SKKN: Một vài kinh nghiệm dạy tác phẩm thơ hiện đại bằng sơ đồ tư duy

Mục đích của đề tài giúp học sinh tiếp cận tác phẩm, nhìn nhận đánh giá tác phẩm ở nhiều góc độ khác nhau, để các em hiểu sâu tác phẩm hơn. Vì vậy tôi đã vận dụng kinh nghiệm của mình vào dạy lớp 9 trường THCS Thuận Quý năm học 2013-2014.

M T VÀI KINH NGHI M Ộ Ệ

D Y TÁC PH M TH  HI N Đ I B NG S  Đ  T  DUY Ạ Ẩ Ơ Ệ Ạ Ằ Ơ Ồ Ư

   I. Ph n m  đ u:ầ ở ầ

1. Lí do ch n đ  tài ọ ề

Trong nh ng năm g n đây, cùng v i vi c th c hi n m t cách đ ng b  đ iữ ầ ớ ệ ự ệ ộ ồ ộ ổ  

m i n i dung, chớ ộ ương trình, sách giáo khoa, v n đ  đ i m i phấ ề ổ ớ ương pháp d y h cạ ọ   (PPDH) nói chung, thì đ i m i PPDH môn Ng  văn luôn đổ ớ ữ ược các nhà khoa h c­giáoọ  

d c hàng đ u quan tâm, nghiên c u và tìm cách c i ti n. Có th  nói đây là m t bụ ầ ứ ả ế ể ộ ướ  c

đ t phá c a ngành giáo d c nộ ủ ụ ước ta. Đ ng và Nhà nả ước đã đ c bi t chú tr ng đ nặ ệ ọ ế  

vi c b i dệ ồ ưỡng cho đ i ngũ giáo viên t ng bộ ừ ước nâng cao trình đ , đ i m i PPDH,ộ ổ ớ   phát huy tính tích c c, ch  đ ng, sáng t o c a h c sinh. Trong đó, yêu c u giáo viênự ủ ộ ạ ủ ọ ầ   tăng cường t  ch c các ho t đ ng nh n th c cho h c sinh, hổ ứ ạ ộ ậ ứ ọ ướng d n phẫ ương pháp 

t  h c cho các em, xem đây là m t nhi m v  v a b c thi t l i v a tr ng tâm xuyênự ọ ộ ệ ụ ừ ứ ế ạ ừ ọ  

su t c  quá trình đ i m i. Vì v y, đòi h i m i giáo viên ph i tri t đ  th c hi n theoố ả ổ ớ ậ ỏ ỗ ả ệ ể ự ệ   nguyên t c l y h c sinh làm trung tâm nh m phát huy tính ch  đ ng, tích c c, t  giácắ ấ ọ ằ ủ ộ ự ự  

và sáng t o c a h c sinh trong ho t đ ng d y h c.ạ ủ ọ ạ ộ ạ ọ

S  đ  t  duy (SĐTD) k  th a, m  r ng hình th c ghi chép, s  d ng b ng bi u,ơ ồ ư ế ừ ở ộ ứ ử ụ ả ể  

s  đ  nh ng   m c cao h n. Nó là m t công c  t  ch c t  duy đơ ồ ư ở ứ ơ ộ ụ ổ ứ ư ược tác gi  Tonyả   buzan (người Anh) nghiên c u và ph  bi n r ng kh p trên th  gi i. Có th  kh ng đ nhứ ổ ế ộ ắ ế ớ ể ẳ ị  

r ng PPDH b ng SĐTD là m t trong nh ng PPDH hi n đ i. Nó giúp h c sinh d  ghiằ ằ ộ ữ ệ ạ ọ ễ  

nh , phát tri n nh n th c, kh  năng t  duy, óc tớ ể ậ ứ ả ư ưởng tưởng và kh  năng sáng t o…ả ạ

Trong th i gian qua, tôi đã nghiên c u và áp d ng d y h c b ng SĐTD cho cácờ ứ ụ ạ ọ ằ   tác ph m th  hi n đ i (Ng  văn 9 HKI, năm h c 2013­2014) và đã mang l i hi u quẩ ơ ệ ạ ữ ọ ạ ệ ả  đáng k  Vì v y tôi m nh d n h n khi ch n đ  tài ể ậ ạ ạ ơ ọ ề “ M t vài kinh nghi m d y tác ộ ệ ạ  

ph m th  hi n đ i b ng s  đ  t  duy” ẩ ơ ệ ạ ằ ơ ồ ư  đ  cùng trao đ i, chia s  kinh nghi m v iể ổ ẻ ệ ớ  

đ ng nghi p góp ph n nâng cao ch t lồ ệ ầ ấ ượng giáo d c c a nụ ủ ước nhà

2. Th c tr ng c a v n đ ự ạ ủ ấ ề

Năm h c 2013 – 2014 là năm h c mà toàn ngành GD&ĐT đã và đang ti p t c nọ ọ ế ụ ỗ 

l c đ i m i phự ổ ớ ương pháp gi ng d y, đ  đào t o ra nh ng con ngả ạ ể ạ ữ ười năng đ ng, s mộ ớ   thích  ng v i đ i s ng xã h i. Trứ ớ ờ ố ộ ước tình hình đó, đòi h i đ i ngũ giáo viên chúng taỏ ộ  

ph i không ng ng đ i m i, c i thi n phả ừ ổ ớ ả ệ ương pháp so n gi ng đ  trong m i ti t d yạ ả ể ỗ ế ạ  

h c sinh s  ho t đ ng nhi u h n, th o lu n nhi u h n và quan tr ng là đọ ẽ ạ ộ ề ơ ả ậ ề ơ ọ ược suy nghĩ  nhi u h n trên con đề ơ ường ch  đ ng chi m lĩnh ki n th c. ủ ộ ế ế ứ

Trong chương trình giáo d c ph  thông, Ng  văn là m t môn h c có v  trí quanụ ổ ữ ộ ọ ị  

tr ng. Vì đây là môn h c v a mang tính công c , v a là môn h c mang tính nghọ ọ ừ ụ ừ ọ ệ  thu t, l i là môn h c mang tính nhân văn r t cao. B i v y, đ  h c sinh h c t t b  mônậ ạ ọ ấ ở ậ ể ọ ọ ố ộ   này thì người giáo viên ph i chú tr ng đ n PPDH, ph i tìm tòi, sáng t o nghiên c u vàả ọ ế ả ạ ứ  

áp d ng nh ng hình th c, bi n pháp t  ch c d y h c m i, hi n đ i, sinh đ ng, đ aụ ữ ứ ệ ổ ứ ạ ọ ớ ệ ạ ộ ư  

h c sinh đ n v i môn h c này m t cách t  giác, b ng ni m say mê th t s ọ ế ớ ọ ộ ự ằ ề ậ ự

Tuy nhiên, hi n nay vi c đ a SĐTD vào  ng d ng trong quá trình d y h c đ iệ ệ ư ứ ụ ạ ọ ố  

v i môn Ng  văn còn là v n đ  g p không ít khó khăn, tr  ng i đ i v i giáo viên. Quaớ ữ ấ ề ặ ở ạ ố ớ  

d  gi , trao đ i kinh nghi m chuyên môn đ i v i đ ng nghi p trong t , trong trự ờ ổ ệ ố ớ ồ ệ ổ ường,  tôi nh n th y, h u h t giáo viên cũng nh  b n thân tôi m i ch  d ng l i   vi c sậ ấ ầ ế ư ả ớ ỉ ừ ạ ở ệ ử 

d ng SĐTD đ  h  th ng hóa ki n th c sau m i bài h c, hay m i bài ôn t p, t ng k tụ ể ệ ố ế ứ ỗ ọ ỗ ậ ổ ế  

m t phân môn, m t m ng ki n th c nào đó mà thôi. Mà ch a m nh d n đ a SĐTDộ ộ ả ế ứ ư ạ ạ ư   vào t t c  các khâu trong quá trình d y h c, ch a phát huy đấ ả ạ ọ ư ược h t tính ph  bi n vàế ổ ế   công d ng c a SĐTD trong quá trình d y h c môn Ng  văn. Do đó ch a phát huy h tụ ủ ạ ọ ữ ư ế  

kh  năng t  duy và trí tả ư ưởng tượng sáng t o c a h c sinh qua m i bài h c. Đi u nàyạ ủ ọ ỗ ọ ề   làm cho gi  h c bu n t  tr m l ng, thi u sinh đ ng và h ng thú h c t p   h c sinh.ờ ọ ồ ẻ ầ ắ ế ộ ứ ọ ậ ở ọ   Đây cũng là m t trong nh ng nguyên nhân khi n cho h c sinh chán h c, k t qu  h cộ ữ ế ọ ọ ế ả ọ  

t p sa sút. C  th  m t bài ki m tra v  th  và truy n hi n đ i (Ti t 73) c a năm h cậ ụ ể ộ ể ề ơ ệ ệ ạ ế ủ ọ   2012­2013 nh  sau:ư

L p – sĩ sớ ố Đi m 9­10 ể Đi m 7­8ể Đi m 5­6ể Dưới TB

SL TL% SL TL% SL TL% SL TL%

9b­23 0 0 1 4,3 13 56,6 9 39,1

Chính vì th  l i càng thôi thúc tôi dành nhi u th i gian đ  tìm ra PPDH b ng sế ạ ề ờ ể ằ ơ 

đ  t  duy hi u qu  nh t   tác ph m th  hi n đ i đ  v n d ng vào quá trình d y h c.ồ ư ệ ả ấ ở ẩ ơ ệ ạ ể ậ ụ ạ ọ

   II. Gi i phápả

1. Ph m vi ch n đ  tài ạ ọ ề :

Chương trình Ng  văn l p 9 H c kì I có t t c  năm tác ph m th  hi n đ i đữ ớ ọ ấ ả ẩ ơ ệ ạ ượ  c

đ a vào h c chính th c: ư ọ ứ Đ ng chí – Chính H u, Bài th  v  ti u đ i xe không kính – ồ ữ ơ ề ể ộ  

Ph m Ti n Du t, Đoàn thuy n đánh cá – Huy C n, B p l a – B ng Vi t, Ánh ạ ế ậ ề ậ ế ử ằ ệ   trăng – Nguy n Duy ễ

Các tác ph m th  ca Vi t Nam t  sau Cách m ng tháng Tám 1945 r t hay, h pẩ ơ ệ ừ ạ ấ ấ  

d n.  V a tái hi n cu c s ng, đ t nẫ ừ ệ ộ ố ấ ước và hình  nh con ngả ười Vi t Nam su t m tệ ố ộ  

th i kì l ch s  nhi u giai đo n v a th  hi n tâm h n – tình c m – t  tờ ị ử ề ạ ừ ể ệ ồ ả ư ưởng c a conủ  

người Vi t Nam trong m t th i kì l ch s  có nhi u bi n đ ng, thay đ i l n: tình yêuệ ộ ờ ị ử ề ế ộ ổ ớ  

nước, yêu quê hương, tình đ ng chí, s  g n bó v i cách m ng, tình m  con, bà cháu…ồ ự ắ ớ ạ ẹ trong s  th ng nh t v i nh ng tình c m chung r ng l n.ự ố ấ ớ ữ ả ộ ớ

Tôi ch n vi t kinh nghi m v  ọ ế ệ ề d y tác ph m th  hi n đ i  ạ ẩ ơ ệ ạ v i mong mu n traoớ ố  

đ i v i đ ng nghi p g n xa m t vài suy nghĩ, cũng nh  kinh nghi m khi d y các tácổ ớ ồ ệ ầ ộ ư ệ ạ  

ph m này b ng b n đ  t  duy.ẩ ằ ả ồ ư

M c đích c a tôi giúp h c sinh ti p c n tác ph m, nhìn nh n đánh giá tác ph mụ ủ ọ ế ậ ẩ ậ ẩ    nhi u góc đ  khác nhau, đ  các em hi u sâu tác ph m h n. Vì v y tôi đã v n d ng

kinh nghi m c a mình vào d y l p 9 trệ ủ ạ ớ ường THCS Thu n Quý năm h c 2013­2014.ậ ọ

2. Quá trình th c hi n ự ệ :

H u h t các tác ph m th  hi n đ i đ u có th  v n d ng r t t t phầ ế ẩ ơ ệ ạ ề ể ậ ụ ấ ố ươ  ng pháp d y h c b ng s  đ  t  duy. H c sinh đã quen v i vi c v  SĐTD   các tác ph mạ ọ ằ ơ ồ ư ọ ớ ệ ẽ ở ẩ   văn h c Trung đ i và m t s  ti t h c khác cho nên vi c d y các tác ph m th  hi n đ iọ ạ ộ ố ế ọ ệ ạ ẩ ơ ệ ạ  

b ng SĐTD cũng khá thu n l i. Giáo viên cũng không ph i m t th i gian nhi u đằ ậ ợ ả ấ ờ ề ể 

hướng d n h c sinh cách v , các em theo n i dung bài h c v  t  do theo ý thích, sángẫ ọ ẽ ộ ọ ẽ ự  

t o riêng có th  v  tr c ti p vào v  bài h c ho c vào gi y A4 r i k p vào trong v ạ ể ẽ ự ế ở ọ ặ ấ ố ẹ ở  

Dưới đây là vi c làm c  th  cho t ng n i dung ti t d y:ệ ụ ể ừ ộ ế ạ

Tr ướ c khi d y giáo viên(GV) ph i n m v ng m c tiêu bài v  ki n th c, kĩ năng ạ ả ắ ữ ụ ề ế ứ  

và thái đ  đ  d n dò h c sinh(HS) khâu chu n b  bài tr ộ ể ặ ọ ầ ị ướ ở c   nhà. H c sinh s  d ng ọ ử ụ   bút nhi u màu và v  ngay trên l p h c ề ẽ ớ ọ

* Ti t 47+48ế : Đ NG CHÍ – CHÍNH H UỒ Ữ

a. Giao nhi m v  v  nhà cho h c sinh chu n b ệ ụ ề ọ ẩ ị:

­Tìm hi u tác gi  Chính H u và hoàn c nh sáng tác bài thể ả ữ ả ơ

­Phân chia b  c c, tìm hi u n i dung t ng ph nố ụ ể ộ ừ ầ

­Tìm hi u c  s  hình thành tình đ ng chí, bi u hi n tình đ ng chíể ơ ở ồ ể ệ ồ

­Chu n b  bút nhi u màu.ẩ ị ề

b. Ti n hành th c hi n ế ự ệ

Ho t đ ng c a th y và tròạ ộ ủ ầ Yêu c u ki n th c c n đ tầ ế ứ ầ ạ

1.GV hướng d n HS tìm hi u tác giẫ ể ả 

Chính H u và hoàn c nh sáng tác bàiữ ả  

th ơ

GV   cho   HS   tìm   hi u   ph n   tác   gi   vàể ầ ả  

hoàn c nh sáng tác bài th  trong ph nả ơ ầ  

chú   thích   *   sau   đó   GV   b   sung   thêmổ  

thông tin v  tác gi  và bài th , sau đó sề ả ơ ẽ 

ch t nh ng ý chính.ố ữ

­Chính   H u   t   ng ữ ừ ườ i   lính   Trunh   đoàn  

th  đô tr  thành nhà th  quân đ i. Th ủ ở ơ ộ ơ 

c a ông h u nh  ch  vi t v  ng ủ ầ ư ỉ ế ề ườ i lính  

và   2   cu c   kháng   chi n,   đ c   bi t   là ộ ế ặ ệ  

nh ng tình c m cao đ p c a ng ữ ả ẹ ủ ườ i lính  

nh  tình đ ng chí đ ng đ i , tình quê ư ồ ồ ộ  

h ươ ng,   s   g n   bó   gi a   ti n   tuy n   và ự ắ ữ ề ế  

h u ph ậ ươ ng…

­Hoàn c nh sáng tác bài th : Chính H u ả ơ ữ  

cùng đ n  v  tham  gia chi n  đ u trong ơ ị ế ấ  

chi n d ch Vi t B c. Bài th  là s  th ế ị ệ ắ ơ ự ể 

hi n nh ng tình c m tha thi t, sâu s c ệ ữ ả ế ắ  

c a TG v i nh ng ng ủ ớ ữ ườ ồ i đ ng chí đ ng ồ  

đ i c a mình ộ ủ

2.GV hướng d n HS tìm hi u b  c cẫ ể ố ụ

* GV cho HS đ c và phân chia b  c cọ ố ụ

1.Tác gi  và hoàn c nh sáng tácả ả

 a. Tác gi  Chính H uả ữ

­Tên Tr n Đình Đ c (1926)ầ ắ

­Vi t v  đ  tài ngế ề ề ười lính và chi nế   tranh

b. Hoàn c nh sáng tácả :

­Tham gia chi n d ch Vi t B c (1947)ế ị ệ ắ

­Bài th  ra đ i 1948.ơ ờ

2. B  c c:ố ụ  3 ph nầ

­Ph n 1: ầ 7 dòng đ u ầ : c  s  hình thànhơ ở   tình đ ng chíồ

­Ph n 2: ầ 10 dòng ti p theo ế : Bi u hi nể ệ  

c a tình đ ng chíủ ồ

­Ph n 3:  ầ 3 dòng cu i ố : B c tranh vứ ề  tình đ ng chíồ

3.Tìm hi u văn b nể ả :

3.GV   hướng   d n   HS   tìm   hi u   vănẫ ể  

b n.ả

a.Tìm hi u c  s  hình thành tình đ ng ể ơ ở ồ  

chí.

*Qua sáu câu th  đ u GV cho HS th yơ ầ ấ  

được tình đ ng chí đ ng đ i đồ ồ ộ ược hình 

thành trên c  s  đó là: ơ ở

­S  tự ương đ ng v  c nh ng  xu t thânồ ề ả ộ ấ  

nghèo khó, đó chính là c  s  cùng chungơ ở  

giai   c p   xu t   thân   “ấ ấ n ướ c   m n   đ ng ặ ồ  

chua, đ t cày lên s i đá” ấ ỏ

­Cùng chung nhi m v  sát cánh bên nhauệ ụ  

trong chi n đ u ế ấ “Súng bên súng, đ u sát ầ  

bên đ u” ầ

­Chan hòa, chia s  m i gian lao cũng nhẻ ọ ư 

ni m vui, đó là m i tình tri k  c a nh ngề ố ỉ ủ ữ  

ngườ ại b n chí c t ố “Đêm rét chung chăn 

thành đôi tri k ” ỉ

*GV hướng d n HS tìm hi u ý nghĩa c aẫ ể ủ  

dòng th  b y qua ph n th o lu n nhóm. ứ ả ầ ả ậ

*GV ch t và bìnhố

b.Phân tích bi u hi n c a tình đ ng ể ệ ủ ồ  

chí.

*GV cho HS th y đấ ược tác gi  đ a raả ư  

thêm nh ng bi u hi n c  th  c a tìnhữ ể ệ ụ ể ủ  

đ ng   chí,   đ ng   đ i   c a   nh ng   ngồ ồ ộ ủ ữ ườ  i

lính:

­Đó là s  c m thông sâu xa nh ng tâmự ả ữ  

t , n i lòng c a nhauư ỗ ủ

­Đó là cùng nhau chia s  nh ng gian lao,ẻ ữ  

thi u th n c a cu c đ i ngế ố ủ ộ ờ ười lính và 

nh t là cùng tr i qua nh ng c n s t rétấ ả ữ ơ ố  

hành h  ngạ ười lính s ng   r ng.ố ở ừ

­Đó   là   tình   c m   g n   bó   sâu   n ng   thả ắ ặ ể 

hi n s c m nh c a tình đ ng chí giúp hệ ứ ạ ủ ồ ọ 

vượt qua m i gian kh ọ ổ

c.Phân tích b c tranh v  tình đ ng chí, ứ ề ồ  

đ ng đ i ồ ộ

*GV cho HS th y đấ ược đây là b c tranhứ  

v  tình đ ng chí, đ ng đ i c a ngề ồ ồ ộ ủ ườ  i

a. C  s  hình thành tình đ ng chí.ơ ở ồ

­Cùng hoàn c nh xu t thân.ả ấ

­Cùng  nhi m v  sát cánh bên nhau.ệ ụ

­Cùng chan hòa, chia s  m i gian lao,ẻ ọ  

ni m vui.ề

b.Bi u hi n c a tình đ ng chíể ệ ủ ồ

­C m   thông   tâm   t ,   n i   lòng   c aả ư ỗ ủ   nhau

­Cùng chia s  nh ng gian lao, thi uẻ ữ ế  

th n, b nh t t.ố ệ ậ

­G n bó sâu n ng, vắ ặ ượt qua m i gianọ  

kh ổ

c.B c   tranh   v   tình   đ ng   chí,   đ ngứ ề ồ ồ  

đ iộ

­Đ p và lãng m n.ẹ ạ

lính,   là   bi u   tể ượng   đ p   v   cu c   đ iẹ ề ộ ờ  

người chi n sĩ. B c tranh  y có s  g nế ứ ấ ự ắ  

k t ba hình  nh: ngế ả ười lính, kh u súng,ẩ  

v ng trăng. Đó là b c tranh đ p, có sầ ứ ẹ ự 

k t h p ch t hi n th c và lãng m n.ế ợ ấ ệ ự ạ

*GV   cho   HS   c m   nh n   v   hình   nhả ậ ề ả  

người lính trong th i kháng chi n ch ngờ ế ố  

Pháp

*GV ch t và bìnhố

4.Tìm   hi u   giá   tr   ngh   thu t   và   ýể ị ệ ậ  

nghĩa văn b n.ả

*GV cho HS th o lu n nhóm đ  tìm raả ậ ể  

ngh  thu t đ c s c và ý nghĩa c a bàiệ ậ ặ ắ ủ  

th ơ

*GV ch tố

4.Giá tr  ngh  thu t và ý nghĩa vănị ệ ậ  

b nả

a.Ngh  thu tệ ậ

­Ngôn   ng   bình   d ,   chân   th c,   tìnhữ ị ự  

c m chân thành.ả

­S  d ng bút pháp t  th c k t h pử ụ ả ự ế ợ  

v i lãng m nớ ạ b.Ý nghĩa:

Ca ng i tình c m đ ng chí cao đ pợ ả ồ ẹ  

gi a ngữ ười lính trong th i kì đ u cu cờ ầ ộ   kháng chi n ch ng Pháp.ế ố

Bài th  này tôi ti n hành d y b ng s  đ  t  duy và v  tr c ti p trên b ng ph n.ơ ế ạ ằ ơ ồ ư ẽ ự ế ả ấ  

M i  n i dung tôi dùng m t màu ph n khác nhau. HS thì v  tr c ti p vào v  c a mình.ỗ ộ ộ ấ ẽ ự ế ở ủ

S  đ  bài “Đ ng chí” do h c sinh v ơ ồ ồ ọ ẽ

*Ti t 48+49ế : BÀI TH  V  TI U Đ I XE KHÔNG KÍNH – PH M TI N DU TƠ Ề Ể Ộ Ạ Ế Ậ

a. Giao nhi m v  v  nhà cho h c sinh chu n b  tr ệ ụ ề ọ ẩ ị ướ : c

­Tìm hi u v  tác gi  và hoàn c nh ra đ i bài th ể ề ả ả ờ ơ

­Tìm hi u nhan đ  bài th ể ề ơ

­Tìm hi u hình  nh nh ng chi c xe không kính và hình  nh nh ng ngể ả ữ ế ả ữ ười lính lái xe

b. Ti n hành th c hi n ế ự ệ

Ho t đ ng c a th y và tròạ ộ ủ ầ Yêu c u ki n th c c n đ tầ ế ứ ầ ạ

*  Sau ph n tìm hi u chung GV h ng d nầ ể ướ ẫ  

HS tìm hi u giá tr  ngh  thu t và n i dungể ị ệ ậ ộ  

c a văn b nủ ả

1.Tìm hi u ý nghĩa nhan đ  bài thể ề ơ

*GV cho HS th o lu n nhóm đ  tìm ra cáiả ậ ể  

hay, cái l  v  cách đ t nhan đ  c a tác gi ạ ề ặ ề ủ ả

*GV ch tố

2.Tìm hi u hình  nh nh ng chi c xe khôngể ả ữ ế  

kính

*GV  hướng  d n  HS  tìm   hi u  s  sáng   t oẫ ể ự ạ  

hình  nh nh ng chi c xe không kính và tìmả ữ ế  

hi u vì sao đó l i là hình  nh đ c đáo.ể ạ ả ộ

*GV ch t và bìnhố

3.Tìm hi u hình  nh nh ng ngể ả ữ ười lính lái 

xe

*GV hướng d n HS phân tích hình  nh nh ngẫ ả ữ  

chi n sĩ lái xe qua các bi n pháp ngh  thu t:ế ệ ệ ậ  

đ o ng , t  láy, đi p t , hoán d ,  n d …ả ữ ừ ệ ừ ụ ẩ ụ

qua các kh  th  làm n i b t lên: t  th  hiênổ ơ ổ ậ ư ế  

ngang,   bình   tĩnh;   tinh   th n   dũng   c m,   coiầ ả  

thường gian kh  hi m nguy; m t tâm h n l cổ ể ộ ồ ạ  

quan, sôi n i c a tu i tr ; tình đ ng chí, đ ngổ ủ ổ ẻ ồ ồ  

đ i ru t th t, thân thi t, s  chia; ý chí chi nộ ộ ị ế ẻ ế  

đ u vì gi i phóng mi n Nam, th ng nh t đ tấ ả ề ố ấ ấ  

nước

*GV ch t và bìnhố

GV hướng d n HS th o lu n đ  tìm ra giá trẫ ả ậ ể ị 

đ c s c v  ngh  thu t và n i dung c a bàiặ ắ ề ệ ậ ộ ủ  

1. Ý nghĩa nhan đ  bài thề ơ

­Làm   n i   b t   hình   nh   nh ngổ ậ ả ữ   chi c xe không kính.ế

­Th   hi n   cách   nhìn,   cách   khaiể ệ   thác hi n th c c a tác giệ ự ủ ả

­Ch t th  c a tu i tr ấ ơ ủ ổ ẻ

2  Hình   nh   nh ng   chi c   xeả ữ ế   không kính

­Đ c đáo: ộ   +Hình  nh th c đ n tr n tr iả ự ế ầ ụ   +Nguyên nhân vì bom đ n chi nạ ế   tranh

­Th  hi n h n th  c a tác giể ệ ồ ơ ủ ả   +Ngang tàng, tinh ngh chị   +Thích cái lạ

3  Hình  nh nh ng ngả ữ ười lính  lái xe

a.T  thư ế: hiên ngang, bình tĩnh b.Tinh   th nầ :   dũng   c m,   coiả  

thường khó khăn gian khổ c.T m h nầ ồ : l c quan, sôi n iạ ổ d.Tình đ ng chí, đ ng đ iồ ồ ộ : ru tộ  

th t, thân thi t, s  chiaị ế ẻ e.Ý   chí   chi n   đ uế ấ :   gi i   phóngả  

mi n Nam, th ng nh t đ t nề ố ấ ấ ước

th ơ

Bài th  này tôi k t h p v a ghi b ng v a d y trình chi u đ  cho HS có th  quanơ ế ợ ừ ả ừ ạ ế ể ể   sát được m t s  hình  nh liên quan đ n n i dung bài h c.ộ ố ả ế ộ ọ

HS v  s  đ  t  duy  bài “Bài th  v  ti u đ i xe không kính”  ẽ ơ ồ ư ơ ề ể ộ

*Ti t 51+52: ĐOÀN THUY N ĐÁNH CÁ – HUY C Nế Ề Ậ

a. Giao nhi m v  v  nhà cho h c sinh chu n b   tr ệ ụ ề ọ ẩ ị ướ : c

­ Tìm hi u tác gi  và hoàn c nh sáng tácể ả ả

­ Tìm hi u v  b  c c c a bài thể ề ố ụ ủ ơ

­ Tìm hi u chuy n hành trình ra kh i đánh cá c a con thuy n t  hoàng hôn đ n bìnhể ế ơ ủ ề ừ ế   minh

­ Tìm hi u đ c s c ngh  thu t ể ặ ắ ệ ậ

­ Chu n b  bút nhi u màu.ẩ ị ề

b. Ti n hành th c hi n ế ự ệ

Ho t đ ng c a th y và tròạ ộ ủ ầ Yêu c u ki n th c c n đ tầ ế ứ ầ ạ

1.GV hướng d n HS ph n tìm hi uẫ ầ ể  

chung v  tác gi  và hoàn c nh sángề ả ả  

tác

*GV cho HS đ c ph n chú thích * vàọ ầ  

1.Tác gi  và hoàn c nh sáng tácả ả

 a.Tác giả

­Tên Cù Huy C n (1919 – 2005)ậ

­Là nhà th  n i ti ng trong phong tràoơ ổ ế  

rút ra nh ng nét c  b n v  tác gi  vàữ ơ ả ề ả  

hoàn c nh sáng tác.ả

*GV ch t và b  sung thêmố ổ

2.Hướng d n HS tìm hi u b  c c.ẫ ể ố ụ

*GV cho HS đ c tìm hi u m ch c mọ ể ạ ả  

xúc và phân chia b  c c.ố ụ

3.Hướng d n HS tìm hi u n i dungẫ ể ộ  

bài th ơ

a  2   kh   th   đ uổ ơ ầ :   C nh   đoànả  

thuy n ra kh i và tâm tr ng c aề ơ ạ ủ  

con người

*GV hướng d n HS tìm hi u 2 khẫ ể ổ 

th  đ u v  c nh đoàn thuy n ra kh iơ ầ ề ả ề ơ  

và tâm tr ng c a con ngạ ủ ười qua các 

ngh   thu t   tiêu   bi u:   liên   tệ ậ ể ưởng, 

tưởng tượng, so sánh, nhân hóa, đ iố  

l p…đ  th y đậ ể ấ ược c nh thiên nhiên,ả  

vũ tr  r t kì vĩ, tráng l  và c nh bi nụ ấ ệ ả ể  

đang trong tr ng thái   ngh  ng i  yênạ ỉ ơ  

tĩnh thì đoàn thuy n l i ra kh i trongề ạ ơ  

ni m vui hào hùng, ph n ch n, kh eề ấ ấ ỏ  

kho n.ắ

b. 4 kh  th  ti p theoổ ơ ế : C nh ho tả ạ  

đ ng   c a   đoàn   thuy n   đánh   cáộ ủ ề  

trong đêm

*GV yêu c u HS nh n xét v  cáchầ ậ ề  

miêu t  c a nhà th  v  c nh đánh cáả ủ ơ ề ả  

trên bi n. ể

­GV   cho   HS   th y   đấ ược   c m   h ngả ứ  

lãng m n, ngh  thu t phóng đ i đãạ ệ ậ ạ  

th  m i.ơ ớ  b.Hoàn c nh sáng tácả

­T   chuy n   đi   th c   t     vùng   mừ ế ự ế ở ỏ 

Qu ng Ninh 1958.ả

­Sáng tác 1958 in trong t p “Tr i m iậ ờ ỗ   ngày l i sáng”ạ

2.B  c cố ụ : 3 ph nầ

­Ph n 1: ầ 2 kh  đ u: ổ ầ  C nh đoàn thuy nả ề  

ra kh i và tâm tr ng c a con ngơ ạ ủ ười

­Ph n 2:  ầ 4 kh  ti p theo: ổ ế   C nh ho tả ạ  

đ ng   c a   đoàn   thuy n   đánh   cá   trongộ ủ ề   đêm

­Ph n 3:  ầ kh  cu i: ổ ố   C nh đoàn thuy nả ề  

tr  v ở ề

3.Tìm hi u bài thể ơ

a.C nh   đoàn   thuy n   ra   kh i   và   tâmả ề ơ  

tr ng c a con ngạ ủ ười

­C nh thiên nhiên, vũ tr , bi n c : ả ụ ể ả   +Kì vĩ, tráng lệ

  +Ngh  ng i, yên tĩnhỉ ơ

­Tâm tr ng c a con ngạ ủ ười:

  +Ph n ch n, vui vấ ấ ẻ   +Khí th  hào hùng, kh e kho nế ỏ ắ

b.C nh đoàn thuy n đánh cá trong đêmả ề

­Con thuy n kì vĩ, kh ng l , hòa nh pề ổ ồ ậ  

v i thiên nhiên.ớ

­Công   vi c   n ng   nh c   đã   tr   thànhệ ặ ọ ở  

ni m vui.ề

­Say   s a,   hào   h ng,   làm   ch   thiênư ứ ủ   nhiên

giúp cho tác gi  phát hi n nh ng vả ệ ữ ẻ 

đ p c a c nh đánh cá gi a đêm, trongẹ ủ ả ữ  

ni m vui ph i ph i, kh e kho n c aề ơ ớ ỏ ắ ủ  

người   lao   đ ng   làm   ch   công   vi cộ ủ ệ  

c a mình.ủ

­GV cho HS th y đấ ược v  đ p l ngẻ ẹ ộ  

l y   và   r c   r   c a   các   loài   cá   trênẫ ự ỡ ủ  

bi n.ể

­GV ch t và bìnhố

c. Kh  cu iổ ố : C nh đoàn thuy n trả ề ở 

v ề

*GV cho HS th o lu n đ  tìm ra sả ậ ể ự 

khác   nhau   và   ý   nghĩa   c a   s   khácủ ự  

nhau đó   kh  th  đ u và cu i. ở ổ ơ ầ ố

*GV ch t và bình.ố

4. Tìm hi u giá tr  ngh  thu t và ýể ị ệ ậ  

nghĩa văn b n.ả

*GV cho HS th o lu n nhóm đ  tìmả ậ ể  

ra ngh  thu t đ c s c và ý nghĩa c aệ ậ ặ ắ ủ  

bài th ơ

*GV ch tố

c.C nh đoàn thuy n tr  v ả ề ở ề

­Không khí t ng b ng, r n rãư ừ ộ

­Thành qu  to l n, r c rả ớ ự ỡ

4.Giá tr  ngh  thu t và ý nghĩa vănị ệ ậ  

b nả

a.Ngh  thu tệ ậ :

­Bút pháp hi n th c và lãng m nệ ự ạ

­Bi n   pháp  ngh  thu t   so  sánh,  nhânệ ệ ậ   hóa,  n d , đ i l p, phóng đ i…ẩ ụ ố ậ ạ

­Ngôn   ng   giàu   hình   nh,   g i   liênữ ả ợ  

tưởng

­Sáng t o hình  nh thạ ả ơ

b. Ý nghĩa:

­Ca ng i bi n c  l n lao, giàu đ pợ ể ả ớ ẹ

­Ca ng i s  nhi t tình lao đ ng c a conợ ự ệ ộ ủ  

người

­B c l  ni m t  hào c a tác gi  v  đ tộ ộ ề ự ủ ả ề ấ  

nước và cu c s ngộ ố

V i bài th  này tôi k t h p v a ghi b ng v a d y trình chi u đ  cho HS có thớ ơ ế ợ ừ ả ừ ạ ế ể ể  quan sát được m t s  hình  nh liên quan đ n n i dung bài h c.ộ ố ả ế ộ ọ

S  đ  ghi b ng bài "ơ ồ ả Đoàn thuy n đánh cá" ề