Dạy học học phần điều khiển logic khả trình theo lý thuyết điều khiển trong đào tạo cao đẳng kỹ thuật (tt)

Trong dạy học, nếu coi quá trình dạy học như một hệ thống có điều khiển và phản hồi để kết quả luôn đạt mục tiêu phát triển NL cho người học thì dạy học theo LTĐK hoàn toàn phù hợp về mặ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Công trình được hoàn thành tại Khoa Sư phạm Kỹ thuật

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS.TS Đặng Văn Nghĩa

2 TS Trần Đức Vượng

Phản biện 1: PGS.TS Trần Khánh Đức

Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Phản biện 2: PGS.TS Đỗ Anh Tuấn

Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên

Phản biện 3: PGS.TS Nguyễn Văn Bính

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào hồi giờ phút, ngày

tháng năm 2020

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Trung tâm thông tin và thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

- Thư viện Trường Cao Đẳng Kỹ Thuật Đồng Nai

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1 Hà Ngọc Ninh (2015), “Dạy học bằng các dự án ứng dụng thực tế nhằm

phát triển năng lực cho sinh viên Đại học, Cao đẳng kỹ thuật”, Tạp chí

Thiết bị giáo dục, số 120, tháng 8 năm 2015

2 Hà Ngọc Ninh (2018), “Vận dụng lý thuyết điều khiển trong dạy học”,

Tạp chí Khoa học giáo dục, số 146

3 Hà Ngọc Ninh (2018), “Đánh giá năng lực học tập trong dạy học theo lý

thuyết điều khiển”, Tạp chí Khoa học giáo dục nghề nghiệp, số 57-58,

tháng 6-7/2018

4 Hà Ngọc Ninh (2019), “Sử dụng phương tiện kỹ thuật trong dạy học

theo lý thuyết điều khiển”, Tạp chí thiết bị giáo dục, số 186 kỳ 1 tháng 2/2019

5 Hà Ngọc Ninh (2019), “Xây dựng và sử dụng phần mềm trắc nghiệm

khách quan trong dạy học theo lý thuyết điều khiển”, Tạp chí thiết bị

giáo dục, số 192, kì 1- tháng 5-2019

6 Ha Ngoc Ninh (2019), A theoretical discussion on teaching based on

control theory towards students competency development, Vietnam

Journal Of Education (VJE), Volume 06 2019 JUNE, pp 29-33

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Quan điểm đổi mới giáo dục và đào tạo ở nước ta

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo chỉ rõ mục tiêu cụ thể đối với giáo dục nghề nghiệp là: “…Đối với giáo dục nghề nghiệp, tập trung đào tạo nhân lực có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp Hình thành hệ thống giáo dục nghề nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kỹ năng nghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, bảo đảm đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật công nghệ của thị trường lao động trong nước và quốc tế…” Qua luật giáo dục và luật giáo dục nghề nghiệp, yêu cầu năng lực cần đạt được, có thể thấy rằng, mục tiêu đào tạo ở các trường đại học, cao đẳng không chỉ mang lại cho SV kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp mà quan trọng cần phải bổ sung, tiếp cận nhiều phương thức đào tạo mới nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cho thị trường lao động trong nước và quốc tế

1.2 Phát huy tính tích cực, chủ động của người học

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, khối lượng kiến thức tăng từng ngày, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là nền tảng thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững thành phần kinh tế, trong đó có giáo dục thì quan điểm người dạy là trung tâm không còn phù hợp và hạn chế sự chủ động, sáng tạo của người học Do đó giáo dục cần phải phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của người học Đặc biệt trong đào tạo các ngành

kỹ thuật những kiến thức luôn gắn liền với thực tiễn đòi hỏi người học tự học, chủ động tiếp thu kiến thức, làm chủ tri thức và linh hoạt trong vận dụng kiến thức vào thực tiễn Để người học có được NL đó thì dạy học theo lý thuyết điều khiển giúp người học chủ động giải quyết vấn đề để lĩnh hội kiến thức, được điều chỉnh và định hướng để luôn luôn tiếp cận

mục tiêu qua đó giúp người học nhanh chóng hình thành và phát triển NL 1.3 Lý thuyết điều khiển đối với đổi mới phương pháp dạy học trong dạy học

Thực trạng dạy học học phần Điều khiển logic khả trình cho SV ngành

kỹ thuật tại một số trường cao đẳng và đại học cho thấy chất lượng đào tạo

SV trình độ cao đẳng hiện nay đã có những thay đổi tích cực hướng đến việc phát triển NL của SV Tuy nhiên, vẫn còn một số bất cập như phương pháp dạy học chậm đổi mới, ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế cho nên việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn để nâng cao chất lượng đào tạo là cần thiết Trong dạy học, nếu coi quá trình dạy học như một hệ thống có điều khiển và phản hồi để kết quả luôn đạt mục tiêu phát triển NL cho người học thì dạy học theo LTĐK hoàn toàn phù hợp về mặt cấu trúc, khả thi trong triển khai do có sự tương đồng của thành tố trong quá trình dạy học với các thành phần của một hệ thống điều khiển

1.4 Nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học sẽ làm thay đổi vai trò của người dạy và người học, cách thức dạy tiếp cận của người học tạo ra sự thay đổi trong tiến trình dạy học hướng đến phát huy tính chủ động sáng tạo cho người học Trong dạy học học phần Điều khiển logic khả trình, nội hàm của học phần đã mang tính công nghệ và ứng dụng công nghệ thông tin cao như việc sử dụng các phần mềm chuyên ngành, truyền thông giữa các đối tượng nghiên cứu của học phần do đó ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là tất yếu

Từ các lý do trên, tác giả chọn đề tài “Dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo lý thuyết điều khiển trong đào tạo cao đẳng kỹ thuật” để nghiên cứu và vận dụng vào thực tiễn

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, phát triển cơ sở lý luận và thực tiễn dạy học theo LTĐK Trên cơ sở đó đề xuất tổ chức dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo LTĐK trong đào tạo cao đẳng kỹ thuật

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn dạy học theo LTĐK

- Xây dựng tiến trình dạy học theo LTĐK và vận dụng vào dạy học học phần Điều khiển logic khả trình cho SV cao đẳng ngành Điện, điện tử

- Thiết kế bộ công cụ thu nhận thông tin phản hồi bằng phần mềm trắc nghiệm trong dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo LTĐK

- Kiểm nghiệm, đánh giá tính khả thi và hiệu quả của tiến trình dạy

học dạy học đã đề xuất

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học SV cao đẳng ngành Điện, điện tử

4.2 Đối tượng nghiên cứu

LTĐK trong kỹ thuật, dạy học theo LTĐK và các biện pháp tác động vào quá trình dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo LTĐK cho SV cao đẳng ngành Điện, điện tử

4.3 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu Lý thuyết điều khiển và vận dụng vào dạy học kĩ thuật cho sinh viên cao đẳng kĩ thuật

- Khảo sát một số trường cao đẳng kĩ thuật khu vực phía Nam Việt Nam

- Kiểm nghiệm sư phạm tại một số trường Đại học và Cao đẳng kĩ thuật

5 Giả thuyết khoa học

Nếu thiết kế được tiến trình dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo Lý thuyết điều khiển trên cơ sở thu nhận và xử lý thông tin phản

hồi từ sinh viên để đánh giá kết quả học tập của họ sẽ giúp giảng viên và sinh viên điều chỉnh quá trình dạy và học để đạt được mục tiêu dạy học, qua đó nâng cao chất lượng dạy học

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận (Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa)

Sử dụng để phân tích, tổng hợp các tài liệu trên thế giới và ở Việt Nam về dạy học theo LTĐK Từ đó xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học theo LTĐK và các biện pháp dạy học học phần Điều khiển logic khả trình trong đào tạo Cao đẳng kỹ thuật

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Nghiên cứu thực trạng dạy học học phần Điều khiển logic khả trình và những đặc điểm phù hợp để vận dụng dạy học theo LTĐK cho SV cao đẳng ngành kỹ thuật

- Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động của GV, hoạt động của SV trong các giờ lên lớp để đưa ra nhận xét định tính về tác động sư phạm đối với SV

- Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến các chuyên gia về nội dung đề xuất dạy học học phần điều khiển logic khả trình theo LTĐK Tính khả thi

và hiệu quả của biện pháp đề xuất

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm biện pháp dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo LTĐK cho SV cao đẳng năm thứ ba để kiểm nghiệm tính khả thi, tính đúng đắn của đề tài

6.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Sử dụng toán thống kê để tổng hợp, phân tích kết quả, tính toán các tham số đặc trưng, so sánh kết quả thực nghiệm và đối chứng Phần mềm

sử dụng để thống kê toán học: Microsoft Excel và SPSS

7 Đóng góp mới của luận án

7.1.Về lý luận

- Phát triển được cơ sở lý luận dạy học theo LTĐK

- Đề xuất mô hình và nguyên tắc dạy học theo LTĐK

- Xây dựng tiến trình dạy học theo LTĐK trong trong đào tạo cao đẳng kỹ thuật

- Vận dụng tiến trình dạy học theo LTĐK thiết kế được các bài dạy

cụ thể trong dạy học học phần Điều khiển logic khả trình cho SV cao đẳng

kỹ thuật

8 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận án gồm ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học theo lý thuyết điều khiển

Chương 2: Biện pháp dạy học học phần điều khiển logic khả trình (PLC)

theo lý thuyết điều khiển

Chương 3: Kiểm nghiệm và đánh giá

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ

DẠY HỌC THEO LÝ THUYẾT ĐIỀU KHIỂN

1.1 TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

1.1.1.1 Những nghiên cứu về lý thuyết điều khiển cổ điển trong kỹ thuật

Mục này trình bày các khái quát về những nghiên cứu cơ bản làm nền tảng cho LTĐK cổ điển từ thế kỷ 17 đến những năm 1970 với các nghiên cứu tiểu biểu Phát minh quan trọng nhất cho đến nay được coi là nền móng, động lực cho nghiên cứu Lý thuyết điều khiển (LTĐK) sau này

là phát minh của James Watt vào năm 1769, Năm 1868, J.C Năm 1874, Edward Jonh, Laplace (1749 - 1827) và Fourier (1758 - 1830) phát triển Cuối những năm 1920 đầu năm 1930, H W Bode và H Nyquist Năm

1948, Walter R Evans

Một số nghiên cứu về lý LTĐK cho thấy LTĐK kinh điển chính là nền tảng cơ bản của điều khiển hiện đại để thiết kế các hệ thống đơn giản nhưng rất hiệu quả được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực hiện nay

1.1.1.2 Một số nghiên cứu về lý thuyết điều khiển hiện đại

Nghiên cứu về LTĐK hiện đại, nhiều tác giả đã đi sâu nghiên cứu về thu nhận và xử lý thông tin phản hồi để điều khiển đối tượng điều khiển theo yêu cầu: Gene F Franklin, J David Powell, Abbas Emami-Naeini, tác giả John Doyle, Bruce Francis, Allen Tannenbaum đã đi sâu nghiên cứu thông tin phản hồi trong lý thuyết điều khiển Từ các nghiên cứu về LTĐK

cổ điển và hiện đại cho thấy phạm vi của LTĐK không hạn chế trong một ngành kỹ thuật cụ thể nào mà có thể áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau

1.1.1.3 Một số nghiên cứu về dạy học theo lý thuyết điều khiển

LTĐK được ứng dụng trong dạy học ở các cấp độ khác nhau: ở cấp

độ tiến trình dạy học thì dạy học được mô hình hóa như một hệ thống điều khiển Ở cấp độ kỹ thuật dạy học thì các nghiên cứu tập trung nhiều đến thông tin phản hồi và cho trong dạy học thông tin phản hồi từ người học

đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá kết quả người học, điều chỉnh quá trình dạy học của người dạy và giúp người học tự điều chỉnh quá trình học tập

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nước

1.1.2.1 Những nghiên cứu về lý thuyết điều khiển

LTĐK dựa trên các nền tảng của lý thuyết phản hồi và phân tích hệ thống tuyến tính, kết hợp các khái niệm của mạng truyền dữ liệu và lý thuyết truyền thông

1.1.2.2 Những nghiên cứu về dạy học theo lý thuyết điều khiển

Một số quan điểm về dạy học: Quá trình dạy học là một hệ thống, quá trình dạy học là một hệ thống điều khiển được, quá trình điều khiển của người dạy và thông tin phản hồi từ người học là đặc trưng của dạy học theo LTĐK

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1.2.1 Điều khiển và điều khiển học

- Điều khiển là quá trình thu thập, xử lý thông tin và tác động lên đối tượng điều khiển theo một nguyên tắc, một quy luật nào đó để đáp ứng mục đích định trước của hệ thống

- Điều khiển học là khoa học nghiên cứu về các quá trình thu thập,

xử lý tín hiệu và điều khiển trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội, khoa học công nghệ…

1.2.2 Lý thuyết điều khiển

LTĐK là khoa học nghiên cứu về các quá trình thu thập và xử lý thông tin và điều khiển trong các hệ thống điều khiển

1.2.3 Điều khiển thích nghi

Hệ thống điều khiển thích nghi là hệ thống điều khiển mà thông số của bộ điều khiển thay đổi để giữ vững chất lượng điều khiển của hệ thống

có sự hiện diện của các yếu tố bất định hoặc biến đổi không biết trước Trong hệ thống điều khiển thích nghi có hai vòng hồi tiếp: Vòng hồi tiếp thông thường và vòng hồi tiếp chỉnh định thông số

1.2.4 Hệ thống điều khiển

Một hệ thống điều khiển phản hồi là một hệ thống điều khiển có khuynh hướng duy trì một mối quan hệ được định trước giữa các giá trị biến thiên của hệ thống bằng các phép so sánh giữa các giá trị này, sử

dụng sự sai khác như một phương thức điều khiển

1.3 LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO LÝ THUYẾT ĐIỀU KHIỂN

1.3.1 Dạy học theo lý thuyết điều khiển và thông tin phản hồi trong dạy học

1.3.1.1 Dạy học theo lý thuyết điều khiển

Dạy học theo LTĐK trong đó người dạy đóng vai trò điều khiển, người học đóng vai trò là đối tượng điều khiển và có khả năng tự điều chỉnh Dựa vào mức độ sai lệch kết quả học tập của người học đạt được so

với mục tiêu, người dạy điều chỉnh quá trình dạy, người học điều chỉnh quá trình học để đạt được mục tiêu dạy học

1.3.1.2 Thông tin phản hồi trong dạy học

Trong dạy học thông tin phản hồi là những thông tin thu nhận từ người học phản ánh kết quả của quá trình dạy học

1.3.1.3 Đánh giá trong dạy học theo lý thuyết điều khiển

Trong dạy học theo LTĐK, đánh giá được thực hiện đa dạng và trong suốt quá trình dạy học bao gồm đánh giá nhận thức, đánh giá kỹ năng

và đánh giá thái độ Mục đích đánh giá không phải là đánh giá vì điểm số

mà đánh giá để người dạy để xác định mức độ nhận thức cũng như cách thức thu nhận kiến thức của người học giúp người dạy điều chỉnh quá trình dạy, người học tự điều chỉnh quá trình dạy để kịp thời nhằm thúc đẩy

sự tiến bộ của người học

1.3.2 Bản chất dạy học theo lý thuyết điều khiển

Bản chất của học tập theo LTĐK là sự tiếp nhận kiến thức, kinh nghiệm và giá trị thông qua các hoạt động học tập dưới sự định hướng, điều khiển của người dạy Thông tin phản hồi của người học là yếu tố giúp người học tự điều chỉnh quá trình học tập, người dạy điều chỉnh quá trình dạy

1.3.3 Đặc điểm của dạy học theo lý thuyết điều khiển

1.3.3.1 Đặc điểm về hình thức tổ chức dạy học

a Dạy học theo lý thuyết điều khiển là một hệ kín: GV là một bộ

phận điều khiển, SV là đối tượng điều khiển nhưng cũng đồng thời tự điều chỉnh SV có khả năng tự điều chỉnh của là sự khác biệt khi mô hình hóa quá trình dạy học theo LTĐK

b Thu nhận, xử lý thông tin phản hồi: Được thực hiện thường xuyên

liên tục bằng nhiều hình thức khác nhau: bằng trắc nghiệm, bảng kiểm, qua trao đổi

c Điều chỉnh quá trình dạy: Kết quả xử lý thông tin phản hồi giúp

người dạy điều chỉnh, bổ sung nội dung và phương pháp dạy học hợp lý Người dạy biết người học còn thiếu và yếu ở điểm nào; từ đó, giúp người học hoàn thiện kiến thức một cách hệ thống

d Tự điều chỉnh của người học: Kết quả về mức độ NL của người

học là thông tin giúp người học tự xem xét, đánh giá NL của bản thân; trên

cơ sở đó, điều chỉnh phương pháp học tập nhằm đạt được mục tiêu học tập

1.3.3.2 Đặc điểm về phương pháp dạy học

a Thiết kế bài dạy: Dựa trên kết quả phản hồi của SV: Thông tin

phản hồi là yếu tố quan trọng trong thiết kế bài dạy Dựa trên năng lực và phong cách học tập của người học Kết quả đánh giá để điều chỉnh quá trình dạy học vì sự tiến bộ của người học

b Tổ chức dạy học: Vai trò của người dạy: GV đóng vai trò là người

định hướng suy nghĩ, định hướng việc làm, không ép người học phải làm theo, tạo không khí học tập, tạo điều kiện để người học bộc lộ quan niệm

riêng, định hướng hành động cho người học; Vai trò của người học: Người học phải chủ động, tích cực và học tập trong nhiều hoạt động khác nhau:

1.3.3.3 Đặc điểm về phương tiện dạy học

Phương tiện dạy học gắn với thực tiễn, phương tiện dạy học khuyến khích SV tự nghiên cứu, có những yếu tố mới, được xác định về chức năng

một cách cụ thể, có hình thức vật chất cụ thể

1.3.4 Các hoạt động học tập trong dạy học theo lý thuyết điều khiển

Trong thiết kế các hoạt động dạy học theo LTĐK thì hoạt động học tập của SV là yếu tố trọng tâm để thiết kế các hoạt động khác

1.3.5 Phương tiện trong dạy học theo lý thuyết điều khiển

Trong hoạt động dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo LTĐK, phương tiện dạy học đóng vai trò hỗ trợ hoạt động nhận thức, rèn luyện và phát triển năng lực của SV

1.3.6 Tiến trình dạy học theo lý thuyết điều khiển

Trong hình 1.6 đã mô hình hóa các khâu trong mô hình điều khiển thích nghi sang mô hình dạy học theo LTĐK

Hình 1.6 Mô hình dạy học theo lý thuyết điều khiển

Bước 1: Xác định mục tiêu dạy học: Mục tiêu phải được xác định

theo hướng tích cực hoá người học Mục tiêu dạy học cần được viết dưới

- Công cụ đánh giá

Người dạy Hoạt động dạy

học

NL của SV Người học

- Hoạt động giải quyết nhiệm

vụ của SV

- Thu nhận, xử lý thông tin phản hồi của SV

- Điều chỉnh quá trình dạy học

Điều chỉnh quá trình dạy học của người dạy và người học Đánh giá

góc độ người học để nhấn mạnh kết quả cuối cùng của bài dạy là ở phía

SV chứ không phải ở phía GV

Bước 2: Thiết kế dạy học: Để thiết kế dạy học phải xuất phát từ các

hoạt động học tập của SV

Bước 3: Tổ chức hoạt động dạy học: Trong dạy học theo LTĐK,

cần phải phát huy tính chủ động sáng tạo cho SV, rèn luyện các kỹ năng làm việc nhóm, hợp tác trong các hoạt động học tập và nghiên cứu

Bước 4: Thu nhận và xử lý thông tin phản hồi

Thông tin được thu nhận bằng phần mềm trắc nghiệm khách quan, bảng kiểm quan sát, qua trao đổi

Bước 5: Đánh giá: Dạy học theo LTĐK, việc đánh giá không nhằm

mục đích đánh giá để lấy điểm số mà việc thu nhận và xử lý thông tin phản hồi giúp GV đánh giá được mức độ đạt được của SV về kiến thức, kỹ

năng, thái độ trong quá trình học tập từ đó GV có biện pháp khắc phục sai

sót, củng cố, hoàn thiện kiến thức, kỹ năng cho người học thường xuyên, kịp thời

1.3.7 Tổ chức dạy học theo lý thuyết điều khiển

Từ mô hình dạy học theo LTĐK (Hình 1.7)

- Bước 1: Thu nhận thông tin phản hồi đầu buổi học

- Bước 2: Đặt vấn đề vào bài: Nêu mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ SV

phải thực hiện trong buổi học

- Bước 3: Hoạt động giải quyết nhiệm vụ: Dưới sự điều khiển của

GV, SV lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch để hoàn thành nội dung và mục tiêu dạy học GV quan sát quá trình thực hiện của SV để có những điều chỉnh kịp thời

- Bước 4: Thu nhận thông tin phản hồi giữa buổi học: Sử dụng phần

mềm trắc nghiệm và đánh giá qua bảng kiểm quan sát để đánh giá khách quan NL SV đạt được

- Bước 5: Điều chỉnh dạy học và tự rèn luyện: Trên cơ sở kiến thức,

kỹ năng đã đạt được và những điều chỉnh của GV, SV rèn luyện và tự điều chỉnh các hoạt động học tập đáp ứng được mục tiêu dạy học

- Bước 6: Thu nhận thông tin phản hồi cuối buổi học: Đánh giá bằng

phần mềm trắc nghiệm để đánh giá NL của SV đạt được sau buổi học làm

cơ sở để điều chỉnh cho thiết kế bài dạy tiếp theo

Hình 1.7 Các bước dạy học theo lý thuyết điều khiển

1.3.8 Yêu cầu của dạy học theo lý thuyết điều khiển

Thiết kế dạy học cần hài hòa ba yếu tố: người dạy (điều khiển quá trình dạy học); người học (Đối tượng điều khiển của quá trình dạy học); thu nhận và xử lý thông tin phản hồi từ người học

1.3.9 Các yếu tố ảnh hưởng tới dạy học theo lý thuyết điều khiển

Chất lượng dạy học theo LTĐK phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan: Bộ công cụ thu nhận thông tin phản hồi; sử dụng kết quả phản hồi của

SV để điều chỉnh quá trình dạy học; nhận thức của SV; phương tiện dạy học

Công cụ thu nhận

và xử lý thông tin phản hồi Các bước dạy học

Thu nhận thông tin

phản hồi đầu buổi

học

Đặt vấn đề vào bài,

nêu nhiệm vụ

Hoạt động giải quyết nhiệm vụ

Phần mềm trắc nghiệm

Phần mềm trắc nghiệm

-Bảng kiểm quan sát

- Trao đổi, hỏi đáp

SV thực hiện trên phần mềm trắc nghiệm

Giảng giải, phân tích

- SV thực hiện trên máy tính, mô hình

- GV quan sát, trao đổi

- Quan sát SV lập trình trên máy tính chủ

SV thực hiện trên phần mềm trắc nghiệm

- SV thực hiện trên máy tính, mô hình

- GV quan sát, trao đổi

Nhấn mạnh những sai lầm SV đã mắc phải Hình thức tổ chức

SV thực hiện trên phần mềm trắc nghiệm

Thu nhận thông tin phản hồi giữa buổi

- Trao đổi, hỏi đáp

1.4 THỰC TRẠNG DẠY HỌC HỌC PHẦN ĐIỀU KHIỂN LOGIC KHẢ TRÌNH

1.4.1 Mục đích, đối tượng, nội dung và phương pháp khảo sát

1.4.1.1 Mục đích khảo sát

Thu thập thông tin, đánh giá thực trạng dạy học học phần Điều khiển logic khả trình cho SV tại một số trường cao đẳng, làm cơ sở đề xuất biện pháp dạy học học phần Điều khiển logic khả trình theo LTĐK

1.4.1.2 Đối tượng khảo sát

Tiến hành khảo sát lấy ý kiến của GV và SV ngành Điện, điện tử của các trường cao đẳng, đại học: Cao Đẳng Kỹ Thuật Đồng Nai, Cao đẳng nghề TP.Hồ Chí Minh

Khảo sát bằng phiếu hỏi 56 GV, Phỏng vấn 12 GV và 15 cán bộ quản

lý, khảo sát bằng phiếu hỏi 268 SV

1.4.1.3 Nội dung khảo sát

Khảo sát thực trạng việc thiết kế dạy học, sử dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học và phương tiện trong dạy học học phần Điều khiển logic khả trình của GV

1.4.1.4 Phương pháp và kỹ thuật khảo sát

a Phương pháp khảo sát: Điều tra bằng phiếu hỏi và phỏng vấn

b Kỹ thuật khảo sát: Xây dựng câu hỏi theo tiêu chí

1.4.2 Kết quả khảo sát

Hoạt động dạy học học phần điều khiển logic khả trình còn một số vấn

đề hạn chế trong công tác chuẩn bị, khâu tổ chức thực hiện, triển khai các hoạt động dạy học Với đặc điểm của học phần và thực trạng dạy học kết quả khảo sát cho thấy dạy học học phần điều khiển logic khả trình theo LTĐK sẽ đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong đào tạo Cao đẳng kỹ thuật

Kết luận chương 1

1 LTĐK được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội Trong giáo dục đã có một số nghiên cứu trong và ngoài nước về ứng dụng LTĐK trong dạy học Nhưng vấn đề vận dụng vào dạy học học phần Điều khiển logic khả trình cho SV một số ngành kỹ thuật thì chưa có công trình nào đề cập đến

2 Bản chất dạy học theo LTĐK là thu nhận và xử lý thông tin phản hồi của SV từ đó GV điều chỉnh quá trình dạy, SV tự điều chỉnh quá trình học để đạt mục tiêu dạy học

3 Với các đặc điểm điều khiển và tự điều chỉnh của bộ điều khiển và đối tượng điều khiển thì mô hình điều khiển thích nghi là cơ sở để đề xuất, xây dựng dạy học theo LTĐK và vận dụng vào dạy học học phần Điều khiển logic khả trình cho SV ngành kỹ thuật

4 Việc đề xuất tiến trình dạy học theo LTĐK và xây dựng phần mềm trắc nghiệm để thu nhận thông tin phản hồi là cơ sở để vận dụng trong dạy học học phần Điều khiển logic khả trình được triển khai ở chương 2