MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐỊNH MỨC KỸ THUẬT LAO ĐỘNG TẠI NHÀ MÁY SẢN XUẤT Ô TÔ 3 2

Để thực hiện việc này, Nhàmáy sẽ cố gắng nghiên cứu cụ thể đặc điểm của tất cả các công việc để từ đó thểxây dựng nên những mức hợp lý, đồng thời phổ biến rộng rãi tới người lao động tác

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐỊNH MỨC KỸ

THUẬT LAO ĐỘNG TẠI NHÀ MÁY SẢN XUẤT Ô TÔ 3 2

3.1 Phương hướng sản xuất kinh doanh và dự kiến về định mức lao động của Nhà máy

Hiện tại, Nhà máy đang nghiên cứu chuyển đổi mô hình, dự tính đến hết quý

II năm 2008 sẽ hoạt động theo mô hình công ty cổ phẩn với tên gọi mới là Công ty

cổ phần cơ khí ô tô 3-2

Trên cơ sở kết quả sản xuất kinh doanh trong những năm vừa qua, dựa vàođịnh hướng phát triển của Tổng Công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam từ năm 2008đến 2010, thuận lợi của Nhà máy là rất lớn Mô hình quản lý mới với sự quyết tâmcủa các cổ đông và toàn thể cán bộ công nhân viên chức, dưới sự chỉ đạo giúp đỡcủa Tổng Công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam, các cơ quan quản lý Nhà nước và sựủng hộ của khách hàng, chắc chắn Công ty cổ phần cơ khí ô tô 3-2 sẽ tạo đượcnhững bước phát triển mới, xây dựng công ty ngày càng phát triển ổn định

3.1.1 Phương hướng sản xuất kinh doanh

3.1.1.1 Dự kiến một số chỉ tiêu cơ bản

a Dự kiến sản lượng doanh thu

Trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2010, dự kiến sản, lượng doanh thu củaNhà máy được thể hiện rõ qua bảng 3.1 như sau:

Bảng 3.1: Bảng dự kiến sản lượng, doanh thu của Nhà máy trong giai đoạn

- Sản xuất, lắp ráp ô tô các loại, chiếm tỷ lệ 80% doanh thu

- Sản xuất phụ tùng ô tô xe máy chiếm tỷ lệ 10% doanh thu

- Kinh doanh khác (xăng dầu, phụ tùng ô tô xe máy…) 10%

3.1.1.2 Các dự án đầu tư đến năm 2012

a Dự án đầu tư khu đất 18 đường Giải Phóng- Hà Nội

Thực hiện chủ trương của chính phủ, Thành phố Hà Nội du dời các cơ sở sản xuất

ra ngoại đô, theo ý kiến chỉ đạo Tổng Công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam Nhàmáy sẽ tiến hành lập kế hoạch quy hoạch tổng thể xây dựng nhà văn phòng Tổngcông ty, văn phòng cho thuê, nhà ở chung cư cao cấp, xin các cấp chính quyền phêduyệt và tiến hành thực hiện Dự kiến nguồn vốn sẽ từ gồm 3 nguồn chính:

+ Công ty Cổ phần huy động các cổ đông

+ Kêu gọi các nhà đầu tư

+ Vay vốn ngân hàng

Thời gian thực hiện bắt đầu từ năm 2008 và kết thúc vào năm 2012

b Dự án đầu tư hoàn thiện Nhà máy tại khu công nghiệp phố Nối A- giai đoạn 2

- Hoàn thiện xây dựng nhà sản xuất cơ khí ở Hưng Yên để di chuyển thiết bị

từ số 18 đường Giải Phóng- Hà Nội xuống Hưng Yên, thời gian thực hiện là trongnăm 2008

- Đầu tư thiết bị công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm (thiết bị căngtôn, thiết bị dấp tấm lớn, thiết bị sơn, khuôn cối), nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảmgiá thành sản phẩm

3.1.1.3 Dự tính hiệu quả sản xuất kinh doanh năm 2008-2010

Bảng 3.2: Bảng các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế dự kiến giai đoạn 2008-2010

2 Lợi nhuận trước thuế 12.000.000 13.000.000 16.000.000

(Nguồn: Phòng Kinh doanh)

3.1.1.4 Những giải pháp thực hiện

a Kế hoạch phát triển nguồn nhân lực

Chuyển sang mô hình công ty cổ phẩn, Nhà máy hướng đến xây dựng vàphát triển nguồn nhân lực đủ về số lượng cho nhu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh,đồng thời cũng đảm bảo về mặt số lượng thể hiện cụ thể ở việc có trình độ học vấn

và tay nghề cao, có năng lực quản lý, có năng lực sáng tạo để ứng dụng công nghệmới tạo ra sản phẩm mới, có sức khỏe để lao động với năng suất, chất lượng vàhiệu quả ngày càng cao

Mặt khác, Nhà máy sẽ tăng cường công tác đào tạo nguồn nhân lực, xâydựng cơ chế tuyển dụng hợp lý Nhà máy sẽ thường xuyên có các phòng trào luyệntập tay nghề, thi thợ giỏi khắp Nhà máy để không ngừng nâng cao tay nghề, tácphong công nghiệp cho người lao động đồng thời bố trí hợp lý các dây chuyền sảnxuất để từ đó sắp xếp lao động phù hợp nhằm phát huy tối đa trình độ và sức sángtạo, khả năng lao động của từng người Bên cạnh đó, Nhà máy sẽ có kế hoạch luânchuyển, đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công nhân chi phù hợp với sự phát triển của Nhàmáy vào các giai đoạn tiếp theo Mặt khác, công ty cổ phần sẽ tiếp tục hoàn thiệnquy chế phân phối tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi và các cơ chế quản lý… làmcho người lao động phát huy quyền làm chủ, gắn bó với công ty, yên tâm lao độngsản xuất

b Kế hoạch Marketing

Lãnh đạo Nhà máy xác định công tác thị trường là công tác quan trọng hàngđầu, phải được đầu tư và quan tâm đúng mức của các cấp lãnh đạo Nhà máy đến cácphòng ban phân xưởng và người lao động Trọng tâm của chiến lược thị trường làchú trọng xác định sản phẩm chính trong từng giai đoạn, nắm bắt kịp thời nhu cầu

và diễn biến của thị trường để đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý và hiệu quả Nhàmáy chủ trương lấy ngành nghề sản chủ yếu là sản xuất ô tô các loại làm mũi nhọnphát triển chính Sản phẩm đã được thị trường chấp nhận và tin tường là xe khách,

xe buýt các loại sẽ được lấy làm trọng tâm trong công tác mở rộng thị trường tiêuthụ sản phẩm

Nhà máy sẽ đẩy mạnh công tác tiếp thị, quảng cáo để quảng bá sản phẩm cảtrong và ngoài nước; tổ chức tốt hệ thống đại lý nhằm đưa sản phẩm đến người tiêudùng một cách thuận lợi và kịp thời

c Kế hoạt đổi mới mô hình quản lý

- Duy trì triệt đề thực hiện hệ hống quản lý sản xuất, quản lý chất lượng theotiêu chuẩn ISO 9001-2000 trên cơ sở xây dựng bố máy quản lý điều hành tinh, gọn,hiệu quả phù hợp với quá trình sắp xếp lại sản xuất và đầu tư phát triển cho các giaiđoạn tiếp theo

- Tăng cường quản lý lao động trên cơ sở đảm bảo đủ việc làm và thu nhậpcho người lao động Thường xuyên kiểm tra và có các biện pháp duy trì kỷ luật, giờgiấc, năng suất lao động

- Không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, có các biện pháp chặt chẽ,hữu hiệu để quản lý chất lượng sản phẩm Trăng cường bồi dưỡng nâng cao trình độcán bộ kiểm tra chất lượng và đặc biệt là có biện pháp giáo dục và chế tài hợp lý đểngười lao động ý thức được trách nhiệm của mình trong việc duy trì và nâng caochất lượng sản phẩm

- Sắp xếp bộ máy hành chính phù hợp với quá trình sản xuất, có các quy định

cụ thể trong sử dụng và chi tiêu hành chính nhằm giảm thiểu chi phí quản lý, nângcao năng lực và hiệu quả điều hành của bộ máy quản lý doanh nghiệp

3.1.2 Dự kiến về định mức lao động

Nhận thức được ảnh hưởng to lớn của định mức lao động tới mọi lĩnh vựchoạt động, mọi đối tượng lao động, chính vì thế, Ban lãnh đạo Nhà máy đã cónhững dự kiến, định hướng riêng cho công tác này Đó là:

- Phấn đấu thực hiện việc 100% số đầu việc đều được định mức và 100% laođộng làm việc theo mức Việc xây dựng mức và làm việc theo mức sẽ tạo điều kiệnrất tốt trong việc hình thành nên một tác phong làm việc khoa học, chuyên nghiệpcủa người công nhân với năng suất, chất lượng cao; trên cơ sở đó, góp phần nâng

cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị Để thực hiện việc này, Nhàmáy sẽ cố gắng nghiên cứu cụ thể đặc điểm của tất cả các công việc để từ đó thểxây dựng nên những mức hợp lý, đồng thời phổ biến rộng rãi tới người lao động tácdụng, ảnh hưởng trực tiếp của việc áp dụng mức đến hiệu quả hoạt động sản xuấtkinh doanh của đơn vị cũng như đến quyền lợi trực tiếp của họ để có sự phối hợp tốtnhất giữa bộ phận xây dựng, bộ phận giám sát và bộ phận thực hiện mức.

- Tiếp tục xem xét, điều chỉnh các định mức lao động cho từng công đoạnsản xuất, từng công việc cho phù hợp với công nghệ sản xuất và tình hình cụ thểnhằm đạt hiệu quả cao trong sản xuất Để đảm bảo mức được chính xác, phù hợpvới tình hình thực tế và luôn đảm bảo tính trung bình tiên tiến, đỏi hòi mức phảiđược thường xuyên kiểm tra, theo dõi, điều chỉnh Việc thường xuyên theo dõi tìnhhình thực hiện mức sẽ giúp phát hiện những mức sai, mức lạc hậu để từ đó cónhững điều chỉnh hợp lý Bên cạnh việc xây dựng những mức mới, việc xem xét,điều chỉnh các mức đã có cũng là một nhiệm vụ quan trọng cần thực hiện trongcông tác định mức lao động Để thực hiện việc này, cần xây dựng được một “sợidây liên lạc” giữa cán bộ định mức- các quản đốc- người công nhân

- Bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ làm công tác định mức bằng việc

cử các cán bộ làm công tác định mức đi học các khóa đào tạo chính quy về công tácnày kết hợp với việc tuyển mới những người có trình độ, có năng lực có chuyênmôn tốt về định mức lao động Để thực hiện việc này, Nhà máy sẽ tăng cường sựliên hệ, phối hợp với các trường đại học có giảng dạy về định mức lao động để đảmbảo chất lượng đào tạo cũng như số lượng, chất lượng cán bộ chuyên môn

- Trong thời gian tới, sẽ phải có một bộ phận riêng chuyên thực hiện hoạtđộng định mức lao động thay vì để các cán bộ phòng Kỹ thuật phải làm việc kiêmnhiệm như hiện nay Nguồn nhân lực cho bộ phận này có thể lấy từ chính nhữngcán bộ đã làm công tác này ở phòng Kỹ thuật hoặc có thể từ nguồn bên ngoài- tuyểnmới Điều này sẽ tạo điều kiện cho các cán bộ chuyên môn có thể chú trọng vàomột công tác thay vì phải phân tán sự tập trung vào nhiều công việc do kiêm nhiệmnhư trước

3.2 Hoàn thiện bộ máy làm công tác định mức

3.2.1 Đào tạo cán bộ xây dựng mức

Định mức lao động là một môn khoa học có tầm quan trọng hàng đầu trongviệc quản lý lao động, đồng thời là một công tác khá phức tạp, đòi hỏi người cán bộđịnh mức phải có trình độ vững vàng Tuy nhiên, qua phân tích, đánh giá tình hìnhthực tế tại Nhà máy sản xuất ô tô 3-2, ta thấy bộ máy này về số lượng có thể coi là

đủ, nhưng về chất lượng thì còn tương đối yếu Chính vì thế, để hoàn thiện công tácđịnh mức kỹ thuật lao động, trước hết ta phải thực hiện việc đào tạo, nâng cao trình

độ cho cán bộ chuyên trách.Trình độ của cán bộ chuyên trách cần đào tạo lại baogồm hai phần là trình độ nhận thức và trình độ chuyên môn

Trước hết là vê trình độ nhận thức Như đã trình bày ở chương 2, khi đượchỏi, các cán bộ làm công tác định mức đều cho rằng định mức có vai trò quan trọng,tuy nhiên, lý do đưa ra mới chỉ là để làm căn cứ trả lương và xây dựng kế hoạch sảnxuất trong từng thời kỳ Như vậy, nhận thức của đội ngũ cán bộ về vai trò của địnhmức lao động còn rất hạn chế, chưa toàn diện Làm căn cứ trả lương và xây dựng kếhoạch sản xuất là những tác dụng lớn của định mức lao động, tuy nhiên, đó chưaphải là tất cả Bên cạnh đó, định mức lao động còn có tác dụng nâng cao năng suấtlao động, hạ giá thành sản phẩm, là cơ sở để phân công và hiệp tác lao động, là căn

cứ để xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng của công nhân, tăng cường kỷ luật laođộng… Tất cả những tác dụng đó mới nói lên hết vai trò to lớn của định mức laođộng Có nhận thức đầy đủ về vai trò của định mức lao động, cán bộ định mức mới

có thái độ, tinh thần đúng mực khi thực hiện công việc Chính vì thế, rất cần thiếtphải bồi dưỡng để cán bộ chuyên trách nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng củacông tác này Để thực hiện việc đó, ta có thể sử dụng các biện pháp như:

Thứ nhất: Cử cán bộ chuyên trách tham dự các buổi nói chuyện, thuyết giảng

về định mức lao động để có thể nhận thức rõ về tầm quan trọng của nó cũng nhưnhững nội dung của công tác Với biện pháp này, cán bộ định mức sẽ thấy được tầmquan trọng của công tác một cách lý thuyết

Thứ hai: Thường xuyên theo dõi thống kê tình hình thực xây dựng, áp dụngmức và gắn chặt với các hoạt động khác của tổ chức để thấy được ảnh hưởng củacông tác định mức lao động tới các hoạt động đó như thế nào Với biện pháp này,tầm quan trọng của công tác định mức được gắn liền với thực tế Cách thức cụ thể

để thực hiện việc thống kê, phân tích tình hình thực hiện mức như thế nào cho hiệuquả sẽ được trình bày rõ trong mục 3 phần III trong chương này

Nhà máy cần kết hợp cả hai biện pháp để cán bộ chuyên trách có được sựnhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác định mức thông nhờ có được quanhững nhận thức về mặt lý thuyết lẫn những nhận thức thực tế tại Nhà máy

Về trình độ chuyên môn, hiện nay các cán bộ của phòng Kỹ thuật- bộ phậnchuyên trách của Nhà máy về công tác định mức đều chủ yếu được đào tạo từ khốingành kỹ thuật, kiến thức chuyên môn về định mức có được chỉ do kinh nghiệm hay

tự học hỏi qua giấy tờ, tài liệu của người đi trước chứ không hề được đào tạo mộtcách chính thống; thêm nữa, các cán bộ định mức đều chưa được tham gia một lớpđào tạo bổ sung kiến thức nào Chính vì vậy, việc nâng cao trình độ chuyên môncho cán bộ định mức của Nhà máy là vô cùng cần thiết, nhằm nâng cao chất lượng,hiệu quả của công tác này Để thực hiện đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn chocán bộ chuyên trách, ta có thể thực hiện các biện pháp:

Thứ nhất: Cán bộ chuyên trách cần được chuẩn hóa, hệ thống hóa kiến thứcbằng việc gửi đi đào tạo tại các cơ sở uy tín về lĩnh vực này như các trường nghiệp

vụ, các trường đại học có giảng dạy chuyên môn về định mức như trường Đại họcKinh tế quốc dân, trường đại học Lao động- xã hội, trường đại học Công đoàn Vớicách này, cán bộ chuyên trách sẽ được đào tạo một cách khoa học, bài bản, có hệthống những kiến thức về chuyên môn định mức lao động Tuy nhiên, nó sẽ có hạnchế về mặt thời gian

Thứ hai: Bên cạnh việc gửi cán bộ đi học tại các cơ sở, Nhà máy có thể mờicác chuyên gia về giảng trực tiếp tại Nhà máy Việc này có thể sẽ đòi hỏi chi phícao hơn biện pháp trên, nhưng lại thuận lợi hơn cho Nhà máy trong việc tổ chức cho

cán bộ được học tập kiến thức chuyên môn như về thời gian, về số lượng ngườitham gia theo học.

Thứ ba: Nhà máy cũng có thể chủ động liên kết với các doanh nghiệp khác

để tiến hành tổ chức các buổi giao lưu, trao đổi kinh nghiệm về công tác định mức.Với biện pháp này, cán bộ chuyên trách có thể học được trực tiếp từ những doanhnghiệp có đặc điểm sản xuất kinh doanh tương tự, điều này sẽ giúp họ dễ dàng hơntrong việc áp dụng vào chính đơn vị mình

3.2.2 Tăng cường sự phối kết hợp giữa các phòng ban, bộ phận trong việc thực hiện công tác định mức

Định mức lao động là một công tác tương đối phức tạp, nó đòi hỏi phải có sựphối kết hợp của nhiều bộ phận khác nhau trong tổ chức, từ giám đốc, bộ phậnchuyên trách, các phòng ban cho tới công nhân

Hiện nay, công tác định mức của Nhà máy sản xuất ô tô 3-2 có liên quan đếncác bộ phận sau: Phòng Nhân chính, phòng KCS, phòng Kế hoạch sản xuất, Bangiám đốc

Phòng Kỹ thuật hiện là phòng chịu trách nhiệm gần như hoàn toàn về việcxây dựng, điều chỉnh mức, các phòng ban khác chỉ thực hiện nhiệm vụ kiểm traxem các tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu về nguyên nhiên vật liệu mà phòng Kỹ thuậtđưa ra có phù hợp hay không Riêng về phần định mức lao động, trước đây có sựphối hợp với phòng Nhân chính, nhưng hiện nay, việc xây dựng và quyết định hoàntoàn do phòng Kỹ thuật đảm nhiệm, chỉ cần có sự phê duyệt của Giám đốc là mứcđược chấp nhận và đưa vào áp dụng Như vậy, vô hình trung đã xảy ra tình trạng

“vừa đá bóng vừa thổi còi”, thiếu khách quan Chính vì thế, để đảm bảo chất lượngcông tác định mức, các phòng ban cần có sự tham gia tích cực hơn vào việc phốihợp với phòng Kỹ thuật

Các phòng như phòng Nhân chính, phòng KCS, phòng Kế hoạch sản xuấtthay vì việc chỉ kiểm tra mức độ phù hợp của các mức do phòng Kỹ thuật xây dựngthì nên có những ý kiến đóng góp ngay từ khi xây dựng, sau đó cùng họp bàn thốngnhất

Các quản đốc là người trực tiếp theo dõi, giám sát tình hình thực hiện côngviệc của công nhân, là người nắm rõ nhất về thực tế thực hiện mức, cần thườngxuyên có sự thống kê, ghi chép lại và trao đổi với bộ phận chuyên trách để có nhữngđiều chỉnh hợp lý Những mức thống kê kinh nghiệm như hiện nay do các quản đốc

tự xây dựng cần được trao đổi lại với bộ phận chuyên trách để làm cơ sở giúp cho

bộ phận này có thể xây dựng những mức chi tiết hơn cho các bước công việc bộphận, giải quyết việc vẫn còn tồn tại rất nhiều mức tổng hợp đang được áp dụng

Bên cạnh những tác dụng chính như để tính đơn giá tiền lương, là cơ sỏhoạch định kế hoạch, định mức lao động còn có tác dụng trực tiếp tới quyền lợi củangười lao động, nhất là công nhân trực tiếp Vì vậy, muốn làm tốt công tác địnhmức lao động trước hết phải làm cho mọi người trong doanh nghiệp thấy rõ đây làmột yêu cầu khách quan của công tác quản lý lao động, quản lý sản xuất Có thựchiện tốt công tác định mức lao động thì công nhân sản xuất mới có những mục têu

cụ thể để phấn đấu thực hiện nhằm nâng cao năng suất lao động, đồng thời tăng thunhập

Ngoài ra, để giúp cho việc nghiên cứu, xây dựng mức có những mức trungbình tiên tiến thì phải có hội đồng tư vấn gồm: các cán bộ ở các phân xưởng và cácphòng ban có liên quan do giám đốc chủ trì để xem xét bổ sung mức lao động docán bộ định mức thực hiện Hội đồng này giúp giám đốc xét duyệt các mức laođộng mới được xây dựng chính xác

3.3 Hoàn thiện phương pháp xây dựng mức

Bộ máy làm công tác định mức có vai trò chủ đạo trong việc xây dựng mức.Tuy nhiên, nếu chỉ con người nhưng phương pháp thực hiện chưa phù hợp hoặcthiếu hoàn thiện thì cũng sẽ không đạt được hiệu quả cao Như đã trình bày trongphần thực trạng công tác định mức lao động ở chương 2, hiện nay Nhà máy sản xuất

ô tô 3-2 đang sử dung 3 phương pháp định mức là: phương pháp kinh nghiệm,phương pháp thống kê kinh nghiệm và phương pháp phân tích khảo sát Thay vì sửdụng phương pháp thống kê kinh nghiệm, kinh nghiệm, Nhà máy nên chuyển sang

sử dụng các phương pháp phân tích để đảm bảo tính khoa học, chính xác

Với quy mô cùng các điều kiện của Nhà máy, phương pháp thích hợp nên sửdụng để định mức là phương pháp Phân tích khảo sát hoặc So sánh điển hình hoặckết hợp cả hai phương pháp Để làm được việc đó, Nhà máy cần hoàn thiện phươngpháp phân tích khảo sát đồng thời xây dựng phương pháp so sánh điển hình.

3.3.1 Hoàn thiện phương pháp phân tích khảo sát

Qua phần phân tích, đánh giá thực trạng công tác định mức lao động tại nhàmáy sản xuất ô tô 3-2 ở chương 2, ta có thể thấy một số tồn tại và từ đó có thể thựchiện một số biện pháp như sau:

Thứ nhất, cần tăng cường tham gia của các phòng ban, bộ phận vào quá trìnhxây dựng mức:

- Thay vì chỉ một mình phòng Kỹ thuật xây dựng, kiểm tra và điều chỉnhđịnh mức lao động, nên có thêm sự tham gia của cán bộ phòng Nhân chính trongcông tác này Điều này vừa góp phần tận dụng được những kiến thức, kinh nghiệmchuyên môn của cán bộ phòng Nhân chính, góp phần đưa ra những mức sát thực,vừa khiến cho các mức xây dựng nên mang tính khách quan, tránh hiện tượng chủquan do cách nhìn, kiến thức chưa toàn diện

- Các phòng ban đã tham gia vào quá trình xây dựng mức như phòng KCS,phòng Kế hoạch sản xuất, thay vì chỉ là xem xét các mức xây dựng sau khi phòng

Kỹ thuật đã đưa ra, thì nên tham gia vào việc giúp đỡ phòng Kỹ thuật ngay từ bướcphân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hao phí thời gian hoàn thành từng bộ phậnbước công việc, xác định các hao phí cần thiết về điện năng, nguyên vật liệu, máymóc thiết bị cần dùng…

- Cần có sự phối hợp chặt chẽ từ phía các phân xưởng sản xuất Các quảnđốc cần có những ghi chép, thống kê lại tình hình thực hiện mức của công nhân,nhanh chóng phát hiện những bất hợp lý để báo cáo lại với phòng Kỹ thuật để kịpthời có biện pháp xử lý

Thứ hai, sau khi được các phòng ban phê duyệt, thay vì đưa mức xuống ápdụng ngay bởi nhiều công nhân, ta chỉ nên chọn một vài công nhân tiêu biểu, đó lànhững công nhân đã nắm vững kỹ thuật sản xuất, có thái độ lao động đúng đắn rồi

tạo ra những điều kiện tổ chức kỹ thuật đúng như đã quy định ở nơi làm việc và cholàm thử Khi công nhân đã quen tay, năng suất lao động ổn định thì cán bộ địnhmức khảo sát hao phí thời gian của công nhân ngay ở nơi làm việc bằng chụp ảnh

và bấm giờ Căn cứ vào các tài liệu khảo sát để từ đó tính ra thời gian tác nghiệptoàn ca

3.3.2 Xây dựng phương pháp so sánh điển hình

So sánh điển hình là phương pháp xây dựng mức lao động trên cơ sở so sánhcác điều kiện tổ chức kỹ thuật với bước bước công việc điển hình Phương pháp nàykhá phù hợp với những đơn vị mà có nhiều sản phẩm có tính chất tương tự nhauhoặc sản phẩm có sự thay đổi thường xuyên nhưng không thay đổi hoàn toàn

Ví dụ như với sản phẩm xe Transinco Ba Hai AH B50, có một loạt các bướccông việc có những nét tương tự nhau có thể áp dụng phương pháp này để định mứcnhư:

- Nhóm các bước công việc chế tạo thanh cong nóc xe, thanh cong đầu xe số

1, 2, 3, thanh liên kết mảng đầu và sườn, thanh cong đuôi xe số 1, 2, thanh cong trên

ba đờ sốc sau, thanh cong liền sườn xe, thanh cột sườn xe chân váy

- Nhóm các bước công việc chế tạo tôm nóc xe, tôm nóc hai bên, đà ngang

đỡ số 1, đà ngang đỡ số 2-6, tăng cứng đà ngang, đà ngang cuối xe

để có được kết cấu công việc hợp lý nhất

Sau khi đã có sự bàn bạc thống nhất với các phòng ban khác như phòngNhân chính, KCS, Kế hoạch sản xuất, tiến hành phân các bước công việc phải hoànthành ra từng nhóm theo những đặc trưng nhất định về kết cấu và quy trình côngnghệ Trong mỗi nhóm, chọn một hoặc một số bước công việc tiêu biểu cho nhóm

gọi là bước công việc điển hình Bước công việc điển hình (quy định có số thứ tự là1) thường là bước công việc hay lặp lại nhất trong nhóm (có tần số xuất hiện lớnnhất Umax).

Bước 2: Chuẩn bị và tiến hành xây dựng mức

* Các bước chuẩn bị bao gồm:

- Xây dựng quy trình công nghệ hợp lý cho bước công việc điển hình Quytrình này cũng là quy trình công nghệ điển hình cho nhóm

- Xây dựng mức kỹ thuật lao động cho bước công việc điển hình bằngphương pháp phân tích tính toán hoặc phân tích khảo sát Mức kỹ thuật lao độngcủa bước công việc điển hình ký hiệu là Mtg1 và Msl1

* Sau khi đã chuẩn bị, tiến hành xây dựng, trình tự tiến hành như sau:

- Xác định hệ số đổi (Ki) cho các bước công việc trong nhóm với quy ước: hệ

số của bước công việc điển hình (K1) bằng 1, tức K1=1 Hệ số của mỗi bước côngviệc còn lại được xác định trên cơ sở phân tích điều kiện tổ chức kỹ thuật cụ thể củatừng bước công việc đó, các nhân tố ảnh hưởng đến hao phí thời gian hoàn thành và

so sánh với bước công việc điển hình hoặc bằng nội suy toán học Nếu điều kiện tổchức kỹ thuật cụ thể của bước công việc đó thuận lợi hơn so với bước công việcđiển hình thì:

M tgi = M tg1 x K i hoặc:

M sli = M sl1 /K i = M sl1 K’ i

(Với i= 1, 2, 3, …, n và K’i = 1/ Ki)

Để nâng cao chất lượng của mức so sánh điển hình, cần thực hiện các biệnpháp:

- Thu hẹp quy mô của nhóm, tức là phân các bước công việc cân định mức ratừng nhóm nhỏ Mỗi nhóm chỉ nên có từ 5 đến 10 bước công việc

- Chọn bước công việc điển hình phải thật chính xác, xứng đáng tiêu biểucho cả nhóm

- Xây dựng mức của bước công việc điển hình phải thật chính xác

- Quy định hệ số đổi Ki cho các bước công việc trong nhóm phải thật thận trọng,chính xác bằng cách phân tích, so sánh điều kiện tổ chức kỹ thuật, hao phí về thờigian thực hiện của từng bước công việc trong nhóm với bước công việc điển hình

Bước 3: Duyệt và tiến hành làm thử

Ở bước này, các mức được xây dựng sẽ được các phòng ban có liên quancùng họp bàn thống nhất Sau khi đã thống nhất, mức có thể được đưa xuống ápdụng tại các phân xưởng trong một thời gian Trong thời gian này, cán bộ định mứcphối hợp với các quản đốc cần thường xuyên theo dõi chi chép, thống kê lại tìnhhình thực hiện mức của công nhân

Bước 4: Điều chỉnh mức

Bước 5: Duyệt bởi lãnh đạo nhà máy

Hai bước này có thể tiến hành như hai bước tương tự của phương pháp phântích khảo sát đã trình bày ở chương 2

3.3.2.2 Ưu, nhược điểm của phương pháp

Phương pháp so sánh điển hình có một ưu điểm là giúp cho các mức có thểđược xây dựng một cách nhanh chóng nhờ việc so sánh với một bước công việcđiển hình

Tuy nhiên, phương pháp này phần nào đó vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi nhữngyếu tố chủ quan trong khi so sánh, có thể cho kết quả không được chính xác nhưphương pháp phân tích tính toán và phân tích khảo sát và không thể áp dụng để xâydựng cho một nhóm nhiều công việc

3.3.2.3 Biện pháp khắc phục

Để nâng cao chất lượng của mức so sánh điển hình, ta có thể thực hiện cácbiện pháp sau:

- Thu hẹp quy mô của nhóm, tức là phân các bước công việc cần định mức ratừng nhóm nhỏ, mối nhóm chỉ nên có từ 5 đến 10 bước công việc Điều này sẽ tạođiều kiện cho việc so sánh điều kiện tổ chức kỹ thuật của các bước công việc trongmỗi nhóm được chính xác hơn

- Chọn bước công việc điển hình phải chính xác, xứng đáng tiêu biểu cho cảnhóm Kinh nghiệm cho thấy nên chọn bước công việc có tần số xuất hiện lớn nhấtlàm bước công việc điển hình

- Xây dựng mức của bước công việc điển hình phải thật chính xác Để làmđược điều đó, cần xây dựng quy trình công nghệ hợp lý, chi tiết, cho từng bướccông việc điển hình và phải định mức cho chúng bằng phương pháp phân tích tínhtoán hoặc phân tích khảo sát

- Quy định hệ số đổi Ki cho các bước công việc trong nhóm phải thạt thậntrọng, chính xác bằng phân tích, so sánh điểu kiện tổ chức kỹ thuật, hao phí thờigian thực hiện của từng bước công việc trong nhóm với bước công việc điển hình

Để có thể thấy rõ hơn về việc sử dụng phương pháp này để định mức laođộng, em xin trình bày ví dụ về cách định mức cho một nhóm công việc sản xuấtcác chi tiết trên sản phẩm xe ô tô AH B50 Những chi tiết này thuộc nhóm nhữngchi tiết rời trên sản phẩm xe ô tô AH B50, bao gồm những chi tiết: Thanh cong đầu

xe số 1-3, thanh liên kết mảng đầu và sườn, thanh cong đuôi xe số 1-2, thanh congtrên ba đờ sốc sau, thanh cong liền sườn xe, thanh cột sườn xe phía đầu, thanh cộtsườn xe phía sau

Sở dĩ các công việc có thể được nhóm vào một nhóm vì các công việc nàyđược tiến trong những điều kiện tổ chức kỹ thuật như nhau như đều sử dụng máy ép

63 T, máy cắt, được thực hiện bởi cùng một nhóm công nhân trong điều kiện làmviệc như ánh sáng, tiếng ồn, chế độ phục vụ như nhau Về mặt quy trình công nghệ,chúng cũng khá nhiều điểm tương đồng Điều này được thể hiện rõ qua bảng sau:

Bảng 3.3: Danh sách và quy trình công nghệ sản xuất các chi tiết rời trên xe AH B50

phôi Vạch dấu Uốn lân

Uốn cong hai đầu

Kiểm tra lại

Cắt chân

Khoan lỗ bắt đường điện

Số lượng/

01 xe

4 Thanh liên kết mảng đầu và

sườn

7 Thanh cong trên ba đờ sốc

sau

(Nguồn: Phòng Kỹ thuật)

Như vậy, từ nhóm các công việc trên, ta lại có thể chia nhỏ ra làm 2 nhómkhác nhau:

- Nhóm thứ nhất bao gồm các công việc: Sản xuất thanh cong đầu xe số 1-3

và thanh cong đuôi xe số 1-2 với các thao tác: cất phôi, vạch dấu, uốn lân, uốn conghai đầu, kiểm tra lại, cắt chân và khoan lỗ bắt đường điện Bước công việc điển hìnhcho nhóm này sẽ là bước công việc sản xuất thanh cong đầu xe số 1 vì số lần xuấthiện của bước công việc này là nhiều nhất (3 lần)

- Nhóm thứ hai bao gồm các công việc: Sản xuất thanh liên kết mảng đầu vàsườn, thanh cong trên ba đờ sốc sau, thanh cong liền sườn xe, thanh cột sườn xephía đầu và thanh cột sườn xe phía sau Bước công việc điển hình cho nhóm này sẽ

là bước công việc sản xuất thanh cong liền sườn xe vì số lần xuất hiện của bướccông việc này là nhiều nhất (14 lần)

Ở đây, ta sẽ tiến hành xây dựng mức cho nhóm thứ hai với bước công việcsản xuất thanh cong liền sườn xe Ta ký hiệu là K1=1

Để so sánh mức độ phức tạp của các bước công việc trong nhóm, ta sử dụngbảng 3.4- bảng quy cách các chi tiết rời:

Bảng 3.4: Bảng quy cách các chi tiết rời trên xe AH B50

2240Thanh cong trên ba đờ sốc sau 40 x 40 x 2 x 2030

(Nguồn: Phòng Kỹ thuật)

Từ bảng trên và từ thực tế công việc, ta xây dựng hệ số đổi Ki cho các côngviệc sản xuất các chi tiết như sau:

Bảng 3.5:Bảng hệ số đổi K i

Tên chi tiết K i

Thanh liên kết mảng đầu vàsườn

1,37Thanh cong trên ba đờ sốc sau 0,9

3Thanh cong liền sườn xe 1Thanh cột sườn xe phía đầu 1,0

7Thanh cột sườn xe phía sau 0,9

Thanh liên kết mảng đầu và sườn : Mtg= 10 x 1,37 = 13,7 (phút)

Thanh cong trên ba đờ sốc sau : Mtg= 10 x 0,93 = 9,3 (phút)

Thanh cột sườn xe phía đầu : Mtg=10 x 1,07 =10,7 (phút)

Thanh cột sườn xe phía sau : Mtg=10 x 0,96 = 9,6 (phút)

3.4 Hoàn thiện công tác quản lý mức

Hiệu quả của công tác định mức lao động không chỉ phụ thuộc vào việc xâydựng các mức lao động có căn cứ khoa học, mà còn phụ thuộc nhiều vào công tácquản lý mức của doanh nghiệp, tức là đưa các mức xây dựng kịp thời vào thực tếsản xuất, thường xuyên theo dõi việc thực hiện mức, định kỳ xem lại và điều chỉnhmức

3.4.1 Đưa mức vào sản xuất

Vai trò của việc xây dựng mức là không thể phủ nhận Tuy nhiên, các mứcđược xây dựng nên chưa hẳn đã được đưa trót lọt, kịp thời vào sản xuất nếu chưa đủsức thuyết phục khiến công nhân chưa được chuẩn bị sẵn sảng hoặc chưa có nhận

thức đầy đủ về quyền lợi và nghĩa vụ, chưa được tạo điều kiện để thực hiện mức cóchất lượng cao.

Để thực hiện tốt việc đưa mức vào sản xuất, ta có thể thực hiện các biệnpháp:

Thứ nhất: Khi đưa một mức mới vào sản xuất, cần có những cuộc họp phổbiến, giải thích, phân tích, báo cáo trước công nhân rõ về những mức sẽ được ápdụng; thu thập, nghiên cứu những ý kiến phản ứng của công nhân để hoàn thiệntrước khi ban hành Các mức ban hành, áp dụng vào thực tế sản xuất phải có sựthống nhất giữa bộ phận định mức với các quản đốc phân xưởng

Thứ hai: Khi quyết định ban hành mức, cán bộ lãnh đạo sản xuất, Nhà máycần tạo đủ điều kiện để công nhân có thể thực hiện được mức Nếu là những mứcmới, xây dựng cho những công việc mới đưa vào sản xuất, công nhân có thể chưa

có kinh nghiệm, Nhà máy nên để mức ở dạng “mức tạm thời” trong thời hạn 3tháng để công nhân có thời gian làm quen Trong thời gian thực hiện mức tạm thời,nếu công nhân không hoàn thành mức, thu nhập bị giảm sút so với khi làm mức cũthì Nhà máy nên có chính sách bù lương bằng hoặc cao hơn mức thu nhập cũ

Thứ ba: Trong thời gian thực hiện mức tạm thời, nếu công nhân vẫn chưa thểlàm quen với mức mới thì có thể kéo dài thêm thời gian tạm thời cho đến khi côngnhân hoàn thành được mức Ngược lại, nếu chưa hết thời gian tạm thời mà côngnhân đã có thể hoàn thành tốt mức mới thì có thể sớm chuyển mức tạm thời sangmức chính thức

3.4.2 Phân tích tình hình thực hiện mức

Phân tích tình hình thực hiện mức thường xuyên, có hệ thống là một nộidung quan trọng của công tác định mức lao động trong doanh nghiệp Phân tích tìnhhình thực hiện mức nhằm kiểm tra những sự chính xác của mức; phát hiện nhữngmức sai, lạc hậu; phân tích khả năng thực hiện mức của công nhân, bộ phận, rút ranhững kinh nghiệm sản xuất tiên tiến; phát hiện những tồn tại trong công tác địnhmức lao động, để ra biện pháp khắc phục; tìm ra những bất hợp lý trong việc trảlương cho công nhân

Để theo dõi tình hình thực hiện mức của công nhân, ta có thể sử dụngphương pháp chụp ảnh ca làm việc của công nhân rồi dùng số liệu thu thập đượclàm cơ sở để tổng hợp, phân tích, đánh giá.

Đối với việc theo dõi, phân tích tình hình thực hiện mức của cá nhân, ta cóthể sử dụng các mẫu bảng như ở các phụ lục số 7, 8, 9, 10 và 11

Đối với tổ/ nhóm, ta sẽ tiến hành phân tích với số liệu trung bình của cáccông nhân thực hiện cùng một bước công việc giống nhau Phụ lục 12 là một mẫubảng đề xuất để sử dụng cho việc theo dõi tình hình thực hiện mức của tổ/ nhóm

Có thể sử dụng các mẫu bảng tương tự như đối với của cá nhân nhưng với số liệutrung bình để phân tích tình hình thực hiện mức trung bình hay khả năng tăng năngsuất lao động của tổ/ nhóm

Việc thống kê, phân tích tình hình thực hiện mức của phân xưởng là sự tổnghợp các số liệu thống kê, phân tích của các đơn vị nhỏ hơn là các tổ/ nhóm

3.4.3 Xem lại và điều chỉnh mức

Mức lao động để giao việc cho công nhân là mức lao động rất cụ thể gắn liềnvới điều kiện tổ chức kỹ thuật nhất định Trong quá trình sản xuất, điều kiện tổ chức

kỹ thuật luôn thay đổi nên mức lao động cũng phải được thường xuyên xem xét, sửađổi cho phù hợp tình hình thực tế

Để thực hiện tốt công tác này, đơn vị cần lập kế hoạch sửa đổi mức hàngnăm, hàng tháng và hàng quý căn cứ vào tình hình hoàn thành mức của công nhântrong thời kỳ trước Trong kế hoạch phải ghi rõ: đơn vị sửa đổi mức, tên mức đượcsửa đổi, mức cũ, mức mới, khả năng tăng năng suất lao động, thời gian bắt đầu ápdụng mức mới…

Khi có mức mới cần sửa đổi, đơn vị có thể tiến hành xây dựng lại mức bằngphương pháp thích hợp Trường hợp đặc biệt, với mức lao động nào đó mà tỷ lệhoàn thành mức ở kỳ báo cáo quá cao ở so với kỳ kế hoạch hoặc có trang thiết bị kỹthuật mới, đơn vị có thể tiến hành sửa đổi lại mức mới trên cơ sở so sánh các điềukiện tổ chức kỹ thuật của hai thời kỳ