Bài viết đánh giá kết quả điều trị gãy xương thuyền bằng vít ren ngược chiều Herbert tại khoa ngoại Chấn thương - Chỉnh hình (CTCH) bệnh viện Thống Nhất.
Trang 11 Bệnh viện Thống Nhất
Người phản hồi (Corresponding): (vothanhtoan1990@yahoo.com)
Ngày nhận bài: 15/7/2019, ngày phản biện: 28/7/2019
Ngày bài báo được đăng: 30/9/2019
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ GÃY XƯƠNG THUYỀN BẰNG VÍT REN NGƯỢC CHIỀU HERBERT TẠI KHOA NGOẠI CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH BỆNH VIỆN THỐNG NHẤT
Võ Thành Toàn 1 , Ngô Hoàng Viễn 1 TÓM TẮT
Mục tiêu: đánh giá kết quả điều trị gãy xương thuyền bằng vít ren ngược chiều Herbert tại khoa ngoại Chấn thương - Chỉnh hình (CTCH) bệnh viện Thống Nhất Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Từ tháng 01/2015 đến tháng 01/2019 có 09 bệnh nhân (BN) gãy xương thuyền được phẫu thuật kết hợp xương bằng vít ren ngược chiều Herbert Độ tuổi trung bình là 38 (từ 21 đến 54), thời gian theo dõi trung bình là 12 tháng, kết quả sớm được đánh giá dựa vào X-quang sau mổ đạt giải phẫu, kết quả xa đánh giá theo thang điểm cổ tay của Mayo, quá trình liền xương trên X-quang Kết quả: kết quả sớm sau phẫu thuật có 8/9 BN đạt giải phẫu theo X-quang (88,89%), kết quả
xa theo thang điểm cổ tay của Mayo đạt 7/9 BN tốt và rất tốt (77,78%) Kết luận: Phẫu thuật kết hợp xương thuyền bằng vít ren ngược chiều Herbert mang lại kết quả tốt cho những BN gãy xương thuyền, giúp BN hồi phục sớm và đạt được tầm vận động cổ tay, tránh được biến chứng khớp giả ảnh hưởng chức năng cổ tay sau này.
TO EVALUATE THE RESULTS OF TREATMENT OF SCAPHOID FRACTURES WITH REVERSE SCREW HERBERT AT THE DEPARTMENT OF TRAUMATOLOGY – ORTHOPEDIC, THONG NHAT
HOSPITAL
SUMMARY
Objectives: To evaluate the results of treatment of Scaphoid fractures with reverse screw Herbert at the Department of Traumatology – Orthopedic, Thong Nhat Hospital Material and method: From January 2015 to January 2019, there were 09 patients with
Trang 2scaphoid fracture who had surgery to internal fixation with reverse screw Herbert The average age was 38 (from 21 to 54), the average follow-up time was 12 months, early results were evaluated based on X-ray after surgery to achieve anatomy, the results were far from the Mayo wrist score evaluation, union process on X-ray Results: early results after surgery with 8/9 patients achieved anatomy (88.89%), the results as far as Mayo wrist score reached 7/9 patients were good and very good (77.78%) Conclusion: Herbert’s combined bone marrow surgery with Herbert’s screw provides good results for patients with boat fractures, helps patients recover early and achieves wrist ROM, avoiding complications nonunion or malunion effects to the wrist function later.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong số những trường hợp gãy
xương vùng cổ tay, gãy xương thuyền là
loại hay gặp nhất, chỉ đứng sau gãy đầu
dưới xương quay Gãy xương thuyền
thường gặp ở BN nam có tuổi từ 20 – 40
[1], đặc biệt là chấn thương thể thao [2]
Gãy xương thuyền có triệu chứng
nghèo nàn, vì vậy khi chấn thương BN
thường nghĩ là bong gân cổ tay nên sau
chấn thương một thời gian dài mới đến
khám hoặc điều trị không đúng nên gây
ra các biến chứng: Khớp giả, hoại tử, mất
vững cổ tay, hư khớp gây ảnh hưởng đến
chức năng cổ bàn tay và chất lượng cuộc
sống
Trên thế giới đã có nhiều công
trình nghiên cứu về điều trị gãy xương
thuyền, đặc biệt là các phương pháp phẫu
thuật: Adams (1928), Leyshon A (1984),
Edeland A (1975), Stark A, Svartengre
(1987), Herbert (1990)… Các phương
pháp đều mang lại kết quả khả quan [7], [8],
[9]
Trong đó phương pháp kết hợp
xương bằng vít xốp ren ngược chiều
Herbert giúp liền xương sớm, giảm khả
Việc cố định tốt và bất động sẽ rút ngắn thời gian nghỉ việc cũng như tác động kinh
tế xã hội của BN [4], [6], giúp BN tái hòa nhập sớm với cộng đồng và công việc [3]
Tại khoa ngoại CTCH bệnh viện Thống Nhất đã tiến hành phẫu thuật kết hợp xương thuyền bằng vít ren ngược chiều Herbert và đạt kết quả khả quan Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu nhằm
mục đích: Đánh giá kết quả điều trị gãy xương thuyền bằng vít ren ngược chiều Herbert tại khoa ngoại CTCH bệnh viện Thống Nhất.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu
09 BN gãy xương thuyền được chẩn đoán và điều trị bằng phương pháp phẫu thuật kết hợp xương tại khoa CTCH bệnh viện Thống Nhất từ tháng 01/2015 đến tháng 01/2019
Tiêu chuẩn lựa chọn: không phân
biệt tuổi, giới, nguyên nhân chấn thương Các BN trong diện nghiên cứu: gãy xương thuyền cũ và mới
Tiêu chuẩn loại trừ: gãy xương
hở, các BN có bệnh nội khoa nặng, chống
Trang 3chỉ định gây mê
2 Phương pháp nghiên cứu:
nghiên cứu tiến cứu, mô tả cắt ngang
Thu thập số liệu: trực tiếp hỏi
bệnh, khám bệnh và hẹn BN tái khám Sử
dụng mẫu bệnh án nghiên cứu
Phương pháp xử lý số liệu: dùng
phần mềm SPSS 16.0
KẾT QUẢ
Trong 09 BN Giới tính: tất cả 09 BN là nam giới
Độ tuổi trung bình: 38 Thời gian theo dõi trung bình: 12 tháng
1 Vị trí đường gãy
Bảng 1 Vị trí đường gãy (n = 9)
2 Phân loại đường gãy theo TROJAN, RUSSE
Bảng 2 Phân loại đường gãy (n = 9)
3 Các tổn thương phối hợp
Bảng 3 Các tổn thương phối hợp (n = 9)
Trang 44 Ghép xương xốp
Bảng 4 Ghép xương xốp (n = 9)
5 Đánh giá kết quả sớm sau mổ
Bảng 5 Đánh giá kết quả sớm sau mổ (n = 9)
6 Đánh giá kết quả xa theo thang điểm cổ tay của Mayo
Bảng 6 Đánh giá kết quả theo thang điểm cổ tay của Mayo (n = 9)
BÀN LUẬN
Trong nghiên cứu của chúng tôi,
cả 09 BN đều có vị trí gãy ngang eo xương
thuyền và tất cả đều là đường gãy ngang, 01
trường hợp gãy kèm đầu dưới xương quay,
01 trường hợp gãy cũ cần ghép xương xốp,
chúng tôi lấy xương xốp từ mào chậu
Trong nghiên cứu này, kết hợp
xương trong những trường hợp gãy di
lệch và không di lệch bằng vít ren ngược
chiều Herbert đem lại chức năng và kết quả
X-quang tốt Trong 09 trường hợp, có 7/9
lành xương tốt sau 6,5 tuần, đạt 77,78%,
của tác giả Inoue và Shionoya nghiên cứu
23 trường hợp gãy xương thuyền và cố định bằng vít Herbert, đạt 100% lành xương sau 6,5 tuần [4] Tác giả Bội Châu nghiên cứu
187 trường hợp, có 171 trường hợp lành xương, đạt tỉ lệ 91,4% [5] Tác giả Leyshon
1984, đạt tỉ lệ lành xương 87,5% [8]
Các tác giả đều đồng ý: tỷ lệ lành xương tùy thuộc vào đường gãy, vị trí ổ gãy, phương pháp bất động và thời gian bất động
Theo dõi sau 1 năm, tầm vận động
và thang điểm được đánh giá theo Mayo,
Trang 5nghiên cứu chúng tôi đạt 77,78% tốt và rất
tốt, của tác giả Inoue và Shionoya đạt 96%
tốt và rất tốt [4], tác giả Bội Châu có 81%
đạt biên độ vận động so với tay lành [5], tác
giả Jinarek 1992 đạt 87% [10]
Các tác giả đều thống nhất biên độ
vận động cổ tay ở những BN lao động tay
chân sẽ phục hồi tốt hơn và thời gian ngắn
hơn, tùy thuộc vào ý thức của BN
Trong nghiên cứu này có 1 trường
hợp chậm liền xương do BN tự ý bỏ bột
sớm, theo dõi thêm sau mổ 12 tuần thấy
xương liền, 1 trường hợp khớp giả được
giải thích mổ lại nhưng người bệnh không
đồng ý Không có trường hợp nào nhiễm
trùng, tụ máu, rối loạn dinh dưỡng, tổn
thương động mạch quay
KẾT LUẬN
Phẫu thuật kết hợp xương thuyền
bằng vít ren ngược chiều Herbert mang
lại kết quả tốt trong gãy xương thuyền,
giúp BN hồi phục sớm và đạt được tầm
vận động cổ tay, tránh được biến chứng
khớp giả ảnh hưởng chức năng cổ tay sau
này Sau mổ BN cần tuân thủ chế độ bất
động và tập phục hồi chức năng Bước đầu
nghiên cứu, sô liệu còn ít, chúng tôi cần
nghiên cứu thêm để có kết quả chính xác
hơn
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Hove LM Epidemiology of
scaphoid fractures in Bergen, Norway Scand
J Plast Reconstr Surg Hand Surg 1999
Dec;33(4):423-6
2 Leslie IJ, Dickson RA The
fractured carpal scaphoid Natural history and factors influencing outcome J Bone Joint Surg Br 1981 Aug;63-B (2):225–230
3 McQueen MM, Gelbke MK, Wakefield A, Will EM, Gaebler C Percutaneous screw fixation versus conservative treatment for fractures of the waist of the scaphoid:
a prospective randomised study J Bone Joint Surg Br 2008 Jan;90(1):66–71 doi: 10.1302/0301-620X.90B1.19767
4 Inoue G, Shionoya K Herbert screw fixation by limited access for acute fractures
of the scaphoid J Bone Joint Surg Br 1997 May;79(3):418–421 Available from:http:// dx.doi.org/10.1302/0301-620X.79B3.7254
5 Nguyễn Thúc Bội Châu Gãy xương thuyền cổ tay Tháng 01/2016
6 Filan S.L., Herbert T.J – Herbert screw fixation of scaphoid fractures – The Journal of Bone and Joint surgery 78B, n°4,
1996, 519 –529
7 Adams J D, Leonard R D Fracture
of the carpal scaphoid N Engl J Med 1928; 198:401–404
8 Leyshon A, Ireland J, Trickey EL The treatment of delayed union and non-union
of the carpal scaphoid by screw fixation J Bone Joint Surg Br 1984;66: 124–127
9 Eddeland A, Eiken O, Hellgren E, Ohlsson NM Fractures of the scaphoid Scand
J Plast Reconstr Surg 1975;9: 234–239 doi: 10.3109/02844317509022872
10 Jinarek WA, Ruby LK, Millender
LB, Bankoff MS, Newberg AH Long-term result after Russe bone-grafting; the effect of malunion of the scaphoid J Bone Joint Surg Am: 1992; 74(8):1217 – 1228
