Một số biện pháp gây hứng thú trong lĩnh vực Phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi trong trường mầm non Giáo dục thẩm mỹ trong trường Mầm non là một trong năm lĩnh vực chủ yếu nhằm bước đầu hình thành và phát triển ở trẻ những hiểu biết về kỹ năng cơ bản về thẩm mỹ đối với môi trường thiên nhiên với con người và xã hội. Giáo dục thẩm mỹ trong trường mầm non là tạo môi trường giáo dục thẩm mỹ phù hợp với trẻ lứa tuổi mầm non điều kiện cần thiết giúp trẻ cảm nhận vẻ đẹp trong thiên nhiên và cuộc sống tác phẩm nghệ thuật thể hiện cảm xúc sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, tạo hình đặc biệt là tạo cho trẻ niềm yêu thích cảm hứng tham gia vào các hoạt động nghệ thuật để đạt được mục tiêu giáo dục thẩm mỹ giáo viên áp dụng các phương pháp tổ chức hoạt động dạy học linh hoạt lấy trẻ làm trung tâm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Cùng với các yếu tố diễn tả âm nhạc như: Giai điệu, âm sắc, âm vực, cường độ, hoà âm...bản chất thời gian trong âm nhạc làm cho nó có thể truyền đạt sự vận động của các ý tưởng và tình cảm trong tất cả những sắc thái tinh tế nhất. Đối với trẻ thơ, âm nhạc là thế giới kì diệu đầy cảm xúc, nó có khả năng tác động đến con người ngay từ khi còn nằm trong nôi. Trẻ Mầm non dễ cảm xúc, vốn ngây thơ, trong sáng, nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu. Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm và đặc biệt là giáo dục thẩm mỹ. Giáo dục âm nhạc ở trường Mầm non là một hoạt động mang tính nghệ thuật. Giáo dục âm nhạc góp phần quan trọng trong giáo dục toàn diện nhân cách trẻ, ý nghĩa sâu sắc ấy đã được nhà sư phạm Xu khôm lin xki tổng kết: Tuổi thơ ấu không thể thiếu âm nhạc cũng như không thể thiếu trò chơi và truyện cổ tích, thiếu những cái đó trẻ em chỉ còn là những bông hoa khô héo... Âm nhạc dẫn dắt trẻ đi vào thế giới của điều thiện, tạo ra được sự đồng cảm và là một phương tiện bồi dưỡng năng lực sáng tạo của trí tuệ mà không một phương tiện nào sánh được Đối với trẻ Mẫu giáo 5 6 tuổi, giáo dục âm nhạc góp phần thực hiện các nhiệm vụ: Phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc, tai nghe âm nhạc để giúp trẻ cảm nhận và hiểu nội dung tác phẩm âm nhạc; Giáo dục lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú, tạo điều kiện cho sự hình thành thị hiếu âm nhạc ở trẻ, giúp trẻ biết lưa chọn, đánh giá tác phẩm, biết cách biểu diễn ở mức độ đơn giản, tạo tiềm năng để trẻ tiếp thu âm nhạc ở các cấp học tiếp theo; Nhằm phát huy vai trò, ý nghĩa giáo dục của âm nhạc đối với trẻ mẫu giáo lớn 5 6 tuổi, nhóm giáo viên chúng tôi đã lựa chọn nghiên cứu Một số giải pháp gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc tại trường Mầm non Tân Hòa A trong năm học 2019 2020.
Trang 1CHƯƠNG I TỔNG QUAN
1 Cơ sở lý luận
Giáo dục thẩm mỹ trong trường Mầm non là một trong năm lĩnh vực chủ yếu nhằm bước đầu hình thành và phát triển ở trẻ những hiểu biết về kỹ năng cơ bản về thẩm mỹ đối với môi trường thiên nhiên với con người và xã hội Giáo dục thẩm mỹ trong trường mầm non là tạo môi trường giáo dục thẩm mỹ phù hợp với trẻ lứa tuổi mầm non điều kiện cần thiết giúp trẻ cảm nhận vẻ đẹp trong thiên nhiên và cuộc sống tác phẩm nghệ thuật thể hiện cảm xúc sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, tạo hình đặc biệt là tạo cho trẻ niềm yêu thích cảm hứng tham gia vào các hoạt động nghệ thuật để đạt được mục tiêu giáo dục thẩm mỹ giáo viên áp dụng các phương pháp tổ chức hoạt động dạy học linh hoạt lấy trẻ làm trung tâm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh Cùng với các yếu tố diễn tả
âm nhạc như: Giai điệu, âm sắc, âm vực, cường độ, hoà âm bản chất thời gian trong âm nhạc làm cho nó có thể truyền đạt sự vận động của các ý tưởng và tình cảm trong tất cả những sắc thái tinh tế nhất
Đối với trẻ thơ, âm nhạc là thế giới kì diệu đầy cảm xúc, nó có khả năng tác động đến con người ngay từ khi còn nằm trong nôi Trẻ Mầm non dễ cảm xúc, vốn ngây thơ, trong sáng, nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm và đặc biệt là giáo dục thẩm mỹ
Giáo dục âm nhạc ở trường Mầm non là một hoạt động mang tính nghệ thuật Giáo dục âm nhạc góp phần quan trọng trong giáo dục toàn diện nhân cách trẻ, ý nghĩa sâu sắc ấy đã được nhà sư phạm Xu - khôm - lin xki tổng kết:
"Tuổi thơ ấu không thể thiếu âm nhạc cũng như không thể thiếu trò chơi và truyện cổ tích, thiếu những cái đó trẻ em chỉ còn là những bông hoa khô héo
Âm nhạc dẫn dắt trẻ đi vào thế giới của điều thiện, tạo ra được sự đồng cảm và
là một phương tiện bồi dưỡng năng lực sáng tạo của trí tuệ mà không một phương tiện nào sánh được"
Đối với trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi, giáo dục âm nhạc góp phần thực hiện các nhiệm vụ:
Phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc, tai nghe âm nhạc để giúp trẻ cảm nhận và hiểu nội dung tác phẩm âm nhạc; Giáo dục lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú, tạo điều kiện cho sự hình thành thị hiếu âm nhạc ở trẻ, giúp trẻ biết lưa chọn, đánh giá tác phẩm, biết cách biểu diễn ở mức độ đơn giản, tạo tiềm năng để trẻ tiếp thu âm nhạc ở các cấp học tiếp theo;
Nhằm phát huy vai trò, ý nghĩa giáo dục của âm nhạc đối với trẻ mẫu
Trang 2giải pháp gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc tại trường Mầm non Tân Hòa A" trong năm học 2019 - 2020
2 Phương pháp tiếp cận sáng kiến
Để thực hiện các giải pháp nhằm gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc tại trường Mầm non Tân Hòa A, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
2.1 Phương pháp sưu tầm, nghiên cứu tài liệu;
2.2 Phương pháp khảo sát mức độ hứng thú của trẻ;
2.3 Phương pháp quan sát, luyện tập, thực hành, đàm thoại;
2.4 Phương pháp phân tích tổng hợp;
2.5 Phương pháp sử dụng toán thống kê;
3 Mục tiêu cần đạt.
* Đối với trẻ:
- Tạo cơ hội cho trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục âm nhạc một cách chủ động và đạt hiệu quả hơn như: Hát đúng nhịp, vận động nhịp nhàng và sáng tạo, phù hợp với khả năng và nhận thức của trẻ
- Chủ động giúp trẻ có khả năng hoạt động theo nhóm, tích cực hoạt động
cá nhân, khuyến khích trẻ khi đứng trước đám đông, luôn mạnh dạn và tự tin hát, vận động minh họa
- Khuyến khích trẻ mạnh dạn, tích cực tham gia vào các hoạt động trong trường mầm non, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục âm nhạc
* Đối với nhà trường:
- Các giải pháp sau khi thực hiện có kết quả, là nguồn tham khảo cho giáo viên các nhóm lớp thực hiện nâng cao hứng thú của trẻ với hoạt động âm nhạc
* Đối với phụ huynh:
- Được tuyên truyền về các nội dung giáo dục âm nhạc đối với trẻ 5-6 tuổi
4 Đối chứng với sáng kiến tiền đề.
Đã có một số sáng kiến nghiên cứu về Giáo dục phát triển âm nhạc cho trẻ mầm non, đó là: Đổi mới một số hình thức trong hoạt động âm nhạc ở trường mầm non; Phát triển tính tích cực trong hoạt động phát triển âm nhạc thông qua các trò chơi cho trẻ mầm non Với sáng kiến “Một số giải pháp nhằm gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc tại trường Mầm non Tân Hòa A”, chúng tôi tiếp tục kế thừa kết quả nghiên cứu đã có và đi sâu tìm hiểu, đề xuất và thực hiện các giải pháp nhằm tạo hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi với các hoạt động âm nhạc ở trường Mầm non;
Trang 3CHƯƠNG II
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Đặt vấn đề.
Trong hoạt động âm nhạc, trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi có khả năng tri giác toàn vẹn hình tượng âm nhạc cùng với những kinh nghiệm được tích luỹ từ trước Trẻ
có thể chuyển đổi điệu bộ theo âm điệu, biết kết hợp khăng khít giữa thời gian với âm nhạc, vận động phối hợp toàn thân với một trình tự tương đối phức tạp trong các điệu múa hay tái hiện một số tiết tấu khó
Trẻ có thể sử dụng bàn phím đơn giản, có nhu cầu hoạt động âm nhạc, biết thể hiện nhạc cảm khi hát múa Trẻ có ấn tượng sâu khi nghe nhạc qua đài, xem băng đĩa , biết so sánh một vài thể loại âm nhạc về âm thanh, tính chất, lời ca Giọng hát của trẻ độ tuổi mẫu giáo lớn vang hơn, âm sắc giọng ổn định Trẻ có thể hát được trong quãng 7, 8 Sự phối hợp giữa tai nghe và giọng tốt hơn
Dạy trẻ những kỹ năng đơn giản trong các dạng hoạt động âm nhạc như:
Ca hát, nghe, múa và vận động theo nhạc, trò chơi âm nhạc Trẻ biết thể hiện tính chân thực, hồn nhiên và diễn cảm khi trình bày tác phẩm âm nhạc
Phát triển ở trẻ cảm xúc âm nhạc, hứng thú với các hoạt động âm nhạc, khơi dậy ở trẻ niềm ham thích, trí tưởng tượng phong phú, biết nhận xét, đánh giá tác phẩm ở mức độ đơn giản Phát huy tính tích cực, sáng tạo trong các hoạt động âm nhạc như thể hiện các hình tượng bằng động tác, điệu bộ, hoặc tự hát một câu nhạc ngắn theo ý thích
Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục âm nhạc, giáo viên phải có khả năng, kiến thức âm nhạc, biết biểu diễn, vì hiệu quả giáo dục ảnh hưởng trực tiếp tới trẻ Bên cạnh đó giáo viên cũng phải biết đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của trẻ trong mối quan hệ với âm nhạc, đặc điểm cơ quan phát âm của trẻ để có phương pháp dạy thích hợp Đặc biệt, giaó viên cần phải biết truyền đạt, biết thể hiện thật hấp dẫn và phù hợp với trẻ
Khả năng phát triển năng lực âm nhạc và múa của trẻ độ tuổi mẫu giáo 5
-6 tuổi có những nét chung:
+ Mức độ phát triển âm nhạc tuỳ thuộc vào sự phát triển chung của trẻ; + Mức độ phát triển âm nhạc của trẻ không giống nhau, có độ chênh lệch rất rõ rệt: Có những cháu có giọng hát tốt hoặc khả năng vận động nhanh nhẹn nhưng lại yếu về khả năng nghe hoặc ngược lại, có những cháu có khả năng chú
ý, nghe tốt nhưng khả năng biểu hiện giọng hát hoặc múa khó khăn
Để thực hiện giải pháp gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc giáo viên cần quan tâm tìm hiểu những đặc điểm lứa tuổi nói chung và chú ý đến những đặc điểm cá biệt ở từng trẻ Ngoài ra cần chú ý đến các điều kiện về chương trình, về môi trường lớp học…
Trong quá trình thực hiện sáng kiến, chúng tôi tiến hành khảo sát đầu năm Kết quả như sau:
Trang 4* Thuận lợi:
Trẻ trong lớp đồng đều về độ tuổi, nhanh nhẹn, tích cực; Giáo viên tích cực, chủ động tìm tòi, sáng tạo trong tổ chức các hoạt động chăm sóc - giáo dục trẻ; Ban giám hiệu nhà trường quan tâm bồi dưỡng chuyên môn, kĩ năng tổ chức hoạt động âm nhạc cho giáo viên; Thường xuyên tổ chức các buổi học chuyên
đề về việc giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ, mở các lớp năng khiếu múa hát cho các cháu, nhà trường có sự quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất, đồ dùng đồ chơi, tài liệu tham khảo thuận lợi cho việc chăm sóc - giáo dục trẻ Phụ huynh trong lớp quan tâm tới việc chăm sóc - giáo dục trẻ
* Khó khăn: Một số trẻ chưa quan tâm, hứng thú với hoạt động giáo dục
âm nhạc; Đồ dùng đồ chơi tự tạo dành cho hoạt động âm nhạc hạn chế;
Môi trường tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ chưa phong phú;
Việc tổ chức hoạt động âm nhạc mới chú ý rèn các kĩ năng nghe, hát, vận động… mà chưa quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động biểu diễn nhằm gây hứng thú cho trẻ
* Kết quả khảo sát thực tế trên trẻ của hai lớp:
- Trẻ nhớ tên bài hát, nghe hát, tên tác giả, Trẻ hát
đúng nhạc, lời ca, hồn nhiên
- Sử dụng nhạc cụ cho bài hát thành thạo, Trẻ biết thể
hiện được tình cảm khi hát múa, vận động hưởng ứng
theo cô khi nghe hát
2 Các giải pháp thực hiện sáng kiến
2.1 Xây dựng môi trường tổ chức hoạt động âm nhạc.
Môi trường giáo dục trong trường Mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên và xã hội cần thiết và trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường Mầm non và hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ;
Xây dựng môi trường tổ chức hoạt động âm nhạc ngoài việc củng cố, bổ sung môi trường cơ sở vật chất (trang phục, dụng cụ âm nhạc ), chúng tôi quan tâm tới việc tạo bầu không khí cởi mở, thân thiện giữa cô và trẻ để nhằm khuyến khích, kích thích hứng thú của trẻ đến với hoạt động;
Trong lớp học, chúng tôi thường xuyên bổ sung các dụng cụ âm nhạc do cô
và trẻ tự làm tận dụng từ các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương; đồng thời xây dựng môi trường lớp học thay đổi theo từng chủ đề giáo dục Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp sẽ có tác dụng phát triển thẩm mỹ, làm thoả mãn nhu
Trang 5cầu nhận thức, kích thích nhu cầu hoạt động âm nhạc đối với trẻ; Ngoài ra, môi trường giáo dục âm nhạc giúp trẻ mở rộng hiểu biết cho trẻ, kích thích trẻ giao tiếp, hoạt động tích cực, sáng tạo
Ví dụ: Chủ đề "Em thích làm chú bộ đội": chúng tôi lựa chọn các đồ dùng liên quan đến các chú bộ đội để trang trí góc hoạt động âm nhạc: Trang phục,
mũ, các dụng cụ âm nhạc Cụ thể: Khi dạy trẻ bài "Cháu thương chú bộ đội" của tác giả Hoàng Văn Yến , chúng tôi cho trẻ mặc trang phục, đội mũ và đóng vai các chú bộ đội, để khuyến khích trẻ hứng thú, và tích cực hơn trong hoạt động âm nhạc, đây cũng là một yếu tố tích cực kích thích sự chú ý, ghi nhớ có chủ định, giúp trẻ nhanh thuộc bài hát mà không bị căng thẳng, gò bó Như vậy trẻ vừa chú ý nghe nhạc, vừa chú ý lời ca mà lại rất hứng thú tham gia vào các hoạt động giáo dục âm nhạc
Sắp đặt khu vực hoạt động âm nhạc: Giáo viên cùng trẻ bố trí khu vực hoạt động âm nhạc hài hòa nhẹ nhàng vẫn tạo cho trẻ có một không gian thuận lợi khuyến khích và tạo cơ hội cho trẻ được hoạt động tích cực trải nghiệm những cảm xúc tích cực, vui tươi qua các giai điệu lời ca, trò chơi âm nhạc;
Ở lớp, chúng tôi chủ động cùng trẻ và phụ huynh xây dựng các đồ dùng, đồ chơi âm nhạc tự làm bằng các nguyên liệu sẵn có như phách, xúc sắc… và khai thác nhạc cụ địa phương (kèn, khèn, sáo…) (Hình 1)
Các đồ dùng đồ chơi âm nhạc sắp xếp theo từng nhóm riêng đẹp mắt và thuận tiện khi giáo viên và trẻ lấy ra sử dụng
Đồ dùng trang phục cho hoạt động hát múa biểu diễn văn nghệ cần lưu ý giầu chất địa phương đậm đà bản sắc dân tộc (trang phục váy Mường, Thái…) Bên cạnh đó ngoài lớp học, giáo viên cho trẻ hoạt động âm nhạc thông qua việc sử dụng nhạc làm nền ,làm hiệu lệnh hay trẻ múa hát trong những thời gian thích hợp để giúp trẻ vừa được chơi vui vừa ôn luyện lại những bài hát trò chơi
đã được học Vẽ và trang trí khung nhạc, nét nhạc trên nền tường các lớp tạo thêm nét sinh động, sáng tạo, trẻ thích thú ( Hình 2)
Việc tạo ra môi trường giáo dục phù hợp sẽ là phương tiện, điều kiện để giáo viên tác động đến sự hứng thú của trẻ với hoạt động âm nhạc Ngoài ra, khi
tổ chức các hoạt động âm nhạc của mỗi chủ đề, chúng tôi chú ý tạo ra môi trường học tập thân thiện, cởi mở, tạo nhiều cơ hội cho trẻ bộc lộ năng khiếu của bản thân;
2.2 Vận dụng phương pháp dạy học tích cực để tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc lấy trẻ làm trung tâm.
Phương pháp dạy học tích cực trong giáo dục mầm non nhằm phát huy mạnh mẽ hơn vai trò chủ thể của trẻ đẻ phát triển toàn diện nhân cách dưới sự hướng dẫn hợp lý của giáo viên tổ chức hoạt động dạy học tích cực là quá trình vận dụng phối hợp các phương pháp truyền thống đồng thời phát huy các phương pháp đó trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ một cáh hợp lý nhằm phát huy cao tính tích cực chủ động tư duy sáng tạo của trẻ hay nói cách
Trang 6khác trong giáo dục mầm non phương pháp dạy học tích cực không phải là một phương pháp cụ thể mà là một nhóm các phương pháp dạy học hướng tới hoạt động hóa tích cực hóa hoạt động nhận thức của trẻ
Từ đó cho thấy các hoạt động giáo dục phải lấy trẻ làm trung tâm mọi nội dung hình thức phải hướng vòa trẻ Cụ thể ,trẻ phải được trực tiếp tham gia vào các hoạt động Giáo viên cần khuyến khích trẻ tham gia tích cực vào quá trình giáo dục một cách chủ động chứ khộng thụ động Trẻ học qua chơi, qua khám phá tìm hiểu trải nghiệm bằng các giác quan ,tự học là chính trẻ được phép chọn góc chơi thảo luận với bạn : Sau đó trẻ tự tay sáng tạo ra sản phẩm qua các hoạt động như vẽ ,nặn ,xây dựng ,cắt dán…mà giáo viên không can thiệp sâu cũng
hư không được làm hộ trẻ Vai trò của giáo viên chính là người tổ chức môi trường ,tạo điều kiện cho trẻ hoạt động nhằm phát huy hứng thú ,nhu cầu ,kinh nghiệm và mặt mạnh của từng trẻ Giáo viên xác định chủ đề ,lên kế hoạch lồng ghép các hoạt động phù hợp với trình độ phát triển của mỗi trẻ cho trẻ tự trải nghiệm ,tìm hiểu khám ,phá nhận thức
Trong tổ chức hoạt động âm nhạc, phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy mạnh mẽ hơn vai trò chủ thể của trẻ để phát triển toàn diện nhân cách dưới sự hướng dẫn hợp lý của giáo viên Tổ chức hoạt động dạy học tích cực trong hoạt động âm nhạc là quá trình vận dụng phối hợp các phương pháp truyền thống đồng thời phát huy các phương pháp đó trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ một cáh hợp lý nhằm phát huy cao tính tích cực chủ động, tư duy sáng tạo của trẻ Phương pháp dạy học tích cực không phải là một phương pháp cụ thể mà là một nhóm các phương pháp dạy học hướng tới hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của trẻ đối với âm nhạc;
Để tạo hứng thú cho trẻ với hoạt động âm nhạc, chúng tôi luôn coi trọng quan điểm dạy học lấy trẻ làm trung tâm; hình thức, nội dung giáo dục âm nhạc được lựa chọn căn cứ trên hứng thú, nhu cầu, sở thích của trẻ; khuyến khích trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động hát, múa, chơi trò chơi…một cách chủ động chứ khộng thụ động Trẻ học qua chơi, qua khám phá tìm hiểu trải nghiệm bằng các giác quan, tự tìm ra cách thể hiện các giai điệu âm nhạc, được phép chọn hình thức vận động theo nhạc phù hợp; ( Hình 3)
Để thực hiện giải pháp này, chúng tôi luôn quan tâm tới việc xây dựng môi trường giáo dục âm nhạc, tạo điều kiện cho trẻ hoạt động nhằm phát huy hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và mặt mạnh của từng trẻ;
Khi xác định chủ đề thực hiện trong tháng, chúng tôi lên kế hoạch, thiết kế hoạt động cho trẻ, xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung phù hợp khả năng của trẻ Ví dụ: Trò chơi Giai điệu quê hương, mục đích và yêu cầu trẻ khả năng nghe nhạc và ghi nhớ, trẻ đoán đúng tên làn điệu dân ca của các miền khác nhau, để thực hiện được trò chơi cần chuẩn bị đàn ocrgan, trống, phách, dụng cụ âm nhạc Trang phục trẻ, áo bà ba, áo dài, trang phục dân tộc, trang phục của cô: áo dài truyền thống, trang phục dân tộc…Cách chơi, cho trẻ nghe một bài hát thuộc làn điệu dân ca nào đó, trẻ nghe và đoán tên bài hát và làn điệu dân ca của các miền khác nhau Luật chơi, nếu trẻ nào không đoán ra được tên bài hát và tên làn điệu
Trang 7dân ca thì phải thực hiện một số yêu cầu của cô giáo như nhảy lò cò, múa theo bài một con vịt…Ở một trò chơi khác như trò chơi nhạc cụ yêu thương, trẻ biết được các loại nhạc cụ Việt Nam, trẻ biết được đặc điểm, hình dáng, âm thanh, trẻ phát triển tai nghe, cảm nhận được âm nhạc, nảy sinh cảm nhận âm nhạc, phát triển thẩm mỹ và nhận thức của trẻ, đặc biệt trẻ biết tên nhạc cụ âm nhạc Ở trò chơi này cần chuẩn bị: máy vi tính, các bài hát đánh bằng các nhạc cụ khác nhau có liên quan đến chủ đề quê hương đất nước Cách chơi: Trẻ chọn số hoặc hình ảnh mà mình thích sau đó lắng tai nghe xem bài hát đó được đánh bằng nhạc cụ gì, luật chơi đó là nếu trẻ không đoán được tên nhạc cụ đã đánh của bài hát đó thì phải hát một bài hát về chủ đề quê hương đất nước
Sử dụng trò chơi là một yếu tố vô cùng quan trọng trong phương pháp dạy học tích cực Trẻ Mầm non học qua chơi và chơi để học Việc sử dụng các trò chơi khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu hoạt động chủ đạo của trẻ và khuyến khích sự hứng thú, tập trung cho trẻ vào hoạt động học âm nhạc Chúng tôi đã tiến hành cụ thể như sau:
Với hoạt động mở đầu: Chọn các trò chơi nhằm gây hứng thú cho trẻ Ví
dụ: Dạy trẻ hát bài “Mùa Xuân” của tác giả Hoàng Văn Yến, chúng tôi tổ chức
cho trẻ chơi trò chơi “Bốn mùa” hoặc “Gieo hạt mùa xuân”…để trò chuyện, gây hứng thú và giới thiệu trẻ tên bài hát, tác giả;
Với nội dung dạy hát các bài hát có nhịp 3/4 ( bài Mùa Xuân; Em chơi đu…) cho trẻ hát kết hợp vận động dưới các hình thức chơi khác nhau như: Chơi
"Đánh tay theo nhịp 2/4; nhịp 3/4 và Chơi vỗ tay theo tiết tấu chậm, tiết tấu nhanh, tiết tấu phối hợp, khi trẻ cùng với bạn kết thành từng đôi quay mặt vào nhau để tiến hành trò chơi
Bên cạnh các trò chơi trên, để kích thích sự sáng tạo ở trẻ chúng tôi còn luôn luôn động viên trẻ có thể sử dụng các bộ phận của cơ thể như: Nghiêng đầu, lắc hông, vẫy tay, nhún chân ) để thể hiện các vận động sáng tạo theo các loại âm hình tiết tấu khác nhau
2.3 Tích cực làm, sưu tầm và sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo để dạy trẻ.
Phương pháp dạy học cơ bản đối với trẻ mầm non là phương pháp dạy học trực quan Do đó sử dụng đồ dùng đồ chơi dạy học cho trẻ nói chung và dạy hoạt động âm nhạc đối với trẻ có tầm quan trọng đặc biệt Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, tư duy trực quan hình tượng phát triển, trẻ rất thích các loại đồ chơi đa dạng, phong phú về thể loại, màu sắc sặc sỡ, đặc biệt là những đồ chơi mới lạ hay những đồ chơi do cô giáo và chính bàn tay trẻ khéo léo của trẻ cùng tham gia làm
Sưu tầm và sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo để dạy trẻ hoạt động âm nhạc trước hết nhằm bổ sung đồ dùng dạy học mới lạ, hấp dẫn, phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ, đồng thời, giải pháp này cũng vận động được sự ủng hộ của phụ huynh cùng tham gia vào làm đồ dùng dạy học cho trẻ Để thực hiện giải pháp này chúng tôi đã:
Trang 8- Cùng với trẻ sưu tầm, làm các đồ dùng, dụng cụ âm nhạc: trống lắc bằng lon bia với sỏi; thanh gõ bằng tre, nứa; thiết kế trang phục bằng đồ tái chế, mũ múa, đàn, trống cơm, dàn nhạc trống
- Trưng bày đồ dùng tự tạo tại góc nghệ thuật phù hợp với các chủ đề;
- Lựa chọn đồ dùng, đồ chơi phù hợp với hoạt động âm nhạc, bổ sung mới nếu cần thiết
- Trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy hát và dạy trẻ vận động, chúng tôi đã chủ động đưa vào sử dụng một số đồ dùng đồ chơi tự tạo đơn giản, gần gũi với trẻ, để kích thích tính tò mò, mong muốn được tìm hiểu và khám phá trải nghiệm những cái mới lạ ( Hình 4, hình 5, hình 6)
Ví dụ: Chuẩn bị cho trẻ vận động bài hát “Đố bạn” của tác giả Hồng Ngọc, chúng tôi cùng trẻ làm mũ các con vật có trong bài hát, hoặc trang phục để trẻ biểu diễn; Hoặc khi học hát bài hát mới, có các âm hình tiết tấu phức tạp, như bài “Cháu vẫn nhớ trường mầm non” của tác giả Hoàng Lân, chúng tôi cùng trẻ làm các dụng cụ âm nhạc bằng sỏi, thanh tre để trẻ gõ đệm khi học hát Những hoạt động đó, chúng tôi thấy trẻ hứng thú với hoạt động âm nhạc, đồng thời giúp trẻ đạt được yêu cầu của hoạt động giáo dục âm nhạc, không bị nhàm chán, đơn điệu
2.4 Tăng cường tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc sinh hoạt sau chủ
đề dưới hình thức biểu diễn chương trình nghệ thuật.
Thực hiện hoạt động sinh hoạt văn nghệ sau chủ đề là hình thức hoạt động nghệ thuật tổng hợp các hoạt động âm nhạc Trong đó trẻ có thể ôn hát, vận động, nghe hát, đọc thơ, kể chuyện âm nhạc, trò chơi Giáo viên tập cho trẻ biểu diễn các bài đã học, bổ sung tác phẩm phù hợp với chủ đề và độ tuổi của trẻ Thực hiện giải pháp này nhằm: Tăng cường hoạt động trải nghiệm nghệ thuật cho trẻ và khuyến khích sự hứng thú, tích cực, sáng tạo trong hoạt động
âm nhạc
Để tổ chức tốt giải pháp này, chúng tôi đã thiết kế hoạt động “Biểu diễn” văn nghệ sau các chủ đề
+ Cuối mỗi chủ đề, tuỳ thuộc vào thời gian của mỗi chủ đề đó, chúng tôi tiến hành 1 hoặc 2 lần hoạt động này Khuyến khích trẻ thể hiện lại những bài hát, điệu múa, trò chơi, bài thơ, câu đố có liên quan đến chủ đề đã học Lựa chọn
3 - 4 nội dung âm nhạc kết hợp trò chơi, câu đố, thơ, truyện, giáo viên hát cho trẻ nghe hoặc biểu diễn cùng với trẻ
+ Để trẻ tham gia vào hoạt động này một cách hứng thú, tích cực, giáo viên nên tạo những yếu tố bất ngờ như đóng vai các nhân vật, sử dụng một số trang phục, đạo cụ biểu diễn đơn giản nhân dịp sinh nhật, ngày hôị, ngày lễ
(Hình 7, hình 8)
2.5 Chủ động phối hợp với phụ huynh
Trang 9Để cho hoạt động giáo dục âm nhạc đạt được kết quả cao, chúng tôi rất chú trọng trong công tác phối hợp với phụ huynh Bằng nhiều biện pháp tích cực ngày từ đầu năm, chúng tôi đã chủ động trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của việc gây hứng thú cho trẻ trong các hoạt động giáo dục âm nhạc Đồng thời chủ động xây dựng góc tuyên truyền ngay tại cửa lớp với những lời chú thích gần gũi kết hợp với những hình ảnh âm nhạc ngộ nghĩnh đáng yêu, để cho phụ hunh quan sát và phối hợp cùng cô giáo nâng cao hơn nữa chất lượng tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ được hứng thú và tự tin
Mặt khác, chúng tôi còn vận động phụ huynh quyên góp nguyên vật liệu từ thiên nhiên, phế thải để tái sử dụng làm đồ dùng đồ chơi âm nhạc tự tạo Cô và trẻ đã trang trí cho phù hợp và tạo ra các loại nhạc cụ âm nhạc khác nhau, rất phong phú và đa dạng:
Từ những hộp bánh sắt, lon bia, hộp sữa ông thọ, lon nước ngọt làm thành bộ chiêng trống các cỡ to nhỏ khác nhau
Từ các lá cọ, vỏ con trai to, bằng gáo dừa, những viên cuội to,vải vụn khâu giải khăn thuộc miền quê, nón quay thao, nón lá rất ngộ nghĩnh và đẹp mắt Với những bộ dụng cụ âm nhạc độc đáo trên trẻ rất hứng thú khi được khám phá miền quê qua các làn điệu dân ca, với nhiều âm thanh trang phục khác nhau
Chúng tôi đã cho trẻ sử dụng những dụng cụ đó làm phương tiện cho trẻ vận động dưới hình thức thi đua giữa các tổ, chơi chuyền sỏi trẻ ngồi vòng tròn
cả lớp để vừa hát vừa dùng sỏi gõ xuống sàn theo yêu cầu của giờ học là gõ theo nhịp theo tiết tấu chậm và chuyền cho bạn Như vậy trong quá trình hát kết hợp vận động chuyền sỏi trẻ phải tập trung, có sự phối hợp giữa các trẻ để thực hiện cho đúng, tránh làm hỏng lần chơi của cả lớp, tuy vậy vẫn không gây căng thẳng cho trẻ mà trẻ vẫn thấy rất thoải mái, hứng thú khi tham gia vận động âm nhạc Với dụng cụ gõ khác: Cô cho trẻ luân phiên sử dụng giữa các tổ trong giờ học để gây hứng thú cho trẻ, đồng thời khi sử dụng các nhạc cụ đó trẻ có thể đưa
ra những nhận xét về âm thanh của từng loại, dụng cụ có tính sáng tạo, mới lạ sẽ giúp trẻ đến với hoạt động âm nhạc một cách tích cực hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát triển tai nghe chính xác, cảm thụ âm nhạc tốt hơn
Để tổ chức các trò chơi nhằm ôn luyện các bài hát, trẻ nhớ tên bài hát ở cuối tiết học hay ở tiết biểu diễn một cách hứng thú, chúng tôi đã phối hợp cùng với phụ huynh làm và sử dụng một số đồ dùng tự tạo khác như: Đồ chơi “Chiếc nón kỳ diệu”, “Bánh xe số” Với đồ dùng trên không những sử dụng trong hoạt động giáo dục âm nhạc mà còn được sử dụng trong nhiều hoạt động khác như: Làm quen môi trường xung quanh, làm quen với toán, làm quen với văn học, chữ viết Trong quá trình phối hợp với phụ huynh cùng làm đồ dùng đồ chơi, đã thực sự tạo được hứng thú cho trẻ khi tham gia các hoạt động giáo dục âm nhạc, với phương châm là "Học bằng chơi và chơi mà học"
3 Khả năng áp dụng sáng kiến.
Trang 10Áp dụng các giải pháp trên, trong năm học 2019 - 2020, so với đầu năm học, chúng tôi đã thu được kết quả như sau:
Nội dung khảo sát
Đầu năm Cuối năm Số
Số
- Trẻ nhớ tên bài hát, nghe hát, tên tác
giả, Trẻ hát đúng nhạc, lời ca, hồn
nhiên
- Sử dụng nhạc cụ cho bài hát thành
thạo, Trẻ biết thể hiện được tình cảm
khi hát múa, vận động hưởng ứng theo
cô khi nghe hát
- Trẻ hứng thú tham gia các trò chơi
âm nhạc
Với sáng kiến "Một số giải pháp gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc tại trường Mầm non Tân Hòa A" chúng tôi đã
áp dụng có hiệu quả tại lớp 5 - 6 tuổi nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy, đã được Ban giám hiệu và chị em đồng nhiệp đánh giá cao và đưa vào thực hiện tại các lớp 5 - 6 tuổi trong trường Mầm non Tân Hòa A