SKKN: Ứng dụng CNTT vào giảng dạy Vật lí ở trường THCS

Mục tiêu của đề tài là Vận dụng CNTT trong dạy học nhằm cải tiến phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo. Trong đó, việc tích cực vận dụng CNTT và các thiết bị dạy học hiện đại là nhân tố có tác động quan trọng nhất đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường trong thời gian qua.

 A. PH N M  Đ U Ầ Ở Ầ

I­ LÝ DO CH N Đ  TÀI:Ọ Ề

Khi công ngh  thông tin ( CNTT) càng phát tri nệ ể thì vi c ph i  ng d ngệ ả ứ ụ   CNTT vào t t c  các lĩnh v c là m t đi u t t y u.  Trong lĩnh v c giáo d c đàoấ ả ự ộ ề ấ ế ự ụ  

t o, CNTT bạ ước đ u đã đầ ượ ức  ng d ng trong công tác qu n lý, m t s  n i đã đ aụ ả ộ ố ơ ư   tin h c vào gi ng d y, h c t p. Tuy nhiên, so v i nhu c u th c ti n hi n nay, vi cọ ả ạ ọ ậ ớ ầ ự ễ ệ ệ  

ng d ng CNTT trong giáo d c   các tr ng n c ta còn r t h n ch  Chúng ta

c n ph i nhanh chóng nâng cao ch t lầ ả ấ ượng gi ng d y, nghi p v  qu n lý, chúng taả ạ ệ ụ ả   không nên t  ch i nh ng gì có s n mà lĩnh v c CNTT mang l i, chúng ta nên bi từ ố ữ ẵ ự ạ ế   cách t n d ng nó, bi n nó thành công c  hi u qu  cho công vi c c a mình, m cậ ụ ế ụ ệ ả ệ ủ ụ   đích c a mình.ủ

         H n n a, đ i v i Giáo d c và Đào t o, CNTT có tác d ng m nh m , làmơ ữ ố ớ ụ ạ ụ ạ ẽ   thay đ i n i dung, phổ ộ ương pháp d y và h c. CNTT là phạ ọ ương ti n đ  ti n t i “xãệ ể ế ớ  

h i h c t p”. M t khác, Giáo d c và Đào t o đóng vai trò quan tr ng thúc đ y sộ ọ ậ ặ ụ ạ ọ ẩ ự  phát tri n c a CNTT thông qua vi c cung c p ngu n nhân l c cho CNTT. B  giáoể ủ ệ ấ ồ ự ộ  

d c và Đào t o cũng yêu c u “đ y m nh  ng d ng CNTT trong giáo d c đào t o ụ ạ ầ ẩ ạ ứ ụ ụ ạ ở 

t t c  các c p h c, b c h c, ngành h c theo hấ ả ấ ọ ậ ọ ọ ướng d n h c CNTT nh  là m tẫ ọ ư ộ   công c  h  tr  đ c l c nh t cho đ i m i phụ ỗ ợ ắ ự ấ ổ ớ ương pháp d y h c   các môn”.ạ ọ ở

         Th c hi n tinh th n ch  đ o c a B  giáo d c – Đào t o và c a S  giáo d c ­ự ệ ầ ỉ ạ ủ ộ ụ ạ ủ ở ụ   Đào t o Bình Thu n, tôi nh n th c đạ ậ ậ ứ ượ ằc r ng, vi c  ng d ng CNTT ph c v  choệ ứ ụ ụ ụ  

vi c đ i m i phệ ổ ớ ương pháp d y h c là m t trong nh ng hạ ọ ộ ữ ướng tích c c nh t, hi uự ấ ệ  

qu  nh t trong vi c đ i m i phả ấ ệ ổ ớ ương pháp d y h c và ch c ch n s  đạ ọ ắ ắ ẽ ượ ử ụ  c s  d ng

r ng rãi trong nhà trộ ường ph  thông trong m t vài năm t i, tôi đã m nh d n h c t pổ ộ ớ ạ ạ ọ ậ  

và đ a CNTT vào gi ng d y ba năm nay.ư ả ạ

      Nh ng làm th  nào đ   ng d ng CNTT hi u qu  trong các ti t d y, đ c bi tư ế ể ứ ụ ệ ả ế ạ ặ ệ  

là đ i v i b  môn V t lí đó là v n đ  mà b t c  m t giáo viên nào cũng g p ph iố ớ ộ ậ ấ ề ấ ứ ộ ặ ả   khi có ý đ nh đ a CNTT vào gi ng d y. Trong sáng ki n kinh nghi m ị ư ả ạ ế ệ “ ng d ng Ứ ụ   CNTT vào gi ng d y V t lí   tr ả ạ ậ ở ườ ng THCS”, tôi s  đ a ra nh ng ý ki n, kinhẽ ư ữ ế   nghi m c a cá nhân mình đã th  nghi m trong th i gian v a qua đ  cùng các b nệ ủ ử ệ ờ ừ ể ạ  

đ ng nghi p th o lu n tìm ra nh ng gi i pháp t t nh t cho nh ng ti t d y c aồ ệ ả ậ ữ ả ố ấ ữ ế ạ ủ   mình và các ho t đ ng ngo i khóa c a b  môn V t lí.ạ ộ ạ ủ ộ ậ

II­ M C ĐÍCH:Ụ

Sáng ki n kinh nghi m ế ệ “ ng d ng CNTT vào gi ng d y V t lí   tr Ứ ụ ả ạ ậ ở ườ ng THCS,  giúp:

­ V n d ng CNTT trong d y h c nh m c i ti n phậ ụ ạ ọ ằ ả ế ương pháp d y h c đạ ọ ể  nâng cao ch t lấ ượng đào t o. Trong đó, vi c tích c c v n d ng CNTT và các thi tạ ệ ự ậ ụ ế  

b  d y h c hi n đ i là nhân t  có tác đ ng quan tr ng nh t đ i v i vi c nâng caoị ạ ọ ệ ạ ố ộ ọ ấ ố ớ ệ  

ch t lấ ượng đào t o c a nhà trạ ủ ường trong th i gian qua. ờ

­ V n d ng CNTT và các thi t b  d y h c hi n đ i đ  đ i m i phậ ụ ế ị ạ ọ ệ ạ ể ổ ớ ương pháp 

d y h c đ i v i t t c  các môn h c   trạ ọ ố ớ ấ ả ọ ở ường ph  thông, qua th c t  c a trổ ự ế ủ ườ  ng THCS Thu n Qúy, đã ch ng minh đ u có tác d ng nâng cao ch t lậ ứ ề ụ ấ ượng đào t o rõạ  

r t. ệ

B­ N I DUNG Ộ

I­ C  S  LÝ LU NƠ Ở Ậ :

Trong th i đ i ngày nay, trờ ạ ướ ực s  phát tri n m nh m  c a khoa h c kĩ thu tể ạ ẽ ủ ọ ậ  

và công ngh  thông tin, làn sóng vĩ đ i c a công ngh  đang t  ch c l i m t cách cệ ạ ủ ệ ổ ứ ạ ộ ơ 

b n đ i s ng xã h i c a con ngả ờ ố ộ ủ ườ ề ọi v  m i m t t  kinh t  đ n văn hoá. Vi c đàoặ ừ ế ế ệ  

t o ra nh ng con ngạ ữ ười có năng l c, có trình đ  nh n th c cao đang là m c tiêuự ộ ậ ứ ụ   hàng đ u c a nhân lo i trong th  k  XXI.ầ ủ ạ ế ỉ

Xu th  chung đã đ a Giáo d c tr  thành qu c sách hàng đ u, thành lĩnh v cế ư ụ ở ố ầ ự  

được nhi u qu c gia chú tr ng đ u t  Đ ng và nhà nề ố ọ ầ ư ả ước ta đã xác đ nh nhi m vị ệ ụ 

c a giáo d c là nh m ủ ụ ằ “nâng cao dân trí, đào t o nhân l c, b i d ạ ự ồ ưỡ ng nhân tài xây  

d ng nh ng con ng ự ữ ườ i m i năng đ ng sáng t o” ớ ộ ạ

Cùng v i nh ng cu c c i cách toàn di n v  kinh t , xã h i yêu c u c i cáchớ ữ ộ ả ệ ề ế ộ ầ ả   giáo d c cũng đã đụ ược đ t ra. Ngặ ười ta đ  c p nhi u đ n ch t lề ậ ề ế ấ ượng giáo d c,ụ  

đ n chế ương trình sách giáo khoa cho các c p, đ n đ i m i phấ ế ổ ớ ương pháp d y h c.ạ ọ

Ngh  quy t TW 2, khoá VIII đã xác đ nh m c tiêu c a vi c đ i m i phị ế ị ụ ủ ệ ổ ớ ươ  ng pháp giáo d c đào t o là nh m: ụ ạ ằ “kh c ph c l i truy n th  m t chi u, rèn luy n ắ ụ ố ề ụ ộ ề ệ   thành n p t  duy sáng t o c a ng ế ư ạ ủ ườ ọ i h c. T ng b ừ ướ c áp d ng các ph ụ ươ ng pháp   tiên ti n và ph ế ươ ng ti n vào quá trình d y và h c, đ m b o đi u ki n và th i gian ệ ạ ọ ả ả ề ệ ờ  

t  h c, t  nghiên c u c a h c sinh, nh t là sinh viên đ i h c.” ự ọ ự ứ ủ ọ ấ ạ ọ  

V n đ  đ i m i phấ ề ổ ớ ương pháp d y h c và nâng cao ch t lạ ọ ấ ượng d y h c cácạ ọ   môn nói chung, phương pháp d y h c ạ ọ V t lí ậ nói riêng đã được đ t ra và th c hi nặ ự ệ  

m t cách c p thi t cùng v i xu hộ ấ ế ớ ướng đ i m i giáo d c chung c a th  gi i. Lu tổ ớ ụ ủ ế ớ ậ   giáo d c s a đ i đã ch  rõ: ụ ử ổ ỉ “ph ươ ng pháp giáo d c ph  thông ph i phát huy tính ụ ổ ả   tích c c, ch  đ ng, sáng t o c a h c sinh, phù h p v i đ c đi m c a t ng l p h c, ự ủ ộ ạ ủ ọ ợ ớ ặ ể ủ ừ ớ ọ  

t ng môn h c, b i d ừ ọ ồ ưỡ ng ph ươ ng pháp t  h c, rèn luy n k  năng v n d ng ki n ự ọ ệ ỹ ậ ụ ế  

th c đã h c vào th c ti n, tác đ ng đ n tình c m, đem l i ni m vui h ng thú h c ứ ọ ự ễ ộ ế ả ạ ề ứ ọ  

t p cho h c sinh” ậ ọ

Trong m t th p niên tr  l i đây, nhi u quan ni m, phộ ậ ở ạ ề ệ ương pháp d y h c m iạ ọ ớ  

đã và đang được nghiên c u, áp d ng   trứ ụ ở ường ph  thông nh : ổ ư d y h c nêu v n ạ ọ ấ  

đ , d y h c tích c c, d y h c l y h c sinh làm trung tâm, d y h c theo d  án, d y ề ạ ọ ự ạ ọ ấ ọ ạ ọ ự ạ  

h c v i s  h  tr  c a công ngh …  ọ ớ ự ỗ ợ ủ ệ  T t c  đ u nh m m c đích tích c c hoá ho tấ ả ề ằ ụ ự ạ  

đ ng c a h c sinh, phát tri n t  duy sáng t o cho h c sinh. Đ c bi t vi c s  d ngộ ủ ọ ể ư ạ ọ ặ ệ ệ ử ụ   công ngh  tin h c đ  xây d ng bài gi ng đi n t  (hay giáo án đi n t ) các môn nóiệ ọ ể ự ả ệ ử ệ ử   chung, d y h c  ạ ọ V t lí  ậ nói riêng, được xem là m t trong nh ng công c  đem l iộ ữ ụ ạ  

hi u q a tích c c trong vi c đ i m i vi c d y và h c.ệ ủ ự ệ ổ ớ ệ ạ ọ

II­ C  S  TH C TI N:Ơ Ở Ự Ễ

Trường THCS Thu n Quý n m   vùng ven bi n, ph n đông h c sinh là conậ ằ ở ể ầ ọ  

em các gia đình làm ngh  bi n và nông nghi p, đi u ki n kinh t  cũng ngày càngề ể ệ ề ệ ế   khá gi  Do v y, ph  huynh h c sinh r t quan tâm đ u t  cho con em, nhi u nhà đãả ậ ụ ọ ấ ầ ư ề   mua máy vi tính cho con em ph c v  h c t p.ụ ụ ọ ậ

Trường THCS Thu n Quý luôn đậ ượ ấc c p trên và các m nh thạ ường quân quan  tâm. Hi n nay trệ ường có m t phòng máy vi tính g m 10 máy, m t máy chi u đaộ ồ ộ ế   năng và trên 50% giáo viên có Laptop riêng nên thu n l i trong vi c  ng d ngậ ợ ệ ứ ụ   CNTT vào d y h c. T  năm h c 2008­2009, nhà trạ ọ ừ ọ ường đã ti n hành d y ngh  mônế ạ ề   Tin h c cho h c sinh.ọ ọ

      Qua vi c ti p c n CNTT tôi luôn suy nghĩ, tìm tòi, h c h i các b n, đ ngệ ế ậ ọ ỏ ạ ồ   nghi p cũng nh  tìm hi u v  t  li u CNTT. Đ c bi tệ ư ể ề ư ệ ặ ệ   làm th  nào đ   ng d ngế ể ứ ụ   trong d y h c có hi u qu ạ ọ ệ ả

      Dướ ựi s  ch  đ o c a Phòng GD­ĐT, Ban giám hi u nhà trỉ ạ ủ ệ ường tôi đã m nhạ  

d n và c  g ng áp d ng CNTT trong d y h c. Trong năm h c v a qua tôi đã sạ ố ắ ụ ạ ọ ọ ừ ử 

d ng CNTT vào h i thi giáo viên gi i huy n và đ t đụ ộ ỏ ệ ạ ược k t qu  t t, nên ph n nàoế ả ố ầ   cũng ph n kh i trong vi c s  d ng CNTT vào gi ng d y.ấ ở ệ ử ụ ả ạ

III­ S  D NG CÔNG NGH  THÔNG TIN TRONG D Y H C V T LỬ Ụ Ệ Ạ Ọ Ậ Í:

1/ Ý nghĩa của việc s   ử dụng công nghệ thông tin trong dạy học vật lí:

Hi n nay CNTT đang phát tri n v i t c đ  nh  vũ bão. Các nhà bác h cệ ể ớ ố ộ ư ọ  

kh ng đ nh:ẳ ị

       ­ Ch a có m t ngành khoa h c công ngh  nào l i phát tri n nhanh chóng, sâuư ộ ọ ệ ạ ể  

r ng và có nhi u  ng d ng nh  tin h c.ộ ề ứ ụ ư ọ

         ­ Vi c  ng d ng tin h c trong nhà trệ ứ ụ ọ ường r t đa d ng và phong phú, tin h cấ ạ ọ   trong d y h c có th  ti p c n nhi u phạ ọ ể ế ậ ề ương ti n, là công c  ti n ích trong các mônệ ụ ệ  

h c nói chung và môn V t lí nói riêng.ọ ậ

        ­ Trên th  gi i  ng d ng CNTT vào giáo d c đã tr  thành m i  u tiên hàngế ớ ứ ụ ụ ở ố ư  

đ u c a nhi u nầ ủ ề ước

a/ Tr c quan hóa:ự

        ­ Tr c quan hóa là bi u di n thông tin có tính c u trúc dự ể ễ ấ ướ ại d ng có th  nhìnể  

th y đấ ược

      ­ Tr c quan hóa tăng cự ường kh  năng t  duy c a h c sinh khi ti p nh n v iả ư ủ ọ ế ậ ớ  

nh ng tri th c tr u tữ ứ ừ ượng. Ví d : Chuy n đ ng quay c a trái đ t quanh m t tr i,ụ ể ộ ủ ấ ặ ờ  

s  chuy n đ ng c a các electron t  do tro dây d n…ự ể ộ ủ ự ẫ

      ­ Nh  CNTT mà khi đ a ra mô hình giáo viên có th  phóng to, thu nh , làmờ ư ể ỏ   nhanh, làm ch m đ  h c sinh th y rõ đậ ể ọ ấ ược b n ch t c a quá trình. Do đó CNTTả ấ ủ   giúp h c sinh hi u sâu h n v  b n ch t c a các quá trình và đ c bi t là n m v ngọ ể ơ ề ả ấ ủ ặ ệ ắ ữ  

nh ng khái ni m tr u tữ ệ ừ ượng trong V t lí.       ậ

b/ Kích thích tính tò mò và h ng thú c a h c sinh:ứ ủ ọ

         ­ Đ  ki m tra bài cũ, giáo viên có th  đ a ra ô ch  liên quan đ n nh ng ki nể ể ể ư ữ ế ữ ế  

th c đã h c và t  ch c cho h c sinh tham gia trò ch i m t cách b  ích.ứ ọ ổ ứ ọ ơ ộ ổ

          ­ T o tình hu ng có v n đ  b ng các đo n phim ng n, kích thích tính tò mòạ ố ấ ề ằ ạ ắ  

c a h c sinh, đ t ra nhi m v  theo dõi bài h c đ  gi i quy t tình hu ng.ủ ọ ặ ệ ụ ọ ể ả ế ố

         ­ Trong quá trình d y có th  có nh ng hình  nh đ ng mang tính hài hạ ể ữ ả ộ ước liên  quan đ n bài h c nh m gi i to  tâm lý căng th ng trong gi  h c.ế ọ ằ ả ả ẳ ờ ọ

c/ Qu n lý và x  lý thông tin:ả ử

          ­ Khi làm vi c trên máy tính h c sinh có c  h i đ  đ c và thu th p d  li u,ệ ọ ơ ộ ể ọ ậ ữ ệ   rèn luy n t  duy.ệ ư

  ­ Rèn luy n cho h c sinh k  năng tra c u tài li u trên m ng và x  lý thông tinệ ọ ỹ ứ ệ ạ ử  

m t cách có tr ng  tâm.ộ ọ

­ Cung c p thông tin nhanh chóng, chính xác v i nhi u hình th c khác nhau.ấ ớ ề ứ   Giáo viên có th  qu n lý tài li u m t cách có tr t t  và theo ý mu n c a mình. Khiể ả ệ ộ ậ ự ố ủ  

c n, tra c u và l y thông tin r t nhanh.ầ ứ ấ ấ

d/ Đi u ch nh ho t đ ng h c t p: ề ỉ ạ ộ ọ ậ

         ­ Khi ti p xúc v i CNTT hi n đ i, bu c h c sinh ph i đi u ch nh l i cáchế ớ ệ ạ ộ ọ ả ề ỉ ạ  

nh n th c và h c t p c a mình.ậ ứ ọ ậ ủ

       ­ V i nh ng hình  nh s ng đ ng th  hi n ngay trên máy tính làm cho h cớ ữ ả ố ộ ể ệ ọ   sinh h ng thù và tò mò đ  phát hi n ra các ki n th c m i.ứ ể ệ ế ứ ớ

         ­ V i s  giúp đ  c a máy tính h c sinh d  dàng tr c nghi m l i ki n th cớ ự ỡ ủ ọ ễ ắ ệ ạ ế ứ  

c a mình sau đó t  đi u ch nh l i cho phù h p.ủ ự ề ỉ ạ ợ

e/ Mô hình hoá:

       ­ Không ph i m i quá trình v t lí x y ra trong t  nhiên đ u d  dàng quan sát,ả ọ ậ ả ự ề ễ  

có nh ng hi n tữ ệ ượng, quá trình v t lí không th  quan sát bình thquá  ậ ể ường, có quá trình 

x y ra nhanh, có quá trình x y ra ch m, có đ i tả ả ậ ố ượng quan sát r t nh  ấ ỏ

        ­ Vì v y, trong d y h c c n ph i phóng đ i, làm nhanh, làm ch m l i các quáậ ạ ọ ầ ả ạ ậ ạ   trình đó, do đó c n ph i có mô hình và máy tính can thi p. Ví d  quá trình ho tầ ả ệ ụ ạ  

đ ng trong nguyên t , t  trộ ử ừ ường, đi n trệ ường, v t ném xiên, ném ngang ậ

f/ Thi t k :ế ế

Bài gi ng đi n t  là các bài gi ng đả ệ ử ả ược so n và gi ng trên máy tính k t h p máyạ ả ế ợ   chi u, nó có nhi u  u đi m:ế ề ư ể

       ­ Gi  gi ng hi u qu  h n: d  hi u, h p d n, ki n th c toàn di n h n.ờ ả ệ ả ơ ễ ể ấ ẫ ế ứ ệ ơ

          ­ Phát huy được các  u đi m c a phư ể ủ ương pháp truy n th ng.ề ố

      ­ Có th  t  đ ng hoá công vi c d y h c ho c m t khâu nào đó trong quá trìnhể ự ộ ệ ạ ọ ặ ộ  

d y h c, làm cho giáo viên có nhi u th i gian quan tâm h n đ n h c sinh.ạ ọ ề ờ ơ ế ọ

      ­ Bài gi ng đả ượ ồc l ng ghép v i thí nghi m  o, các đo n phim minh ho  cácớ ệ ả ạ ạ  

hi n tệ ượng v t lí x y ra trong th c t  làm tăng thêm s  h p d n c a bài gi ng. ậ ả ư ế ự ấ ẫ ủ ả       ­ Cùng m t th i gian kh i lộ ờ ố ượng ki n th c đế ứ ược truy n đ t nhi u h n.ề ạ ề ơ

g/ Tích c c hoá ho t đ ng nh n th c c a h c sinhự ạ ộ ậ ứ ủ ọ : 

­ N u s  d ng đúng cách, CNTT có th  có t m  nh hế ử ụ ể ầ ả ưởng làm bi n đ i  hế ổ ệ 

th ng giáo d c, nó có xu hố ụ ướng đánh giá l i vai trò c a giáo viên và h c sinh.ạ ủ ọ

­ Phương pháp giáo d c hi n đ i thì ngụ ệ ạ ười giáo viên là ngườ ưới h ng d n vàẫ  

c ng tác viên, không còn đ n thu n là ngộ ơ ầ ười truy n đ t thông tin. ề ạ

­ H c sinh d a trên các đ  án, t  h c, t  tìm hi u, t  qu n lý và có tráchọ ự ề ự ọ ự ể ự ả   nhi m đ i v i ch t lệ ố ớ ấ ượng h c t p c a mình.ọ ậ ủ

­ Vì v y m  r ng đậ ở ộ ược không gian h c t p ra ph m vi ngoài l p h c. Giúpọ ậ ạ ớ ọ  

h c sinh tích c c ch  đ ng và không th  đ ng trong h c t p.ọ ự ủ ộ ụ ộ ọ ậ

h/ Ki m tra đánh giá khách quan:ể

­ CNTT đ c bi t là máy tính có th  s  d ng các ph n m n đ  làm các câuặ ệ ể ử ụ ầ ề ể  

h i tr c nghi m, các ph n m m phân tích và đánh giá các ki m tra.ỏ ắ ệ ầ ề ể

­ Trong ki m tra tr c nghi m máy tính có th  đóng vai trò v a là thi t bể ắ ệ ể ừ ế ị 

ki m tra v a là thi t b  đánh giá, t ng h p, th ng kê…ể ừ ế ị ổ ợ ố

2/ Sử dụng phần mềm PowerPoint vào vi c xây d ng bài gi ng đi n t  môn ệ ự ả ệ ử  

v t lí   trậ ở ường THCS:

a/ Gi i thi u khái quát v  ph n m m PowerPointớ ệ ề ầ ề :

  Đ  thi t k  bài gi ng đi n t  trong d y h c các b  môn   trể ế ế ả ệ ử ạ ọ ộ ở ường ph  thông,ổ   giáo viên có th  ch n l a nhi u ph n m m khác nhau nh : Flash, PowerPoint,ể ọ ự ề ầ ề ư   Violet (ti ng Vi t)… k t h p v i các ph n m m b  tr  khác. Tuy nhiên, xu t phátế ệ ế ợ ớ ầ ề ổ ợ ấ  

t  đ c tr ng, yêu c u c a b  môn V t lí cũng nh  kh  năng ti p c n c a giáo viên,ừ ặ ư ầ ủ ộ ậ ư ả ế ậ ủ  

vi c l a ch n ph n m m PowerPoint qua th c t  s  d ng đã kh ng đ nh đệ ự ọ ầ ề ự ế ử ụ ẳ ị ượ ư  c  u

th  so v i các ph n m m khác.ế ớ ầ ề

   PowerPoint là ph n m m đ  h a di n hình có trong b  Microsoft Office.ầ ề ồ ọ ễ ộ  

Ph n m m PowerPoint h u nh  đã hi n di n s n trong h u h t máy tính c a ngầ ề ầ ư ệ ệ ẵ ầ ế ủ ườ  i

s  d ng Vi t Nam và giao di n c a nó cũng r t quen thu c khi ph n l n giáo viênử ụ ệ ệ ủ ấ ộ ầ ớ  

bi t s  d ng Word đ  đánh văn b n.ế ử ụ ể ả

  Ph n m m PowerPoint có th  đáp  ng t t nhi u yêu c u khác nhau trong d yầ ề ể ứ ố ề ầ ạ  

h c V t lí   trọ ậ ở ường ph  thông: t  vi c xây d ng bài gi ng đi n t  nghiên c u ki nổ ừ ệ ự ả ệ ử ứ ế  

th c m i, cho đ n khâu c ng c , ôn t p, s  k t, t ng k t, ki m tra đánh giá và cứ ớ ế ủ ố ậ ơ ế ổ ế ể ả 

ho t đ ng ngo i khóa.ạ ộ ạ

Xây d ng bài gi ng đi n t  b ng PowerPoint đòi h i ph i đ u t  nhi u th iự ả ệ ử ằ ỏ ả ầ ư ề ờ   gian và công s c nh ng khi ti n hành bài gi ng đi n t  trên l p l i r t d  dàng,ứ ư ế ả ệ ử ớ ạ ấ ễ   thu n ti n. Giáo viên ch  c n dùng remote c a máy chi u đi u khi n, click chu t,ậ ệ ỉ ầ ủ ế ề ể ộ  

nh n phím Enter hay phím ấ Ò là có th  trình chi u l n lể ế ầ ượ ột n i dung c a bài gi ngủ ả  

đã được thi t k  trế ế ước đó trên PowerPoint. Đi u này cho phép giáo viên trình bàyề  

n i dung bài h c m t cách đa d ng, phong phú, sinh đ ng nh ng v n ti t ki mộ ọ ộ ạ ộ ư ẫ ế ệ  

được th i gian mà giáo viên b  ra cho vi c ghi chép, k , v … trên b ng đen theoờ ỏ ệ ẻ ẽ ả  

l i d y truy n th ng.ố ạ ề ố

Chú ý: S  d ng bài gi ng thi t k  trên PowerPoint nâng cao đ c hi u quử ụ ả ế ế ượ ệ ả 

gi  d y. S  h  tr  c a hình  nh, âm thanh và ngh  thu t gi ng d y c a ngờ ạ ự ỗ ợ ủ ả ệ ậ ả ạ ủ ườ  i

th y làm bài gi ng sinh đ ng h n. Tuy nhiên khi  ng d ng ti n ích c a PowerPointầ ả ộ ơ ứ ụ ệ ủ   vào vi c thi t k  bài gi ng đi n t  ngệ ế ế ả ệ ử ười giáo viên c n ph i chú ý đ n nh ng h nầ ả ế ữ ạ  

ch  d  m c ph i, đó là:  ế ễ ắ ả

­ Không nên quan ni m trong ti t d y s  d ng giáo án đi n t  là không c nệ ế ạ ử ụ ệ ử ầ  

s  d ng b ng, ph n. Nh ng ph n trình chi u ch  là phử ụ ả ấ ữ ầ ế ỉ ương ti n h  tr  giáo viênệ ỗ ợ  

đi u khi n ti n trình d y h c trên l p có hi u qu  h n, ph n ghi b ng c a th yề ể ế ạ ọ ớ ệ ả ơ ầ ả ủ ầ   luôn giúp h c sinh h  th ng đọ ệ ố ược ki n th c bài gi ng.   ế ứ ả

­ C n b  c c m i trang trình di n h p lý v  c  ch , màu ch , màu n n.ầ ố ụ ỗ ễ ợ ề ỡ ữ ữ ề   Thông thường v i phòng h c sáng thì nên dùng n n sáng và ch  màu t i.   ớ ọ ề ữ ố

­ Không nên l m d ng các hi u  ng hi n th , đi u này gây m t t p trung c aạ ụ ệ ứ ể ị ề ấ ậ ủ  

h c sinh vào n i dung bài gi ng.ọ ộ ả

­ Di n gi ng không nên nhanh quá, khi đ a ra các tình hu ng trên máy chi uễ ả ư ố ế  

c n có đ  th i gian đ  h c sinh suy nghĩ.ầ ủ ờ ể ọ

­ Không nên thay th  trình di n thí nghi m  o b i thí nghi m h c sinh ph iế ễ ệ ả ở ệ ọ ả  

ti n hành trên l p đ  hình thành ki n th c. V t lí h c là b  môn khoa h c th cế ớ ể ế ứ ậ ọ ộ ọ ự   nghi m, hình thành phệ ương pháp th c nghi m, rèn luy n nh ng k  năng th c hànhự ệ ệ ữ ỹ ự   cho h c sinh là m t trong nh ng m c tiêu c a môn h cọ ộ ữ ụ ủ ọ

­ M t h n ch  khác mà giáo viên thộ ạ ế ường hay m c ph i là ít chú ý tính hắ ả ệ 

th ng c a k t c u bài gi ng (cách trình bày b ng đen truy n th ng thố ủ ế ấ ả ả ề ố ường b oả  

đ m đả ược yêu c u này cho đ n khi k t thúc ti t h c), n i dung trình bày trên cácầ ế ế ế ọ ộ  

slide g n nh  đ c l p nên khi trình chi u sang m t đ  m c m i thì các đ  m cầ ư ộ ậ ế ộ ề ụ ớ ề ụ  

trước đó h u nh  không còn xu t hi n n a khi n cho nh n th c c a h c sinh dầ ư ấ ệ ữ ế ậ ứ ủ ọ ễ 

r i vào s  t n m n thi u tính h  th ng.ơ ự ả ạ ế ệ ố

b/ Qui trình xây d ng m t bài gi ng đi n t :ự ộ ả ệ ử

Đ  đ t để ạ ược m t bài h c V t lí hi u qu , GV c n tuân th  quy trình xâyộ ọ ậ ệ ả ầ ủ  

d ng bài gi ng đi n t  g m các bự ả ệ ử ồ ước sau:

 Xây d ng giáo án:ự  bao g m chu n b  n i dung, s u t p tài li u đi n t ồ ẩ ị ộ ư ậ ệ ệ ử

­ Xác đ nh rõ m c đích yêu c u c a bài h cị ụ ầ ủ ọ

­ Xác đ nh nh ng ki n th c c  b n, tr ng tâm h c sinh c n n m trong ti t h c.ị ữ ế ứ ơ ả ọ ọ ầ ắ ế ọ

­ S u t m, ch n l c các ph n m m, tranh  nh, băng ghi âm có liên quan đ nư ầ ọ ọ ầ ề ả ế  

nh ng ki n th c c  b n đã đữ ế ứ ơ ả ược xác đ nh. X  lý, s  hoá các tài li u đã ch n l cị ử ố ệ ọ ọ   sau đó đóng gói vào trong m t ộ Folder và đ t  ặ file name phù h p đ  d  tìm. ợ ể ễ

 Thi t k  bài gi ng:ế ế ả  s  d ng ph n m m PowerPoint đ  thi t k  bài gi ng.ử ụ ầ ề ể ế ế ả Xây d ng k  ho ch thi t k  c  th  c a các ự ế ạ ế ế ụ ể ủ Slide trình di n. D  ki n s  ễ ự ế ố slide thích 

h p v i s  lợ ớ ố ượng đ i tố ượng đượ ực l a ch n đ  trình di n và tọ ể ễ ương  ng v i kứ ớ ế 

ho ch c  th  mà giáo án lên l p đã xác đ nh.ạ ụ ể ớ ị

 Ki m đ nh s  hoàn thi n c a bài gi ng:ể ị ự ệ ủ ả  trình chi u th , phát hi n l i.ế ử ệ ỗ

­ Ti n hành thi t k  và ch y th  t ng ph n r i toàn b  các ế ế ế ạ ử ừ ầ ồ ộ slide (có đ i chi uố ế  

v i trình t  các ho t đ ng đớ ự ạ ộ ược trình bày trong giáo án), ch nh s a n i dung, hìnhỉ ử ộ  

th c các ứ slide, ki u và th  t  trình bày các hi u  ng… cho h p lý h n v i m c tiêu,ể ứ ự ệ ứ ợ ơ ớ ụ  

k  ho ch s  ph m mà giáo án đ  ra.ế ạ ư ạ ề

­ Ghi l i t p tin PowerPoint c a bài gi ng đi n t  lên đĩa CD, USB, th  nh …ạ ậ ủ ả ệ ử ẻ ớ  

đ  l u tr , s  d ng trên l p và phòng tránh tình tr ng máy tính có t p tin l u tr  bể ư ữ ử ụ ớ ạ ậ ư ữ ị 

g p s  c  (L u ý: ph i ghi l i các t p tin có liên k t, nh t là các t p tin âm thanh,ặ ự ố ư ả ạ ậ ế ấ ậ   video có s  d ng trong bài gi ng đi n t )ử ụ ả ệ ử

3/ Khai thác tài nguyên trên Internet ph c v  bài gi ng v t lí: ụ ụ ả ậ

Nh ng tài nguyên đữ ượ ực l a ch n s  làm cho bài gi ng tr  nên phong phú,ọ ẽ ả ở  

s ng đ ng, h p d n h n, h c sinh s  ti p thu bài gi ng m t cách t  nhiên. Internetố ộ ấ ẫ ơ ọ ẽ ế ả ộ ự  

là m t thành t u có tính đ t phá c a nhân lo i cu i th  k  XX mà l ch s  s  ghiộ ự ộ ủ ạ ố ế ỷ ị ử ẽ  

nh n có vai trò tậ ương đương v i vi c phát minh ra l a, máy h i nớ ệ ử ơ ước, đi n năngệ   hay năng lượng h t nhân, là m t công c  vô cùng hi u qu  cho vi c khai thác tàiạ ộ ụ ệ ả ệ   nguyên ph c v  cho các bài gi ng V t lí.ụ ụ ả ậ

a/ M t s  yêu c u và đi u ki n đ  khai thác Internet:ộ ố ầ ề ệ ể

      Là m t công c  r t hi u qu  và m t kho thông tin vô t n, nh ng Internetộ ụ ấ ệ ả ộ ậ ư   cũng đòi h i giáo viên ph i đỏ ả ược trang b  nh ng ki n th c, k  năng và nh ng đi uị ữ ế ứ ỹ ữ ề  

ki n nh t đ nh. Đi u c n thi t đ u tiên là ngo i ng  Tuy các n i dung ti ng Vi tệ ấ ị ề ầ ế ầ ạ ữ ộ ế ệ   đang phát tri n v i t c đ  r t nhanh nh ng ngu n thông tin l n nh t và phong phúể ớ ố ộ ấ ư ồ ớ ấ  

nh t trên Internet là b ng ti ng Anh, ti ng Nga và ti ng Trung Qu c. N u không cóấ ằ ế ế ế ố ế   ngo i ng , giáo viên b  h n ch  khá nhi u. ạ ữ ị ạ ế ề

Th  hai, nh ng hi u bi t c  b n dù ch    m c đ i cứ ữ ể ế ơ ả ỉ ở ứ ạ ương nh  truy c p vàoư ậ   Internet th  nào? làm th  nào đ  s  d ng nh ng công c  tra c u tìm ki m?  sế ế ể ử ụ ữ ụ ứ ế ẽ  giúp ích r t nhi u cho vi c tìm ki m tài nguyên. Ngoài nh ng thông tin có th  tìmấ ề ệ ế ữ ể  

ki m tr c ti p trên website, vi c liên l c tr c ti p b ng th  tín đi n t  (e­mail) v iế ự ế ệ ạ ự ế ằ ư ệ ử ớ   các đ ng nghi p   xa, các vi n nghiên c u có th  tìm th y trên Internet có th  giúpồ ệ ở ệ ứ ể ấ ể   cung c p nh ng tài nguyên quý. ấ ữ

Đi m cu i cùng cũng r t quan tr ng đó là mu n khai thác Internet thì c nể ố ấ ọ ố ầ  

ph i truy c p đả ậ ược vào Internet b ng cách nào đó. V n đ  này đã tr  nên d  dàngằ ấ ề ở ễ  

h n v i các đi m truy c p Internet đơ ớ ể ậ ược m    nhi u n i, và h u h t các trở ở ề ơ ầ ế ườ  ng cũng đã k t n i m ng Internet.ế ố ạ

D  dàng tìm ki m đ ễ ế ượ c nh ng t  li u V t lí c n thi t trên Internet ữ ư ệ ậ ầ ế

b/ L a ch n tài nguyên nh  th  nào cho phù h p v i n i dung bài gi ng:ự ọ ư ế ợ ớ ộ ả

­ Khi tìm ki m ế : l a ch n tài nguyên cho bài h c đi u quan tr ng nh t là tính phùự ọ ọ ề ọ ấ  

h p, liên quan đ n n i dung bài gi ng; có n i dung, hình th c đa d ng (thông tin,ợ ế ộ ả ộ ứ ạ   hình  nh, ) và đả ược ch n l c; lọ ọ ượng thông tin b  sung v a đ  không ít quá, cũngổ ừ ủ   không nhi u quá làm loãng n i dung.ề ộ

­ V  n i dung ề ộ : tài nguyên ph i liên quan đ n n i dung bài gi ng m t cách tr c ti pả ế ộ ả ộ ự ế  

ho c gián ti p nh m hặ ế ằ ướng t  duy h c sinh đ n các nh n đ nh, bài h c.ư ọ ế ậ ị ọ

­ V  hình th c ề ứ : n u đã có m t tài nguyên là văn b n hay ki n th c thì tài nguyênế ộ ả ế ứ   khác nên được cung c p dấ ướ ại d ng  nh.ả

­ V  dung l ề ượ ng: hi n nhiên thông tin và tài nguyên ch  đ c chi m m t t  l  v aể ỉ ượ ế ộ ỷ ệ ừ  

đ  c  v  thông tin và th i gian cung c p thông tin. Tài nguyên không th  l n át n iủ ả ề ờ ấ ể ấ ộ   dung chính c a bài gi ng mà nó b  sung, làm cho ki n th c đủ ả ổ ế ứ ược cung c p đấ ượ  c

h p th  d  dàng và toàn di n h n.ấ ụ ễ ệ ơ

4/ Gi i thi u m t s  Website:ớ ệ ộ ố

­ B  Giáo D c và Đào T o:  ộ ụ ạ http://www.edu.net.vn

­ Website h  tr  giáo viên: ỗ ợ http://www.giaovien.net.vn

­ Th  vi n bài gi ng ­ Bài gi ng đi n t : ư ệ ả ả ệ ử http://www.baigiang.bachkim.vn

­ Th  vi n V t lí: ư ệ ậ http://www.thuvienvatly.com

­ V t lí và tu i tr : ậ ổ ẻ http://www.vatlytuoitre.com

­ V t lí s  ph mậ ư ạ : http://www.vatlysupham.hnue.edu.vn

­ Vi n V t lí và Đi n t : ệ ậ ệ ử http://www.iop.vast.ac.vn

­ Vi n khoa h c V t lí Vi t Nam: ệ ọ ậ ệ http://www.vatlyvietnam.org

­ Tra c u thiên văn: ứ http://www.thienvanvietnam.com

­ Trường đ i h c s  ph m Hà N i: ạ ọ ư ạ ộ http://www.dhsphn.edu.vn

­ Th  vi n trư ệ ường đ i h c s  ph m TP H  Chí Minh: ạ ọ ư ạ ồ http://lib.hcmup.edu.vn

IV­ MINH HO  M T S  PH N SO N GI NG TRÊN POWERPOINT:Ạ Ộ Ố Ầ Ạ Ả

1. Hình  nh đ c trìnhả ượ  

chi u   trên   PowerPoint   khácế  

v i m t tranh tĩnh, bên c nhớ ộ ạ  

s  phong phú c a nh ng l aự ủ ữ ự  

ch n phù h p, còn có th  môọ ợ ể  

t  chi ti t và đ a ra l n lả ế ư ầ ượ  t

nh ng   ch   d n   c n   thi tữ ỉ ẫ ầ ế  

minh ho  cho bài gi ng.ạ ả

C u t o c a chuông đi n ấ ạ ủ ệ

2. S  d ng PowerPoint đ  môử ụ ể  

ph ng quá trình V t lí mà tranh  nhỏ ậ ả  

thường không th  di n t  để ễ ả ược b nả  

ch t c a hi n tấ ủ ệ ượng. Ví d  v  sụ ề ự 

đi u ti t c a m t, có th  thi t k  đề ế ủ ắ ể ế ế ể 

quan sát đượ ực s  thay đ i đ ng th iổ ồ ờ  

v  trí c a v t khi ti n d n t i m tị ủ ậ ế ầ ớ ắ  

người quan sát v i s  thay đ i đ  tớ ự ổ ộ ụ 

c a thu  tinh th   đ   nh c a v tủ ỷ ể ể ả ủ ậ  

v n hi n trên võng m c. ẫ ệ ạ

3. M t trong nh ng  u đi m c a PowerPoint là có th  đ a vào nh ng đo nộ ữ ư ể ủ ể ư ữ ạ   video,  nh flash dùng mô t  hi n tả ả ệ ượng V t lí mà không th  ho c khó th c hi n thíậ ể ặ ự ệ   nghi m trên l p nh  hi n tệ ớ ư ệ ượng nh t th c, nguy t th c, chuy n đ ng Browno,ậ ự ệ ự ể ộ  

tương tác c a các v t mang đi n, hi n tủ ậ ệ ệ ượng sét, s  d ch chuy n c a  nh qua th uự ị ể ủ ả ấ   kính  

Đo n video v  hi n t ạ ề ệ ượ ng nh t th c ậ ự

4. Đ t câu h i nêu v n đ  choặ ỏ ấ ề  

bài   gi ng,   hay   nh ng   câu   h i   tìnhả ữ ỏ  

hu ng đ  hình thành ki n th c thì số ể ế ứ ự 

Hình  nh đ ng mô t  s  đi u ti t ả ộ ả ự ề ế c a m t ủ ắ

k t h p c a kênh ch , hình  nh và âm thanh trên trang trình di n s  t p trung đế ợ ủ ữ ả ễ ẽ ậ ượ  c

s  chú ý c a h c sinh h n.ự ủ ọ ơ

5.  Trò ch i ô ch  th ngơ ữ ườ  

được đ a ra sau m i chư ỗ ương ở 

sách giáo khoa V t lí THCS nh mậ ằ  

h  th ng ki n th c theo hình th cệ ố ế ứ ứ  

m i. ớ

6. Trong các ti t th c hànhế ự  

V t lí, giáo viên có th  s  d ng nh ng trang trình di n đ  mô t  các bậ ể ử ụ ữ ễ ể ả ước th cự   hành cho h c sinh, nh ng l u ý khi ti n hành thí nghi m, cách x  lý s  li u đo vàọ ữ ư ế ệ ử ố ệ  

đ t câu h i cho h c sinh v  n i dung bài thí nghi m ặ ỏ ọ ề ộ ệ