SKKN: Một số kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Địa lí lớp 4.

Mục tiêu của đề tài là để học sinh yêu thích, hứng thú học Địa lí và để nâng cao chất lượng học tập cho học sinh, tôi phải luôn tìm tòi, ra sức học hỏi, nghiên cứu nhiều sách tham khảo, với những kinh nghiệm của bản thân qua quá trình giảng dạy.

Ph n I. TH C TR NG Đ  TÀI ầ Ự Ạ Ề

Ngay t  đ u năm h c, tôi nh n th y r ng: Đ a lí là phân môn r t m i lừ ầ ọ ậ ấ ằ ị ấ ớ ạ 

v i h c sinh l p 4. Vì   chớ ọ ớ ở ương trình l p 3 các em ch a đớ ư ược h c Đ a lí mà lênọ ị  

l p 4 các em m i đớ ớ ược làm quen v i phân môn này. Vì th  khi h c Đ a lí các emớ ế ọ ị  

r t ng  ngàng, lúng túng, ch a hình dung đấ ỡ ư ược chương trình Đ a lí l p 4 có n iị ớ ộ   dung nào ?

      Bên c nh đó, qua nhi u năm ph  trách l p 4 b n thân tôi th y: Đa s  h cạ ề ụ ớ ả ấ ố ọ   sinh dành nhi u th i gian h c cho các môn Toán, Ti ng Vi t,… còn phân mônề ờ ọ ế ệ  

Đ a lí thì đị ược xem là môn h c ph , ch  c n h c bài là đọ ụ ỉ ầ ọ ược. Chính nh ng đi uữ ề   này đã làm tôi trăn tr  và ray r t: Làm th  nào đ  h c sinh có đở ứ ế ể ọ ược lòng yêu  thích, h ng thú h c các ti t h c Đ a lí và th y đứ ọ ế ọ ị ấ ược : Đ a lí có vai trò đ c bi tị ặ ệ   quan tr ng, nó là c  s  cho vi c h c t p ph n Đ a lí kinh t  ­ xã h i Vi t Nam ọ ơ ở ệ ọ ậ ầ ị ế ộ ệ ở  các l p sau.ớ

         Chính vì v y đ  h c sinh yêu thích, h ng thú h c Đ a lí và đ  nâng cao ch tậ ể ọ ứ ọ ị ể ấ  

lượng h c t p cho h c sinh, tôi ph i luôn tìm tòi, ra s c h c h i, nghiên c uọ ậ ọ ả ứ ọ ỏ ứ   nhi u sách tham kh o, v i nh ng kinh nghi m c a b n thân qua quá trình gi ngề ả ớ ữ ệ ủ ả ả  

d y đ  hoàn thành sáng ki n kinh nghi m: ạ ể ế ệ “M t s  kinh nghi m đ  d y t t ộ ố ệ ể ạ ố   phân môn Đ a lí l p 4.” ị ớ

Ph n II. N I DUNG C N GI I QUY T ầ Ộ Ầ Ả Ế

        M t trong nh ng y u t  đ  giúp cho ti t d y Đ a lí thành công, đ t ch tộ ữ ế ố ể ế ạ ị ạ ấ  

lượng cao thì trước tiên giáo viên thi t k  bài d y sao cho th t sáng t o, ch tế ế ạ ậ ạ ấ  

lượng, phù h p v i t ng bài d y, t ng đ i tợ ớ ừ ạ ừ ố ượng h c sinh. N u làm đọ ế ược như 

v y s  gây h ng thú cho h c sinh h c Đ a lí.ậ ẽ ứ ọ ọ ị

        V y mu n d y cho h c sinh m t ti t Đ a lí h p d n, sinh đ ng, đ t hi uậ ố ạ ọ ộ ế ị ấ ẫ ộ ạ ệ  

qu  cao đ  các em có h ng thú ham h c m i gi  Đ a lí. Trả ể ứ ọ ỗ ờ ị ước tiên tôi ph i tìmả  

hi u nh ng ki n th c, nh ng thông tin v  lĩnh v c Đ a lí c a t ng mi n, t ngể ữ ế ứ ữ ề ự ị ủ ừ ề ừ   vùng trên đài truy n hình, sách, báo, … nh m cung c p thêm nh ng ki n th c choề ằ ấ ữ ế ứ   các em đ  giáo d c các em bi t yêu thiên nhiên và văn hoá g n gũi v i các em.ể ụ ế ầ ớ

       Đ  đ t để ạ ược đi u này, tôi m nh d n v n d ng các bi n pháp:ề ạ ạ ậ ụ ệ

Bi n pháp 1: Rèn k  năng đ c và ch  b n đ , l ệ ỹ ọ ỉ ả ồ ượ c đ , b ng s  li u ồ ả ố ệ

Bi n pháp 2: Hình thành bi u t ệ ể ượ ng Đ a lí ị

Bi n pháp 3: Hình thành khái ni m Đ a lí ệ ệ ị

Bi n pháp 4: Gi i thích hi n t ệ ả ệ ượ ng Đ a lí ị

            Bi n pháp 5: Phân tích m i quan h  gi a y u t  Đ a lí ệ ố ệ ữ ế ố ị

       Bi n pháp 6: Liên h  th c t  đ  kh c sâu ki n th c cho h c sinh.  ệ ệ ự ế ể ắ ế ứ ọ

      Bi n pháp 7: T  ch c thi đua khen th ệ ổ ứ ưở ng qua nh ng trò ch i ữ ơ

Ph n III. BI N PHÁP GI I QUY T ầ Ệ Ả Ế

        * Bi n pháp 1: Rèn k  năng đ c và ch  b n đ , lệ ỹ ọ ỉ ả ồ ượ c đ , b ng s  li u: ồ ả ố ệ

Trong m i ti t h c c a phân môn Đ a lí các em đ u ph i s  d ng b n đ ,ỗ ế ọ ủ ị ề ả ử ụ ả ồ  

lược đ ,…. Vì b n đ , lồ ả ồ ược đ  đồ ượ ử ục s  d ng nh  là ngu n cung c p ki n th c,ư ồ ấ ế ứ  

là đ i tố ượng đ  h c sinh ch  đ ng, t  l c khai thác ki n th c Đ a lí, h c sinhể ọ ủ ộ ự ự ế ứ ị ọ  

ph i bi t đ c các kí hi u trên b n đ , lả ế ọ ệ ả ồ ược đ , hi u đồ ể ược ý nghĩa màu s c đắ ượ  c

bi u th  trên b n đ , lể ị ả ồ ược đ , xác đ nh đồ ị ược các y u t  Đ a lí trên b n đ ế ố ị ả ồ

Đ  dùng d y h c không th  thi u trong gi ng d y môn Đ a lí là b n đ ,ồ ạ ọ ể ế ả ạ ị ả ồ  

lược đ , tranh  nh, b ng s  li u, … b n đ  đ a lí là hình v  thu nh  b  m t Tráiồ ả ả ố ệ ả ồ ị ẽ ỏ ề ặ  

Đ t ho c m t b  ph n c a b  m t Trái Đ t trên m t ph ng d a vào các phấ ặ ộ ộ ậ ủ ề ặ ấ ặ ẳ ự ươ  ng pháp toán h c, phọ ương pháp bi u hi n b ng kí hi u đ  th  hi n các thông tin vể ệ ằ ệ ể ể ệ ề 

Đ a lí. Do đó, giáo viên s  d ng b n đ , lị ử ụ ả ồ ược đ  c n chính xác và hi u qu  đồ ầ ệ ả ể  khai thác ki n th c m i. Mu n v y, giáo viên ph i:ế ứ ớ ố ậ ả

         * N m đ c m c đích làm vi c v i b n đ :  ắ ượ ụ ệ ớ ả ồ

T c là đ c tên b n đ , đ  bi t n i dung s  d ng cung c p ki n th c gì choứ ọ ả ồ ể ế ộ ử ụ ấ ế ứ   bài h c. Bọ ước này không khó, giáo viên c n l u ý khi t  v  thêm b n đ  thì ph iầ ư ự ẽ ả ồ ả  

có tên b n đ  (có th  vi t trên ho c vi t   dả ồ ể ế ặ ế ở ưới)

       * Xem b ng chú gi i đ  có bi u t ng đ a lí c n tìm trên b n đ :ả ả ể ể ượ ị ầ ả ồ

Đ c b ng chú gi i, kí hi u nào cho bi t thông tin gì. Ví d : đọ ả ả ệ ế ụ ường đ t khúcứ  

ch  ranh gi i gi a các t nh, cây dù ch  bãi bi n, ch m tròn ch  thành ph  …ỉ ớ ữ ỉ ỉ ể ấ ỉ ố

      * Tìm v  trí đ a lí c a đ i t ng trên b n đ ị ị ủ ố ượ ả ồ

Đây chính là bước kĩ năng ch  b n đ    bỉ ả ồ Ở ước này giáo viên cũng nh  h cư ọ   sinh thường ch  không chính xác do không thỉ ường xuyên ch  b n đ  nên d  lúngỉ ả ồ ễ   túng. Ch  b n đ  có các cách ch  sau : ỉ ả ồ ỉ

 Ch  đi m (thành ph  , khoáng s n, …) ỉ ể ố ả

 Ch  đỉ ường (sông, dãy núi, …)

 Ch  vùng (ch  v  trí gi i h n c a t nh, thành ph ,…)ỉ ỉ ị ớ ạ ủ ỉ ố

+  M t s  thao tác khi ch  các bi u t ộ ố ỉ ể ượ ng đ a lí:  ị

­ Ch  v  m t đ a danh, m t thành ph , m t t nh… N u là b n đ  hành chínhỉ ề ộ ị ộ ố ộ ỉ ế ả ồ   thì s  có ranh gi i gi a các nẽ ớ ữ ước, các thành ph , t nh. Giáo viên ch  theo đố ỉ ỉ ườ  ng ranh gi i, b t đ u   đi m nào thì k t thúc   đi m đó c a m t châu l c, m tớ ắ ầ ở ể ế ở ể ủ ộ ụ ộ  

nước, m t thành ph , m t t nh mu n ch  N u là b n đ  t  nhiên thì thộ ố ộ ỉ ố ỉ ế ả ồ ự ường m tộ   thành ph  đố ược kí hi u b ng d u ch m tròn, giáo viên ch  ngay vào ch m tròn làệ ằ ấ ấ ỉ ấ   thành ph , ho c ch  các phố ặ ỉ ương ti n đi l i c a các vùng mi n (Xem chú gi i trênệ ạ ủ ề ả  

b n đ , lả ồ ược đ )ồ

­ Ch  v  bi n, sông ngòi, đ i dỉ ề ể ạ ương khi ch  kéo r ng trong gi i h n c a nóỉ ộ ớ ạ ủ   không l n vào đ t li n. Bi n, sông, dãy núi ch  theo hấ ấ ề ể ỉ ướng t  thừ ượng l u đư ổ 

xu ng h  l u, t  n i cao (đ  cao c a đ a hình) xu ng n i th p.        ố ạ ư ừ ơ ộ ủ ị ố ơ ấ

  * Quan sát đ i t ng trên b n đ , nh n xét và nêu đ c đi m đ n gi n ố ượ ả ồ ậ ặ ể ơ ả  

c a đ i t ủ ố ượ ng (khai thác m t ph n ki n th c m i).  ộ ầ ế ứ ớ

Ví dụ: Khi ch  v  trí c a n c Vi t Nam, nh n xét v  trí n c ta kéo dài tỉ ị ủ ướ ệ ậ ị ướ ừ 

B c xu ng Nam, n m phía c c Nam.ắ ố ằ ự

­ Bài Đ ng b ng Nam B , quan sát và ch  lồ ằ ộ ỉ ược đ  xong, h c sinh có thồ ọ ể 

nh n xét ngay là h  th ng sông ngòi nhi u, ch ng ch t.ậ ệ ố ề ằ ị

­ Bài Người dân   đ ng b ng Nam B , quan sát, nh n xét trang ph c c aở ồ ằ ộ ậ ụ ủ  

người dân   d ng b ng Nam B …ở ồ ằ ộ

      *  Xác l p m i quan h  đ a lí đ n gi n gi a các y u t  t  nhiên: ậ ố ệ ị ơ ả ữ ế ố ự

Ví dụ:   Khi h c sinh ch  đ c v  trí n c ta, phía Đông giáp bi n Đông,ọ ỉ ượ ị ướ ể  

đường b  bi n kéo dài nh  th  thì s  thu n l i đ  phát tri n ngành nào? (đánhờ ể ư ế ẽ ậ ợ ể ể  

b t th y h i s n). Đó chính là m i quan h  gi a v  trí đ a lí và ho t đ ng s nắ ủ ả ả ố ệ ữ ị ị ạ ộ ả  

xu t.ấ

*  M t s  l u ý:  ộ ố ư

­ T  th  khi thao tác là m t quay xu ng phía h c sinh, có th  đ ng bên tráiư ế ặ ố ọ ể ứ   hay bên ph i tùy thu c giáo viên thu n tay nào.ả ộ ậ

­ S  d ng d ng c  ch  b n đ , không dùng tay thao tác.ử ụ ụ ụ ỉ ả ồ

­ Gi i thi u bi u tớ ệ ể ượng mu n ch  r i thao tác, ho c thao tác trố ỉ ồ ặ ướ ồc r i gi iớ   thi u bi u tệ ể ượng, tránh v a thao tác v a gi i thi u r t d  sai.ừ ừ ớ ệ ấ ễ

­ B n đ , lả ồ ược đ  khi treo trên b ng c n đ  l n đ  t t c  h c sinh có thồ ả ầ ủ ớ ể ấ ả ọ ể  quan sát được (trường h p nh  phát v  nhóm cho các em t  quan sát).ợ ỏ ề ự

Giáo viên và h c sinh nên thọ ường xuyên thao tác trên b n đ  đ  giúp h cả ồ ể ọ   sinh nhu n nhuy n khi lên h c lên l p trên.      ầ ễ ọ ớ

* Bi n pháp 2: Hình thành bi u t ệ ể ượ ng Đ a lí: ị

         Đây là bướ ấc r t quan tr ng. Vì v y phọ ậ ương pháp hình thành bi u tể ượng Đ aị  

lí t t nh t là giáo viên ph i bi t l a ch n đ i tố ấ ả ế ự ọ ố ượng quan sát phù h p v i trình đợ ớ ộ 

h c sinh và đi u ki n c a l p, c a đ a phọ ề ệ ủ ớ ủ ị ương đ  cho các em quan sát tr c ti pể ự ế   các đ i tố ượng t i th c đ a ho c qua tranh  nh,…ạ ự ị ặ ả

       Ví d  : ụ  Khi d y bài: ạ Ho t đ ng s n xu t c a ng ạ ộ ả ấ ủ ườ i dân Tây Nguyên

         Đ  hình thành bi u tể ể ượng r ng r ng lá trong mùa khô (r ng kh p). Tôi choừ ụ ừ ộ  

h c sinh quan sát tranh v  r ng kh p mà tôi s u t m đọ ề ừ ộ ư ầ ược. Sau đó tôi hướng d nẫ   các em xác đ nh m c đích quan sát v  đ c đi m c a r ng r ng lá mùa khô mà cácị ụ ề ặ ể ủ ừ ụ  

em quan sát t  tranh  nh là:ừ ả

+ R ng th aừ ư + Ch  có m t vài câyỉ ộ + Lá r ng vào mùa khôụ

          * Bi n pháp 3: Hình thành khái ni m Đ a lí: ệ ệ ị

        Hình thành khái ni m Đ a lí là m t trong nh ng m c đích c a vi c d y Đ aệ ị ộ ữ ụ ủ ệ ạ ị  

lí. Vì th  bế ước này r t quan tr ng. V y mu n hình thành khái ni m Đ a lí choấ ọ ậ ố ệ ị  

h c sinh, tôi yêu c u các em ph i n m đọ ầ ả ắ ược các d u hi u c a đ i ấ ệ ủ ố t ượ  Đ a lí ng ị  

mà các em quan sát đượ ừ ự ế ừc t  th c t , t  băng hình, tranh  nh đ  các em tìm raả ể  

nh ng d u hi u, b n ch t c a đ i tữ ấ ệ ả ấ ủ ố ượng Đ a lí nh m đ a ra khái ni m đúng vị ằ ư ệ ề 

đ i tố ượng

       Ví d : ụ   Khi d y bài: ạ Trung du B c B ắ ộ

      Đi u đ u tiên tôi cho h c sinh xác đ nh các t nh   vùng trung du trên b n đề ầ ọ ị ỉ ở ả ồ 

Đ a lí Vi t Nam (t nh: B c Giang, Phú Th , Vĩnh Phúc, Thái Nguyên)ị ệ ỉ ắ ọ

      Sau đó tôi cho h c sinh quan sát vùng trung du qua tranh  nh và băng hình,ọ ả  

r i tôi khai thác kinh nghi m s ng c a các em b ng nh ng câu h i sau :ồ ệ ố ủ ằ ữ ỏ

 Trong l p ta, em nào đã nhìn th y vùng trung du ch a ? Khi nào ? ớ ấ ư Ở  đâu ?

 Em hãy t  ho c v  l i vùng trung du mà em đã th y.ả ặ ẽ ạ ấ

         Sau khi hình thành khái ni m Đ a lí chung cho h c sinh, tôi d a vào trình đệ ị ọ ự ộ 

c a l p đ  so n ra m t h  th ng câu h i, bài t p nh m hủ ớ ể ạ ộ ệ ố ỏ ậ ằ ướng d n các em phátẫ  

hi n ra d u hi u riêng c a đ i tệ ấ ệ ủ ố ượng Đ a lí.ị

Ví d : ụ  Khi d y bài: ạ Tây Nguyên.

        H c sinh đã nêu đọ ược khái n êm v  cao nguyên là: Nh ng vùng đ t cao, cóị ề ữ ấ  

b  m t tề ặ ương đ i b ng ph ng.ố ằ ẳ

        * Bi n pháp 4: Gi i thích hi n t ệ ả ệ ượ ng Đ a lí: ị

        Trong quá trình d y Đ a lí, tôi không đ  h c sinh ti p nh n suông các hi nạ ị ể ọ ế ậ ệ  

tượng Đ a lí mà tôi t p cho các em ph i bi t quan sát s  v t, hi n tị ậ ả ế ự ậ ệ ượng, tìm 

ki m, thu th p t  li u v  Đ a lí t  các ngu n khác nhau đ  t  mình gi i thíchế ậ ư ệ ề ị ừ ồ ể ự ả  

được các hi n tệ ượng Đ a lí g n gũi, đ n gi n b ng v n hi u bi t c a các em.ị ầ ơ ả ằ ố ể ế ủ   Trong quá trình quan sát s  v t, hi n tự ậ ệ ượng, tìm ki m, thu th p t  li u, tôi t oế ậ ư ệ ạ  

đi u ki n cho các em nêu th c m c, đ t câu h i đ  các em gi i thích, nh n bi tề ệ ắ ắ ặ ỏ ể ả ậ ế   đúng các hi n tệ ượng Đ a lí. R i sau đó tôi t  ch c cho các em trình bày k t quị ồ ổ ứ ế ả 

làm vi c c a mình. N u làm đệ ủ ế ược đi u này, t c là đã gây h ng thú, phát huyề ứ ứ  

được tính tích c c h c t p c a các em.ự ọ ậ ủ

Ví d : ụ  Khi d y bài: ạ D i đ ng b ng duyên h i mi n Trung ả ồ ằ ả ề

         Tôi yêu c u h c sinh ph i t  mình gi i thích đầ ọ ả ự ả ược các hi n tệ ượng Đ a Lýị  

mà các em tìm được. Ch ng h n nh :ẳ ạ ư

 T i sao l i có tên g i là d i đ ng b ng duyên h i mi n Trung ? (Doạ ạ ọ ả ồ ằ ả ề   các đ ng b ng nh  h p   ven bi n ch y d c theo bi n khu v c mi n Trung nênồ ằ ỏ ẹ ở ể ạ ọ ể ự ề  

m i g i là D i đ ng b ng duyên h i mi n Trung.ớ ọ ả ồ ằ ả ề

 T i sao h  th ng sông ngòi   mi n Trung thạ ệ ố ở ề ường nh  và ng n? (Doỏ ắ  

 mi n Trung có nhi u đ i núi và n i đây ch  y u là dãy đ t h p

 T i sao vào mùa h    nạ ạ ở ước ta thường có gió th i t  Lào sang (cònổ ừ  

g i là gió Lào)? (Khi g p dãy núi Trọ ặ ường S n, gió b  ch n l i, trút h t m a ơ ị ặ ạ ế ư ở 

sườn tây, khi th i sang sổ ườn bên kia ch  còn h i khô, nóng. Do đó   đ ng b ngỉ ơ ở ồ ằ   duyên h i mi n Trung vào mùa h , gió r t khô và nóng. Vào mùa đông   đây cóả ề ạ ấ ở   gió th i t  bi n vào mang theo nhi u h i nổ ừ ể ề ơ ước gây m a nhi u. Do sông   đâyư ề ở  

ng n và nh  nên thắ ỏ ường có l t, nụ ướ ừc t  núi đ  xu ng đ ng b ng thổ ố ồ ằ ường gây ra 

lũ l t đ t ng t).ụ ộ ộ

          * Bi n pháp 5: Phân tích m i quan h  gi a y u t  đ a lí ệ ố ệ ữ ế ố ị :

      Phân tích m i quan h  gi a y u t  đ a lí là m t bố ệ ữ ế ố ị ộ ướ ấc r t quan tr ng. Nóọ   không th  thi u để ế ược trong quá trình gi ng d y Đ a lí. Vì th  tôi luôn hả ạ ị ế ướng d nẫ  

h c sinh bi t xác l p m i quan h  gi a các hi n tọ ế ậ ố ệ ữ ệ ượng đ a lí t  nhiên v i tị ự ớ ự  nhiên, t  nhiên v i kinh t  ­ xã h i, đ  các em th y đự ớ ế ộ ể ấ ượ ự ươc s  t ng quan, h  trỗ ợ 

gi a các y u t  đ a lí. M t khác, các em s  làm quen v i cách tìm nguyên nhânữ ế ố ị ặ ẽ ớ   khi bi t k t qu ế ế ả

Ví d : ụ  Khi d y bài: ạ Thành ph  Đà N ng ố ẵ

B ng ho t đ ng nhóm k t h p v i hình  nh v  các ho t đ ng s n xu t ằ ạ ộ ế ợ ớ ả ề ạ ộ ả ấ ở 

Đà N ng mà các em s u t m đẵ ư ầ ược thì các em s  hi u và phân tích đẽ ể ược: S nả  

ph m c a Đà N ng ch  đ n các n i khác ch  y u là nguyên li u ch a ch  bi nẩ ủ ẵ ở ế ơ ủ ế ệ ư ế ế  

nh : cá, tôm đông l nh đ  cung c p cho các nhà máy ch  bi n, v t li u thô nh :ư ạ ể ấ ế ế ậ ệ ư  

đá đ  xây d ng. N u các s n ph m đông l nh để ự ế ả ẩ ạ ược ch  bi n s  có giá tr  caoế ế ẽ ị  

h n r t nhi u. Đà N ng có các c  s  s n xu t hàng tiêu dùng, d t ch  bi n th cơ ấ ề ẵ ơ ở ả ấ ệ ế ế ự  

ph m, đóng tàu, s n xu t v t li u xây d ng. Hi n nay Đà N ng đã xu t hi nẩ ả ấ ậ ệ ự ệ ẵ ấ ệ  

nh ng khu công nghi p l n thu hút nhi u nhà đ u t  Đà N ng tr  thành trungữ ệ ớ ề ầ ư ẵ ở   tâm công nghi p l n và quan tr ng c a mi n Trung.ệ ớ ọ ủ ề

  * Bi n pháp 6: Liên h  th c t  đ  kh c sâu ki n th c cho h c sinh:  ệ ệ ự ế ể ắ ế ứ ọ

N u giáo viên ch  d y nh ng gì trong sách giáo khoa và sách giáo viên thế ỉ ạ ữ ể 

hi n thì ch a đ  Vì ch  d y nh ng gì trong sách thì ch a th y đệ ư ủ ỉ ạ ữ ư ấ ược vai trò c aủ   giáo viên. Trong sách có s n câu h i, ph n tr  l i, h c sinh ch  c n xem là làmẵ ỏ ầ ả ờ ọ ỉ ầ  

được. V y vai trò giáo viên ph i làm gì ?ậ ả

Trước h t, chúng ta c n xác đ nh d y môn T  nhiên xã h i nói chung và Đ aế ầ ị ạ ự ộ ị  

lí nói riêng là cung c p thêm cho các em m t s  v n s ng phù h p v i tâm sinh líấ ộ ố ố ố ợ ớ  

l a tu i c a các em. Tr  nh  thì mau quên nh ng cũng r t “tò mò”, thích khámứ ổ ủ ẻ ỏ ư ấ   phá. Vì v y, trong quá trình gi ng d y giáo viên kh c sâu ki n th c s  giúp cácậ ả ạ ắ ế ứ ẽ  

em h ng thú tìm tòi, yêu thích môn h c h n. Đ  làm đứ ọ ơ ể ược đi u này, trề ước tiên  giáo viên c n tham kh o sách, báo t  li u, tranh  nh … liên quan đ n nhi u mônầ ả ư ệ ả ế ề  

ch  không riêng môn Đ a lí. C p nh t ki n th c thứ ị ậ ậ ế ứ ường xuyên nh  m t thói quenư ộ   thì lúc đó chúng ta s  nh  lâu h n. Tuy nhiên khi kh c sâu hay m  r ng ki n th cẽ ớ ơ ắ ở ộ ế ứ  

ph i có s  l a ch n, đ m b o tính chính xác, bám sát vào n i dung bài đang d yả ự ự ọ ả ả ộ ạ   tránh sa đà đi quá m c tiêu bài.ụ

Đ  ti t h c Đ a lí để ế ọ ị ược sinh đ ng, h p d n, phát huy độ ấ ẫ ược tính tích c c c aự ủ  

h c sinh, không nh ng tôi cung c p ki n th c Đ a lí   sách giáo khoa mà cònọ ữ ấ ế ứ ị ở   cung c p cho tr  ki n th c t  cu c s ng, ngoài th c t  xã h i, đ  tr  có đấ ẻ ế ứ ừ ộ ố ự ế ộ ể ẻ ượ  c

v n ki n th c khá đ y đ  v a   sách v a   cu c s ng th c t  Mu n làm đố ế ứ ầ ủ ừ ở ừ ở ộ ố ự ế ố ượ  c

đi u này, tôi ph i h c h i, thu th p nh ng ki n th c v  Đ a lí qua các ngu n tàiề ả ọ ỏ ậ ữ ế ứ ề ị ồ  

li u, đ  làm giàu thêm v n hi u bi t c a h c sinh.ệ ể ố ể ế ủ ọ

Ví d :  ụ Khi d y bài : ạ Ho t đ ng s n xu t c a ng ạ ộ ả ấ ủ ườ i dân   Tây Nguyên ở  

(ti p theo)ế

Tôi yêu c u các em d a vào tranh đã s u t m đ  tìm thông tin và trình bàyầ ự ư ầ ể   khai thác r ng và nh ng nguyên nhân d n đ n di n tích r ng b  gi m. Sau đó tôiừ ữ ẫ ế ệ ừ ị ả  

gi ng thêm r ng: R ng Tây Nguyên cho ta nhi u s n v t nh t là g  Ngoài g ,ả ằ ừ ề ả ậ ấ ỗ ỗ  

r ng còn có tre, n a, mây, các lo i cây làm thu c và nhi u thú quý.ừ ứ ạ ố ề

Tuy nhiên hi n nay do phong trào di dân t  do t  các n i khác đ n Tâyệ ự ừ ơ ế   Nguyên đ  phá r ng, l y đ t tr ng cây công nghi p (cà phê, cao su, tiêu…), nênể ừ ấ ấ ồ ệ  

r ng   Tây Nguyên b  ch t phá b a bãi, d n đ n di n tích r ng gi m m nh, môiừ ở ị ặ ừ ẫ ế ệ ừ ả ạ  

trường b  hu  ho i, gây nhi u thi t h i cho s n xu t và đ i s ng c a con ngị ỷ ạ ề ệ ạ ả ấ ờ ố ủ ườ  i

Vì th  chúng ta ph i b o v  r ng b ng nhi u cách:ế ả ả ệ ừ ằ ề

+ Khai thác r ng h p lý.ừ ợ

+ T o đi u ki n đ  đ ng bào đ nh canh đ nh c ạ ề ệ ể ồ ị ị ư

+ Không đ t phá r ng.ố ừ

+ M  r ng di n tích tr ng cây.ở ộ ệ ồ

+…

Ví d :  ụ Khi d y bài: ạ Bi n, đ o và qu n đ o ể ả ầ ả

Đ  cho ti t h c để ế ọ ược sinh đ ng, thu hút h c sinh, tôi t  ch c cho l p thămộ ọ ổ ứ ớ  

c nh bi n qua tranh  nh, k t h p v i vi c xem băng hình v  các đ o và qu nả ể ả ế ợ ớ ệ ề ả ầ  

đ o   nả ở ước ta đ  h c sinh th y để ọ ấ ược: Chúng ta đã l i d ng thu  tri u lên xu ngợ ụ ỷ ề ố  

đ  đánh b t cá và làm mu i. Ngoài nh ng loài cá, loài tôm có giá tr  xu t kh uể ắ ố ữ ị ấ ẩ   cao, vùng bi n nể ước ta còn có nhi u đ c s n quý nh : h i sâm, bào ng , sòề ặ ả ư ả ư   huy t…ế

D c bãi bi n có nhi u bãi cát ch a ôxít titan có giá tr  xu t kh u. Bi n nọ ể ề ứ ị ấ ẩ ể ướ  c

ta là ngu n mu i vô t n. Ngh  làm mu i đồ ố ậ ề ố ược phát tri n t  lâu đ i   vùng venể ừ ờ ở  

bi n t  B c vào Nam. Đ c bi t là ven bi n Nam Trung B    Sa Hu nh (Qu ngể ừ ắ ặ ệ ể ộ ở ỳ ả   Ngãi), Cà Ná (Ninh Thu n).ậ

Vi t Nam có ngu n tài nguyên du l ch phong phú. D c b  bi n nệ ồ ị ọ ờ ể ước ta, su tố  

t  B c vào Nam có nhi u bãi cát r ng, dài, phong c nh đ p, thu n l i cho vi cừ ắ ề ộ ả ẹ ậ ợ ệ   xây d ng các khu du l ch. Nhi u đ o ven b  có phong c nh k  thú h p d n kháchự ị ề ả ờ ả ỳ ấ ẫ  

du l ch. Đ c bi t V nh H  Long dị ặ ệ ị ạ ược UNETCO công nh n là di s n thiên nhiênậ ả  

th  gi i. Tuy nhiên trong nh ng năm g n đây di n tích r ng ng p m n nế ớ ữ ầ ệ ừ ậ ặ ước ta 

gi m nhanh. Ngu n l i h i s n cũng gi m đáng k , khi n cho lả ồ ợ ả ả ả ể ế ượng cá đánh b tắ   hàng năm gi m, m t s  loài h i s n có nguy c  tuy t ch ng nh : cá mòi, cáả ộ ố ả ả ơ ệ ủ ư   cháy…

Ô nhi m môi trễ ường có xu hướng gia tăng rõ r t làm cho ch t lệ ấ ượng nhi uề   vùng bi n c a nể ủ ước ta gi m sút. H u qu  là làm gi m ngu n tài nguyên sinh v tả ậ ả ả ồ ậ  

bi n,  nh hể ả ưởng x u t i ch t lấ ớ ấ ượng c a khu du l ch bi n. Vì v y chúng ta ph iủ ị ể ậ ả  

b o v  gi ng loài, không đánh b t cá b a bãi, gi  v  sinh môi trả ệ ố ắ ừ ữ ệ ường bi n, l pể ậ   khu b o t n đ ng v t bi n.ả ồ ộ ậ ể

Khi d y bài: ạ Khai thác khoáng s n và h i s n   vùng bi n Vi t Nam ả ả ả ở ể ệ

Tôi hướng d n h c sinh th y đẫ ọ ấ ược nước ta có nhi u lo i khoáng s n nh ngề ạ ả ư   ngu n d  tr  c a t ng m  không l n. N u khai thác không có k  ho ch thìồ ự ữ ủ ừ ỏ ớ ế ế ạ   ngu n khoáng s n s  c n ki t nhanh chóng.ồ ả ẽ ạ ệ

* Bi n pháp 7: T  ch c thi đua khen th ệ ổ ứ ưở ng qua nh ng trò ch i: ữ ơ

Trong nh ng y u t  quy t đ nh cho ph n ki m tra, c ng c  ki n th c sauữ ế ố ế ị ầ ể ủ ố ế ứ   bài h c đ t ch t lọ ạ ấ ượng cao đó là “T  ch c thi đua khen thổ ứ ưởng qua nh ng tròữ  

ch i”. Mu n làm t t đi u này tôi ph i luôn thay đ i trò ch i v i nhi u hình th cơ ố ố ề ả ổ ơ ớ ề ứ  

m i l  nh m t o h ng thú cho h c sinh đ  thu hút các em h c t p.ớ ạ ằ ạ ứ ọ ể ọ ậ

Ví d :  ụ Trò ch i: ơ “Ô CH  KÌ DI U” Ữ Ệ

­ Tôi chu n b  s n các ô ch  hàng d c và hàng ngang. Lu t ch i c a cácẩ ị ẵ ữ ọ ậ ơ ủ   nhóm

­ Sau khi nghe l i g i ý v  các ô ch  hàng ngang, đ i nào nghĩ ra trờ ợ ề ữ ộ ước có 

th  ph t c  đ  xin tr  l i trể ấ ờ ể ả ờ ước

­ M i ô ch  hàng ngang tr  l i đúng: đ i ghi đỗ ữ ả ờ ộ ược 5 đi m.ể

­ Ô ch  hàng d c tr  l i đúng: đ i ghi đữ ọ ả ờ ộ ược 20 đi m.ể

­ N u sai: đ i không ghi đế ộ ược đi m.ể

­ Các đ i  đ u có quy n đ t bông hoa hy v ng   m i l n trộ ề ề ặ ọ ở ỗ ầ ước khi gi i ôả  

ch  hàng ngang đ  n u tr  l i đúng thì đữ ể ế ả ờ ược tăng g p đôi s  đi m c a mình.ấ ố ể ủ

­ N i dung ô ch :ộ ữ

1. Đây là m t đ c đi m c a lo i đ t ba dan có 6 ô ch ộ ặ ể ủ ạ ấ ữ

2. Đây là loài gia súc được chăn nuôi ph  bi n   Tây Nguyên có 6 ô ch ổ ế ở ữ

3. Đây là d ng c  ph c v  vi c tụ ụ ụ ụ ệ ưới tiêu vào mùa khô có 6 ô ch ữ

4. Đây là m t thu n l i t o đi u ki n cho vi c phát tri n chăn nuôi trâu bò cóộ ậ ợ ạ ề ệ ệ ể  

6 ô ch ữ

5. Đ c đi m hặ ể ương v  c a cà phê   Buôn Ma Thu t có 8 ô ch ị ủ ở ộ ữ

6. Đây là m t trong các lo i cây tr ng có giá tr  xu t kh u có 5 ô ch ộ ạ ồ ị ấ ẩ ữ

7. Nuôi và thu n dầ ưỡng voi   Tây Nguyên đở ược xem là ngh  nh  th  nào? cóề ư ế  

11 ô ch ữ

8. Đây là lo i cây tr ng nhi u nh t   Buôn Ma Thu t có 5 ô ch ạ ồ ề ấ ở ộ ữ

9. Đây là loài v t đ c tr ng c a Tây Nguyên có 6 ô ch ậ ặ ư ủ ữ

 Ô ch  hàng d c: ữ ọ Tây Nguyên

 Qua nh ng ti t h c, nh ng ti t ôn t p và nh ng ti t th c hành trên b n đ ,ữ ế ọ ữ ế ậ ữ ế ự ả ồ  

h c sinh s  t  mình gi i thích đọ ẽ ự ả ược các hi n tệ ượng đ a lí đ n gi n b ng nh ngị ơ ả ằ ữ  

       Tr n Th  L  Quyên       Trang ầ ị ệ