnghiệm phương tiện này để mô tả các nguyên lý hoạt động một số mạch điện tửứng dụng, tôi đã quan sát, theo dõi để xây dựng thành sáng kiến kinh nghiệmgiảng dạy cho môn học

Đối với giải pháp tôi đưa ra: Thiết kế phương tiện dạy học nhằm hướngtới tăng cường việc dạy học trực quan và góp phần làm kho phương tiện dạy học

bộ môn Công nghệ 12 thêm phong phú Việc thiết kế bảng thực hành dàn trảicho phần kĩ thuật điện tử môn công nghệ 12 thì chưa có tác giả nào thực hiện

Trong quá trình thực hiện sáng kiến tôi nhận thấy sáng kiến của mình cómang lại hiệu quả cho dạy học môn công nghệ Đem lại hứng thú và những nănglực cần thiết cho Học sinh

BI. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

1. Sơ đồ khối quy trình thực hiện

2. Xây dựng nội dung thực hiện

- Tổ chức thực hiện nghiên cứu các bài dạy trong phần kỹ thuật điện tử củachương trình công nghệ 12 THPT

- Thiết kế các bản vẽ nguyên lý cho các bo mạch điện tử

Hình.2: sơ đồ mạch chỉnh lưuhai nửa chu kỳ

Hình.3: sơ đồ mạch chỉnh lưutoàn kỳ

Hình 5: sơ đồ mạch tạo xung

đa hài dùng tranzito

Hình 7: sơ đồ mạch KĐ OA Hình 8: Sơ đồ mạch nguồn

Hình 9: Sơ đồ dao động ký

Hình 11: sơ đồ nguồn 1 pha

9

- Thiết kế kho linh kiện và dây dẫn kết nối

Cuộn cảm đóng trong hộp mica

Dây dẫn được bắt đầu cắm

- Thiết kế, gia công các bảng modul cho từng mạch nguyên lý tạo ra

thư viện các bảng kết nối thực hành

Hình

ảnh các

- Thiết kế các dàn gắn bảng thực hành và tủ thư viện bảng modul

Hình

ảnh

bảng

giá đỡ

3. Quy trình tạo bảng thực hành dàn trải

Quy trình thiết kế phương tiện dạy học

Bước 1: Xác định yêu cầu

• Xác định mục tiêu, nội dung bài học,

• Xác định PT sử dụng, PP sử dụng PT

Bước 2: Thiết kế

• Chọn Thông số KT đầu vào, Lựa chọn mạch TK

• Chuẩn bị PT, thiết bị để TK, Các khâu gia công mô hình PT

Bước 3: Gia Công Mô Hình

• G/C Mô đun MH bảng mạch điện, khung giá đỡ,

• G/C hộp linh kiện, Gia công dây nối thí nghiệm

Bước 4: Lắp Ráp Thử Nghiệm, Vận hành

• Định vị sẵn BGĐ, lắp MHPT lên BGĐ, lắp LKĐT lên MH

• Kết nối bảng nguồn điện, vận dụng thao tác thực hành

- Các linh kiện điện tử được tạo ra với nhiều

chủng loại và thông số khác nhau để học sinh

lựa chọn, các linh kiện được đóng khối bằng

chất liệu mica hoặc nhựa trong giúp người học

có khả năng quan sát thông số kỹ thuật linh

kiện nên đảm bảo học sinh truy xuất thông tin

15