Thông tin về điển hình kinh doanh của báo chí kinh tế (khảo sát thời báo kinh tế việt nam, báo diễn đàn doanh nghiệp, tạp chí doanh nghiệp hội nhập từ tháng

Vì thế vấn đề thông tin về điển hình inh doanh hiện nay c t nh thời sự, ph hợp với sự ph t triển của inh tế thị trường, là một hoạt động thiết thực nhằm cổ vũ, tăng cường những mặt t ch

đại học quốc gia hà nội Tr-ờng đại học khoa học xã hội và nhân văn

-ĐỖ THỊ QUYấN

THễNG TIN VỀ ĐIỂN HèNH KINH DOANH

CỦA BÁO CHÍ KINH TẾ

(Khảo sỏt Thời bỏo Kinh tế Việt Nam, Bỏo Diễn đàn Doanh nghiệp, Tạp chớ Doanh nghiệp & Hội nhập từ thỏng 6/2013 đến thỏng 6/2015)

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyờn ngành: Bỏo chớ học

Hà nội - 2015

đại học quốc gia hà nội Tr-ờng đại học khoa học xã hội và nhân văn

-ĐỖ THỊ QUYấN

THễNG TIN VỀ ĐIỂN HèNH KINH DOANH

CỦA BÁO CHÍ KINH TẾ

(Khảo sỏt Thời bỏo Kinh tế Việt Nam, Bỏo Diễn đàn Doanh nghiệp, Tạp chớ Doanh nghiệp & Hội nhập từ thỏng 6/2013 đến thỏng 6/2015)

Luận văn Thạc sĩ chuyờn ngành Bỏo chớ học

Mó số: 60.32.01.01 Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Hoàng Hải

Hà nội - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan:

Luận văn này là sản phẩm nghiên cứu của tôi Số liệu trong luận văn đƣợc điều tra trung thực Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Tác giả luận văn

Đỗ Thị Quyên

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn đến tất cả quý thầy cô đã giảng dạytrong chương trình Cao học báo chí K17, những người thầy đ ng nh và giàu t mhuyết đã truyền đạt cho tôi những kiến thức hữu ích về nghề b o, làm cơ sở cho tôithực hiện tốt luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn TS Hoàng Hải đã tận tình hướng dẫn cho tôitrong thời gian thực hiện luận văn Mặc d thời gian qua sức khỏe không tốt nhưngthầy luôn nhiệt tình, hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi nhiều kinh nghiệm trong thời gianthực hiện đề tài

Tôi cũng xin ch n thành cảm ơn c c nhà b o, nhà quản lý b o ch đã giúp đỡ tôitrong việc cung cấp dữ liệu thực hiện luận văn này

Sau cùng tôi xin gửi lời biết ơn s u sắc đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đãluôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học cũng như thực hiện luậnvăn

Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nênluận văn còn nhiều thiếu sót, tôi rất mong nhận được ý kiến góp ý của quý Thầy/Cô

và các anh chị học viên

Hà Nội, tháng 12 năm 2015

Tác giả luận văn

Đỗ Thị Quyên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: THÔNG TIN ĐIỂN HÌNH TRÊN BÁO CHÍ -CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 10

1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến luận văn 10

1.2 Chức năng thông tin tuyên truyền điển hình của b o ch 16

1.3 Quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về tuyên truyền gương điển hình 19

1.4 Báo chí thông tin về điển hình kinh doanh 21

Tiểu kết chương 1 33

CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN VỀ ĐIỂN HÌNH KINH DOANH CỦA C C O Ự CH N HẢO S T 35

2.1 h i qu t về c c b o hảo s t ………35

2.2 Thực trạng thông tin về điển hình inh doanh trên c c b o hảo s t 38

2.2.1 Về tần suất, số lượng bài viết về điển hình inh doanh ……….38

2.2.2 Về nội dung 40

2.2.3 Về hình thức 64

2.3 Đ nh gi chung 82

2.3.1 Những mặt tích cực 82

2.3.2 Một số hạn chế 86

2.4 Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra 92

2.4.1 Nguyên nhân 92

2.4.2 Những vấn đề đặt ra 94

Tiểu kết chương 2 97

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PH P G P PHẦN N NG C O HIỆU QUẢ THÔNG TIN VỀ ĐIỂN HÌNH KINH DOANH CỦA BÁO CHÍ KINH TẾ 99

3.1 Một số thách thức trong thông tin về điển hình kinh doanh 99

3.2 Đề xuất giải ph p g p phần n ng cao hiệu quả thông tin về điển hình kinh doanh 103

Tiểu kết chương 3 116

KẾT LUẬN 117

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 118

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

1 Biểu đồ 2.1: Số lƣợng bài viết về điển hình kinh doanh của 3 40

5 Biểu đồ 2.5: Cơ cấu thể loại của Thời báo Kinh tế Việt Nam 73

6 Biểu đồ 2.6: Cơ cấu thể loại của Báo Diễn đàn Doanh nghiệp 73

7 Biểu đồ 2.7: Cơ cấu thể loại của Tạp chí Doanh nghiệp & Hội 74nhập

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Trong lịch sử c ch mạng Việt Nam, báo chí luôn có vị tr , vai trò hết sứcquan trọng, là bộ phận hông thể t ch rời của sự nghiệp c ch mạng, dưới sự lãnhđạo của Đảng cộng sản Việt Nam Ở mỗi giai đoạn, mỗi thời ỳ c ch mạng, b o chđều thực hiện c c nhiệm vụ ch nh trị h c nhau do yêu cầu mục tiêu, nhiệm vụ màĐảng và Nhà nước ta đặt ra

Trong thời ỳ đổi mới, công nghiệp h a, hiện đại h a và hội nhập toàn cầu,mặc d đời sống xã hội đang diễn ra biết bao phức tạp với những tốt xấu đan xennhưng trên mọi lĩnh vực vẫn luôn xuất hiện những tấm gương điển hình, người tốtviệc tốt cần được b o ch ph t hiện, truyên truyền, giới thiệu, nh n rộng để nhữngmặt t ch cực, tiêu biểu ngày càng nhiều hơn, lấn t c i xấu, c i tiêu cực, g p phần x ydựng môi trường xã hội tốt đẹp

Hiện nay, ph t triển inh tế đang là một nhiệm vụ trọng t m, luôn luôn đượcĐảng, Nhà nước và nh n d n quan tâm inh tế c ph t triển mạnh thì đất nước mớivững mạnh bởi thế Đảng ta luôn x c định ph t triển inh tế là nhiệm vụ trung t m.Tuy nhiên, đời sống inh tế luôn c những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ,

th ch thức, c thuận lợi cũng c h hăn Thực tế hoạt động sản xuất inh doanh đã xuấthiện nhiều gương doanh nghiệp, doanh nh n điển hình, đ ng g p lớn

cho cộng đồng xã hội và đất nước được b o ch ph t hiện, thông tin và giới thiệu tớiđông đảo công chúng ên cạnh đ cũng c hông t những doanh nghiệp, doanh nh n làm

ăn gian dối, vi phạm ph p luật, g y thiệt hại cho Nhà nước và xã hội Vì

thế vấn đề thông tin về điển hình inh doanh hiện nay c t nh thời sự, ph hợp với sự

ph t triển của inh tế thị trường, là một hoạt động thiết thực nhằm cổ vũ, tăng

cường những mặt t ch cực trong sản xuất inh doanh, hạn chế và đẩy l i những mặthạn chế, tiêu cực

Hiện nay, vai trò của doanh nghiệp, doanh nh n Việt Nam ngày càng đượcnhìn nhận, đ nh gi và tôn vinh đúng với những đ ng g p vào đời sống inh tế - xã hội

Từ năm 2012 đến nay, do ảnh hưởng của tình hình suy tho i inh tế toàn cầu, nền inh

tế nước ta cũng chịu ảnh hưởng nặng nề: inh tế suy giảm, nhiều doanh nghiệp phsản, nhiều doanh nh n phải từ bỏ sự nghiệp inh doanh Trong bối cảnh

1

đ , b o ch n i chung và b o ch inh tế n i riêng vẫn luôn đồng hành c ng nền inh tế đất nước, một mặt phản nh ịp thời những thông tin inh tế trong và ngoài nước, tuyên truyền phổ biến chủ trương ch nh s ch ph t triển inh tế của Đảng và Nhà nước; một mặt b o ch inh tế ngày càng t ch cực trong hoạt động tuyên truyền, giới thiệu tấm gương điển hình inh doanh đã biết vượt qua h hăn, inh

doanh hiệu quả, đ ng g p t ch cực cho nền inh tế đất nước Tuy nhiên, thông tin vềđiển hình inh doanh trên b o ch inh tế từ trước đến nay t được nghiên cứu, đ nh gi ,tổng ết về mặt nội dung và hình thức thể hiện một c ch cụ thể, toàn diện để

thấy được những mặt t ch cực và hạn chế của hoạt động này, từ đ chỉ ra những vấn

đề còn tồn tại và đề ra giải ph p n ng cao chất lượng thông tin về điển hình inhdoanh trong bối cảnh hội nhập inh tế quốc tế nhiều h hăn và th ch thức

ên cạnh đ , trong uật o ch 1999, ở điều 6, mục 4 quy định về nhiệm vụ vàquyền hạn của b o ch , đã nêu: “Ph t hiện, biểu dương gương tốt, nh n tố mới; đấutranh phòng chống c c hành vi vi phạm ph p luật và c c hiện tượng tiêu cực xãhội h c” Như vậy, việc ph t hiện và biểu dương c c điển hình trong đời sống xã hội

n i chung và lĩnh vực inh tế n i riêng hông đơn thuần là hoạt động nghiệp vụ của cơquan b o ch và nhà b o mà đã trở thành quy định của luật ph p nhà nước, c t nh chất

“bắt buộc” c c cơ quan b o ch và c c nhà b o phải c tr ch nhiệm và nghĩa vụ tuyêntruyền về nh n tố mới, điển hình tiên tiến

Từ những lý do trên, t c giả chọn đề tài: “Thông tin về điển hình kinh doanh của báo chí kinh tế” để nghiên cứu Thông qua đề tài này, t c giả mong

muốn làm s ng tỏ thực trạng hoạt động thông tin về điển hình inh doanh của b o chinh tế trong giai đoạn inh tế c nhiều biến động phức tạp, nhiều h hăn bất ổn vừa qua,

đ ng g p một số giải ph p để hoạt động thông tin về điển hình inh doanh của b o chinh tế đạt hiệu quả cao hơn

2 Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài

Từ trước đến nay, vấn đề vai trò của b o ch đối với sự ph t triển của doanhnghiệp và nền inh tế đất nước luôn nhận được sự quan t m của c c nhà nghiên cứu

Từ năm 1997, Trung t m hợp t c nghiên cứu Việt Nam (CVSC) đã liên ếtthực hiện nhiều hoạt động nhằm ph t triển doanh nghiệp Năm 2002, CVSC đã tư

2

vấn cho Tạp ch Cộng sản c ng Phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam tổchức hội thảo “ oanh nghiệp Việt Nam với công cuộc x y dựng nền inh tế độc lập tựchủ và hội nhập quốc tế” Năm 2003, CVSC tiếp tục tư vấn cho Tạp ch Cộng

sản c ng Trung t m thông tin - an inh tế Trung ương phối hợp với Phòng

Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức hội thảo “ o ch với đổi mới doanh

mới doanh nghiệp nhà nước, trong đ c vai trò quan trọng, những t c động của b o

ch đối với sự ph t triển của doanh nghiệp, đ p ứng nhu cầu tham hảo của c c

doanh nghiệp, doanh nh n, nhà quản lý inh tế

Ngoài những tư liệu nêu trên, vấn đề vai trò của b o ch đối với inh tế cònnhận được sự quan t m của nhiều nhà nghiên cứu C thể ể đến một số cuốn s ch

tiêu biểu như: Cuốn s ch chuyên hảo “ o ch truyền thông và inh tế, văn h a, xãhội” của TS ê Thanh ình (Nhà xuất bản Văn h a - Thông tin, năm 2005) Trongcuốn s ch này, t c giả đã nghiên cứu và trình bày chi tiết, cụ thể vai trò của b o ch

truyền thông đối với c c lĩnh vực inh tế, văn h a và xã hội T c giả hẳng định “ o chthường xuyên nêu gương c c điển hình làm ăn mới, inh doanh hiệu quả, đúng ph pluật; c văn h a trong inh doanh, làm giàu ch nh đ ng…” [7, tr.238]

Hội Nhà b o Việt Nam và c c cơ quan b o ch cũng đã tổ chức nhiều hội thảo,diễn đàn trao đổi về mối quan hệ giữa b o ch với doanh nghiệp, doanh nh n như:Hội thảo hoa học “N ng cao năng lực và ĩ năng đội ngũ nhà b o viết về kinh

tế” do an nghiệp vụ - Hội nhà b o Việt Nam và Viện S (CH Đức) tại ViệtNam tổ chức tại Hà Nội, ngày 2/12/2011 Hội thảo đã thu hút gần 100 nhà b o - nhàhoa học b o ch tham gia với hàng chục tham luận tiếp cận vấn đề từ nhiều g c độ

khác nhau [21, tr.5]

C ng với c c công trình nghiên cứu ể trên, vấn đề vai trò của b o ch tronglĩnh vực inh tế và hoạt động thông tin tuyên truyền điển hình trên b o ch đã đượcmột số luận văn thạc sĩ đề cập đến Đ là:

3

uận văn thạc sĩ “Người tốt, việc tốt trên báo chí hiện nay Thực trạng và vấn đề đặt ra” của t c giả i Thị Thu Trang, Trường Đại học hoa học Xã hội và Nh n

văn, năm 2007 Trong luận văn này t c giả đã làm rõ những vấn đề lý luận về biểudương người tốt việc tốt trên b o ch ; hảo s t việc biểu dương người tốt việc tốttrên 4 tờ b o Nh n d n, Hà Nội mới, ao động, Qu n đội nh n d n để đ nh gi

những mặt được và chưa được, những vấn đề đặt ra cần giải quyết Trong đ c nêunhững gương điển hình trong lĩnh vực inh tế được phản nh trong chuyên mục của

c c b o nhưng hông nhiều và chưa cụ thể

C ng chủ đề này, năm 2011 t c giả Phạm Thị ung, Học viện o ch và

Tuyên truyền thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ “Nâng cao hiệu quả tuyên truyền điển hình tiên tiến trên báo Thái Bình” Trong luận văn này, t c giả đã hảo s t, ph n t

ch, đ nh gi thực trạng tuyên truyền điển hình tiên tiến trên b o Th i ình để

chỉ ra thực trạng, ưu, nhược điểm và nguyên nh n, đề xuất phương hương, giải ph

p nhằm n ng cao hiệu quả tuyên truyền điển hình tiên tiến trên báo Thái Bình

uận văn thạc sĩ “Khối Tạp chí kinh tế Việt Nam trong tiến trình hội nhập và phát triển” của t c giả Trần Thị Thanh Hà, Trường Đại học hoa học Xã hội và Nh n

văn, năm 2008 tập trung nghiên cứu hoạt động thông tin và đ ng g p của c c tạp chinh tế trong thời ỳ hội nhập như Tạp ch inh tế, Tạp ch inh tế và ự

b o, Tạp ch Thương mại, Tạp ch Nghiên cứu inh tế Vấn đề thông tin về điểnhình inh doanh trên c c tạp ch inh tế hông được đề cập đến trong luận văn này uận

văn thạc sĩ “Thời báo Kinh tế Việt Nam trong hoạt động kinh doanh

báo chí thời kỳ hội nhập” của t c giả Đặng Đình Nam, Trường Đại học hoa học Xã

hội và Nh n văn, năm 2008 Mặc d đã đề cập đến hoạt động của một tờ b o

inh tế cụ thể nhưng t c giả chỉ tập trung vào vấn đề inh tế b o ch

Một số luận văn thạc sĩ của Trường Đại học hoa học Xã hội và Nh n văn

như: “Vai trò của báo chí trong việc phát triển thương hiệu” của t c giả Đỗ Thị Hoa Quỳnh, năm 2009; “Vai trò của báo chí trong xây dựng và quảng bá thương hiệu doanh nghiệp hiện nay” của t c giả Trần Thị Tú Mai, năm 2010; “Hoạt động

PR của các doanh nghiệp và báo in tại thành phố Hồ Chí Minh” của t c giả ê Ngọc Hường, năm 2011;“Vai trò của báo chí trong việc bảo vệ và phát triển thương hiệu của doanh nghiệp” của t c giả Đào Xu n Hưng, năm 2012 đề cập đến

4

mối quan hệ b o ch - doanh nghiệp song chỉ đi s u vào nghiên cứu vai trò của b o

ch đối với sự ph t triển của doanh nghiệp và mối quan hệ giữa b o ch với doanhnghiệp trong việc x y dựng và ph t triển thương hiệu

Năm 2010, t c giả Nguyễn Thị Thanh Hương, Trường Đại học hoa học Xã

hội và Nh n văn nghiên cứu đề tài luận văn thạc sĩ “Tác động của báo chí với doanh nghiệp” uận văn đã đi s u ph n t ch t c động của b o ch đối với doanh nghiệp

ở h a cạnh t ch cực cũng như tiêu cực Qua đ chứng tỏ b o ch c một

đ ng g p quan trọng với hoạt động của c c doanh nghiệp trong việc bảo vệ và ph ttriển thương hiệu T c giả hông đề cập đến hoạt động thông tin về điển hình inh

doanh của b o ch

Năm 2013, t c giả ê uy Phong, Học viện o ch và Tuyên truyền thực hiện đề

tài luận văn thạc sĩ “Báo chí với việc thông tin điển hình kinh tế nông nghiệp - nông thôn hiện nay” uận văn làm rõ vai trò của b o ch với việc thông tin điển hình inh tế

nông nghiệp - nông thôn qua hảo s t b o Nh n d n, inh tế

nông thôn, Nông nghiệp Việt Nam, Nông thôn ngày nay Tuy đã đề cập đến điểnhình inh tế nhưng chỉ giới hạn trong lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn, đối tượnghảo s t cũng hông phải là c c tờ b o chuyên ngành inh tế

Gần đ y nhất là luận văn thạc sĩ "Thông tin về điển hình tiên tiến trong phong trào bảo vệ ANTQ trên báo in ngành Công an" của Nguyễn Kim Anh, bảo vệ tháng

7/2014 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn đ nh gi thực trạng thông tin

về điển hình tiên tiến của báo in ngành Công an (gồm An ninh Thủ đô, Công an nh

n d n, Công an TP Hồ Ch Minh) để từ đ , làm rõ từng ưu, nhược điểm cụ thể; sự t cđộng của các thông tin về điển hình tiên tiến trong phong trào bảo vệ NTQ đến quầnchúng nhân dân; đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thôngtin được báo phản nh, đ p ứng nhu cầu thực tiễn đòi hỏi của phong trào bảo vệANTQ trong tình hình mới

Thông qua việc tìm hiểu c c công trình nghiên cứu nêu trên, t c giả nhận thấyvấn đề tuyên truyền về điển hình, nh n tố mới và vai trò của b o ch đối với lĩnh vựcinh tế, với doanh nghiệp, doanh nhân là một vấn đề nhận được sự quan t m củanhiều nhà nghiên cứu Mỗi t c giả c một hướng tiếp cận và nghiên cứu

5

riêng, song vấn đề nghiên cứu hoạt động thông tin về điển hình inh doanh của b o

ch inh tế thì chưa c một công trình nào đề cập đến một c ch s u sắc và toàn diện Từthực tế hoạt động b ch , t c giả nhận thấy vấn đề tuyên truyền về điển hình inh doanh luôn được c c b o inh tế thực hiện thường xuyên Tuy nhiên, vấn

đề tuyên truyền ra sao và làm thế nào cho hiệu quả thì những công trình đã thựchiện còn c một số hạn chế cần được bổ sung

Vì vậy, đề tài “Thông tin về điển hình kinh doanh của báo chí kinh tế” của

tác giả là một công trình nghiên cứu chuyên s u, hắc phục một phần hạn chế về

vấn đề này Đối tượng hảo s t, nghiên cứu là những tờ b o chuyên biệt về inh tế c uy

t n hiện nay, đ là: o iễn đàn oanh nghiệp - cơ quan ngôn luận của

Phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam, Thời b o inh tế Việt Nam - cơ quanngôn luận của Hội hoa học inh tế Việt Nam và Tạp ch oanh nghiệp & Hội nhập - cơquan ngôn luận của Hiêp hội oanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở hảo s t, ph n t ch, đ nh gi thực trạng hoạt động tuyên truyền về điển hình inh doanh trên b o ch inh tế (cụ thể là b o in chuyên biệt về lĩnh vực inh tế), uận văn làm s ng tỏ thực trạng hoạt động thông tin về điển hình inh doanh của b

o ch inh tế Qua ết quả nghiên cứu (bao gồm thành tựu và hạn chế), uận văn g p phần giúp c c cơ quan b o ch inh tế nhận rõ được ưu điểm, thế

mạnh và những tồn tại, hạn chế trong hoạt động thông tin về điển hình inh doanh;

đề ra một số giải ph p g p phần hắc phục hạn chế và n ng cao hiệu quả thông tintuyên truyền về điển hình inh doanh trong thời gian tới

6

- àm rõ c c h i niệm, thuật ngữ b o ch c liên quan (thông tin, thông tin

điển hình, điển hình inh doanh, b o ch inh tế ) và chức năng thông tin tuyêntruyền về điển hình, nh n tố mới của b o ch

- Phân tích, làm rõ mối quan hệ giữa b o ch với hoạt động inh doanh, pháttriển inh tế; vai trò của b o ch trong việc thông tin về điển hình inh doanh; nộidung thông tin về điển hình kinh doanh trên báo chí

- hảo s t, ph n t ch nội dung, hình thức c c t c phẩm b o ch c nội dungthông tin về điển hình inh doanh trên 3 b o: Thời b o inh tế Việt Nam, o iễnđàn oanh nghiệp và Tạp ch oanh nghiệp & Hội nhập Từ đ , đ nh gi về tầnsuất, nội dung và hình thức thể hiện; nêu được những thành công và hạn chế tronghoạt động tuyên truyền điển hình inh doanh trong bối cảnh inh tế c nhiều biến độngphức tạp như giai đoạn hiện nay

- Nêu được những yêu cầu mới đặt ra với công t c tuyên truyền điển hình

inh doanh của b o ch inh tế và đề xuất một số giải ph p g p phần n ng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền về điển hình inh doanh trong giai đoạn 2016-2020

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- uận văn nghiên cứu vấn đề thông tin về điển hình inh doanh của b o ch inh

tế hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu.

- C c t c phẩm b o ch về doanh nghiệp, doanh nh n điển hình, có thành tích

nổi bật trong hoạt động sản xuất inh doanh trên b o iễn đàn doanh nghiệp, Thời

b o inh tế Việt Nam, Tạp ch oanh nghiệp & Hội nhập

ý do chọn 3 tờ b o này là vì:

+ Cả ba tờ b o này đều thuộc loại hình b o in nên c nhiều ưu điểm ph hợpvới việc thông tin về điển hình inh doanh

+ Đ y là những tờ b o chuyên biệt về inh tế, là cơ quan ngôn luận của c c

tổ chức inh tế c uy t n lớn hiện nay: o iễn đàn oanh nghiệp là cơ quan ngônluận của Phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam; Thời b o inh tế Việt Nam

là cơ quan ngôn luận của Hội hoa học inh tế Việt Nam; Tạp ch oanh nghiệp &Hội nhập là cơ quan ngôn luận của Hiêp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

7

+ à những tờ b o c số lượng bài viết về doanh nghiệp, doanh nh n lớn, thu

hút được sự quan t m của độc giả

+ Các báo này c nhiều hoạt động tôn vinh những doanh nghiệp, doanh nhân

c thành t ch xuất sắc trong hoạt động inh doanh như tổ chức sự iện vinh danh

- Thời gian nghiên cứu: Từ th ng 6 năm 2013 đến th ng 6 năm 2015

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở nhận thức luận những vấn đề: Lý luậnchung về báo chí - truyền thông; Các vấn đề về thông tin tuyên truyền về điển hìnhtiên tiến, nhân tố mới trên b o ch ; Quan điểm chỉ đạo của Đảng, các chính sách vàpháp luật của Nhà nước về công tác tuyên truyền, biểu dương c c điển hình, nhân tốmới trên báo chí

5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Bên cạnh đ , luận văn sử dụng c c phương ph p nghiên cứu như: Phươngpháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp; Phương ph p thống kê, tổng hợp; Phương ph pphân tích nội dung văn bản; Phương ph p phỏng vấn sâu Cụ thể như sau:

Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Đề tài sẽ sưu tầm và hệ thống

c c văn bản pháp quy liên quan tới hoạt động thông tin tuyên truyền về điển hình,nhân tố mới Ngoài ra còn nghiên cứu các công trình nghiên cứu khoa học, sách,

báo, tư liệu, tài liệu, các luận văn và h a luận liên quan tới đề tài, các bài báo liênquan tới vấn đề luận văn nghiên cứu

Phương pháp thống kê, tổng hợp: Tác giả khảo sát nội dung 3 báo: Thời

báo Kinh tế Việt Nam, Báo Diễn đàn oanh nghiệp và Tạp chí Doanh nghiệp &Hội nhập trong vòng 2 năm (th ng 6/2013 đến tháng 6/2015), từ đ chọn ra những bàiviết về điển hình kinh doanh, tập hợp lại để thống kê con số cụ thể, phục vụ choviệc ph n t ch, đ nh gi nội dung thông tin và hình thức thể hiện

Phương pháp phân tích văn bản: Phân tích các tác phẩm báo chí viết về

điển hình kinh doanh trên các báo mà luận văn hảo sát Cụ thể là phân tích về tầnsuất, số lượng tin bài; nội dung thông tin và hình thức trình bày tác phẩm báo chí.Qua đ chỉ rõ nội dung thông tin về điển hình kinh doanh Những ưu, nhược điểmcủa hoạt động thông tin này và nguyên nhân của những hạn chế

8

Phương pháp phỏng vấn sâu: T c giả tiến hành phỏng vấn 10 chuyên gia là

c c nhà quản lý b o ch , chuyên gia inh tế, c c nhà b o inh tế, doanh nh n, đạidiện doanh nghiệp,… để c được những đ nh gi h ch quan, chuyên s u về thựctrạng hoạt động tuyên truyền về điển hình inh doanh, những thành công và hạnchế, qua đ đưa ra những giải ph p ph hợp để g p phần n ng cao chất lượng hoạtđộng tuyên truyền điển hình inh doanh trên b o ch

Ngoài ra, để so s nh làm rõ nội dung nghiên cứu, t c giả tham hảo thêmmột số b o inh tế như:o Đầu tư, Tạp ch Tài ch nh, Thời b o oanh nh n, báoNông nghiệp Việt Nam, b o inh tế nông thôn, Tạp ch Thương gia & Thị trường

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Về mặt lý luận: Đề tài nghiên cứu, h i qu t và cung cấp những luận cứ

hoa học xung quanh hoạt động thông tin tuyên truyền về điển hình inh doanh của b

o ch inh tế, do vậy c thể sử dụng làm tài liệu tham hảo cho c c nhà b o inh tế, doanh

nh n, doanh nghiệp và sinh viên, học viên chuyên ngành o ch học

- Về mặt thực tiễn: Đề tài g p phần làm s ng tỏ những thành công và hạn chếtrong hoạt động thông tin về điển hình inh doanh của b o ch inh tế trong những năm2013-2015; đề xuất một số giải ph p g p phần n ng cao chất lượng, hiệu quả củahoạt động thông tin tuyên truyền về lĩnh vực này trong thời gian tới

7 Cấu trúc của luận văn

uận văn gồm phần mở đầu, ết luận, danh mục tài liệu tham hảo, phụ lục vànội dung ch nh được ết cấu làm 3 chương

Chương 1: Thông tin điển hình trên báo chí - Cơ sở lý luận và thực tiễn.

Chương 2: Hoạt động thông tin về điển hình kinh doanh của các báo lựa

chọn khảo sát

Chương 3: Một số giải pháp g p phần nâng cao hiệu quả thông tin về điển

hình kinh doanh của báo chí kinh tế

9

CHƯƠNG 1 THÔNG TIN ĐIỂN HÌNH TRÊN BÁO CHÍ -

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến luận văn

1.1.1 Thông tin và thông tin báo chí

Khái niệm “thông tin” được bắt nguồn từ chữ atinh “infometio”, gốc của từtiếng nh “infomation” Theo Đại từ điển Tiếng Việt, “thông tin” được hiểu như sau:

Ở dạng động từ, thông tin là truyền tin, đưa tin, b o cho nhau biết Ở dạng danh từ,thông tin có hai cách hiểu, một là tin tức được truyền đi cho biết; hai là tin tức vềcác sự kiện được diễn ra trong thế giới xung quanh (Ví dụ: Bài viết có nhiều thôngtin mới khắc phục tình trạng thiếu thông tin) [48, tr.1526] Như vậy, có thể hiểuthông tin là nói về một hành động cụ thể để tạo ra một dạng thức, ví dụ như: Thôngtin bằng điện thoại; Có gì thông tin cho nhau với Thông tin là sự truyền đạt ýtưởng, một nội dung nào đ từ đối tượng này đến đối tượng khác, ví dụ như: Cuốnsách này cho biết rất nhiều động vật quý hiếm đang tuyệt chủng

Trong cuốn s ch “ ng nổ thông tin”, hai t c giả Philippe Breton và SergeProulx giải thích rằng: Khái niệm này c liên quan đến nét đặc trưng Rôma, biểuhiện sự mong muốn giảng dạy, truyền đạt N c hai hướng nghĩa: Thứ nhất là nói vềmột hành động cụ thể để tạo ra một hình dạng (forme); thứ hai là nói về sự truyềnđạt một ý tưởng, một khái niệm hay biểu tượng Hai hướng nghĩa này c ng tồn tạinhằm vào sự tạo lập cụ thể, một nhằm vào sự tạo lập kiến thức và truyền đạt,

đ y là tiêu biểu cho sự phát minh của tiếng Latinh Nó thể hiện sự gắn kết của hailĩnh vực kỹ thuật và kiến thức [39, tr 52]

Trong b o ch , thông tin được d ng để nói về chất liệu ngôn ngữ sống, sựmiêu tả, câu chuyện kể, bằng chứng, chỉ cần nó thể hiện một nhân tố của thực tại.Ngoài ra, còn có một số cách hiểu khác về thông tin như: Thông tin là những trithức có thể được mã h a để bảo quản, để xử lý hoặc để truyền đạt; Thông tin là tintức được thông báo qua một hãng báo chí, một tạp ch , đài phát thanh hoặc truyền

10

hình Thông tin báo chí bao giờ cũng chứa đựng những giá trị xã hội hay chính trị.

Ví dụ, một người gọi điện thoại cho một người h c cũng là hoạt động thông tinnhưng những thông tin đ hông mang t nh xã hội vì n hông được nhiều người

tiếp nhận và ảnh hưởng đến nhiều người như thông tin b o ch Những thông tintrao đổi giữa hai người chỉ c ý nghĩa ch nh trị - xã hội khi nó có ảnh hưởng đếnnhiều người, được nhiều người tiếp nhận và được công bố trên báo chí Bởi vậy,báo chí là loại hình hoạt động thông tin chính trị - xã hội và thông tin báo chí mangnhững đặc trưng riêng so với các hình thức thông tin khác

Trong lý luận báo chí, khái niệm “thông tin” cũng đang tồn tại hai cách hiểu:Một là, tri thức, tư tưởng do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống Hai là,

sự loan báo cho mọi người biết Theo cách hiểu thứ nhất, thông tin thể hiện tính chấtkhởi đầu, khởi điểm (tương tự với khái niệm hình tượng trong nghệ thuật, hàng hóatrong kinh tế - chính trị,…) Đ y ch nh là một đặc trưng cơ bản của báo chí nói chung.Còn theo cách hiểu thứ hai là sử dụng c c phương tiện kỹ thuật hiện c để truyền đạt kếtquả sáng tạo của nhà báo ra thế giới xung quanh Như vậy, thông tin cũng ch nh làchức năng của b o ch (theo nghĩa là sử dụng phương tiện kỹ thuật để

phổ biến kết quả lao động sáng tạo của nhà báo) [39, tr 55]

Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, h i niệm thông tin được hiểu theocách thứ hai Theo đ , thông tin là từ chỉ hoạt động của nhà báo nhằm truyền đạt,phổ biến các kết quả lao động sáng tạo của nhà báo (là các các phẩm báo chí) tớicông chúng thông qua c c phương tiện kỹ thuật, qua đ t c động đến suy nghĩ, tưtưởng của người nhận, dẫn đến những thay đổi tích cực trong nhận thức và hành vihoặc mang lại những hiệu quả cụ thể với đối tượng tiếp nhận

Trong thực tiễn báo chí, thuật ngữ “thông tin” c nhiều cách sử dụng khácnhau Thông tin là công cụ chủ yếu để nhà báo thực hiện mục đ ch của mình Thôngtin trở thành cầu nối giữa báo chí và công chúng, là nhân vật “trung gian” trong mốiquan hệ giữa nhà b o và công chúng Thông tin là c i nhà b o c và cũng là c i màcông chúng cần C trường hợp, các nhà báo sử dụng n để biểu thị tính chất chungnhất của các thông báo ngắn, không kèm theo lời phân tích, bình luận về một sựkiện mới (như tin vắn hay tin ngắn) Trong trường hợp h c, n được d ng để chỉ tất

cả các thể loại được d ng để ghi chép những sự kiện, hiện tượng mới như: tin

11

tức, tường thuật, phỏng vấn Nói một cách khác, bất cứ tác phẩm báo chí nào cũng đều chứa đựng lượng thông tin nhất định Từ tiêu đề, vị trí của tác phẩm trên các cột

b o, chương trình truyền hình, giọng đọc của phát thanh viên, các cỡ chữ hay cáchxếp chữ trên các tờ báo, vị trí ảnh đều hàm chứa trong đ một lượng thông tin nhất định.Như vậy, có thể hiểu thông tin báo chí là tri thức, tư tưởng do nhà báo sáng tạo ra vàđược truyền đạt, loan báo, giới thiệu rộng rãi đến công chúng qua các

phương tiện kỹ thuật

1.1.2 Điển hình kinh doanh và thông tin điển hình

Theo Đại từ điển tiếng Việt, “điển hình” c nghĩa là: C t nh chất tiêu biểunhất, bộc lộ được rõ bản chất của một nhóm hiện tượng, đối tượng Ví dụ như nh nvật điển hình, sự kiện điển hình [48, tr.522]

Thuật ngữ “điển hình” thường được sử dụng trong công t c thi đua henthưởng, chỉ những cá nhân, tập thể đạt thành tích xuất sắc, tiêu biểu trong c c lĩnhvực công t c và c c nh m đối tượng Trong văn học cũng c h i niệm nhân vật điểnhình để nói về những nhân vật có sức sống bền bỉ, vượt ra khỏi khuôn khổ vănchương, có tính chất đại diện cho một tầng lớp, một giai đoạn lịch sử nhất định nhưnhân vật Thúy Kiều trong tác phẩm Truyện Kiều của nhà văn Nguyễn Du; nhân vậtChí Phèo, Thị Nở trong tác phẩm “Ch Phèo” của nhà văn Nam Cao; nh n vật chịDậu trong tác phẩm “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố

Trên b o ch thường xuyên có thông tin phản ánh về c c điển hình, nhân tốmới trên c c lĩnh vực của đời sống xã hội Điển hình trên báo chí khác với điển hìnhtrong văn học, nó dựa trên cơ sở sự thật khách quan, hiện thực chứ không phải hưcấu, sáng tạo Như vậy, có thể h i qu t: Điển hình là những hình mẫu cụ thể, mangnhững đặc tính nổi trội, đại diện cho một nhóm hiện tượng hoặc đối tượng Có thểphân loại điển hình thành hai loại: điển hình tích cực và điển hình tiêu cực Điểnhình tích cực còn gọi là điển hình tiên tiến, mang giá trị như những tấm gương tốt

để mọi tổ chức, cá nhân học tập và làm theo Điển hình tiêu cực là những hànhđộng, tư tưởng tiêu biểu cho sự bảo thủ, lạc hậu, gây hậu quả cho xã hội, có tácdụng răn đe đối với những sai phạm của con người mang tính phổ biến trong đờisống Tuy nhiên, từ điển hình vẫn thường được d ng theo nghĩa thứ nhất, khi nói

12

đến những tấm gương tốt Đ y cũng là ý nghĩa của thuật ngữ “điển hình” được sửdụng trong luận văn này.

Theo Đại từ điển tiếng Việt, “ inh doanh” c nghĩa là tổ chức buôn b n đểthu hồi lãi [48, tr.852] Kinh doanh là một từ khá phổ biến trong đời sống hàngngày, được d ng để nói về một hoạt động, một mối quan hệ làm ăn của một cá nhânhoặc một tổ chức như: Tôi kinh doanh vật liệu xây dựng, cô ấy kinh doanh bất độngsản, công ty A kinh doanh thép nhập khẩu

Theo Điều 4 Giải thích từ ngữ của Luật Doanh nghiệp được Quốc hội khóaXIII thông qua ngày 26 th ng 11 năm 2014, inh doanh là việc thực hiện liên tục một,một số hoặc tất cả c c công đoạn của qu trình, đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ

sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đ ch sinh lợi

Thuật ngữ “ inh doanh” được đề cập đến trong phạm vi luận văn là toàn bộhoạt động sản xuất, kinh doanh được thực hiện bởi doanh nhân, doanh nghiệp vàđược nói chung là hoạt động kinh doanh Theo đ , “điển hình kinh doanh” là kháiniệm để chỉ những mô hình kinh doanh, đối tượng inh doanh có tính chất tiêu biểunhất, thành công nổi bật, đ ng g p t ch cực cho sự phát triển kinh tế của đất nước

và được dư luận xã hội công nhận, được các cấp chính quyền, cơ quan quản lý nhànước đ nh gi bằng c c danh hiệu, phần thưởng, giải thưởng Cụ thể hơn, điển hìnhinh doanh được ph n chia làm hai nh m đối tượng là: C nh n điển hình và tập thểđiển hình Ở khía cạnh c nh n, điển hình kinh doanh chỉ những người hoạt độngtrong lĩnh vực sản xuất inh doanh, buôn b n, là đại địa pháp luật của doanh

nghiệp: Chủ của một sở sở sản xuất, inh doanh; là gi m đốc, tổng gi m đốc, chủ tịchhội đồng quản trị của một công ty, xí nghiệp, doanh nghiệp tư nh n, hợp tác xã được gọi chung là doanh nhân Ở khía cạnh tập thể, điển hình kinh doanh là

c c cơ sở sản xuất, kinh doanh, các xí nghiệp, công ty, tập đoàn, hợp tác xã, doanhnghiệp inh doanh, cơ sở buôn bán nhỏ,… hoạt động theo luật doanh nghiệp, và

được gọi chung là doanh nghiệp

Trong kinh doanh, mỗi doanh nghiệp hoạt động trong một ngành nghề, lĩnhvực riêng, mỗi doanh nh n c tư tưởng kinh doanh, chiến lược và chiến thuật khácnhau Bởi thế con đường đi đến thành công của họ không ai giống ai Đã là điểnhình kinh doanh phải là những doanh nghiệp có thành tích sản xuất kinh doanh tốt,

13

dẫn đầu trong những ngành nghề lĩnh vực hoạt động, đ ng g p lớn cho ngân sáchnhà nước, gắn lợi ích doanh nghiệp với lợi ích cộng đồng.

Theo đ , căn cứ để đ nh gi một doanh nghiệp, doanh nhân có phải là điểnhình hay hông được dựa trên những tiêu chí cơ bản sau: Doanh nghiệp, doanh nhânhoạt động theo đúng uật Doanh nghiệp và tu n thủ c c quy định của ph p luật; có kếtquả hoạt động sản xuất, kinh doanh tốt (về doanh thu, lợi nhuận); bảo đảm việc làm

ổn định và các chế độ lương thưởng cho người lao động theo đúng quy định; cthương hiệu, nhãn hiệu, sản phẩm nổi tiếng trên thị trường; hoàn thành nhiệm vụnộp thuế và c c nghĩa vụ tài chính với nhà nước; thực hiện tốt trách nhiệm xã hội;được tặng các phần thưởng và danh hiệu thi đua của Nhà nước (Hu n, Huychương, danh hiệu nh h ng ao động, ằng hen…), được vinh danh, trao tặng giảithưởng kinh tế trong nước và quốc tế… Và một số giá trị “tinh thần” h c như: Văn

h a doanh nghiệp; năng lực cạnh tranh; khả năng hội nhập kinh tế quốc tế; nỗ lựcvượt qua h hăn, xử lý khủng hoảng…

Thông tin điển hình là hoạt động truyền đạt, thông báo, phổ biến những conngười, sự việc, hành động có tính chất tiêu biểu nhất, đại diện cho một nh m đốitượng, hiện tượng Trong phạm vi luận văn, thông tin điển hình kinh doanh là cáctác phẩm báo chí viết về những doanh nghiệp, doanh nhân, các nhà kinh doanh đạtnhiều thành công trong sản xuất kinh doanh, hội tụ được các tiêu chí nêu trên

1.1.3 Báo chí kinh tế

Báo chí kinh tế là một bộ phận của hệ thống báo chí hiện nay Đ y là thuậtngữ d ng để chỉ những tờ báo có thông tin chuyên sâu về kinh tế, là diễn đàn của độingũ doanh nghiệp, doanh nhân, tiếng nói của các tổ chức, hiệp hội kinh tế Hầu hếtcác báo hiện nay đều có chuyên mục kinh tế, kinh doanh nhưng c c tờ báo chuyênbiệt về kinh tế vẫn là nơi những thông tin kinh tế được phản ánh một cách đầy đủ,

cụ thể, sinh động và đa dạng nhất dưới cả hai phương diện lý luận và thực tiễn

Các báo kinh tế vừa cung cấp thông tin về đường lối quan điểm của Đảng,chính sách pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực kinh tế, vừa đ ng vai trò trung giantrong mối quan hệ giữa doanh nghiệp, doanh nhân với cơ quan quản lý nhà nước;mặt khác báo chí kinh tế còn cung cấp nhiều thông tin bổ ích, có giá trị phục vụ cho

14

hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, là cầu nối để công chúng biết đếndoanh nghiệp, doanh nh n, c c thương hiệu, nhãn hiệu, sản phẩm rộng rãi hơn.

Thông tin về điển hình kinh doanh chỉ là một bộ phận trong bức tranh thôngtin kinh tế đa sắc Tuy nhiên, trong hàng loạt thông tin kinh tế được đề cập trên báochí hàng ngày, mảng thông tin này đã hẳng định được một vị trí riêng và có vai trònhất định trong sự phát triển của hoạt động kinh doanh và nền kinh tế đất nước;đồng thời cũng đ p ứng nhu cầu thông tin của độc giả

Để phục vụ cho đề tài nghiên cứu của luận văn, t c giả lựa chọn 3 báo inchuyên về kinh tế để khảo sát là: Thời báo Kinh tế Việt Nam, Báo Diễn đàn oanhnghiệp, Tạp chí Doanh nghiệp & Hội nhập Việc lựa chọn khảo sát loại hình báo indựa trên những ưu điểm của loại hình báo chí này so với các loại hình h c Đ là:

- Báo in đưa thông tin s u, độ chính xác cao và có nhiều bài phóng sự, phảnánh, bình luận, phân tích sâu sắc về mọi lĩnh vực của đời sống Ngôn ngữ, văn

phong của b o in giàu t nh hoa học và chuẩn mực ph hợp với thông tin inh tế

- Báo in chuyển tải nội dung thông tin thông qua văn bản in gồm: chữ in,hình vẽ, tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ Toàn bộ các yếu tố thể hiện nội dung thông tin củatác phẩm báo in xuất hiện đồng thời trước mắt người đọc hầu như ngay trên

cùng một trang báo Sự đồng hiện về thông tin giúp người đọc có thể hoàn toàn chủ động về địa điểm, thời gian và tư thế trong việc tiếp nhận thông tin hi đọc các tờ

b o in, người ta hoàn toàn có thể đọc lướt nhanh những nội dung quen thuộc, đọc

kỹ hay đọc đi đọc lại nhiều lần những nội dung phức tạp mà đọc lần đầu chưa rõ

- Việc tiếp nhận thông tin từ báo in thông qua thị giác - giác quan quan trọngnhất của con người trong mối quan hệ với thế giới xung quanh, do đ đòi hỏi ngườiđọc phải tập trung cao độ, phải huy động sự làm việc tích cực của trí não Vì thế,làm tăng hả năng ghi nhớ thông tin, giúp người đọc có thể nhận thức sâu sắc nhữngmối quan hệ bên trong phức tạp và tế nhị của các vấn đề, sự kiện

- Việc lưu trữ báo in rất đơn giản và thuận lợi, phù hợp với thói quen củanhiều người đọc o đ , b o in trở thành nguồn tư liệu quý gi đối với người đọc Trên cácbáo kinh tế thường đăng tải nhiều bài viết lý giải, phân tích, bình luận các vấn đề kinh tế

có giá trị cao nên việc người đọc có thể lưu trữ và sử dụng cho các mục đ ch cá nhân củamình rất thuận tiện

15

- o in cũng c hả năng len lỏi sâu vào mọi ngóc ngách của đời sống, phù

hợp với nhiều đối tượng công chúng khác nhau (chỉ cần họ biết chữ)…

- Về phương diện kỹ thuật, b o in đơn giản hơn rất nhiều so với các loại hìnhbáo chí khác

Bên cạnh những ưu điểm trên thì b o in cũng c một số hạn chế như: báo in

ph t hành theo định kỳ nên tính thời sự ém hơn c c loại hình khác, việc phát hànhbáo in tốn kém, chậm chạp, phụ thuộc vào phương tiện vận tải, đường sá giaothông và tác phong làm việc; khả năng tương t c với độc giả hông cao… Tuy nhiên,những ưu điểm vẫn là nổi trội và là thế mạnh của b o in so với c c loại hình h c

Với những thế mạnh của báo in, các tác phẩm viết về điển hình kinh doanh

c điều kiện phản ánh một cách cụ thể, chân thực, sinh động về các doanh nghiệp,doanh nhân tiêu biểu trong sản xuất inh doanh, qua đ người đọc có thể hiểu cặn kẽ vềnhững tấm gương điển hình Những kinh nghiệm, bài học rút ra từ sự thành công của c cđiển hình kinh doanh được lan tỏa, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng

1.2 Chức năng thông tin tuyên truyền điển hình của báo chí

o ch c ch mạng Việt Nam là một bộ phận quan trọng trong công t c tuyêntruyền của Đảng Nhà b o được coi là chiến sĩ xung ch trên mặt trận văn h a - tưtưởng o ch là công cụ sắc bén tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, ch nh

s ch, ph p luật của nhà nước; đồng thời, là cầu nối, ịp thời phản nh những t m tư,nguyện vọng, những nhu cầu cấp thiết của nh n d n

Trong thời gian dài, b o ch được biết đến với các chức năng cơ bản như:tuyên truyền, cổ động và tổ chức tập thể (V.I ênin) Đảng ta, từ khi bắt đầu côngcuộc đổi mới đất nước, đã mở rộng chức năng của báo chí và báo chí còn là diễnđàn của nh n d n để nhân dân bày tỏ nguyện vọng, t m tư tình cảm và quan điểm

của mình về các vấn đề của đất nước Đ là một sự phát triển về quan điểm báo chícách mạng của Đảng ta [9, tr.401]

o c o ch nh trị của an chấp hành Trung ương Đảng h a VIII tại Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng hẳng định: “ o ch , xuất bản làm tốt chứcnăng tuyên truyền thực hiện đường lối, chủ trương ch nh s ch của Đảng, Nhà nước;

ph t hiện những nh n tố mới, c i hay c i đẹp trong xã hội, giới thiệu gương ngườitốt, việc tốt, những điển hình tiên tiến; phê ph n c c hiện tượng tiêu cực, uốn nắn

16

những nhận thức lệch lạc, đấu tranh với những quan điểm sai tr i, coi trọng n ng cao

t nh ch n thật, t nh gi o dục và t nh chiến đấu của thông tin” [15, tr.116]

Nghị quyết Hội nghị an chấp hành Trung ương 5 ( h a X) “Về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới” x c định nhiệm vụ của b o ch là:

“ o ch phải nắm vững và tuyên truyền s u rộng, ịp thời, c hiệu quả đường lối, chủtrương của Đảng, ch nh s ch, ph p luật của Nhà nước, b m s t nhiệm vụ công t c tưtưởng, t ch cực tuyên truyền, cổ vũ thành tựu của công cuộc đổi mới Coi trọngđúng mức việc ph t hiện, biểu dương c c nh n tố mới, điển hình tiến tiến; t ch cựcđấu tranh, g p phần ngăn chặn và từng bước đẩy l i tham nhũng, lãng ph , quanliêu, c c tiêu cực và tệ nạn xã hội; phản b c c hiệu quả những thông tin, quan điểmsai tr i, phản động, th địch, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng; tiếp tục

ph t huy tiềm lực và ưu điểm, hắc phục những yếu ém, huyết điểm, n ng cao chấtlượng tư tưởng, t nh hấp dẫn, mở rộng đối tượng độc giả, vươn lên hiện đại về môhình tổ chức hoạt động, về cơ sở vật chất, ỹ thuật và công nghệ” [16, tr.49]

Theo thời gian và theo sự ph t triển của đời sống xã hội, cũng như bởi ch nh

sự đ ng g p về mặt xã hội của b o ch trong đời sống ch nh trị - xã hội của đất nước,Đảng ta đã ph t triển một bước quan điểm về b o ch c ch mạng… Nghị

quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (1/2011) đã hẳng định chức năng thôngtin, gi o dục, tổ chức, phản biện xã hội của b o ch , trên cơ sở nhấn mạnh “vì lợi ch

nh n d n và đất nước” [9, tr.401]

Trong c c chức năng của b o ch thì chức năng thông tin là chức năng cơ bảnmang t nh tiên quyết của b o ch o ch tồn tại và ph t triển là để đ p ứng nhu cầuthông tin ngày càng cao của con người và xã hội Xã hội ngày càng ph t triển thìnhu cầu thông tin của quần chúng càng đòi hỏi cao, đa dạng và phong phú hơn.Ngoài ra, thông tin b o ch cũng đồng thời là chất liệu và động lực thúc đẩy sự ph ttriển inh tế - xã hội

Những năm qua, đặc biệt trong thời ỳ đổi mới, thực hiện chức năng nhiệm vụđược giao, việc nêu gương người tốt, việc tốt, c c điển hình, nh n tố mới đã trởthành một nhiệm vụ thường xuyên của c c cơ quan b o ch Những tấm gươngngười tốt, việc tốt, nh n tố mới, điển hình tiên tiến được phản nh ịp thời đã trở

17

thành sức mạnh, nguồn cổ vũ, động viên đồng bào, chiến sĩ cả nước trong thực hiệnnhiệm vụ x y dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Công t c tuyên truyền, biểu dương, nh n rộng c c điển hình tiên tiến đã cchuyển biến rõ nét, c sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan làm công t c thi đua, henthưởng với c c cơ quan truyền thông trong việc giới thiệu, tuyên truyền về c cphong trào thi đua yêu nước và c c điển hình tiên tiến Nhiều chương trình phốihợp hiệu quả, c ch làm hay để biểu dương, tôn vinh, nh n rộng c c điển hình tiêntiến đã được p dụng Hầu hết c c tờ b o lớn đều mở c c chuyên mục, chuyên trangtuyên truyền về phong trào x y dựng nông thôn mới, cuộc vận động “Học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức Hồ Ch Minh” và biểu dương gương người tốt, việctốt, c c điển hình tiên tiến, nh n tố mới trong phong trào thi đua yêu nước và c c lĩnhvực h c nhau trong đời sống xã hội

C c điển hình được giới thiệu, thông tin tuyên truyền trên b o ch đã ph t huyđược ảnh hưởng, tạo được sự lan tỏa trong xã hội, g p phần động viên mọi tầnglớp nh n d n hăng h i thi đua, vượt qua h hăn, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ.Trong lĩnh vực inh tế, nhiều tấm gương điển hình là c c doanh nh n c thành t chxuất sắc trong công t c quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp; c c doanh nghiệp, cơ

sở sản xuất hoạt động inh doanh tốt, đ ng g p nhiều cho ng n s ch nhà nước hay c ctấm gương làm inh tế giỏi, thanh niên lập th n lập nghiệp… được giới thiệu, biểudương trên b o ch đã cổ vũ động viên tinh thần lao động năng động s ng tạo, hăng h

i tham gia ph t triển inh tế, làm giàu cho bản th n, cho gia đình và xã hội trong mọitầng lớp nh n d n

Tuy nhiên, việc tuyên truyền về c c nh n tố mới, điển hình tiên tiến trên b ochí thời gian qua còn nhiều hạn chế ượng bài viết về nh n tố mới, điển hình tiêntiến còn chưa nhiều Hình thức thể hiện trong bài viết nh n tố mới, điển hình tiêntiến chưa phong phú, sinh động, lôi cuốn người đọc, do vậy sức lan toả chưa lớn,hiệu quả tuyên truyền chưa cao C c nhà b o còn ngại đi vào một số h a cạnh cònhuất lấp trong đời sống xã hội để tìm ra nguyên nh n, đề xuất giải ph p Những bài viết về người tốt việc tốt, nh n tố mới, điển hình tiên tiến chưa được một số cơ quan b o ch quan t m, chủ động tổ chức thành chuyên trang, chuyên mục định ỳ, c nền nếp, vì vậy chưa thấy rõ được vai trò, vị tr của loại bài này

18

1.3 Quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về

tuyên truyền gương điển hình

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Ch Minh rất quan t m đến việc nêu gương người tốt,việc tốt Người coi đ là những tấm gương c gi trị lớn trong việc cổ vũ c c hoạt động

c ch mạng và phong trào c ch mạng Theo Người, một tấm gương sống còn

c gi trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền Những quan điểm của Người vềtuyên truyền gương người tốt, việc tốt, điển hình tiên tiến trên b o ch vẫn còn nguyên gitrị và là bài học inh nghiệm quý b u để những người làm b o ch c ch mạng hôm nay noitheo

Trong cuộc đời hoạt động c ch mạng của mình, Hồ Ch Minh hông chỉ dừnglại ở việc tự mình làm gương, mà luôn quan t m đến việc nêu nhiều tấm gươngngười tốt, việc tốt để đảng viên và quần chúng noi theo Từ ngày hòa bình

lập lại ở miền ắc năm 1954, Người yêu cầu b o Đảng và b o của c c đoàn thể mở

ra chuyên mục “Người tốt, việc tốt” Theo thống ê, từ th ng 02/1956 đến th ng

12/1968, Chủ tịch Hồ Ch Minh đã xem và đ nh dấu hơn 2.000 bài viết về người tốt,việc tốt trên c c b o và c bút t ch thưởng Huy hiệu C c bài viết được cắt ra và đ nglại thành 20 tập c Hồ hông ph n biệt đối tượng được tặng thưởng huy hiệu Đ c thể

là những em nhỏ thật thà, dũng cảm, biết yêu thương, chia sẻ, giúp

đỡ bạn trong h hăn, hoạn nạn; những công nh n, tr thức c những ý tưởng,những s ng iến mang lại hiệu quả; những chiến sĩ chiến đấu tiêu diệt được nhiều

giặc, bắn rơi nhiều m y bay, thu được nhiều vũ h ; d n qu n bắn ch y tàu chiến;những nông d n vượt h , sản xuất giỏi; hay c c cụ già trồng được nhiều c y… c vẫnthường nhắc nhở: Việc hen thưởng, động viên ịp thời những gương người tốt, việctốt là cần thiết nhưng cần tr nh việc điều tra hông đến nơi đến chốn, thưởng

hông đúng người, đúng việc sẽ làm mất hết ý nghĩa của giải thưởng [54]

Tiếp nối tư tưởng của c, Đảng, Nhà nước ta luôn chú trọng đến công tác thiđua hen thưởng, biểu dương, nh n rộng c c điển hình tiên tiến, nhân tố mới trongmọi lĩnh vực của đời sống xã hội Bởi tuyên truyền điển hình tiên tiến là cổ vũphong trào cách mạng của quần chúng nh n d n, là động lực thúc đẩy quần chúngnhân dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn h a, xã hội Bêncạnh đ , tuyên truyền điển hình tiên tiến còn nhằm mục đ ch chứng minh sự đúng

19

đắn trong đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước bằng những kinh nghiệmthực tiễn.

Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 03/6/1998 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về đổimới công t c thi đua, hen thưởng trong giai đoạn mới, đã hẳng định: “những thànhquả to lớn trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của cách mạng Việt Nam trong mấychục năm qua gắn liền với việc tổ chức thực hiện có hiệu quả phong trào thi đua iquốc trong phạm vi cả nước” [4, tr.226] Trong phong trào thi đua i quốc luôn cócông tác phát hiện, biểu dương và nh n rộng c c điển hình tiên tiến, nhân tố mới,gương người tốt - việc tốt

Ngày 21/5/2004, ộ Ch nh trị ra Chỉ thị số 39-CT/TW về việc tiếp tục đổimới, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, ph t hiện, bồi dưỡng, tổng ết và nh nđiển hình tiên tiến Trong chỉ thị đã nêu rõ: Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 35-CT/TW, ngày 03/6/1998 của ộ Ch nh trị ( h a VIII) về đổi mới công t c thi đua,hen thưởng và phong trào thi đua yêu nước trong cả nước đã c bước chuyển biến

t ch cực C c cơ quan thông tin đại chúng đã chú ý hơn việc tuyên truyền biểudương người tốt, việc tốt Nhiều tập thể, c nh n c thành t ch suất sắc được c c cấp, c

c ngành và nhà nước hen thưởng đã t c động t ch cực, g p phần thực hiện thắng lợi

c c mục tiêu, nhiệm vụ ph t triển inh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an

ninh, x y dựng Đảng, ch nh quyền, Mặt trận và c c đoàn thể ngày càng vững mạnh.Trong c c nhiệm vụ trọng t m mà Chỉ thị số 39-CT/TW đề ra c nhắc đến nhiệm vụ x

y dựng điển hình và nh n điển hình tiên tiến: “3- Tập trung chỉ đạo xây dựng điển hình và nhân điển hình tiên tiến Mỗi địa phương, mỗi ngành, mỗi đơn vị cần x y

dựng và lựa chọn được những điển hình tốt, tiêu biểu toàn diện hoặc về lĩnh vựccủa địa phương, đơn vị để nêu gương học tập, đồng thời g p phần tổng ết nhữngđiển hình tiên tiến toàn quốc T ch cực chuẩn bị tổ chức tốt Đại hội thi đua toànquốc lần thứ VII vào năm 2005 an Tư tưởng - Văn h a Trung ương phối hợp với

ộ Văn h a - Thông tin hướng dẫn, chỉ đạo c c cơ quan thông tin đại chúng kịp thời

ph t hiện, tuyên truyền và nêu gương c c điển hình tiên tiến; thường xuyên phổ biến

inh nghiệm, c ch làm hay của c c điển hình tiên tiến và thông tin

về việc đổi mới c c hoạt động thi đua, hen thưởng” [4, tr.232]

20

Tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ VIII (ngày 27-12-2010), Thủ tướngChính phủ, Chủ tịch Hội đồng thi đua hen thưởng Trung ương Nguyễn Tấn ũng đã

ch nh thức ph t động phong trào thi đua mới trong cả nước với chủ đề: “Đoàn kết, năng động, sáng tạo, thi đua thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội

giai đoạn 2011- 2015”, trong đ một trong năm nhiệm vụ được nhấn

mạnh là: “Phải thường xuyên quan tâm phát hiện nhân tố mới, bồi dưỡng và nhânrộng c c điển hình tiên tiến…” [59]

Gần đ y nhất, ngày 20/12/2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị vềviệc đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước chào mừng Đại hội Đảng các cấp tiếntới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ

IX và các ngày lễ lớn trong năm 2015 Trong Chỉ thị của Thủ tướng cũng đặc biệt

nhấn mạnh đến vấn đề biểu dương tập thể, c nh n điển hình tiên tiến: “Các cơ quan thông tin, truyền thông của Trung ương và địa phương đẩy mạnh tuyên truyền các phong trào thi đua; giành nhiều thời gian, thời lượng, mở thêm chuyên trang, chuyên mục để tuyên truyền những thành quả của các phong trào thi đua trên các lĩnh vực của đời sống, xã hội và biểu dương, nêu gương các tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến; tổ chức các cuộc thi viết về gương điển hình, người tốt, việc tốt, các tập thể, cá nhân Anh hùng, Chiến sĩ thi đua trong thời kỳ đổi mới, tạo khí thế thi đua sôi nổi trong các tầng lớp nhân dân” [55].

Như vậy, Đảng và Nhà nước ta luôn thể hiện rõ quan điểm về tuyên truyềnđiển hình, coi trọng việc tuyên truyền, nhân rộng điển hình, nhân tố mới trong đờisống Việc tuyên truyền, nhân rộng điển hình đã đạt nhiều kết quả thiết thực, gópphần vào việc đấu tranh chống tiêu cực, mặt trái của xã hội, đẩy lùi cái xấu, gópphần xây dựng xã hội ngày một tiến bộ, văn minh

1.4 Báo chí thông tin về điển hình kinh doanh

1.4.1 Vai trò của báo chí với sự phát triển kinh tế - xã hội

Trong đời sống chính trị - xã hội, báo chí giữ vai trò hết sức quan trọng Bất

kỳ một lực lượng cầm quyền nào trong các quốc gia trên thế giới đều sử dụng báo

ch như một công cụ để t c động vào tư tưởng, tình cảm của công chúng, nhằm rạo

ra ở họ những nhận thức mới, những định hướng có giá trị cho cuộc sống Báo chí

21

không chỉ là vũ h tư tưởng sắc bén, lợi hại mà còn là người tuyên truyền tập thể, cổđộng tập thể, tổ chức tập thể; điều này càng phù hợp với thời đại bùng nổ thông tinhiện nay [38, tr 28].

Nền o ch c ch mạng Việt Nam do Chủ tịch Hồ Ch Minh s ng lập và lãnh đạo đãtrải qua chặng đường 90 năm x y dựng và ph t triển (21/6/1925-21/6/2015) o ch đãluôn đồng hành c ng những chặng đường đấu tranh iên cường của Đảng ta, nh n d

n ta, vì độc lập d n tộc, vì chủ nghĩa xã hội Trong c c cuộc h ng chiến anh dũng

thể quần chúng và là diễn đàn rộng rãi của nh n d n, g p phần iến tạo bầu hông

h d n chủ trong đời sống xã hội Thực hiện tốt chức năng tư tưởng, b o ch nước

ta đã chủ động, t ch cực và c nhiều s ng tạo, g p phần vào việc truyền b , bảo vệ

và ph t triển chủ nghĩa M c - ênin, tư tưởng Hồ Ch Minh, đưa đường lối, quanđiểm của Đảng, ch nh s ch, ph p luật của Nhà nước vào cuộc sống; hẳng định những

thành tựu to lớn, toàn diện của sự nghiệp đổi mới đất nước do Đảng lãnh đạo

trên c c lĩnh vực ch nh trị, inh tế, văn h a, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; g

p phần quan trọng vào công t c tổng ết thực tiễn, làm s ng tỏ c c vấn đề lý luận

về x y dựng chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta o ch

đã thông tin, tuyên truyền sinh động về nhiều tấm gương “người tốt, việc tốt”, điểnhình tiên tiến trong c c phong trào thi đua yêu nước; phản nh trung thực t m tư,nguyện vọng ch nh đ ng của nh n d n; đồng thời t ch cực tham gia đấu tranh phản b

c c c thông tin, quan điểm sai tr i, th địch

Để đ p ứng những yêu cầu mới, b o ch đã thực hiện tốt chức năng gi m s t,phản biện, giúp Đảng, Nhà nước, c c cơ quan, đoàn thể Trung ương và địa phương

x y dựng, điều chỉnh, bổ sung nhiều chủ trương, ch nh s ch, cơ chế, quy định ph p

lý và triển hai c c chương trình, dự n inh tế - xã hội Mặt h c, b o ch tiếp tục

22

thể hiện rõ nét t nh chiến đấu, đi tiên phong trong việc đấu tranh chống tiêu cực,tham nhũng, lãng ph , g p phần củng cố niềm tin của nh n d n đối với Đảng, Nhànước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

C ng với việc n ng cao d n tr , đ p ứng nhu cầu thông tin, giải tr của nh n

d n, b o ch c ch mạng Việt Nam c t c động t ch cực trong việc gi o dục lý tưởng, đạođức, lối sống, x y dựng văn h a, con người Việt Nam, g p phần bảo vệ và x y dựngnền văn h a Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc d n tộc Công t c thông tin, tuyêntruyền đối ngoại trên mặt trận b o ch cũng được chú trọng, g p phần n ng

cao vị thế, hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trên trường quốc tế; củng cố,

mở rộng quan hệ của Việt Nam với c c nước và tổ chức quốc tế, thúc đẩy hội nhậpquốc tế, thu hút đầu tư và du h ch nước ngoài đến với Việt Nam; tăng cường gắn

ết, vận động cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đ ng g p vào công cuộc

x y dựng, ph t triển đất nước

C thể hẳng định b o ch luôn giữ một vai trò quan trọng trong sự ph t triển vàtiến bộ của xã hội Trong sự nghiệp công nghiệp h a, hiện đại h a đất nước với mụctiêu d n giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, d n chủ, văn minh, với nền inh tế trithức, toàn cầu h a, hội nhập ngày càng s u hơn vào nền inh tế thế giới, b o ch c chmạng Việt Nam càng c nhiệm vụ hết sức to lớn và nặng nề, phải luôn giữ vững vaitrò là người chiến sĩ xung ch trên mặt trận tư tưởng - văn h a

1.4.2 Vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân và m i quan hệ với báo chí

Đối với giới công thương, c Hồ cũng dành sự quan t m động viên đặc biệt.Người đánh giá cao sự đ ng g p của giới công thương với nền kinh tế đất nước.Ngày 13/10/1945, sau hi nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà non trẻ vừa ra đời đượcmột tháng, Chủ tịch Hồ Ch Minh đã viết một bức thư gửi cho giới công thươngViệt Nam Trong bức thư này, Bác Hồ đã nhấn mạnh vai trò to lớn của giới côngthương trong công cuộc kiến thiết đất nước:

"Được tin giới công thương đã đoàn ết lại thành Công thương cứu quốcđoàn và gia nhập vào mặt trận Việt Minh, tôi rất vui mừng Hiện nay, Công thươngcứu quốc đoàn đương hoạt động để làm được nhiều việc ích quốc lợi dân Tôi rấthoan nghênh và mong đợi nhiều kết quả tốt Trong lúc các giới khác trong quốc dân

ra sức hoạt động để giành lấy nền hoàn toàn độc lập của nước nhà thì giới công

23

thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnhvượng Chính phủ, nhân dân và tôi sẽ tận t m giúp đỡ giới thương nh n trong côngcuộc kiến thiết này Việc nước và việc nhà bao giờ cũng đi đôi với nhau Nền kinh

tế quốc dân thịnh vượng nghĩa là c c sự kinh doanh của các nhà doanh nghiệp thịnhvượng Vậy, tôi mong giới công thương nỗ lực khuyên các nhà công nghiệp vàthương nghiệp mau mau gia nhập công thương cứu quốc đoàn, c ng đem vốn vàolàm công cuộc ích quốc lợi dân" [33, tr.9]

Hưởng ứng lời kêu gọi của Bác, giới công thương Hà Nội đã t ch cực đ nggóp tiền, vàng cho cách mạng, giúp Chính phủ giải quyết vấn đề tài chính cấp báchlúc bấy giờ Tiêu biểu là vợ chồng doanh nhân Trịnh Văn ô - Hoàng Thị Minh Hồ,chủ tiệm vải Trịnh Phúc Lợi số 48 Hàng Ngang, nổi tiếng Hà thành thời đ Theotổng hợp của Bộ Tài chính, lúc khốn khó nhất, gia đình đã ủng hộ tới 5.147 lượngvàng, tương đương 2 triệu đồng Đông ương cho Ch nh phủ Ngoài ra, vợ chồngông Trịnh Văn ô còn là thành viên cốt cán trong Ban vận động Tuần lễ vàng, khích

lệ giới công thương và c c tầng lớp nh n d n quyên g p được 20 triệu đồng Đôngương và 370 g vàng

Trong những năm qua, ảng và Nhà nước đã c nhiều chủ trương, ch nhsách khuyến khích phát triển doanh nghiệp, phát huy vai trò của doanh nhân trong

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Nhờ đ , nhận thức về vai trò của đội ngũdoanh nhân có chuyển biến tích cực, nhiều cấp ủy đảng, chính quyền thường xuyênquan t m đến sự phát triển của doanh nghiệp, đội ngũ doanh nh n, hướng hoạt độngcủa doanh nghiệp, doanh nhân vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địaphương, đất nước

Cùng với sự tăng nhanh về số lượng và quy mô của các doanh nghiệp thuộccác thành phần kinh tế, đội ngũ doanh nh n nước ta đã hông ngừng lớn mạnh,

đ ng g p tích cực vào việc thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, giảiquyết việc làm cho người lao động và các vấn đề an sinh xã hội, x a đ i, giảm

nghèo Đội ngũ doanh nh n trong hu vực doanh nghiệp nhà nước ngày một trưởngthành, chất lượng được nâng lên, đ p ứng tốt hơn yêu cầu đổi mới, nâng cao hiệuquả doanh nghiệp nhà nước Đội ngũ doanh nh n trong hu vực ngoài nhà nước ngàycàng đông đảo, thể hiện t nh năng động, hiệu quả trong hoạt động sản xuất,

24

inh doanh Đội ngũ doanh nh n đã ph t huy tinh thần dân tộc, ý thức trách nhiệmvới xã hội, từng bước n ng cao được uy t n, thương hiệu sản phẩm, thương hiệudoanh nghiệp, góp phần nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế Nhiều

doanh nh n đã t ch cực tham gia c c chương trình xã hội, chương trình x a đ i,giảm nghèo, đền ơn đ p nghĩa, chương trình vì cộng đồng, gắn b hơn với giai cấpcông nh n, nông d n và đội ngũ tr thức, góp phần tăng cường hối đại đoàn ếttoàn dân tộc

Năm 2004, Thủ tướng Chính phủ Phan Văn hải đã ý quyết định lấy ngày13/10 hàng năm là ngày oanh nh n Việt Nam Điều đ đã hẳng định vị trí củagiới doanh nhân trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị ( h a XI) về x y dựng và phát huy vai trò của đội ngũdoanh nhân Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hộinhập quốc tế tiếp tục khẳng định: Đội ngũ doanh nh n là lực lượng có vai trò quantrọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại h a đất nước Xây dựng đội ngũdoanh nhân lớn mạnh, c năng lực, trình độ và phẩm chất, uy tín cao, sẽ góp phầntích cực nâng cao chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, phát triển nhanh, bền vững

và bảo đảm độc lập, tự chủ của nền kinh tế

Như vậy, trong mọi thời kỳ lịch sử đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân luôngiữ một vai trò quan trọng trong sự hưng thịnh của đất nước Hoạt động kinh doanhcủa họ không chỉ mang lại lợi ích cho bản th n, cho gia đình mà còn đ ng g p vào sựphát triển chung của toàn xã hội, của đất nước

Ngày nay, báo chí là một hiện tượng đặc biệt phổ biến, t c động từng ngày,từng giờ vào xã hội, quan hệ tới từng địa phương, từng tổ chức, từng thành viên của

xã hội Trong lĩnh vực kinh tế, các doanh nghiệp, doanh nhân luôn cần đến báo chí

để quảng bá sản phẩm, dịch vụ của mình để tiếp cận gần hơn với người tiêu dùng;ngược lại b o ch cũng cần đến doanh nghiệp để c đối tượng phản ánh, có sự kiện đểthông tin Báo chí không chỉ dừng lại trong việc cung cấp thông tin thuần túy, màcòn có thể hướng dẫn thị trường, hướng dẫn việc áp dụng khoa học kỹ thuật, côngnghệ mới trong sản xuất, giới thiệu những mô hình làm ăn giỏi, c c điển hình tiêntiến trong sản xuất và kinh doanh Với việc phổ biến các kinh nghiệm thành

25

công hay thất bại trong quản lý, kinh doanh và áp dụng công nghệ mới, tiết kiệm chiphí trong sản xuất, báo chí góp phần tạo nên hiệu quả kinh tế lớn cho xã hội.

Mối quan hệ giữa báo chí với doanh nghiệp, doanh nh n được thể hiện cụ thểnhư sau:

Thứ nhất, báo chí là diễn đàn để doanh nghiệp bày tỏ ý kiến, quan điểm của

mình với Đảng, Nhà nước từ đ nhận được những điều kiện thuận lợi cho hoạt độngsản xuất kinh doanh của mình Nói cách khác, báo chí là cầu nối quan trọng giữadoanh nghiệp với Đảng, Nhà nước và với người lao động, người tiêu dùng Báo chí

là nơi tập hợp các ý kiến, nguyện vọng của cộng đồng doanh nghiệp để đề đạt với

cơ quan nhà nước, góp phần làm cho thể chế kinh tế sát với thực tế hoạt động củadoanh nghiệp và tạo điều kiện tốt cho việc tổ chức thực hiện Thông qua báo chí,những ý kiến của doanh nghiệp đã được c c cơ quan nhà nước xem xét, tiếp thutrong việc ban hành đổi mới cơ chế, chính sách Việc ban hành Luật Doanh nghiệphay việc tổ chức các cuộc gặp gỡ thường niên giữa Thủ tướng Chính phủ và đạidiện cộng đồng doanh nghiệp là một minh chứng sinh động cho vấn đề này

Thứ hai, báo chí là những phương tiện quan trọng nhằm chuyển tải các thông

tin về các vấn đề kinh tế trong và người nước Đ y là một trong những cơ sở cầnthiết nhất để các doanh nghiệp xây dựng chiến lượng kinh doanh, tìm hiểu thịtrường, tìm nguồn vốn, tìm đối tác kinh doanh, ứng dụng khoa học công nghệ, đổimới thiết bị, nâng cao chất lượng hàng hóa, giảm giá thành sản phẩm từ đ n ng caosức cạnh tranh trong cơ chế thị trường Nhìn chung thông tin kinh tế trên báo chítrong những năm gần đ y đã ngày càng đa dạng, phong phú và đa diện hơn trongcách lựa chọn, nhìn nhận và phân tích, từ đ phần nào đ p ứng nhu cầu này cho cácdoanh nghiệp trong nước cũng như c c nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam.Chúng ta có thể tìm thấy đủ các loại và các cấp độ thông tin kinh tế trên báo chí và c

c phương tiện truyền thông đại chúng như: Thông tin về nguồn vốn, đối tác kinhdoanh, chính sách kinh tế, thị trường inh doanh, t m lý người tiêu dùng, khoa họccông nghệ, thị trường nh n công, đào tạo lao động…

Thứ ba, báo chí góp phần xây dựng văn h a, ph t triển thương hiệu và uy tín

của doanh nghiệp Vấn đề văn h a doanh nghiệp đã được nhiều tờ báo, tạp chí, cácchương trình ph t thanh và truyền hình đề cập tới và tích cực tuyên truyền, nhất là

26

các tờ báo chuyên về kinh tế Những bài học xung quanh việc đăng ý thương hiệu,chữ “t n” trong inh doanh, c c bài học về hoạt động kinh doanh không minh bạch đã

và đang là những cảnh báo cho các doanh nghiệp nước ta, giúp cho họ có kiến thức

và kinh nghiệm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nền kinh tế thị trườngcạnh tranh quyết liệt và trong tiến trình hội nhập inh tế quốc tế hiện nay

Thứ tư, báo chí là cầu nối quan trọng cho việc tăng cường các mối liên

doanh, liên kết giữa các doanh nghiệp cùng ngành, cùng nghề, giữa các doanhnghiệp có khả năng bổ sung lẫn nhau, hỗ trợ cho nhau trong sản xuất, kinh doanhnhằm nâng cao sức cạnh tranh của họ trên thương trường Bên cạnh đ , nhữngthông tin phân tích của báo chí là những gợi ý tốt cho các doanh nghiệp mở rộnghoặc thu hẹp phạm vi, thay đổi tính chất của các mối liên kết trong hoạt động quản

lý kinh doanh

Thứ năm, báo chí góp phần đổi mới nhận thức của xã hội, tạo nên sự đồng

thuận, sự cảm thông, chia sẻ của xã hội đối với doanh nghiệp, doanh nh n Điều đ không chỉ có tác dụng động viên những doanh nghiệp, người người có chí làm giàu, mong muốn đ ng g p tài năng của mình cho đất nước mà còn góp phần tạo dựng môi trường xã hội thuận lợi cho kinh doanh, khuyến h ch tư tưởng làm giàu chính đ ng, làm ra ngày càng nhiều của cải, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh

Đặc biệt, b o ch cũng là cầu nối chia sẻ với doanh nghiệp về những khó hăn, cổ vũnhững sáng tạo, phê phán những gì làm trở ngại, phiền hà, rào cản đối với quá trìnhsản xuất, kinh doanh Báo chí một mặt phát hiện những mô hình làm kinh tế tốt,những điển hình trong sản xuất kinh doanh để giới thiệu, biểu dương, đồng thời

cũng ph t hiện những tiêu cực, những sai trái ở nơi này, nơi ia trongdoanh nghiệp để phê phán nhằm mục đ ch x y dựng môi trường kinh tế lành mạnh,tốt đẹp hơn Nếu các doanh nghiệp là điển hình tốt được tuyên truyền rộng rãi sẽgiúp các doanh nghiệp khác học tập kinh nghiệm làm ăn Còn nếu là doanh nghiệpyếu kém có nhiều hạn chế thì cũng là bài học để những doanh nghiệp khác rút kinhnghiệm, tránh không vấp phải tiêu cực, vươn lên làm ăn c hiệu quả hơn ản thândoanh nghiệp, doanh nh n là đối tượng phản ánh, là nguồn thông tin đa dạng, phongphú của báo chí Bởi thế mối quan hệ giữa báo chí với doanh nghiệp, doanh nhân là

hỗ trợ, hợp tác, cùng phát triển

27

1.4.3 Nội dung thông tin và tiêu chí tổ chức thông tin về điển hình kinh doanh

Trong nền inh tế, doanh nghiệp và doanh nh n được coi là trụ cột, là hạt nhânthực hiện c c hoạt động sản xuất inh doanh Theo đ , điển hình inh doanh được b o

ch thông tin, giới thiệu gồm hai nh m đối tượng là: C nh n điển hình và tập thể điểnhình

Ở khía cạnh c nh n, điển hình kinh doanh là c c doanh nh n, được biết đếntrong vai trò là: Chủ của một cơ sở sản xuất kinh doanh; là gi m đốc (GĐ), tổng

gi m đốc (TGĐ), chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT), chủ tịch Hội đồng thành viên(HĐTV) của c c tập đoàn, tổng công ty (TCT), công ty (CT), xí nghiệp (XN), doanhnghiệp tư nh n, doanh nghiệp c vốn đầu tư nước ngoài, chủ nhiệm hợp tác xã, chủ

cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ…

Ở khía cạnh tập thể, điển hình kinh doanh là các doanh nghiệp, hoạt độngdưới c c mô hình h c nhau như: Cơ sở sản xuất kinh doanh, xí nghiệp, tập đoànkinh tế, công ty cổ phần (CTCP), công ty tr ch nhiệm hữu hạn (CT TNHH), doanhnghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp tư nh n,hợp t c xã…

Theo Điều 4 Giải thích từ ngữ của Luật Doanh nghiệp được Quốc hội khóaXIII thông qua ngày 26 th ng 11 năm 2014: Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tênriêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ý inh doanh theo quy địnhcủa pháp luật nhằm mục đ ch thực hiện các hoạt động kinh doanh

Một doanh nghiệp, doanh nh n được coi là điển hình phải hội tụ được rấtnhiều tiêu ch định lượng và định t nh Về cơ bản, nội dung thông tin về doanhnghiệp, doanh nh n điển hình trên b o ch gồm c : Thông tin về kết quả sản xuấtinh doanh của doanh nghiệp (như doanh thu, tăng trưởng, lợi nhuận biên, lợinhuận ròng); những đ ng g p cho ng n s ch nhà nước; c nhiều thành t ch trong

qu trình x y dựng và ph t triển (được Nhà nước hen thưởng, đạt c c giải thưởng vềinh tế); bảo đảm việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động; x y dựng

được thương hiệu, nhãn hiệu, dịch vụ c uy t n và chất lượng; thực hiện tốt tráchnhiệm xã hội, đ ng g p cho sự phát triển chung của cộng đồng Ngoài ra, còn một sốnội dung thông tin về gương điển hình h c như: Tinh thần khởi nghiệp của

28

những doanh nhân trẻ; kinh nghiệm thành công trong thời ỳ hội nhập inh tế quốc tế;

nỗ lực vượt qua những h hăn, th ch thức trong nền inh tế thị trường

Trong phạm vi đề tài nghiên cứu, tác giả đưa ra một số nội dung thông tin cụthể về gương điển hình kinh doanh trên báo chí như sau:

- Thông tin giới thiệu, biểu dương những doanh nghiệp lớn, c thương hiệumạnh và những doanh nh n là người lãnh đạo, điều hành doanh nghiệp đ Thực tế

cho thấy, nền inh tế nước ta đã xuất hiện rất nhiều doanh nghiệp lớn, được coi làtrụ cột của nền inh tế, là điểm s ng trong từng ngành, từng lĩnh vực Thương hiệu,

uy t n của họ đã được hẳng định qua những ết quả sản xuất inh doanh đạt đượchàng năm, những giải thưởng được trao tặng, đ ng g p nhiều cho ng n s ch nhànước Để doanh nghiệp ph t triển lớn mạnh thì doanh nh n, người điều hành đ ngvai trò rất quan trọng Họ phải c tài năng, tr tuệ, năng lực điều hành, quản lý tốt, bảnlĩnh trước những h hăn

- Thông tin, biểu dương những doanh nghiệp, doanh nh n nỗ lực vượt h ,đạt được nhiều thành t ch nổi bật ản lĩnh vượt h rất cần thiết đối với doanh nh nthời hội nhập inh tế quốc tế Đặc biệt là trong những năm 2012-2014, nền inh tế

nước ta gặp rất nhiều h hăn, hầu như mọi doanh nghiệp đều phải nỗ lựchết sức, tìm nhiều giải ph p để giữ vững sản xuất inh doanh Trong bối cảnh nhiềudoanh nghiệp giải thể, doanh nh n ph sản, họ thực sự là những điểm s ng cần được

nh n rộng

- Thông tin giới thiệu những giải ph p hay mô hình inh doanh hiệu quả của c

c doanh nghiệp và b quyết tạo dựng thành công của doanh nh n Những thông tin

này thường được công chúng quan t m bởi mỗi doanh nh n, doanh nghiệp c chiến

lượcinh doanh h c nhau oanh nghiệp, doanh nh n c chiến lược tốt, mô hình inh doanh hiệu quả thì sẽ c được thành công.

- Thông tin về qu trình lập nghiệp của những doanh nh n điển hình Mỗidoanh nh n đều c một qu trình hởi nghiệp và từng bước đi đến thành công Việc b o

ch hai th c, phản nh vấn đề này sẽ làm s ng tỏ con đường đi đến thành công củadoanh nh n, rất c ch đối với cộng đồng doanh nh n n i riêng và c c tầng lớp côngchúng

29

- Thông tin giới thiệu, biểu dương những doanh nh n trẻ thành đạt trong inhdoanh oanh nh n, doanh nghiệp trẻ là lực lượng ế cận, chủ nh n của nền inh tế Việc

b o ch ịp thời thông tin phản nh là nguồn cổ vũ động viên t ch cực với họ, đồng thờihơi dậy ước mơ hởi nghiệp trong giới trẻ

- Thông tin về những doanh nghiệp doanh nh n thực hiện tốt tr ch nhiệm xãhội Những năm gần đ y c c doanh nghiệp và doanh nh n ngày càng ý thức về tr ch nhiệm

xã hội và thực hiện bằng rất nhiều hình thức Sự đ ng g p của họ đã mang lại nhiều lợi chcho cộng đồng

Về cơ bản, c c tác phẩm viết về doanh nghiệp, doanh nh n điển hình luôn c

sự tổng hợp, đan xen của tất cả những h a cạnh nội dung nêu trên, qua đ làm nổi bật

sự điển hình của doanh nghiệp, doanh nh n ên cạnh đ là những bài b o chuyên s u

về một nội dung, khía cạnh cụ thể của các doanh nhân, doanh nghiệp

điển hình Những bài viết dạng này c chiều s u, hai th c được nhiều thông tin đặc

sắc về doanh nghiệp, doanh nh n điển hình nên gi trị thông tin cũng cao hơn

Một thông tin về gương điển hình inh doanh c hiệu quả hi đạt được c ctiêu ch như sau: Thông tin phải tạo được ấn tượng với độc giả, mang đến cho độc

giả những hình dung cụ thể, ch n thực, h ch quan về gương điển hình Thông qua

c c bài viết về điển hình inh doanh, người đọc c thể học hỏi được những inhnghiệm, bài học c ch trong inh doanh; cổ vũ, h ch lệ tinh thần hởi nghiệp, d mnghĩ d m làm, mạnh dạn đầu tư sản xuất inh doanh nhất là với lực lượng trẻ

C ng với hiệu quả t c động tới công chúng n i chung thì thông tin về điểnhình inh doanh cũng c t c động trực tiếp đến ch nh c c doanh nghiệp, doanh

nh n, cổ vũ, h ch lệ họ tiếp tục nỗ lực phấn đấu, hoàn thiện bản th n, trau dồi ỹ