Đánh giá tài nguyên du lịch nhằm phát triển du lịch bền vững tỉnh tiền giang

Bảng hệ số đánh giá của các chuyên gia về tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn của tỉnh Tiền Giang...101 Bảng 2.29.. - Trên thế giới: Theo Nguyễn Minh Tuệ 1996 về v

Đại học quốc gia hà nội

tr-ờng đại học khoa học xã hội và nhân văn

HỒ ĐOÀN THÙY MỸ CHÂU

ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYấN DU LỊCH

NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TỈNH

TIỀN GIANG

Túm tắt luận văn thạc sĩ du lịch

Hà Nội, 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

HỒ ĐOÀN THÙY MỸ CHÂU

ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYẤN DU LỊCH NHẰM

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

BẢNG BIỂU 4

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 7

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

4 Lược sử nghiên cứu đề tài 7

5 Các phương pháp nghiên cứu 11

6 Cấu trúc luận văn 12

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN DU LỊCH 13

1.1 Khái niệm 13

1.1.1 Tài nguyên du lịch 13

1.1.2 Tài nguyên du lịch tự nhiên 14

1.1.3 Tài nguyên du lịch nhân văn 14

1.1.4 Du lịch bền vững 15

1.1.5 Nguyên tắc phát triển du lịch 15

1.1.6 Đánh giá 15

1.1.75 Đánh giá tài nguyên du lịch 17

1.2 Các phương pháp đánh giá tài nguyên du lịch 17

1.3 Quy trình đánh giá tài nguyên du lịch 21

1.3.1 Xác định hệ số đánh giá tài nguyên du lịch 21

1.3.1.1 Hệ số tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn 21

1.3.1.2 Hệ số các thành phần tài nguyên du lịch tự nhiên 22

1.3.1.3 Hệ số các thành phần tài nguyên du lịch nhân văn 27

1.3.1.4 Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch 31

1.3.2 Kết quả đánh giá tài nguyên du lịch 34

Tiểu kết 34

Chương 2 ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN DU LỊCH TỈNH TIỀN GIANG 36

2.1 Đánh giá tài nguyên du lịch tự nhiên tỉnh Tiền Giang 36

2.1.1 Đánh giá địa hình 36

2.1.2 Đánh giá khí hậu 42

2.1.3 Đánh giá thủy văn 49

2.1.4 Đánh giá sinh vật 64

2.1.5 Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch tự nhiên tỉnh Tiền Giang 72

2.2 Đánh giá tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Tiền Giang 73

2.2.1 Đánh giá về di tích lịch sử - văn hóa 73

2.2.2 Đánh giá về lễ hội 77

2.2.3 Đánh giá về làng nghề thủ công truyền thống 82

2.2.4 Đánh giá về các tài nguyên nhân văn vô thể khác 87

2.2.5 Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Tiền Giang 90

2.3 Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch tỉnh Tiền Giang 91

Tiểu kết 91

Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP KHAI THÁC BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN DU LỊCH TỈNH TIỀN GIANG 96

3.1 Tổ chức phát triển theo lãnh thổ 96

3.2 Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh du lịch 98 3.3 Cần có kế hoạch khai thác và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên du lịch 99

3.4 Đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức chuyên môn về du lịch và kiến thức về

môi trường và bảo vệ môi trường 100

3.5 Cần có những biện pháp để quản lý tốt vấn đề rác thải tại các điểm du lịch 102 3.6 Phát triển gắn liền với quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội 103

3.7 Cần có chiến lược và kế hoạch thu hút vốn đầu tư cho ngành du lịch 103

3.8 Tăng cường xúc tiến, quảng bá du lịch 105

3.9 Tăng cường công tác đảm bảo an ninh và an toàn trong du lịch 106

3.10 Kế hoạch kết hợp liên ngành, liên vùng 107

3.11 Kiến nghị 108

Tiểu kết 109

KẾT LUẬN 111

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

PHỤ LỤC

BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Hệ số tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn 22

Bảng 1.2 Bảng đánh giá của các chuyên gia về tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn của tỉnh Tiền Giang 23

Bảng 1.3 Hệ số các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên của Tiền Giang 24

Bảng 1.4 Tiêu chí khí hậu sinh học đối với con người của các học giả Ấn Độ 25

Bảng 1.5 Hệ số các yếu tố tài nguyên du lịch nhân văn của Tiền Giang 29

Bảng 2.1 Bảng tổng hợp đánh giá của các chuyên gia về địa hình tỉnh Tiền Giang 43

Bảng 2.2 Bảng tổng hợp nhiệt độ trung bình các năm 2005 – 2010 của Tiền Giang 46

Bảng 2.3 Bảng tổng hợp lượng mưa các tháng trong năm từ 2005 – 2010 47

Bảng 2.4 Lượng mưa trung bình nhiều năm trong tỉnh từ năm 2000 - 2010 47

Bảng 2.5 Tần suất gió chướng các tháng - Trạm Mỹ Tho Đơn vị: % 48

Bảng 2.6 Tần suất gió mùa Tây Nam - Trạm Mỹ Tho Đơn vị: % 49

Bảng 2.7 Tổng hợp điều kiện khí hậu thời tiết ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hoạt động du lịch tại Tiền Giang 51

Bảng 2.8 Đánh giá điểm về điều kiện khí hậu tại các huyện của tỉnh Tiền Giang 52 Bảng 2.9 Kết quả quan trắc chất lượng nước mặt liên vùng lưu vực sông của tỉnh năm 2010 60

Bảng 2.10 Bảng kết quả trung bình các thông số có trong nước biển ven bờ giai đoạn 2008 - 2010 64

Bảng 2.11 Diễn biến chất lượng nước dưới đất vùng Đô thị Trung tâm Mỹ Tho và vùng lân cận thời kỳ 2006 - 2010 65

Bảng 2.12 Diễn biến chất lượng nước dưới đất vùng nhiễm mặn Gò Công và Tân Phú Đông thời kỳ 2006 - 2010 67

6

Bảng 2.14 Bảng tổng hợp đánh giá của các chuyên gia về thủy văn của tỉnh TiềnGiang 69Bảng 2.15 Diễn biến diện tích rừng của tỉnh Tiền Giang đến năm 2009 73Bảng 2.16 Bảng tổng hợp đánh giá của các chuyên gia về sinh vật của tỉnh TiềnGiang 79Bảng 2.17 Đánh giá tổng hợp tài nguyên tự nhiên Tiền Giang 78Bảng 2.18 Bảng tổng hợp di tích lịch sử văn hóa phân bố trong tỉnh Tiền Giang.80Bảng 2.19 Tổng hợp sự phân bố các di tích được xếp hạng của tỉnh Tiền Giang 84

Bảng 2.20 Bảng tổng hợp đánh giá của các chuyên gia về di tích lịch sử - văn hóacủa tỉnh Tiền Giang 84Bảng 2.21 Tổng hợp các lễ hội điển hình ở Tiền Giang 88

Bảng 2.22 Bảng tổng hợp đánh giá của các chuyên gia về lễ hội của tỉnh Tiền Giang

89

Bảng 2.23 Bảng tổng hợp làng nghề truyền thống các huyện của Tỉnh Tiền Giang

đã được công nhận theo chuẩn quốc gia kể từ năm 2002 94Bảng 2.24 Bảng tổng hợp kế hoạch công nhận thêm các làng nghề mới của tỉnhTiền Giang giai đoạn 2011 – 2015 95Bảng 2.25 Bảng tổng hợp đánh giá của các chuyên gia về làng nghề thủ công

truyên thống của tỉnh Tiền Giang 94Bảng 2.26 Đánh giá điểm về tài nguyên nhân văn vô thể tại của tỉnh Tiền Giang98Bảng 2.27 Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Tiền Giang 100Bảng 2.28 Bảng hệ số đánh giá của các chuyên gia về tài nguyên du lịch tự nhiên và tài

nguyên du lịch nhân văn của tỉnh Tiền Giang 101

Bảng 2.29 Bảng hệ số đánh giá của chuyên gia về các yếu tố tài nguyên du lịch tựnhiên của tỉnh Tiền Giang 101

Bảng 2.30 Bảng hệ số đánh giá của chuyên gia về các yếu tố tài nguyên du lịchnhân văn của tỉnh Tiền Giang 102

Bảng 2.31 Bảng đánh giá tổng hợp của các chuyên gia về tài nguyên du lịch củatỉnh Tiền Giang 103

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tài nguyên du lịch là một trong những yếu tố cơ bản để tạo nên sản phẩm dulịch của vùng Tài nguyên du lịch ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức lãnh thổ củangành du lịch, đến cấu trúc, chuyên môn hóa các vùng du lịch và hiệu quả kinh tếcủa hoạt động du lịch

Tiền Giang là tỉnh có tài nguyên du lịch phong phú và đa dạng Từ lâu TiềnGiang được mệnh danh là vùng đất địa linh, nhân kiệt có lịch sử văn hóa lâu đời vớinhiều di tích lịch sử, những công trình kiến trúc, các lễ hội, phong tục tập quánmang đậm nét văn hóa của vùng Bên cạnh đó, Tiền Giang cũng biết đến là vùng đấtgiàu tiềm năng tài nguyên du lịch tự nhiên như có khí hậu nhiệt đới, hệ thống sôngngòi dày đặc…

Năm 2001, tỉnh Tiền Giang thông qua quy hoạch tổng thể phát triển du lịchgiai đoạn 2001 - 2010, nhờ đó hoạt động kinh doanh du lịch đã phát triển hiệu quảhơn, đem lại doanh thu đáng kể Qua các kết quả thống kê cho thấy, số lượng kháchgia tăng nhanh chóng từ 378.157 lượt khách năm 2001, tăng lên 518.124 năm 2005,đến năm 2009 là 866.410, năm 2011 là 978.900 lượt khách; doanh thu cũng theo đógia tăng từ 57.943 triệu đồng năm 2001, tăng lên 78.676 triệu đồng năm 2005, tăng184.965 triệu đồng vào năm 2009 và năm 2011 đạt doanh thu đáng kể 237 tỉ đồng

Sự phát triển du lịch và các ngành kinh tế khác trong địa bàn khu vực nghiêncứu trong những năm qua đã chỉ ra những bất cập giữa khai thác và bảo vệ cácnguồn tài nguyên, giữa lợi ích trước mắt và phát triển lâu dài và nhất là vấn đề bảo

vệ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững Điều này đòi hỏi có sự kết hợp chặtchẽ, có hiệu quả của các ngành, các cơ quan nghiên cứu trong vấn đề nghiên cứubiến động môi trường và từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường, tài nguyên

du lịch một cách hữu hiệu Để có căn cứ khoa học cho việc bổ sung, điều chỉnh quy

hoạch du lịch của tỉnh trong giai đoạn mới, bên cạnh các yếu tố bên ngoài, việc đápứng các yếu tố nội tại trong đó có đánh giá tài nguyên du lịch là một việc làm cấpthiết.

cứu Mục đích nghiên cứu

Đề tài nhằm góp phần phát triển du lịch Tiền Giang một cách bền vững, cụ thể

là xác định một trong những căn cứ khoa học cho việc xây dựng quy hoạch phát triển du lịch Tiền Giang trong giai đoạn mới

Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng hợp cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá tài nguyên du lịch theo hướng phát triển bền vững

- Thu thập tài liệu, điều tra, khảo sát thông tin về du lịch Tiền Giang

- Áp dụng phương pháp đánh giá tài nguyên du lịch để đánh giá tài nguyên du lịch tỉnh Tiền Giang

- Phân tích, đánh giá tiềm năng, hiện trạng của tài nguyên du lịch

- Đưa ra những giải pháp tổ chức khai thác hợp lý tài nguyên du lịch của tỉnh theo hướng bền vững

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tài nguyên du lịch tỉnh Tiền Giang baogồm: tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn và các phươngpháp đánh giá tài nguyên du lịch

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là tài nguyên du lịch tỉnh Tiền Giang vàphương pháp đánh giá tài nguyên du lịch Luận văn không nghiên cứu hết các nộidung liên quan đến phát triển du lịch bền vững, cũng như không đi sâu vào các lĩnhvực chuyên ngành như kiến trúc, sinh học, dân tộc học, môi trường, văn hóa,

- Trên thế giới: Theo Nguyễn Minh Tuệ (1996) về vấn đề đánh giá, phương

pháp đánh giá tài nguyên du lịch thiên nhiên, trên thế giới từ lâu đã có nhiều nghiêncứu của các học giả người Nga như vào năm 1921, Viện sĩ Hàn lâm Khoa học Liên

xô E.E Phêđôrôv đã đề xuất phương pháp khí hậu tổng hợp để phân tích các thànhphần khí hậu, theo phương pháp này là thống kê những kiểu thời tiết hằng ngày tạimột thời điểm nào đó; Năm 1963, Gôrômôxôp cũng đưa ra một số tiêu chí về điềukiện khí hậu thích hợp nhất đối với con người là nhiệt độ: 16 - 280C, độ ẩm tươngđối 30 - 60%, tốc độ gió 0,1 - 0,2 m/s; L.I.Mukhina vào năm 1973 cũng đã phân tíchcác yếu tố đa dạng của phong cảnh bằng 3 tiêu chí: tần số khúc ngoặt của địa hìnhtrên 1 km mặt cắt, sự chênh lệch về độ cao giữa các điểm, mức độ thích hợp giữamàu cây đối với địa hình; hay năm 1975, I.A Veđenin đưa ra phương pháp đánh giá

về địa hình, ông cho rằng khu vực có các kiểu địa hình càng tương phản về mặt hìnhthái, thì phong cảnh đẹp và được đánh giá càng cao đối với du lịch; L.R Oldeman,

M Frere, Nghiên cứu khí hậu nông nghiệp nhiệt đới ẩm Đông Nam Á, Tổ chức Khítượng Thế giới vào năm 1986 đã đưa ra tiêu chí lượng mưa có các tháng liên tục đạttrên 100 mm với tần suất đảm bảo > 75 % là không thuận lợi cho hoạt động du lịch

Trong luận án tiến sĩ của mình, Nguyễn Thị Hải (2002) đã chỉ ra rằng, nhiềunhà địa lý Liên Xô như Xtauxkat, Mukhina, Kotliarov, Pirojnik… và các nhà địa lýĐức như Klaus, Hoa Kỳ như Bohah…cũng rất quan tâm đến đánh giá lãnh thổ chomục đích nghỉ dưỡng Họ đều cho rằng đây là một hướng thuộc lĩnh vực đánh giácác điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên cũng như nhân văn cho mục đíchkinh tế, song mỗi học giả tiếp cận theo một hướng khác nhau V.Xtauxkat vào năm

1969 nghiên cứu các chỉ tiêu đánh giá cảnh quan, phục vụ mục đích qui hoạch dulịch Ông đã đề cập đến cả những yếu tố tự nhiên cũng như kinh tế (rừng, sông, địahình, đường sá,…) khi đánh giá cho mục đích du lịch nghỉ dưỡng Đặc biệt côngtrình của L.I.Mukhina, công bố năm 1973 về lĩnh vực này có vai trò quan trọng.Ông đã xây dựng phương pháp luận đánh giá tổng thể tự nhiên cho một loại hìnhnghỉ ngơi giải trí cụ thể, đó là nghỉ ngơi tĩnh tại cho những người cao tuổi Hay

E.A.Kotliarop vào năm 1978 tiến hành đánh giá lãnh thổ phục vụ hình thành và pháttriển các tổng thể lãnh thổ du lịch Pirojnik vào năm 1985 tiến hành nghiên cứuphân vùng du lịch toàn bộ lãnh thổ du lịch như tài nguyên du lịch, cấu trúc của cácluồng khách và cơ sở vật chất phục vụ du lịch theo các vùng, các đới du lịch nghỉdưỡng.

Các nhà địa lí thuộc các quốc gia khác cũng có những công trình nghiên cứukhá đa dạng về lĩnh vực này, như M.Klaus người Đức đã đánh giá các điều kiện tựnhiên (địa hình, khí hậu, thực vật) cho việc qui hoạch các trung tâm nghỉ dưỡng

- Ở Việt Nam: ngành Du lịch ở Việt Nam chỉ thực sự phát triển trong khoảng

20 năm trở lại đây Chính vì vậy việc nghiên cứu về các vấn đề du lịch Việt Nam nóichung và du lịch Tiền Giang nói riêng vẫn còn hạn chế, đặc biệt là vấn đề đánh giátài nguyên du lịch theo hướng bền vững

Các hội thảo và các công trình nghiên cứu đều hướng đến sự phát triển bềnvững cho ngành du lịch Việt Nam, bằng nhiều cách khác nhau Đó là dấu hiệu tốtcho định hướng chiến lược phát triển du lịch của nước ta trong thời gian tới Tuynhiên, có thể thấy rằng ngành du lịch Việt Nam đang còn non trẻ và những đónggóp của các nhà khoa học về du lịch bền vững vẫn đang là bước khởi đầu và du lịchbền vững chưa thực sự đi vào thực tiễn ở nhiều địa phương

Các công trình nghiên cứu về đánh giá tài nguyên du lịch ở các địa phươngtrong thời gian qua đã có như: Đặng Duy Lợi (1992), đã đưa ra các tiêu chí đánh giá

về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên thuận lợi ở Ba Vì để khai thác phục vụ

du khách; Lê Văn Tin (1999), trong luận án của mình ông cho rằng tài nguyên dulịch là yếu tố quan trọng trong việc xác lập tuyến điểm du lịch Tác giả đã tiến hànhđiều tra, khảo sát hệ thống tài nguyên du lịch của Thừa Thiên Huế và sau đó đã tiếnhành đánh giá theo các tiêu chí cụ thể

Về các đề tài nghiên cứu Tiền Giang gần đây chủ yếu là tập trung các vấn đề:

“Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tỉnh Tiền Giang”, năm 2010, của Nguyễn Ái

Lực Đề tài nghiên cứu những lợi thế, tiềm năng do tài nguyên du lịch tỉnh TiềnGiang mang lại cho việc khai thác du lịch phục vụ nhu cầu con người Đề tài cũng

đề cập đến việc khai thác tài nguyờn du lịch một cách có hiệu quả nhưng chưa đisâu vào vấn đề đảm bảo phát triển lâu dài ổn định; Hay đề tài của Văng Thị Kim

Vân “Bảo tồn và phát triển hình thức chợ nổi Cái Bè thu hút khách du lịch”, năm

2011 Đề tài thiết lập định hướng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa độc đáo của

cư dân vùng sông nước - văn hóa chợ nổi Cái Bè, đưa ra các giải pháp phươnghướng bảo tồn và phát triển hình thức chợ nổi Cái Bè thu hút khách du lịch là mộtsản phẩm du lịch đặc trưng của Tiền Giang nói chung và của miền Tây Nam bộ núi

riêng; Đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng các sản phẩm du lịch của huyện Cái Bè - Tiền Giang” của Võ Hoàng Kha năm 2010 Tác giả nghiên cứu tiềm năng tài nguyên du lịch và nguồn nhân lực phát triển tài nguyên du lịch

huyện Cái Bè tỉnh Tiền Giang, và đúc kết những thành tựu thuận lợi, khó khăn Trên

cơ sở đó đánh giá thực trạng khai thác sản phẩm du lịch của huyện để xây dựngnhững định hướng, mục tiêu và giải pháp chủ yếu nhằm phục vụ khai thác, sử dụng

có hiệu quả sản phẩm du lịch của Cái Bè - Tiền Giang; Báo cáo khoa học của Liên

hiệp các hội khoa học và kỹ thuật: “Áp dụng lý thuyết khoa học sáng tạo xây dựng các sản phẩm dịch vụ du lịch ưu thế của Tiền Giang”, năm 2010 do Nguyễn Hữu Chí chủ nhiệm đề tài Báo cáo phát huy nội lực sáng tạo của nguồn nhân lực tỉnh

Tiền Giang bằng cách cập nhật lý thuyết và thực hành về khoa học sáng tạo cho cán

bộ công chức và người dân Từ đó tạo ra các sản phẩm du lịch mới, ưu thế, giúp tỉnhnhà phát triển du lịch, tạo thêm việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo, chuyển

dịch cơ cấu kinh tế, hội nhập khu vực và thế giới; “Quy hoạch tổng thể phát triển

du lịch tỉnh Tiền Giang thời kì 2001- 2010” của Sở Thương Mại Du lịch Tiền Giang nghiên cứu năm 2001 Báo cáo phân tích và nhận xét về vị trí du lịch của tỉnh Tiền

Giang trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và vùng Tây Nam bộ,nghiên cứu thực trạng, tiềm năng du lịch của tỉnh, nêu bật thế mạnh và những hạnchế đối với phát triển du lịch Báo cáo cũng dự báo và định hướng chiến lược pháttriển du lịch theo ngành lãnh thổ nhằm khai thác một cách hợp lý các nguồn tàinguyên du lịch mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội Đề xuất các bước đi từng giaiđoạn phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh, đồng thời đề xuất các dự án ưu tiên đầu

tư để làm cơ

sở cho các bước qui hoạch chi tiết, xây dựng các dự án khả thi cho việc gọi vốn đầu

tư trong giai đoạn 2001 - 2010; “Đề án phát triển du lịch Tiền Giang giai đoạn

2010 – 2020” của Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch Tiền Giang công bố năm 2010.

Đề án phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh du lịch và dịch vụ dulịch của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Tiền Giang trong thời gian qua, nhằmđánh giá năng lực hiện tại của doanh nghiệp địa phương và khai thác tiềm năng pháttriển cho giai đoạn tới Từ đó đề xuất những giải pháp để phát triển ngành du lịchTiền Giang Các đề tài chưa đề cập về phương pháp đánh giá tài nguyên du lịchcũng như kết quả đánh giá và những định hướng, giải pháp hoàn thiện hoạt động dulịch bền vững phù hợp với điều kiện vùng sông nước miệt vườn, trên cơ sở khaithác tối đa các tiềm năng tài nguyên du lịch của vùng, nhằm thỏa mãn nhu cầu đadạng của du khách, mang lại hiệu quả kinh tế cao, nâng cao mức sống cộng đồngđịa phương, bảo vệ môi trường và đảm bảo sự phát triển theo hướng bền vững.Việc đánh giá tài nguyên du lịch được Tỉnh uỷ, Ủy ban Nhân dân và Sở Vănhóa Thể thao Du lịch Tiền Giang rất quan tâm, song cho đến nay chưa có nghiêncứu nào về đánh giá tài nguyên du lịch nhằm phục vụ phát triển du lịch theo hướngbền vững Vì vậy, luận văn này có thể là sự đóng góp đầu tiên cho việc đánh giá,khai thác tài nguyên du lịch theo hướng bền vững của tỉnh nhà

- Phương pháp thu thập tài liệu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập thông qua các báo cáo về tài nguyên du lịch,tình hình hoạt động du lịch tại Tiền Giang trong thời gian qua; các báo cáo tổng kếtnăm của tỉnh, định hướng phát triển du lịch đến những năm tiếp theo trong các côngtrình nghiên cứu về Tiền Giang và những tài liệu được công bố rộng rãi như luậnvăn, luận án, sách báo, tạp chí khoa học, đề tài nghiên cứu, internet,…

- Phương pháp khảo sát thực địa cũng là phương pháp đạt hiệu quả rất lớntrong việc thu thập số liệu trực tiếp với độ tin cậy và chính xác cao Qua 5 lần khảosát để nghiên cứu, tìm hiểu hiện trạng phát triển du lịch trong tỉnh Tiền Giang Đây

là phương pháp thu thập trực tiếp số liệu, thông tin du lịch trên địa bàn tỉnh Tiền

Giang Lượng thông tin thu thập được đảm bảo sát với thực tế, có độ tin cậy cao, tạo điều kiện để đề xuất những định hướng phát triển và giải pháp thực hiện hợp lý.

- Phương pháp chuyên gia bằng bảng hỏi nhằm mục đích thu thập các ý kiếnđánh giá tài nguyên Phương pháp này cũng cho độ tin cậy cao cho việc đánh giá đềtài, phương pháp thu thập bằng bảng hỏi được áp dụng chủ yếu để lựa chọn nhữngứng viên là những chuyên gia có kiến thức về đánh giá tài nguyên du lịch và amhiểu về tài nguyên du lịch Tiền Giang Đó là các lãnh đạo ở các sở ban ngành củatỉnh nhà: Sở Văn hóa - Thể Thao - Du lịch, Sở Kế hoạch - Đầu tư, phòng nghiên cứukhoa học của Sở Khoa học và Công nghệ và các chuyên gia đang nghiên cứu, giảngdạy trong lĩnh vực này

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chủ yếu của luận văn được trình bày trong 4 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận về đánh giá tài nguyên du lịch

Chương 2 Đánh giá tài nguyên du lịch tỉnh Tiền Giang

Chương 3 Các giải pháp khai thác bền vững tài nguyên du lịch tỉnh Tiền Giang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN DU

LỊCH

1.1 Khái niệm

1.1.1 Tài nguyên du lịch

Tài nguyên du lịch là một dạng trong toàn bộ tài nguyên được con người sử

dụng Theo Luật du lịch Việt Nam, Tài nguyên du lịch được hiểu là “Cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn, công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu du lịch; là yếu

tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch, nhằm tạo ra sức hấp dẫn du lịch”.

Cũng như các dạng tài nguyên khác, tài nguyên du lịch là một phạm trù lịch

sử Những tổng thể tự nhiên hay văn hóa - lịch sử cùng các thành phần của chúng cóthể tồn tại trước cả khi ngành kinh tế du lịch ra đời Nhưng chúng chỉ có thể trởthành tài nguyên du lịch khi nhu cầu du lịch của con người xuất hiện Thí dụ nhưánh nắng mặt trời không được xem là tài nguyên du lịch vào trước những năm 1920,khi nhu cầu tắm nắng chưa phát triển Và sau này, khi nỗi lo sợ của con người vềung thư da ngày càng gia tăng, nó cũng có thể sẽ không được coi là tài nguyên dulịch nữa Như vậy, sự phát triển và biến đổi của nhu cầu xã hội, đặc biệt là sự xuấthiện nhu cầu du lịch dẫn tới việc thu hút những thành phần mới của tự nhiên cũngnhư văn hóa - lịch sử vào hoạt động du lịch và chuyển chúng sang phạm trù tàinguyên du lịch Thời điểm quyết định trong quá trình chuyển biến từ điều kiện tựnhiên hay di tích lịch sử văn hóa thành tài nguyên du lịch, chính là khi con ngườiphát hiện, nghiên cứu, đánh giá, đầu tư khai thác chúng cho mục đích du lịch Thoạtđầu chỉ có những tổng thể tự nhiên và những di tích lịch sử - văn hóa quý nhất được

sử dụng cho du lịch Sau đó nhu cầu du lịch gia tăng, những tổng thể tự nhiên và ditích ít giá trị hơn cũng được sử dụng sau khi đã tiến hành cải tạo, nâng cấp Nhưvậy, về thực chất tài nguyên du lịch là các điều kiện tự nhiên, các đối tượng văn hóa

- lịch sử đã bị biến đổi ở mức độ nhất định dưới ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch

Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên du lịch đang khai thác và tài nguyên dulịch chưa khai thác Mức độ khai thác tiềm năng du lịch phụ thuộc vào nhu cầu dulịch của con người Nhu cầu này ngày càng gia tăng và càng đa dạng phụ thuộc vàomức độ và trình độ dân trí; khả năng nghiên cứu, phát hiện đánh giá các tài nguyêncòn tiềm ẩn, trình độ phát triển khoa học, công nghệ tạo ra phương tiện khai tháccác tài nguyên đó.

1.1.2 Tài nguyên du lịch tự nhiên

Thiên nhiên là môi trường sống của con người và mọi sinh vật trên Trái Đất.Tuy nhiên, chỉ có các thành phần và các tổng thể tổng hợp tự nhiên trực tiếp hoặcgián tiếp được khai thác, sử dụng để tạo ra các sản phẩm du lịch, phục vụ cho mụcđích phát triển du lịch mới được xem là tài nguyên du lịch tự nhiên Các thành phần

tự nhiên tạo nên tài nguyên du lịch tự nhiên thường là địa hình, khí hậu, thủy văn vàsinh vật Trong thực tế, các dạng tài nguyên luôn gắn bó với nhau và tác động tương

hỗ với nhau, tạo nên các thể tổng hợp tự nhiên và được khai thác để tạo nên các sảnphẩm du lịch hoàn chỉnh

Theo luật du lịch Việt Nam (2005), « Tài nguyên du lịch tự nhiên gồm các yếu

tố địa chất, địa hình, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên

có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch »

1.1.3 Tài nguyên du lịch nhân văn

Tài nguyên du lịch nhân văn là nhóm tài nguyên du lịch có nguồn gốc không

tự nhiên Hiện nay, toàn bộ những sản phẩm có giá trị về vật chất cũng như tinh thần

do con người tạo ra đều được xem là sản phẩm văn hóa Tuy nhiên, chỉ có nhữngsản phẩm văn hóa nào có giá trị phục vụ du lịch mới được coi là tài nguyên du lịchnhân văn Các dạng tài nguyên du lịch nhân văn bao gồm: di tích lịch sử văn hóa, lễhội, nghề và làng nghề thủ công truyền thống, các đối tượng văn hóa thể thao haynhững hoạt động có tính sự kiện

Theo luật du lịch Việt Nam (2005), « Tài nguyên du lịch nhân văn gồm truyềnthống văn hóa, các yếu tố văn hóa, văn nghệ dân gian, di tích lịch sử, cách mạng,khảo cổ, kiến trúc, các công trình lao động sáng tạo của con người và các di sản vănhóa vật thể, phi vật thể khác có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch »

1.1.4 Du lịch bền vững

Theo luật du lịch Việt Nam 2005, du lịch bền vững được hiểu “là sự phát triển

du lịch đáp ứng được các nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đápứng nhu cầu về du lịch của tương lai”

1.1.5 Nguyên tắc phát triển du lịch

Theo luật du lịch Việt Nam 2005, nguyên tắc phát triển du lịch gồm:

Phát triển du lịch bền vững, theo quy hoạch, kế hoạch, bảo đảm hài hoà giữakinh tế, xã hội và môi trường; phát triển có trọng tâm, trọng điểm theo hướng dulịch văn hoá - lịch sử, du lịch sinh thái; bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị của tàinguyên du lịch

Bảo đảm chủ quyền quốc gia, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.Bảo đảm lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng, lợi ích chính đáng và an ninh, antoàn cho khách du lịch, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân kinh doanh

Đánh giá tài nguyên du lịch là một việc xem xét tài nguyên theo những tiêu chínhất định để phục vụ cho mục đích du lịch

Đánh giá các loại tài nguyên du lịch là một việc làm khó khăn và phức tạp vì

có liên quan tới yêu cầu, sở thích, đặc điểm tâm lý, sinh lý rất khác nhau của conngười, tới đặc điểm của tài nguyên và các điều kiện kỹ thuật.Vì vậy các nội dung vàphương pháp đánh giá phải không ngừng hoàn thiện Theo các nhà nghiên cứu có 4kiển đánh giá tài nguyên du lịch:

Kiểu tâm lí thẩm mỹ: kiểu đánh giá này thường dựa vào cảm nhận, sở thíchcủa du khách, dân cư đối với các loại tài nguyên, môi trường du lịch thông qua việcđiều tra thống kê và điều tra xã hội

Kiểu sinh khí hậu: nhằm đánh giá các dạng tài nguyên khí hậu, thời gian thíchhợp nhất với sức khỏe con người, hoặc một kiểu hoạt động nào đó khi đi du lịch.Kiểu đánh giá này chủ yếu dựa trên các chỉ số khí hậu để định giá trị của các loại tàinguyên du lịch đối với một số loại hình du lịch nào đó, hoặc làm cơ sở để xác địnhcác điểm du lịch, các khu du lịch, các trung tâm du lịch

Kiểu đánh giá kỹ thuật: là kiểu sử dụng các tiêu chí và các phương tiện kỹthuật vào việc đánh giá số lượng và chất lượng của tài nguyên du lịch nhằm xácđịnh giá trị của tài nguyên du lịch đối với các loại hình phát triển du lịch hoặc trongquá trình lập và thực hiện các dự án quy hoạch phát triển du lịch tại các hệ thốnglãnh thổ du lịch nhất định

Kiểu đánh giá kinh tế: là kiểu vận dụng các phương pháp và các tiêu chí nhằmxác định hiệu quả kinh tế - xã hội hiện tại và trong tương lai của các khu vực cónguồn tài nguyênn có thể khai thác, bảo vệ cho phát triển du lịch

Phương pháp đánh giá tài nguyên được tiến hành với từng loại và tổng thể cácloại tài nguyên bao gồm cả số lượng, chất lượng, thực trạng khai thác, bảo vệ vàphát triển, khả năng phát triển các loại hình du lịch hiện tại và trong tương lai

Đánh giá các điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên cho mục đích pháttriển kinh tế là lĩnh vực chiếm vị trí vô cùng quan trọng trong việc nghiên cứunhững mối tác động tương hỗ giữa tự nhiên và xã hội Bất kỳ một hoạt động kinh tếnào của con người cũng đều phải dựa trên cơ sở đánh giá các tổng thể tự nhiên vàtài nguyên thiên nhiên

1.1.7 Đánh giá tài nguyên du lịch

Trong thực tế, hoạt động kinh tế của con người ngày càng mở rộng và càng đadạng Để đạt được thành công trong hoạt động phát triển, buộc con người phảinghiên cứu, qui hoạch lãnh thổ cho những hoạt động đó Mà cơ sở để đưa ra nhữngphương án quy hoạch lãnh thổ tối ưu lại chính là kết quả đánh giá lãnh thổ Do đó,hoạt động kinh tế càng mở rộng và càng đa dạng thì các công trình đánh giá cũngngày càng mở rộng và đa dạng hơn, làm xuất hiện nhiều hướng đánh giá mới Đánhgiá cho mục đích du lịch là một trong những hướng mới đó

Đánh giá tài nguyên du lịch là một loại đánh giá kỹ thuật mà nhiệm vụ của nó

là phân loại các tài nguyên du lịch theo mức độ thuận lợi của chúng cho các hoạtđộng du lịch nghỉ dưỡng của con người, liên quan tới tất cả các loại hình du lịch,đồng thời cũng có thể chỉ cho một loại hình du lịch cụ thể Tài nguyên du lịch là cáctổng thể tự nhiên và nhân văn có thể dùng để tạo ra sản phẩm du lịch thỏa mãn nhucầu về chữa bệnh, thể thao, nghỉ ngơi giải trí hay tham quan du lịch Vì vậy đánhgiá tài nguyên du lịch cũng chính là đánh giá tổng thể tự nhiên và nhân văn có khảnăng khai thác cho du lịch

1.2 Các phương pháp đánh giá tài nguyên du lịch

Tài nguyên du lịch có thể đánh giá theo hai phương pháp chính Đó là đánh giátheo từng phần và đánh giá tổng hợp Mỗi một dạng tài nguyên du lịch như: địahình, khí hậu, nguồn nước, sinh vật,… đều được đánh giá theo một tiêu chuẩn nhấtđịnh để phục vụ du lịch nên có thể xác định được những định mức cụ thể cho từngloại

Việc đánh giá tài nguyên du lịch theo từng dạng riêng biệt như vậy là cần thiết,

do tính tổng hợp của tài nguyên, của các tổng thể tự nhiên, đòi hỏi phải tiến hànhđánh giá tổng hợp các dạng tài nguyên trên một lãnh thổ Bởi vì chỉ có đánh giátổng hợp mới cho biết giá trị đích thực và khả năng khai thác thực tế các nguồn tàinguyên Một nguồn nước có thể được đánh giá rất cao về mặt chất lượng, đảm bảocác tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, các tiêu chuẩn cho hoạt động nước, nhưng lạinằm trong khu vực có điều kiện khí hậu lạnh giá thì cũng không thể khai thác chohoạt động tắm hay bơi lội được Do đó, muốn xác định mức độ thuận lợi của tài

nguyên cho việc khai thác du lịch, phục vụ các loại hình du lịch cụ thể, cần đánh giátổng hợp toàn bộ các điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên trên lãnh thổ đó.Tất nhiên, việc đánh giá tổng hợp là vô cùng khó khăn và phức tạp Trong trườnghợp này, không thể có những tiêu chuẩn hay định mức có sẵn mà cần phải nghiêncứu trong từng khu vực cụ thể, đối với từng loại hoạt động du lịch cụ thể.

Việc đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch tại một điểm du lịch, khu du lịchhay một vùng du lịch không chỉ đơn thuần là đánh giá tài nguyên mà còn là đánhgiá cả các điều kiện để khai thác các tài nguyên đó nữa, do đó đòi hỏi phải kết hợpnhiều yếu tố, nhiều lĩnh vực khác nhau

Khi đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch thường có rất nhiều yếu tố cần quantâm như: độ hấp dẫn, sức chứa du lịch, thời gian khai thác, vị trí và khả năng tiếpcận, độ bền vững, cơ sở hạ tầng và cơ cở vật chất kỹ thuật du lịch, hiệu quả kinh tế.Tuy nhiên, tùy theo mục đích đánh giá mà có thể lựa chọn những yếu tố khác nữa.Tổng quan các công trình về đánh giá kỹ thuật nói chung, có thể thấy đánh giátài nguyên du lịch là một hướng mới trong lĩnh vực đánh giá kỹ thuật nhằm đáp ứngngày càng tăng nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí của con người

Đánh giá tài nguyên du lịch là phân loại các tài nguyên du lịch theo mức độthuận lợi của chúng cho các hoạt động du lịch nghỉ dưỡng của con người, liên quantới tất cả các loại hình du lịch, đồng thời cũng có thể chỉ cho một loại hình du lịch

cụ thể Các công trình thuộc loại này đã được tiến hành ở nhiều nước trên thế giớicũng như Việt Nam, phục vụ các quá trình quy hoạch du lịch ở các cấp khác nhau.Tuy nhiên, để các công trình có giá trị và được áp dụng trong thực tế cần hoàn thiện,

bổ sung phương pháp luận đánh giá cho các loại hình du lịch cụ thể, đi vào địnhlượng hóa các chỉ tiêu và kỹ thuật phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố đánh giá

Tính bền vững và các phương pháp nghiên cứu tính bền vững: khi đánh giá

cần chú ý tính bền vững Nghiên cứu các tổng thể tự nhiên cần nhớ rằng chúngkhông hề tĩnh tại Trong quá trình xây dựng một công trình, và sau đó là trong quátrình khai thác, nó sẽ xảy ra những biến đổi của tổng thể tự nhiên Những biến đổi

này diễn ra dưới những ảnh hưởng của các quá trình tự nhiên cũng như của các quátrình khai thác hết sức phức tạp.

Cần tính đến cả những thay đổi này của các tổng thể tự nhiên trong quá trình

sử dụng Việc đánh giá lại theo thời gian, tương tự như việc kiểm kê tài sản trongkinh tế là một công việc hết sức cần thiết đối với bất kỳ trường hợp sử dụng cáctổng thể tự nhiên nào

Chỉ bằng cách nghiên cứu sự biến đổi của các tổng thể tự nhiên mới xác địnhđược mức độ bền vững Tính bền vững được hiểu là khả năng của các tổng thể tựnhiên chống lại tác động của các quá trình tự nhiên cũng như nhân tạo Rõ ràng làcác tổng thể tự nhiên khác nhau (do các đặc điểm tự nhiên của chúng) mà có phảnứng khác nhau đối với cùng một tác động Hay nói cách khac là chúng có độ bềnvững khác nhau Đồng thời, cùng một tổng thể tự nhiên có thể bền vững hơn đối vớitác động này và kém bền vững hơn đối với các tác động khác Theo quan niệm này,khái niệm về “tính bền vững của một tổng thể tự nhiên” chỉ là tương đối Do đó cầnchính xác hóa là bền vững hay không đối với tác động nào

Để xác định mức độ bền vững của một tổng thể tự nhiên, cần biết đặc điểm vàcường độ của tác động, cả đặc điểm và mức độ thay đổi các tính chất của tổng thể

đó dưới ảnh hưởng của các tác động gây ra Mức độ bền vững của một tổng thể tựnhiên nói chung (Ytt) là hàm số của mức độ bền vững của các yếu đố riêng biệt(Ytp) Trong đó, tất nhiên Ytt không chỉ là tổng đơn giản của Ytp Khi xác định mức

độ bền vững của tổng thể tự nhiên, cần tính đến việc nó cấu tạo từ các phân hệ củamột thiên nhiên sống và không sống, có tốc độ biến đổi khác nhau

Tính bền vững của các tổng thể tự nhiên mới ở giai đoạn đầu nghiên cứu, mặc

dù rất cần thiết vì ngày càng có nhiều tổng thể tự nhiên được đưa vào khai thác vàkhai thác ngày càng mãnh liệt hơn Do đó ngày càng phải đối mặt với những hậuquả không mong muốn do không tính hết được mức độ bền vững của chúng khichịu ảnh hưởng của các dạng khai thác khác nhau

Thông tin về mức độ bền vững của một tổng thể tự nhiên cho phép dự báo kịpthời hành vi và sự thay đổi do tính chất sử dụng, đồng thời lựa chọn những biệnpháp bảo vệ trạng thái ban đầu (hoặc có thể cải thiện trạng thái đó).

Có thể đề xuất một số biện pháp cải thiện hay bảo vệ tính chất của các tổng thể

tự nhiên, trong đó có tính bền vững Đó là các phương pháp sau:

- Lựa chọn các kiểu công trình phù hợp nhất với tổng thể tự nhiên đã cho vàsắp xếp một cách có lợi nhất cho những yếu tố kém thuận lợi và những thành phầnkém bền vững

- Nâng cao độ bền vững của các hợp phần thuộc các tổng thể tự nhiên

- Giảm nhẹ điều kiện và chế độ khai thác các tổng thể tự nhiên, tức là giảm tải trọng lên các tổng thể tự nhiên, đặc biệt là lên các thành phần kém bền vững nhất

- Tạo ra những điều kiện để sử dụng các tổng thể tự nhiên, mà tại điều kiện đó,trong trường hợp nếu có một hoặc một phần tổng thể bị hỏng thì có thể sử dụngtổng thể khác hoặc bộ phận khác Tất nhiên, phương pháp này không thể áp dụngtrong mọi loại hình hoạt động, nhưng có thể chấp nhận được trong nông nghiệp

- Khi có biểu một thành phần mà dẫn tới trạng thái không phục hồi được hoặckhi tổng thể không còn thực hiện được chức năng của mình cho những hoạt độngbình thường thì cần có dự báo cho ngừng hoạt động

Dự báo các thay đổi không thể cứu vãn được của các tổng tự nhiên còn có ýnghĩa lớn hơn so với dự báo ngừng hoạt động của các tổng thể kỹ thuật Trong cáctồng thể kỹ thuật, các yếu tố bị hỏng có thể thay đổi được thì trong một tổng thể tựnhiên điều này không thể xảy ra, hoặc là rất phức tạp Vì vậy cần phải dự báo ngay

từ những giai đoạn đầu để có thể kịp thời áp dụng các biện pháp bảo vệ

Tất nhiên, việc xem xét tính bền vững của các tổng thể tự nhiên khi đánh giá làrất phức tạp, hơn nữa, ngay cả phương pháp đánh giá chúng cũng còn ít đượcnghiên cứu Tuy nhiên, cần quan tâm đến sự thay đổi của tổng thể khi đánh giá.Nghiên cứu tính bền vững của các tổng thể tự nhiên cần phải bắt đầu bằng các cuộckhảo sát chung của các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực khác nhau như: địa lí, kỹthuật, sinh học và nhiều lĩnh vực khác nữa

1.3 Quy trình đánh giá tài nguyên du lịch

1.3.1 Xác định hệ số đánh giá tài nguyên du lịch

Xác định hệ số đánh giá là điều cần thiết để đánh giá giá trị tài nguyên tự nhiên

và tài nguyên nhân văn Các thành phần của tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhânvăn không giống nhau do đó cũng cần xác định hệ số đánh giá riêng biệt của từngyếu tố Như vậy có hệ số cần đánh giá: hệ số tài nguyên tự nhiên, tài nguyên nhânvăn và hệ số thành phần của các yếu tố tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn

1.3.1.1 Hệ số tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn

Để kiểm chứng tính xác thực trong đánh giá, bài nghiên cứu sử dụng phươngpháp chuyên gia, khảo sát, lấy ý kiến các chuyên gia đang làm việc, nghiên cứutrong lĩnh vực du lịch trên địa bàn tỉnh Tổng hợp ý kiến là các chuyên gia đánh giá

về các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên (bao gồm: địa hình, khí hậu, thủy văn, sinhvật) và tài nguyên du lịch nhân văn (bao gồm: di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội, làngnghề thủ công truyền thống, các tài nguyên vô thể khác) Từ đó xác định hệ số đánhgiá trên việc tổng hợp ý kiến của các chuyên gia về các đối tượng tài nguyên dulịch Hệ số này được sử dụng trong việc đánh giá áp dụng cho việc đánh giá thànhphần các yếu tố tài nguyên trong địa bàn tỉnh Tiền Giang Vì vậy hệ số đánh giá nàychỉ áp dụng cho việc đánh giá tài nguyên du lịch trong khu vực tỉnh Tiền Giang.Cần lưu ý khi nghiên cứu đánh giá tài nguyên du lịch trên địa bàn khu vực ngoàitỉnh Tiền Giang cần phải xây dựng hệ số đánh giá khác

Theo phương pháp này, lấy ý kiến các chuyên gia từ chuyên gia thứ 1 đếnchuyên gia thứ n về tài nguyên du lịch du lịch Tiền Giang Ta có bảng hệ số sau:Bảng 1.1 Hệ số tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn

Tài nguyên du lịch tự nhiên

Tài nguyên du lịch nhân văn

Trong đó:

A: là hệ số của tài nguyên du lịch tự nhiên của Tiền Giang

B: là hệ số của tài nguyên du lịch nhân văn của Tiền Giang

Ai: hệ số tài nguyên du lịch tự nhiên Tiền Giang do chuyên gia thứ i đánh giá.Bi: hệ số tài nguyên du lịch nhân văn Tiền Giang do chuyên gia thứ i đánh giá

Bảng 1.2 Bảng đánh giá của chuyên gia về tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn của Tiền Giang.

1.3.1.2 Hệ số các thành phần tài nguyên du lịch tự nhiên

Gọi K là hệ số của các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên

Kj là hệ số của các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên j

Kij là hệ số của các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên do chuyên gia thứ i đánh giá

Bảng 1.3 Hệ số các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên của Tiền Giang

Địa hình có vai trò rất quan trọng đối với du lịch, bởi vì bề mặt địa hình là nơidiễn ra các hoạt động của du khách, đồng thời cũng là nơi xây dựng các công trìnhthuộc cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch Độ chia cắt của địahình quyết định đến sự thuận lợi hay bất lợi cho việc xây dựng các công trình thuộc

cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch, cũng như nơi diễn ra hoạtđộng đi lại, tổ chức tham quan của du khách Như vậy, địa hình ảnh hưởng đến khảnăng triển khai các hoạt động và xây dựng các công trình du lịch được thể hiện quahai yếu tố:

- Mức độ thuận lợi của địa hình đối với giao thông đến địa bàn du lịch

- Diện tích mặt bằng xây dựng các công trình tại điểm du lịch

Với lí do trên khi đánh giá độ dốc địa hình đối với việc vận chuyển đến địa bàn

du lịch và xây dựng các công trình phục vụ du lịch, có thể dựa vào các cấp độ dốc

do Lê Bá Thảo (1971) đề xuất đó là:

Theo Nguyễn Minh Tuệ (2010) độ hấp dẫn của phong cảnh có thể được đánhgiá theo các tiêu chí sau:

- Có dạng địa hình chứa nước (như sông, suối, thác, hồ, đầm phá, biển);

- Có sự tương phản địa hình lớn;

- Có nhiều dạng địa hình trong một không gian hẹp

Như vậy, khu vực có các kiểu địa hình càng tương phản về mặt hình thái thìphong cảnh càng đẹp và được du khách đánh giá cao

Về sự phù hợp của khí hậu đối với sức khỏe của con người, từ lâu đã được cácnhà khoa học quan tâm nghiên cứu Các học giả Ấn Độ đã từ lâu đưa ra các tiêu chíkhí hậu sinh học rất nổi tiếng

Về khí hậu, đánh giá yếu tố khí hậu, dựa vào các tiêu chí sau:

Bảng 1.4 Tiêu chí khí hậu sinh học đối với con người của các học giả Ấn Độ

Nguồn: Nguyễn Minh Tuệ, Địa lí du lịch Việt Nam, 2010

Thực tế chứng tỏ rằng điều kiện khí hậu thích hợp nhất đối với con người là cónhiệt độ 16 - 280, độ ẩm tương đối 30 - 60%, tốc độ gió 0,1 - 0,2 m/s

Bên cạnh đó, mỗi loại hình du lịch đòi hỏi những điều kiện khí hậu khác nhau.Trong đó du lịch biển được đánh giá ưa thích nhiều hơn cả Sau đây là một số tiêuchí:

- Số ngày mưa tương đối ít, có nghĩa là khu vực ven biển có mùa du lịch tươngđối khô Mỗi một ngày mưa đối với du khách là một ngày dài lê thê, dẫn đến haophí và giảm hiệu quả của chuyến đi

- Số giờ nắng trung bình trong ngày cao Khách du lịch thường ưa chuộngnhững nơi có nhiều ánh nắng mặt trời Những nơi có số giờ nắng trung bình trong

ngày cao thường có sức thu hút mạnh đối với khách du lịch, chẳng hạn như vùng biển Địa Trung Hải, biển Caribê, Đông Nam Á,

Đối với nhiệt độ nước biển phải phù hợp với cơ thể sinh học con người, theocác nghiên cứu nhiệt độ tốt nhất từ 20 - 250C Nếu vùng biển nào có nhiệt độ nướcbiển dưới 200C và trên 300C là không phù hợp

Như vậy điều kiện cũng có ảnh hưởng đến việc thực hiện các chuyến đi của dukhách Khách du lịch thường mong muốn những ngày nắng đẹp để đi du lịch, thamquan, mua sắm, chụp ảnh,

Đối với khu vực nhiệt đới ẩm, gió mùa như Việt Nam, mưa là một yếu tố ảnhhưởng rất nhiều đến mùa du lịch Trong đó các yếu tố cần quan tâm bao gồm mùamưa và mùa khô Số ngày mưa trong tháng và năm, tần suất các đợt mưa hoặc khô

Mùa mưa đối với khu vực nhiệt đới ẩm Đông Nam Á là thời gian có cáctháng liên tục đạt lượng mưa trên 100mm với tần suất đảm bảo > 75% thì mùa nàykhông thuận lợi cho hoạt động du lịch

Hay cũng có một số nghiên cứu đánh giá mức độ thuận lợi cho số ngày khôngmưa trong năm như sau: tốt (trên 200 ngày), khá (150 - 200 ngày), trung bình (100 -

150 ngày), kém (dưới 100 ngày)

Ở mức độ nhất định, những hiện tượng thời tiết đặc biệt cũng làm cản trở tới

kế hoạch du lịch, chẳng hạn như những hiện tượng tai biến thiên nhiên: bão, giómùa, lốc xoáy, lũ lụt,…

Bên cạnh đó, một số hiện tượng thời tiết có thể tác động đến sự ổn định vàbền vững của các thành phần tự nhiên khác cũng như công trình nhân tạo Các kiểuthời tiết đặc biệt như mưa lớn, lũ lụt, bão, lốc,…có thể phá hủy các thành phầnthiên nhiên khác cũng như các cảnh quan du lịch hoặc các công trình nhân tạo

Về tài nguyên nước, trong đó tài nguyên nước mặt là cơ sở chính để hìnhthành nên các loại hình du lịch như du lịch sông nước, du lịch hồ, du lịch biển,…Nước rất cần thiết cho đời sống và cho các nhu cầu khác trong xã hội Để đáp ứngnhu cầu này đòi hỏi phải có nguồn nước ngọt dồi dào Vì vậy các vùng du lịch nằmtrong các đới khí hậu nhiệt đới, cận nhiệt đới hay ôn đới đều rất cần thiết

có các nguồn nước ngọt cung cấp Theo yêu cầu này, nguồn nước được đánh giá đểphục vụ nhu cầu sinh hoạt của du khách phải thông qua các tiêu chí về: vị trí, sốlượng và chất lượng nước của cả hai nguồn nước mặt và nước ngầm.

Chất lượng của nước phụ thuộc vào tính chất lý học, hóa học và sinh học củanước Chúng thể hiện ở màu sắc, độ trong, mùi, nhiệt độ, tính chất phóng xạ, cácchất hữu cơ và các chất vô cơ trong nước, vi khuẩn,…Các tiêu chuẩn này được các

cơ quan chức năng của nhà nước công bố (phụ lục 1)

Tài nguyên nước, ngoài việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt, các dạng địa hìnhchứa nước, tài nguyên nước mặt còn tạo nên những phong cảnh đẹp Du lịch biển cóđiều kiện thuận lợi nhờ khí hậu mát mẻ cho phép nghỉ ngơi dài ngày, tổ chức cáchoạt động du lịch biển,…giới hạn của lớp nước trên mặt tối thiểu có thể chấp nhậnđược là 180C, đối với trẻ em là trên 200C Cùng với các tiêu chí trên chúng ta cầnchú ý khi khai thác tài nguyên biển để phục vụ du lịch là các yếu tố: tần suất củasóng biển, độ sạch của nước Bởi vì để tổ chức các hoạt động du lịch biển thì yếu tốdòng chảy ven bờ, tốc độ nhỏ kết hợp với độ nước trong và sóng vừa phải thì phùhợp với tắm biển, còn sóng lớn thì hợp với lướt sóng, độ nước trong và có nhiềuđộng thực vật đẹp thì phù hợp hơn với môn thể thao lặn biển

Về sinh vật, hiện nay du lịch tham quan các khu bảo tồn thiên nhiên với đốitượng là các loài động thực vật càng trở nên phổ biến Nhưng không phải mọi tàinguyên thực động vật đều là đối tượng của du lịch Để phục vụ cho các mục đích dulịch khác nhau, có thể đưa ra các tiêu chí sau đây:

- Tiêu chí phục vụ mục đích tham quan du lịch:

+ Thảm thực vật phong phú, độc đáo và điển hình

+ Có loài đặc trưng cho khu vực, loài đặc hữu, loài quý hiếm đối với thế giới

+ Thực động vật có màu sắc hấp dẫn, vui mắt, một số loài phổ biến dễ quan sátbằng mắt thường, ống nhòm hoặc nghe tiếng hót, tiếng kêu và có thể chụp ảnhđược.

+ Đường sá (đường mòn) thuận tiện cho việc đi lại quan sát, vui chơi củakhách

- Tiêu chí đối với du lịch săn bắn thể thao:

Quy định loài được săn là loài phổ biến, không ảnh hưởng đến số lượng quỹgen; loài động vật hoạt động (ở dưới nước, mặt đất, trên cây) nhanh nhẹn, có địahình tương đối dễ vận động, xa khu cư trú của dân cư Ngoài ra, khu vực dành chosăn bắn thể thao phải tương đối rộng, bảo đảm tầm bay của đạn và bảo đảm an toàntuyệt đối cho khách du lịch Cấm dùng súng quân sự, mìn và chất nổ nguy hiểm

- Tiêu chí đối với mục đích du lịch nghiên cứu khoa học:

+ Nơi có hệ thực, động vật phong phú và đa dạng

+ Nơi còn tồn tại loài quý hiếm

+ Nơi có thể đi lại quan sát, chụp ảnh

+ Có quy định thu mẫu của cơ quan quản lý,…

1.3.1.3 Hệ số các thành phần tài nguyên du lịch nhân

văn Gọi L là hệ số của các yếu tố tài nguyên du lịch nhân

văn

Lj là hệ số của các yếu tố tài nguyên du lịch nhân văn j

Lij là hệ số của các yếu tố tài nguyên du lịch nhân văn do chuyên gia thứ i đánhgiá

Bảng 1.5 Hệ số các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên của Tiền Giang

+ Những nơi ẩn chứa một bộ phận giá trị văn hóa khảo cổ.

+ Những địa điểm, khung cảnh ghi dấu về dân tộc học

+ Những nơi diễn ra sự kiện chính trị quan trọng, có ý nghĩa thúc đẩy sự phát triển lịch sử đất nước, lịch sử địa phương

+ Những địa điểm ghi dấu chiến công chống xâm lược, áp bức

+ Những nơi ghi dấu giá trị lưu niệm về nhân vật lịch sử, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa, khoa học

+ Những công trình kiến trúc, nghệ thuật có giá trị toàn quốc hoặc khu vực, + Những danh lam thắng cảnh do thiên nhiên tạo dựng cùng với bàn tay khéo léo của con người

Di tích lịch sử - văn hóa được chia thành các loại hình sau đây:

+ Di tích văn hóa khảo cổ;

+ Di tích lịch sử;

+ Di tích văn hóa nghệ thuật;

+ Các loại danh lam thắng cảnh

Theo Luật Di sản văn hóa, 2001 quy định về tiêu chuẩn để công nhận di tích văn hóa - lịch sử và danh lam thắng cảnh như sau:

Di tích lịch sử - văn hóa phải đạt được một trong các tiêu chí sau đây:

+ Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu trong quá trình dựng nước và giữ nước;

+ Công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân của đất nước;

+ Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu của các thời

kỳ cách mạng, kháng chiến;

+ Địa điểm có giá trị tiêu biểu về khảo cổ;

+ Quần thể các công trình kiến trúc hoặc công trình kiến trúc đơn lẻ có giá trị tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật của một hoặc nhiều giai đoạn lịch sử

Danh lam thắng cảnh phải có một trong các tiêu chí sau đây:

+ Cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị thẩm mỹ tiêu biểu;

+ Khu vực thiên nhiên có giá trị khoa học về địa chất, địa mạo, địa lý, đa dạngsinh học, hệ sinh thái đặc thù hoặc khu vực thiên nhiên chứa đựng những dấu tíchvật chất về các giai đoạn phát triển của trái đất

Để đánh giá ý nghĩa của các di tích lịch sử - văn hóa phục vụ mục đích du lịch,cần dựa vào một vài tiêu chí thể hiện số lượng và chất lượng di tích sau đây:

+ Mật độ di tích phản ánh số lượng di tích các loại trên một đơn vị diện tích vàđược coi là một trong những tiêu chí quan trọng nhất về mặt số lượng Nhìn chung,mật độ di tích càng cao thì lãnh thổ đó càng có điều kiện để phát triển du lịch Tuynhiên tiêu chí này chỉ mang ý nghĩa tương đối, bởi vì mật độ di tích trên một lãnhthổ nào đó có thể cao, nhưng chất lượng di tích không đảm bảo (hoặc ít giá trị, hoặc

bị xuống cấp) thì việc sử dụng chúng với mục đích du lịch cũng bị hạn chế Hơnnữa, mật độ di tích là một đại lượng trung bình, chưa phản ánh hết được sự phân bốcủa các di tích, nhất là trên một lãnh thổ lớn Mật độ di tích không giống nhau giữacác lãnh thổ

+ Số lượng di tích là một tiêu chí thể hiện số lượng (tuyệt đối) di tích có trênmột lãnh thổ So với tiêu chí mật độ di tích, tiêu chí này chỉ biểu hiện “nhiều” hay

“ít” một cách tương đối Trong một lãnh thổ, số di tích có thể nhiều nhưng chúngphân bố quá rải rác thì ý nghĩa cũng bị hạn chế Ngược lại, số di tích tuy tương đối

ít, song sự phân bố tập trung hơn thì giá trị của chúng đối với du lịch lại lớn hơn

+ Số di tích được xếp hạng là một tiêu chí quan trọng thể hiện chất lượng củacác di tích Nó có giá trị hơn so với các tiêu chí thể hiện số lượng Việc tổ chức vàphát triển du lịch, trong chừng mực lớn, phụ thuộc vào mặt chất lượng của di tích.+ Số di tích đặc biệt quan trọng cũng phản ánh chất lượng của di tích, bởi vìtrên thực tế số di tích này không nhiều và không phải ở lãnh thổ nào cũng có Có thểcoi các di sản thế giới là loại di tích đặc biệt quan trọng.

Về lễ hội, khi đánh giá lễ hội phục vụ mục đích du lịch dựa vào các đặc điểmsau:

+ Thời gian của lễ hội: các lễ hội không phải diễn ra quanh năm, mà chỉ tậptrung trong thời gian ngắn Nhìn chung, thường diễn ra vào mùa xuân Vào đầu nămmới Lễ hội diễn ra thường một đến hai tháng, nhưng cũng có khi chỉ một vài ngày.Trong thời gian lễ hội, khách du lịch đến rất đông với nhiều mục đích khác nhau.+ Quy mô của lễ hội: lễ hội thường có quy mô lớn nhỏ khác nhau Có khi diễn

ra trên địa bàn rộng, thậm chí quy mô quốc tế, có khi chỉ diễn ra ở một địa phươngnhỏ hẹp Điều làm ảnh hưởng đến khả năng thu hút du khách và hoạt động tổ chức

du lịch

+ Địa điểm diễn ra lễ hội: các lễ hội thường diễn ra tại những di tích lịch sử văn hóa Vì vậy cho phép khai thác tốt hơn cả di tích lẫn lễ hội vào mục đích dulịch Hai yếu tố di tích và lễ hội là hai loại hình tài nguyên du lịch nhân văn sóngđôi và đan xen lẫn nhau Lễ hội gắn với di tích và không tách rời di tích Có thể nói,

-di tích là tinh hoa truyền thống được kết tinh lại ở dạng cứng; còn lễ hội là cái hồnchuyển tải tinh hoa ấy đến với đời thường

Lễ hội có một số hình thức sau:

+ Lễ ghi nhớ những sự kiện của đời sống như sinh nở, khai tâm, cưới xin, machay Đó là những hành động tập thể, qua đó ghi nhận lại những thời điểm quantrọng trong mỗi cộng đồng, dân tộc Những lễ hội này cũng thu hút nhiều du kháchtham gia

+ Lễ hội phục hồi làm sống lại một cách ngoạn mục ký ức về một quá khứ hay một nền văn hóa đã tiêu vong

+ Lễ hội có nghi lễ mô phỏng một cuộc tế lễ mang màu sắc sân khấu và có vẻ đẹp trang nghiêm như lễ bắt nguồn từ đạo Phật, Thiên Chúa giáo.

+ Lễ hội kỷ niệm mà tất cả các quốc gia trên thế giới đều tổ chức một cáchtrang nghiêm để nhắc nhở bằng một công ước hay khế ước nào đó, hoặc một sự kiệnkhai sinh ra nhà nước hiện tại

Trong tài nguyên du lịch nhân văn, ngoài các yếu tố di tích lịch sử, lễ hội, cònđánh giá các yếu tố là đối tượng du lịch gắn với dân tộc học, làng nghề thủ côngtruyền thống và các đối tượng văn hóa, thể thao và hoạt động nhận thức khác có khảnăng thu hút khách du lịch như các thành phố diễn ra các triển lãm nghệ thuật, cáctrung tâm thường xuyên tổ chức các liên hoan âm nhạc, sân khấu, điện ảnh và cácloại hình nghệ thuật: chèo, tuồng, múa rối nước, đờn ca tài tử, cải lương, cũngđược đánh giá theo số lượng, chất lượng, qui mô tổ chức và sức hấp dẫn đối với dukhách

1.3.1.4 Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch

Khi đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch có thể lựa chọn các yếu tố như: độhấp dẫn, thời gian khai thác, độ bền vững, vị trí và khả năng tiếp cận, cơ sở hạ tầng

và cơ sở vật chất kỹ thuật Nhưng trong phạm vi nghiên cứu đề tài, chỉ tập trungđánh giá về tài nguyên du lịch

Chính vì những lí do trên mà khi lựa chọn những yếu tố đánh giá phải xâydựng một bảng liệt kê toàn bộ các yếu tố, các đặc điểm và các chỉ tiêu đánh giá.Đây là yêu cầu bắt buộc trong quá trình đánh giá, bởi vì chính nó qui định nội dungcông việc của giai đoạn sau, tức là nghiên cứu, thu thập số liệu về đặc điểm của cáctài nguyên trên lãnh thổ nghiên cứu

Các loại tài nguyên nói chung cũng như các dạng tài nguyên du lịch nói riêngkhông tồn tại độc lập mà thường tồn tại, phát triển cùng một không gian, có quan hệtương hỗ lẫn nhau Vì vậy sau khi điều tra đánh giá từng loại tài nguyên tự nhiêncần tiến hành đánh giá tổng hợp các loại tài nguyên Việc đánh giá tài nguyên dulịch tự nhiên cũng như tài nguyên du lịch nhân văn thường theo các cách: xây dựngthang điểm đánh giá, xác định hệ số, dựa vào các tiêu chí thông dụng, đánh giá bằng

cảm quan, điều tra qua cảm nhận, đánh giá dựa trên đặc điểm và các giá trị thẩm

mỹ, mức độ thuận lợi của tài nguyên với sức khỏe và các hoạt động tham quan, nghỉdưỡng, thể thao của con người

Kết quả của việc đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên, tài nguyên nhân vănnhiên phục vụ mục đích du lịch thường được xác định bằng cách cộng điểm Tổng

số điểm đạt được cao thì tài nguyên du lịch ở khu vực đó càng có nhiều thuận lợicho phát triển du lịch

Bên cạnh việc đánh giá mực độ thuận lợi và sức hấp dẫn, các dự án quy hoạch

du lịch còn phải đánh giá được những hạn chế của các loại tài nguyên cũng nhưnhững hạn chế và tác động tiêu cực trong việc khai thác, bảo vệ, tôn tạo nguồn tàinguyên này Đây là cơ sở để xây dựng các định hướng, giải pháp nhằm phòng ngừacũng như khai thác, bảo vệ tài nguyên hợp lí và bền vững

- Đánh giá tổng hợp các yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn được xác định như sau:

Điểm trung bình của hệ số tài nguyên du lịch tự nhiên sẽ là K Hệ số chung sẽlà:

A= k1 * a1 + k2 *a2 + k3 * a3 + k4 * a4 + + ki * ai

Trong đó: ki là hệ số của từng yếu tố du lịch tự nhiên

ai là các yếu du lịch tự nhiên

- Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch nhân văn: di tích lịch sử, lễ hội, làngnghề truyền thống, các tài nguyên vô thể khác từ giá trị trung bình, hệ số được cácchuyên gia đánh giá:

Trong đó: li là hệ số của từng yếu tố du lịch nhân văn

bi là các yếu tố tài nguyên du lịch nhân văn

- Đánh giá tổng hợp tài nguyên du lịch của từng khu vực trên địa bàn tỉnh TiềnGiang được xác định cụ thể:

Hệ số của tài nguyên du lịch tự nhiên A của từng chuyên gia sẽ là Ai Hệ số

của tài nguyên du lịch nhân văn B của từng chuyên gia sẽ là Bi Hệ số của

từng loại tài nguyên du lịch tự nhiên a của từng chuyên gia sẽ là ai Hệ số

của từng loại tài nguyên du lịch nhân văn b của từng chuyên gia sẽ là bi

aij điểm của chuyên gia thứ i đánh giá yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên thứ j

bij điểm của chuyên gia thứ i đánh giá yếu tố tài nguyên du lịch nhân văn thứ j

X là tổng điểm đánh giá của các chuyên gia về tài nguyên du lịch tự nhiên

Y là tổng điểm đánh giá của các chuyên gia về tài nguyên du lịch tự nhân văn

X= (HSĐH * Tổng điểm địa hình của chuyên gia đánh giá khu vực 1) +(HSKH * Tổng điểm khí hậu của chuyên gia đánh giá khu vực 1) + (HSTV * Tổngđiểm thủy văn của chuyên gia đánh giá khu vực 1) + (HSSV * Tổng điểm sinh vậtcủa chuyên gia đánh giá khu vực 1)

Vậy tổng giá trị TNDL là:

Z=A*X +B*Y

Trong đó: Z là tổng giá trị TNDL của huyện nghiên cứu

A là hệ số TNDLTN

B là hệ số TNDLNV

X tổng giá trị TNDLTN

Y tổng giá trị TNDLNV

1.3.2 Kết quả đánh giá tài nguyên du lịch

Sản phẩm của giai đoạn đầu đánh giá chính là phương pháp luận đánh giá và

dự kiến sản phẩm cuối cùng của quá trình đánh giá Phương pháp luận đánh giáthường ở dạng mô tả các phương pháp sử dụng để đánh giá Đôi khi là các chỉ dẫnphương pháp đánh giá được trình bày riêng biệt, trong trường hợp phải gia côngriêng

Phần cuối cùng của phương pháp luận đánh giá phải dự kiến sản phẩm đánhgiá cuối cùng Dự kiến phải xác định nội dung và cấu trúc của các tài liệu cần hoànthành trong kết quả công tác đánh giá Thường thì sản phẩm gồm có: báo cáo bảngđánh giá, bản đồ đánh giá và bảng chú giải cho bản đồ đánh giá Trong đó phải chỉdẫn rõ báo cáo gồm nội dung và khối lượng như thế nào; bảng đánh giá gồm: nhữngđối tượng và chỉ tiêu gì; còn bản đồ đánh giá thì của lãnh thổ nào, ở tỷ lệ nào; chúgiải cho bản đổ theo hình thức nào, nội dung gì

Sản phẩm của giai đoạn hai là toàn bộ sản phẩm cuối cùng của quá trìnhnghiên cứu, đánh giá, bao gồm các bảng biểu và bản đồ Để rút gọn khối lượng tàiliệu báo cáo và làm cho người sử dụng dễ hiểu hơn, cần thể hiện kết quả nghiên cứu

ở dạng bảng Bản đồ là một phần không thể thiếu được của kết quả đánh giá Nếubảng chỉ ra những khả năng khai thác các tổng thể tự nhiên thì bản đồ cho ta hìnhdung được về đặc điểm phân bố, sự kết hợp và mối tương quan của chúng Khi cónhiều đánh giá thành phần, cũng cần thành lập các bản đồ đánh giá thành phần Tuynhiên, một bản đổ dễ đọc nhất chính là bản đồ đánh giá chung Trên bản đồ này, nhờcác chỉ số, có thể phản ánh được cả những đánh giá thành phần Cơ sở của các bản

đồ đánh giá thường là bản đồ cảnh quan

Tiểu kết

Chương 1 được trình bày là cơ sở lí luận về vấn đề đánh giá tài nguyên du lịch,bao gồm các khái niệm, đặc điểm, vai trò, các phương pháp đánh giá tài nguyên

cũng như các quy trình tiếp cận đánh giá tài nguyên được lựa chọn để ứng dụng phùhợp điều kiện đánh giá tài nguyên du lịch của tỉnh nhà Qua đó xác định các hệ sốđánh giá thành phần và đánh giá tổng hợp tài nguyên trên cơ sở tổng hợp các ý kiếnchuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu Phương pháp đánh giá được áp dụng để nhằmkhai thác tốt hơn nguồn tài nguyên sẵn có của địa phương và dự báo những ảnhhưởng của hoạt động du lịch tới môi trường và tài nguyên trong khu vực.

Chương 2 ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN DU LỊCH

TỈNH TIỀN GIANG

2.1 Đánh giá tài nguyên du lịch tự nhiên tỉnh Tiền Giang

Tài nguyên tự nhiên là các đối tượng và hiện tượng trong môi trường tự nhiênbao quanh ta, nó tác động đến người quan sát qua hình dạng bên ngoài của bản thân

nó Đó là hình dạng bề mặt đất, thực vật và nguồn nước Ngoài ra các chỉ tiêu khíhậu sinh học cũng liên quan đến trạng thái tâm sinh lí của con người

Cảnh quan càng đa dạng, khí hậu càng thích nghi bao nhiêu thì chất lượng củakhu vực dành cho du lịch càng thuận lợi bấy nhiêu Qua thực tiễn cho thấy nhữngngười dân thành phố sống trong môi trường công nghiệp và đô thị hóa thì càng cónhu cầu nghỉ ngơi Du lịch trong môi trường thiên nhiên thôn dã, thanh tịnh rất lớn.Các thành phần của tự nhiên tác động mạnh đến du lịch là: địa hình, khí hậu, nguồnnước, tài nguyên động thực vật

2.1.1 Đánh giá địa hình

Toàn bộ diện tích tỉnh Tiền Giang nằm trong vùng hạ lưu châu thổ sông CửuLong, bề mặt địa hình hiện tại và đất đai được tạo nên bởi sự lắng đọng phù sa sôngCửu Long trong quá trình phát triển châu thổ hiện đại trong giai đoạn biển thoái,khoảng 5.000 - 4.500 năm trở lại đây, còn được gọi là phù sa mới

Toàn tỉnh có địa hình bằng phẳng, với độ dốc < 1% và cao trình biến thiên từ 0mét đến 1,6 m so với mặt nước biển, phổ biến từ 0,8 m đến 1,1m

Tiền Giang thuộc châu thổ đồng bằng sông Cửu Long được hình thành vào đầucông nguyên, là kết quả của sự bồi lắng một vịnh cũ bởi phù sa sông Cửu Long.Theo Địa chí Tiền Giang, năm 2010, địa hình của vùng đất này có thể phân biệtthành 5 khu vực:

- Khu vực đất cao ven sông Tiền (đê sông tự nhiên) phân bố dọc theo sông

Tiền và kéo dài từ xã Tân Hưng (Cái Bè) đến xã Xuân Đông (Chợ Gạo) Cao trìnhphổ biến từ 0,9 - 1,3 m, đặc biệt trên dãy đất cao ven sông Nam quốc lộ 1 từ HoàHưng đến thị trấn Cái Bè do hầu hết đã lên vườn nên có cao trình lên đến 1.6 - 1.8m