Bài viết trình bày vai trò của kiểm toán nhà nước đối với công tác giám sát của Hội đồng nhân dân, mối quan hệ phối hợp giữa kiểm toán nhà nước và Hội đồng nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ được giao.
Trang 1KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC - 25 NĂM XÂY DỰNG VÀ TRƯỞNG THÀNH
* Phĩ Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Cần Thơ
VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC ĐOáI VỚI CÔNG TÁC GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐOàNG NHÂN DÂN, MOáI qUAN HỆ PHOáI HỢP GIƯõA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VÀ HỘI ĐOàNG NHÂN DÂN TRONG
THỰC HIỆN NHIỆM VỤ ĐƯỢC GIAO
PHẠM VĂN HIỂU*
Cĩ thể nĩi, Kiểm tốn nhà nước
(KTNN) cĩ vai trị quan trọng đối với cơng tác giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND) Nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND các cấp đã được quy định cụ
thể trong các văn bản Luật Theo đĩ, HĐND cĩ 02
chức năng quan trọng là quyết định và giám sát Tại
Điều 113, Hiến pháp năm 2013 quy định “HĐND
quyết định các vấn đề của địa phương do luật
định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp
luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của
HĐND” Ngồi ra, tại Điều 30, Luật Ngân sách nhà
nước năm 2015 quy định về nhiệm vụ, quyền hạn
của HĐND các cấp như sau: “Quyết định dự tốn
thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự tốn thu
ngân sách địa phương; dự tốn chi ngân sách địa
phương; quyết định phân bổ dự tốn ngân sách cấp
mình; phê chuẩn quyết tốn ngân sách địa phương;
quyết định các chủ trương, biện pháp để triển khai
thực hiện ngân sách địa phương; quyết định điều
chỉnh dự tốn ngân sách địa phương trong trường
hợp cần thiết; giám sát việc thực hiện ngân sách đã
được HĐND quyết định”
Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
quy định: HĐND cĩ nhiệm vụ quyết định những
chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm
năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa
phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phịng-
an ninh, quyết định ngân sách địa phương; đồng
thời, thực hiện quyền giám sát việc tuân theo Hiến
pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện
nghị quyết của HĐND Do vậy, phạm vi giám sát của HĐND rất rộng, bao quát hầu hết các lĩnh vực trong đời sống xã hội, đảm bảo việc thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phương
Kiểm tốn nhà nước cĩ mối quan hệ chặt chẽ với cơng tác giám sát của HĐND Theo quy định tại điểm c, Khoản 2, Điều 7 Luật KTNN thì “Báo cáo của KTNN là căn cứ để HĐND sử dụng trong quá trình xem xét, quyết định dự tốn và phân bổ ngân sách địa phương; phê chuẩn quyết tốn ngân sách địa phương; giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính cơng, tài sản cơng và thực thi nhiệm vụ, quyền hạn của mình”; ngồi ra, tại Khoản 8, Điều 10 Luật KTNN cĩ quy định nhiệm vụ của KTNN là “Cung cấp kết quả kiểm tốn cho Bộ Tài chính, Đồn đại biểu Quốc hội, HĐND, Ủy ban nhân dân nơi kiểm tốn và các cơ quan khác theo quy định của pháp luật” Như vậy, HĐND sử dụng kết quả của KTNN
là một căn cứ quan trọng để thực hiện “Giám sát dự tốn và phân bổ ngân sách địa phương; phê chuẩn quyết tốn ngân sách địa phương; giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính cơng, tài sản cơng” Những năm qua, HĐND thành phố Cần Thơ đặc biệt chú trọng và chủ động trong việc xem xét, quyết định và giám sát tình hình thực hiện nhiệm
vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phịng
- an ninh của địa phương, trong đĩ cĩ nội dung
về tài chính, ngân sách Những vấn đề kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách thuộc thẩm quyền HĐND quyết định và thực hiện giám sát đã gĩp phần nâng
Trang 2cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND,
đóng góp tích cực vào việc nâng cao hiệu quả, chất
lượng tăng trưởng kinh tế, tăng tiềm lực tài chính,
góp phần cải thiện, nâng cao đời sống cho nhân
dân Tuy nhiên, hoạt động giám sát của HĐND
về tình hình thực hiện ngân sách đôi lúc còn hạn
chế, hiệu quả chưa được như mong muốn do nhiều
nguyên nhân Trong đó, có nguyên nhân là do các
cơ quan của HĐND còn thiếu các thông tin cần
thiết, toàn diện, mang tính chuyên môn sâu, làm
căn cứ để xem xét, đánh giá và quyết định HĐND
giám sát về tài chính và ngân sách tại địa phương,
một mặt, trên cơ sở báo cáo của UBND và các cơ
quan của UBND, trên cơ sở thông tin thu thập được
qua hoạt động giám sát, qua tổng hợp ý kiến của cử
tri; mặt khác, rất cần những thông tin, ý kiến đánh
giá, nhận xét khách quan từ các cơ quan chuyên
môn, trong đó ý kiến của cơ quan KTNN trên cơ sở
kết quả các cuộc kiểm toán là rất quan trọng
Theo quy định hiện hành, KTNN và HĐND
là 02 cơ quan nhà nước có chức năng, nhiệm vụ,
thẩm quyền riêng nhưng có điểm chung trong việc
giúp các cơ quan nhà nước quản lý, sử dụng hiệu
quả kinh phí, tài sản nhà nước, nâng cao hiệu quả
trong việc sử dụng ngân sách nhà nước thông qua
hoạt động của mình Để HĐND thực hiện ngày càng tốt hơn chức năng, nhiệm vụ của mình, cũng như giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương cần có các công cụ hỗ trợ tích cực Kiểm toán nhà nước là cơ quan hỗ trợ hữu hiệu, giúp HĐND thực thi tốt hơn nữa nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo luật định
Kiểm toán nhà nước với tư cách là cơ quan kiểm tra tài chính, tài sản công có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, giúp HĐND trong quá trình xem xét, quyết định dự toán, phân bổ, giám sát ngân sách địa phương; phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương chính xác, trung thực; quyết định việc sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước đúng quy định, phù hợp với yêu cầu phát triển của địa phương, đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả Báo cáo kiểm toán của KTNN xác nhận về tính đúng đắn, trung thực của báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán ngân sách; đánh giá việc tuân thủ pháp luật, tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý, sử dụng ngân sách, kinh phí, tài sản nhà nước KTNN cung cấp kết quả kiểm toán cho HĐND nơi kiểm toán theo quy định của pháp luật HĐND sử dụng kết quả kiểm toán trong quá trình xem xét, quyết định dự toán phân bổ và giám
Trang 3KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC - 25 NĂM XÂY DỰNG VÀ TRƯỞNG THÀNH
sát ngân sách địa phương; phê chuẩn quyết tốn
ngân sách địa phương
Tĩm lại, thơng qua hoạt động của KTNN đã gĩp
phần giúp cho HĐND các cấp nâng cao hiệu lực,
hiệu quả trong quyết định và giám sát ngân sách
nhà nước ở địa phương
Kiểm tốn nhà nước và HĐND cĩ mối quan hệ
phối hợp chặt chẽ và hỗ trợ lẫn nhau Nhiệm vụ,
quyền hạn của HĐND đã quy định rõ theo Luật
Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 Về địa
vị pháp lý, vai trị của KTNN trong hệ thống chính
trị được nêu tại Khoản 1, Điều 118 Hiến pháp:
“KTNN là cơ quan do Quốc hội thành lập, hoạt
động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, thực hiện
kiểm tốn việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản
cơng” Tại Điều 4, Luật KTNN năm 2015 quy định:
“Đối tượng kiểm tốn của Kiểm tốn nhà nước là
việc quản lý, sử dụng tài chính cơng, tài sản cơng
và các hoạt động cĩ liên quan đến việc quản lý, sử
dụng tài chính cơng, tài sản cơng của đơn vị được
kiểm tốn”
Luật NSNN năm 2015 quy định: Kiểm tốn nhà
nước thực hiện kiểm tốn báo cáo quyết tốn ngân
sách địa phương trước khi gửi HĐND cấp tỉnh xem
xét, phê chuẩn Tại Khoản 2, Điều 7 Luật KTNN cĩ
nêu “Báo cáo của KTNN là căn cứ để HĐND sử
dụng trong quá trình xem xét, quyết định dự tốn
và phân bổ ngân sách địa phương; phê chuẩn quyết
tốn ngân sách địa phương; giám sát việc quản lý,
sử dụng tài chính cơng, tài sản cơng và thực thi
nhiệm vụ, quyền hạn của mình”
Kiểm tốn nhà nước và HĐND tuy là 02 cơ
quan nhà nước độc lập, nhưng cĩ mối quan hệ phối
hợp chặt chẽ và hỗ trợ lẫn nhau Để tăng cường
mối quan hệ phối hợp này, vừa qua, KTNN Khu
vực V và HĐND thành phố Cần Thơ đã ký kết Quy
chế phối hợp cơng tác để tăng cường cơng tác trao
đổi thơng tin, phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ
đối với những vấn đề cĩ liên quan để ngày càng
nâng cao chất lượng hoạt động của mỗi cơ quan
Để thực hiện tốt cơng tác phối hợp và phát huy
hơn nữa vai trị của KTNN đối với cơng tác giám
sát của HĐND, thời gian tới cần quan tâm thực hiện một số vấn đề sau:
1 Hàng năm, trước khi xây dựng kế hoạch kiểm tốn, KTNN thu thập thơng tin đầy đủ tại HĐND,
Ủy ban nhân dân (UBND), các cơ quan chuyên mơn thuộc UBND thành phố và các thơng tin phải được cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời, nhất
là các thơng tin về thu, chi ngân sách Mặt khác, KTNN cần nắm được các yêu cầu giám sát của HĐND để xác định mục tiêu, nội dung kiểm tốn đáp ứng được yêu cầu phục vụ cho cơng tác quản
lý, giám sát ngân sách tại địa phương
2 HĐND, cụ thể là Thường trực HĐND, Ban Kinh tế - Ngân sách của HĐND cần tăng cường vai trị của mình trong mối quan hệ với KTNN
để chủ động phối hợp, cung cấp thơng tin, nhằm phát huy hơn nữa vai trị của KTNN, thật sự là một trong những cơng cụ hữu hiệu, thiết thực giúp cho HĐND xem xét, phân tích trước khi quyết định các vấn đề về kinh tế, tài chính, ngân sách của địa phương
3 HĐND thực hiện chức năng giám sát lĩnh vực tài chính, ngân sách khi cần thiết cĩ thể mời đại diện KTNN tham gia là thành viên Đồn giám sát của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND với
tư cách là đại diện cơ quan chuyên mơn
4 Tại Khoản 5, Điều 10 Luật KTNN quy định nhiệm vụ của KTNN: “Tham gia với các cơ quan của Quốc hội, của Chính phủ trong việc xem xét về
dự tốn ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách Trung ương, phương án điều chỉnh dự tốn ngân sách nhà nước, phương án bố trí ngân sách cho chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định và quyết tốn ngân sách nhà nước” Đối với HĐND cấp tỉnh cũng cần sự phối hợp tham gia của KTNN khu vực Do vậy, cần cĩ quy định về sự tham gia của KTNN khu vực đối với địa phương như quy định đối với Trung ương
Ngày nhận bài: 30/5/2019 Ngày duyệt đăng: 3/6/2019