Bài viết hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về chính sách giá điện và biểu giá điện sinh hoạt bậc thang. Trên cơ sở đó cùng với các dữ liệu định lượng phân tích luận giải một cách khách quan về quá trình quản lý điều hành hệ thống giá bán lẻ điện hiện hành.
Trang 1Chính sáCh giá điện và biểu giá
điện sinh hoạt bậC thang:
Cần Có góC nhìn thấu đáo về
mặt hàng đặC biệt
PGS,TS BÙI XUâN HồI*
* Bộ mơn Kinh tế Cơng nghiệp, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
Từ 20 tháng 3 năm 2019, Chính phủ chính thức tăng giá bán lẻ điện bình quân thêm 8.35%
mức giá bán bình quân hiện hành Sau khi triển khai áp dụng, cùng thời điểm nắng nĩng cao
độ ở tất cả các vùng miền trên cả nước dẫn tới hĩa đơn tiền điện, đặc biệt là hộ tiêu dùng sinh hoạt đã tăng lên, thậm chí là đột biến ngay trong kỳ tính phí đầu tiên Bài tốn giá điện đã thu hút sự quan tâm của hầu hết các tầng lớp trong xã hội: từ đại biểu Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, EVN và đặc biệt là người tiêu dùng Vào thời điểm hiện tại, khi nắng nĩng vẫn tiếp diễn, nguy cơ thiếu điện và viễn cảnh cắt điện luân phiên đang hiện hữu, lại một lần nữa người ta lại bàn về giá điện khi cho rằng giá điện thấp, khơng thu hút đầu tư dẫn tới nguy cơ thiếu điện Bài báo hệ thống hĩa các vấn đề lý luận và thực tiễn về chính sách giá điện và biểu giá điện sinh hoạt bậc thang Trên cơ sở đĩ cùng với các dữ liệu định lượng phân tích luận giải một cách khách quan về quá trình quản lý điều hành hệ thống giá bán lẻ điện hiện hành Cuối cùng là những khuyến nghị đối với EVN trong mục tiêu triển khai một cách hiệu quả các quyết định điều hành giá của Chính phủ đối với mặt hàng thiết yếu rất đặc biệt này.
Từ khĩa: Giá điện, biểu giá điện.
Electricity price policy and tiered rate for residentials: a thorough view of special item is required
From March 20, 2019, the Government officially increased the electricity retail price by 8.35% on average
of the current average selling price The application of the new rate isat the same time with the hottest season
in all regions of the country, leading to electricity bills, especially household consumption has increased, even for the first bill The problem of electricity price has attracted the attention of almost social strata: from members of National Assembly, the Government, state management agencies, experts, EVN and especially consumers At the present time, when hot weather continues, the risk of electricity shortages and alternate power outages are present Once again people talk about electricity prices when they think that electricity prices are low, not attracting investment, leading to the risk of electricity shortage
The article systematizes theoretical and practical issues on electricity pricing policy and tiered electricity rate On that basis, together with quantitative data will analyze objectively the process of managing and operating the current retail electricity price system Finally, there are recommendations for EVN with the goal of effectively implementing government pricing decisions for this very special essential product
keywords: Electricity price, electricity tariff.
1 Giá thành cung cấp và chính sách giá điện
Khi ngành điện tăng giá bán điện vào tháng
3 năm 2019, đã cĩ ý kiến nĩi rằng giá điện nước
ta cịn thấp hơn giá của nhiều quốc gia đang phát
triển Đây là số liệu thực tế Ngay lập tức một số chuyên gia đưa ra ý kiến, tại sao chúng ta so sánh giá điện mà khơng so sánh trong tương quan với thu nhập? Cĩ lẽ ý kiến đĩ khơng sai lắm với những
Trang 2CÔNG KHAI MINH BẠCH GIÁ ĐIỆN DƯỚI CÁC GÓC NHÌN
mặt hàng thiết yếu thơng thường như lương thực,
thực phẩm, nhưng nĩ khơng đúng với sản phẩm
như điện năng hay xăng dầu mà tính quốc tế từ lâu
đã được thừa nhận Tính quốc tế của ngành điện
là những chuẩn mực, các chỉ tiêu chất lượng, hệ
thống máy mĩc thiết bị, đường dây, trạm biến áp
và các yếu tố đầu vào là than, là dầu mỏ, là khí đốt,
thủy điện… dẫn tới giá thành cung ứng điện khơng
cĩ sự sai khác nhiều giữa nước phát triển và nước
đang phát triển nếu cơ cấu nguồn điện là như nhau
Với giá bán điện áp dụng cho hộ tiêu dùng cuối
cùng, hầu hết các nước đều cĩ sự kiểm sốt của
Nhà nước Như ở Pháp, một nước cĩ thị trường
điện vận hành từ khá lâu thì 85% thị phần bán lẻ
giá bán cũng được điều tiết bởi Nhà nước Dù xây
dựng dựa trên phương pháp nào: Giá điện theo giá
trị sử dụng, giá điện theo chi phí bình quân hay
giá điện theo chi phí biên thì nền tảng vẫn sẽ là chi
phí cung ứng Việc điều tiết của Nhà nước đối với
giá điện nhằm đảm bảo lợi ích tổng thể của xã hội
là lớn nhất mà nĩi đúng ra là để bảo vệ lợi ích của
người tiêu dùng trước người bán điện vốn dĩ là độc
quyền tự nhiên Ở nước ta, chính sách giá điện đối
với hộ tiêu dùng cuối cùng cũng do Nhà nước quy
định Ngành điện khơng đưa ra giá bán của mình,
ngành điện bán điện theo biểu giá được Nhà nước
quy định
Tĩm lại, bài tốn giá bán lẻ điện ở mỗi quốc gia chịu ảnh hưởng bởi ít 3 yếu tố chính: Giá thành sản xuất điện thường khơng khác nhau giữa các nước
cĩ cùng cơ cấu nguồn, thu nhập của người dân và đặc biệt là chính sách giá điện được quyết định bởi Nhà nước Sự điều tiết của Nhà nước thường là mục tiêu: Kinh tế, chính trị, mơi trường nhưng đều hướng tới lợi ích tổng thể của xã hội là lớn nhất Do vậy, giá điện ở các nước cĩ sự khác biệt rất lớn do sự tác động của nhiều yếu tố và yếu tố nào giữ vai trị chi phối Thật vậy, giá điện của các nước trên thế giới cĩ khoảng dao động rất lớn, từ 2 cent/kWh của Ai Cập đến 33 cent/kWh của CHLB Đức hay mức cao nhất là Đan Mạch 34 cent/kWh
và bình quân tồn thế giới là 14 cent/kWh1 Với nền tảng lý luận như vậy, chúng tơi đã làm một phép so sánh giá điện của Việt nam với 13 quốc gia cĩ sự tương đồng về mức thu nhập bình quân đầu người Về mặt tổng quan, cùng cĩ GDP bình quân đầu người vào loại trung bình thấp (từ khoảng 2.000 - 5.000 USD) nhưng giá bán điện
cĩ sự dao động từ 2 - 10 cent/kWh (chênh nhau
5 lần), một số thống kê cụ thể như: Ai Cập (3.515 USD): 2 cent/kWh, Iran (5.252 USD): 3 cent/kWh, U-crai-na (2.457 USD): 5 cent/kWh, Việt Nam (2.306 USD): 7 cent/kWh, Ấn Độ (1.852 USD): 8 cent/kWh, Indonesia (3.858 USD): 10 cent/kWh
Trang 3nhất, nhưng có giá điện vào loại cao nhất Ngược
lại, Iran có GDP bình quân cao nhất nhóm, nhưng
có giá điện vào loại thấp nhất Còn Ai Cập có GDP
bình quân vào mức trung bình cao trong nhóm
nhưng có giá điện thấp nhất
Các số liệu xử lý thống kê của 14 nước chỉ ra
rằng, GDP bình quân đầu người của Việt Nam
(2.346 $) bằng 106% so với bình quân của 13 nước
nhưng giá điện của Việt Nam năm 2018 (0.07 cent)
chỉ bằng 93% so với giá điện bình quân của 13 nước
này Vì vậy, nếu chúng ta có điều chỉnh tăng thêm
8.36% lúc đó, giá điện của Việt Nam bằng 101,35%
Thiết nghĩ dù so sánh rất cơ học cũng thấy được sự
phù hợp của quyết định điều chỉnh giá tăng
Bảng 1: So sánh giá điện của Việt Nam với các
nước có cùng thu nhập GDP/người/năm
Việt Nam/13
nước Thu nhập, $/2017 Giá điện, $/ kWh/2018
Bình quân của
Việt Nam so với
Nguồn: nangluongvietnam.vn 2
2 Hệ thống giá điện bán lẻ: Cách tính rất
phức tạp?
Điện năng là một hàng hóa đặc biệt, quá trình
cung ứng điện rất phức tạp với sự kết nối chặt chẽ
của 3 khâu sản xuất, truyền tải và phân phối để
đảm bảo cung phải bằng cầu ở mọi thời điểm Như
vậy, để thấy công tác điều độ hệ thống khó khăn
như thế nào Điện năng được cung ứng bởi các nhà
máy điện khác nhau: Thủy điện, nhiệt điện than,
nhiệt điện dầu, nhiệt điện khí, điện nguyên tử, điện
tái tạo Vì vậy, với nguyên tắc điều độ là đảm bảo
an toàn về kỹ thuật và hiệu quả kinh tế cao nhất thì
việc huy động các nhà máy điện đáp ứng lượng cầu
ở các thời điểm khác nhau trong ngày là khác nhau
và vì thế chi phí cung ứng ở các thời điểm trong
một ngày của hệ thống là khác nhau Vì vậy, khác
hẳn với các hàng hóa khác nếu định giá theo chi
nhà sản xuất đã phải khác nhau theo từng múi giờ
mà ít nhất chúng ta có thể phân thành thấp điểm, cao điểm và ngoài cao điểm
Về phía tiêu dùng cũng đa dạng và phức tạp không kém do tính chất tiêu dùng khác nhau: Hộ nghèo, tiêu dùng sinh hoạt nông thôn - thành thị, tiêu dùng công nghiệp, hộ kinh doanh, bơm nước tưới tiêu Vì vậy, hệ thống giá điện thường có sự điều tiết của Nhà nước vì nó đa mục tiêu, vừa đảm bảo những khía cạnh an sinh xã hội lại vừa đảm bảo các nguyên tắc kinh tế cần thiết là giá điện phản ánh đúng hoặc gần nhất các chi phí mà người tiêu dùng gây ra cho hệ thống nên thật dễ hiểu là
nó phức tạp thậm chí đôi khi còn thấy phi lý Có thể kể ra hàng loạt các biểu giá có mặt trong hệ thống giá bán lẻ: (1) Giá cao điểm và thấp điểm
vì chi phí cung ứng giữa thấp điểm và cao điểm là khác nhau (phía sản xuất); (2) Biểu giá bán điện 2 thành phần, phần trả cho công suất đăng ký (chi phí cố định) và phần trả cho điện năng tiêu dùng (chi phí biến đổi), sở dĩ nó phức tạp như vậy là vì nếu chỉ có biểu giá 1 thành phần (điện năng) thì các hộ tiêu dùng cùng 1 sản lượng điện sẽ trả hóa đơn cho ngành điện là như nhau, nhưng chi phí họ gây ra cho ngành điện sẽ khác nhau nếu công suất
sử dụng khác nhau; (3) Giá sinh hoạt bậc thang với nguyên lý dùng càng nhiều càng đắt nhưng nó lại theo nguyên lý huy động nguồn điện từ rẻ đến đắt Nói như vậy, để chúng ta hiểu rằng sự phức tạp của hệ thống điện từ sản xuất đến tiêu dùng kéo theo sự phức tạp trong hệ thống giá bán điện mà bản chất của sự phức tạp chỉ để đảm bảo những nguyên tắc: Tính đúng, tính đủ các chi phí cung ứng điện đồng thời, đảm bảo các chính sách xã hội
mà Nhà nước mong muốn đạt được
3 Giá bán điện sinh hoạt bậc thang: Vì sao dùng càng nhiều càng đắt?
Một trong những biểu giá có mặt trong hệ thống giá bán lẻ điện của Việt Nam là giá bán điện sinh hoạt bậc thang Đợt điều chỉnh tăng giá vừa rồi,
1 Dữ liệu thống kê tham khảo tại https://www.globalpetrolprices.com/electricity_prices/
2 13 nước có cùng mức thu nhập bình quân đầu người với Việt Nam gồm có: Philippines, Ucraine, Honduras, Laos, Egypt, East Timor, Nicaragua, Mondova, Nigieria, India, Cambodia, Congo, Ghana Dữ liệu tham khảo trong bài viết của TS Nguyễn Thanh Sơn trên trang web: nangluongvietnam.vn
Trang 4CÔNG KHAI MINH BẠCH GIÁ ĐIỆN DƯỚI CÁC GÓC NHÌN
biểu giá này là trung tâm của những tranh luận
Thậm chí cĩ ý kiến cĩ phần thiếu căn cứ cho rằng:
biểu giá 6 bặc thang hiện nay là phức tạp và bất hợp
lý Đĩ là lý do trong bài báo này, chúng tơi muốn đi
sâu vào khía cạnh chuyên mơn của biểu giá điện
sinh hoạt bậc thang – biểu giá mà biến động của nĩ
cĩ ảnh hưởng rất nhiều đến chỉ tiêu vĩ mơ CPI - chỉ
số giá tiêu dùng
Thực tế, biểu giá điện sinh hoạt bậc thang
khơng cĩ gì là mới mẻ, nĩ đã được áp dụng từ rất
lâu trong hệ thống giá điện của nước ta nhưng chắc
chắn chưa khi nào được truyền thơng một cách đầy
đủ để người tiêu dùng cĩ những hiểu biết và từ đĩ
hiệu ứng giá tích cực được thực hiện trong mục
tiêu sử dụng hiệu quả và tiết kiệm điện năng Hoặc
đơn giản hơn để trả lời một cách thỏa đáng, cĩ căn
cứ các câu hỏi vì sao dùng càng nhiều lại càng đắt
cũng như hĩa đơn tiền điện tăng cao sau kỳ điều
chỉnh giá vừa rồi
Chúng ta cĩ thể tham khảo khá nhiều hệ thống
giá điện của các quốc gia từ âu sang Nam Mỹ và
gần nhất chúng ta là giá bán điện bậc thang của
Thái Lan hay Malaysia với cách tính cịn phức tạp
hơn nhiều, đặc trưng dùng càng nhiều càng đắt cũng rõ ràng hơn nhiều so với biểu giá 6 bậc của Việt Nam (Bảng 2) Như vậy, để nĩi rằng mức độ ứng dụng của loại biểu giá này là rất lớn chứ khơng chỉ ở Việt Nam Biểu giá này được ứng dụng nhiều đơn giản là vì đĩ là biểu giá thể hiện rõ rất mối quan hệ giữa cái giá mà người tiêu dùng phải trả với chi phí mà họ gây ra cho hệ thống điện Trước hết, về tính chất của phụ tải sinh hoạt: Đĩ là phụ tải khá đồng nhất với đặc trưng chỉ gia tăng vào các thời kỳ cao điểm Một cách dễ hiểu hơn là vào 18-19h hàng ngày hộ gia đình nào cũng nấu cơm, bật ti vi và đẩy phụ tải vào thời điểm này lên cao gọi
là thời kỳ cao điểm Để đáp ứng được sự gia tăng phụ tải, hệ thống điện buộc phải huy động các nhà máy cĩ chi phí cao hơn Do vậy, phụ tải sinh hoạt càng tăng (dùng càng nhiều) thì phải huy động nhà máy cĩ chi phí cao để đáp ứng (chi phí càng cao)
Đĩ là logic của biểu giá sinh hoạt bậc thang: “Dùng càng nhiều càng đắt” Khơng phải hiển nhiên loại biểu giá bậc thang chỉ áp dụng cho tiêu dùng sinh hoạt mà khơng áp dụng cho các hộ tiêu dùng điện khác khi tính chất tiêu dùng khơng đồng nhất
Bảng 2: Biểu giá bậc thang áp dụng cho hộ tiêu dùng sinh hoạt tại Thái Lan năm 2015
1.1 Giá bình thường Phí điện (cho từng kWh) Phí dịch vụ
Baht US đơ la Baht/tháng US đơ la/tháng
1.1.1 Điện tiêu thụ khơng vượt quá 150kWh
Cho 10 kWh tiếp theo (16-25) 2.5026 0.08
Cho 65 kWh kế tiếp (36-100) 3.1381 0.10
Cho 250 kWh tiếp theo (151-400) 3.7362 0.12
Vượt quá 400 kWh (401 trở đi) 3.9361 0.13
Khách hàng rơi vào điểm 1.1.1 sẽ được dùng điện miễn phí nếu lượng điện tiêu thụ trong tháng khơng vượt quá 50kWh
Cho 150kWh đầu tiên (0-150) 2.7628 0.09
Cho 250kWh tiếp theo (151-400) 3.7362 0.12
Từ 400kWh trở đi (401 trở đi) 3.9361 0.13
Nguồn: Tập đồn Điện lực Thái Lan
Trang 5Hiểu sao cho đúng?
Trước hết xin khẳng định rằng, Tập đoàn Điện
lực Việt Nam không phải là người ấn định giá Tính
đến thời điểm hiện tại, hệ thống giá điện bán lẻ do
Nhà nước quy định cứng và EVN là đơn vị tổ chức
thực hiện áp dụng biểu giá Nhà nước quy định
đối với các nhóm khách hàng của mình Đợt điều
chỉnh giá tháng 3/2019 vừa qua, là lần điều chỉnh
theo định kỳ chứ không mang tính bất thường, các
số liệu mà Bộ Công thương thay mặt Chính phủ
đưa ra liên quan đến việc điều chỉnh từ dữ liệu cung
ứng, chi phí đến các dữ liệu về tác động của việc
điều chỉnh giá đã được công bố một cách khách
quan cho dù mức độ chính xác của các số liệu này
cần phải có sự xác nhận của các cơ quan, đơn vị
kiểm toán của Nhà nước Quá trình điều hành giá
đã được triển khai đúng và ngay kể cả các kết luận
của các đợt thanh tra cũng khẳng định như vậy
Trở lại với quá trình triển khai, sau những tính
toán, Chính phủ phê duyệt điều chỉnh tăng mức
giá bán bình quân thêm 8.36% so với mức giá bình
quân hiện hành Chính phủ chỉ quy định mức giá
điện bình quân còn lại giao Bộ Công thương xây
dựng biểu giá điện đạt được 2 mục đích: Thứ nhất
là đảm bảo chính sách an sinh xã hội (tạo điều kiện
dân sử dụng tiết kiệm điện Cách làm của Bộ Công thương liên quan đến điều chỉnh biểu giá chi tiết có phần cơ học nhưng dường như lại dễ hiểu và giải thích Theo đó:
- Toàn bộ các biểu giá bán lẻ hiện hành đều giữ nguyên, không điều chỉnh bổ sung biểu giá mới so với lần điều chỉnh tháng 11/2017
- Toàn bộ cơ cấu, khung bậc, các cấp điện áp
áp giá trong các biểu giá giữ nguyên, không có điều chỉnh khung bậc Như giá điện sinh hoạt bậc thang, số lượng và cơ cấu bậc không đổi: Vẫn là 6 bậc và mức chia tiêu dùng ở từng bậc không có gì thay đổi
- Mức điều chỉnh tăng chỉ xung quanh con số bình quân 8.36% vì thế cứ tăng cơ học ở từng biểu, từng mức trong khung biểu
Như vậy, vì sao lại có quá nhiều trao đổi xung quanh việc điều chỉnh giá như vậy? Những chủ đề được bàn luận chính là giá điện không phải tăng 8.36% mà là gấp đôi, gấp 3 lần, điều chỉnh thiếu minh bạch vv Trước khi tìm hiểu về nguyên nhân, chúng tôi đưa ra những dữ liệu chi tiết về ảnh hưởng của việc tăng giá điện thông qua các tính toán định lượng của hộ tiêu dùng sinh hoạt như sau (Bảng 3):
Bảng 3: Điều chỉnh giá điện sinh hoạt bậc thang năm 2019
TT Nhóm đối tượng khách hàng Giá bán điện 20/3/2019
(đồng/kWh)
Giá bán điện theo 30/11/2017 (đồng/kWh)
So sánh giá mới giá cũ (đồng/kWh)
Tỉ lệ tăng
so với giá
cũ (%)
4.1
Giá bán lẻ điện sinh hoạt
Nguồn: Tính toán bởi tác giả dựa trên biểu giá của Chính phủ
Với điều chỉnh như vậy, chúng ta có thể dễ dàng
đặt phép tính hóa đơn tiền điện cho một hộ tiêu
dùng 500kwh/ tháng như sau:
Hóa đơn theo biểu giá cũ
Tcũ =1549x50+1600x50+1858x100+2340x100+ 2615x100+2701x100= 1.108.850đ
Trang 6CÔNG KHAI MINH BẠCH GIÁ ĐIỆN DƯỚI CÁC GÓC NHÌN
Hĩa đơn theo biểu giá mới điều chỉnh 20/3/2019:
Tmới = 1678x50+1734x50+2014x100+2536x100
+2834x100+2927x100= 1.201.700đ
Như vậy, để thấy rằng với cùng mức tiêu dùng
là 500kwh/tháng mức tăng hĩa đơn tiền điện chỉ
ở mức 8.37% (mức chênh lệch giữa Tcũ và Tmới),
tức là đúng bằng mức tăng giá bán điện bình quân
chứ khơng phải tăng lên gấp đơi gấp ba như nhiều
thơng tin trên truyền thơng Đơn giản là đã cĩ sự
nhầm lẫn giữa khái niệm tăng giá và tăng hĩa đơn
tiền điện phải trả hàng tháng Tiền điện bằng giá
bán x sản lượng tiêu dùng Sản lượng tiêu dùng của
kỳ tính giá mới tăng lên một cách đột biến từ lý
do: (1) Kỳ tính sản lượng là 31 ngày so với 28 ngày
của tháng 2; (2) nắng nĩng liên tục trong tháng 3
làm nhu cầu sử dụng điện tăng lên đột biến Chúng
ta khơng thể đổ hết việc tăng tiền điện lên nhiều
là do tăng giá điện, trách nhiệm của tăng hĩa đơn
từ tăng giá vẫn chỉ là 8.36%, cịn lại là do tăng sản
lượng tiêu dùng Các dữ liệu biểu giá đã cơng khai
và bất kể ai cũng cĩ thể tự tính tốn hĩa đơn tiền
điện cho mình
Vẫn liên quan đến biểu giá điện sinh hoạt bậc
thang và những ý kiến “chuyên gia” cho rằng biểu
giá 6 bậc hiện nay là bất hợp lý Chúng tơi cho rằng
đĩ là những ý kiến nhìn nhận chưa thực sự thấu
đáo, điều đĩ chỉ làm cho tính tích cực trong điều
chỉnh giá khơng cịn mà thay vào đĩ là sự nhiễu loạn về thơng tin ảnh hưởng tiêu cực đến hành vi người tiêu dùng Dưới đây là những phân tích về cái được gọi là sự bất hợp lý của biểu giá điện sinh hoạt bậc thang làm cho hĩa đơn tiền điện tăng lên khi điều chỉnh giá Trước hết, số liệu định lượng ở trên việc tăng hĩa đơn tiền điện khơng phải là do
“bất cập trong biểu giá điện sinh hoạt bậc thang” vì tính cho cùng một sản lượng tiêu dùng ở 2 biểu giá chỉ khác nhau 8.37% Trái lại, logic về dùng càng nhiều giá càng cao khơng chỉ đúng với nguyên lý chi phí cung cấp điện mà cịn rất phù hợp với phía tiêu dùng vì khi nắng nĩng tiêu dùng điện tăng đột biến, hĩa đơn tiền điện cao sẽ như một thơng điệp cho người tiêu dùng rằng cần sử dụng hiệu quả và tiết kiệm điện năng
Thứ hai, các ý kiến cho rằng: “Ngành điện đã tính một mức giá cĩ lợi cho mình” Với biểu giá điện
6 bậc như hiện nay thì người hưởng lợi là Ngành điện, người dân sẽ chịu thiệt” Đĩ đều là các ý kiến đưa ra nhưng khơng cĩ căn cứ khoa học và rất cảm tính Khơng cĩ Ngành điện nào cĩ quyền tính một mức giá cĩ lợi cho mình, EVN bán điện theo giá Chính phủ quy định Người dân tiêu dùng điện và gia tăng vào thời kỳ cao điểm thì dùng càng nhiều
sẽ phải trả nhiều tiền hơn do chi phí họ gây ra cho
hệ thống điện nhiều hơn do sự cĩ mặt của họ vào thời kỳ cao điểm Vì thế giá điện sinh hoạt 6 bậc thì
Trang 7Ngành điện vốn dĩ có đặc trưng kinh tế theo quy
mô từ đó tạo ra cấu trúc độc quyền tự nhiên buộc
Nhà nước can thiệp vào giá cả để Ngành điện có lợi
còn người dân chịu thiệt thì quả là những đánh giá
có phần thiếu chính xác về vai trò của Nhà nước
trong quản lý Ngành điện
Có lẽ điều đáng phải trao đổi ở đây là bản thân
các đơn vị quản lý nhà nước đối với Ngành điện
cần phối hợp nghiên cứu xem cơ cấu giá điện 6 bậc
thang hiện hành có còn phù hợp với cơ cấu chi phí
cung ứng cũng như cơ cấu phụ tải sinh hoạt hay
không Đó mới là việc cần phải làm chứ không chạy
theo những ý kiến thiếu căn cứ, hiểu chưa thấu đáo
về ngành và hiểu sai về quá trình điều hành giá của
Chính phủ Những ồn ào không đáng có để các
đoàn thanh tra, kiểm tra được thành lập và rồi kết
luận chung là không có điều gì bất thường
5 Những khuyến nghị với EVN
Những phản ứng của người tiêu dùng thời gian
vừa qua là không quá khó hiểu vì từ lâu họ có thói
quen nhận hóa đơn tiền điện và thanh toán thậm chí
nhận tin nhắn là thanh toán thay vì kiểm tra chi tiết
hóa đơn Vì vậy, việc hóa đơn tiền điện tăng vọt ngay
sau khi điều chỉnh giá điện dễ làm cho người tiêu
dùng hiểu rằng hóa đơn tăng vì điều chỉnh tăng giá
điện Do đó, ngay từ khi Chính phủ đưa ra phương
án tăng giá điện chúng tôi cũng đã đồng thời đưa ra
ý kiến rằng, công tác truyền thông của Ngành điện
cần chủ động và đi song hành: Song hành để người
tiêu dùng có đầy đủ các thông tin để từ đó hướng họ
sử dụng hiệu quả và tiết kiệm điện năng, song hành
để giảm bớt đi các ý kiến gây rối loạn hoặc định
hướng truyền thông theo hướng tiêu cực Điểm
yếu cố hữu này của Ngành điện cần sớm được khắc
phục, điều đó chỉ tốt hơn cho hoạt động của Ngành
điện vì hiệu quả của Ngành điện sẽ đến từ hai phía
hiệu quả cung ứng và hiệu quả tiêu dùng
Bên cạnh công tác truyền thông, một khía
cạnh khác EVN cũng cần sớm cải thiện đó là công
tác nghiên cứu phát triển EVN cần có sự đầu
tư nghiêm túc cho hoạt động này, mà từ khá lâu
không còn được quan tâm một cách thỏa đáng
Biểu giá điện với 6 bậc thang có còn phù hợp với cơ
cấu chi phí cung ứng hiện nay? Còn phù hợp với cơ
tưởng chừng đơn giản nhưng nó phải được trả lời dựa trên các kết quả nghiên cứu định lượng cụ thể thuyết phục để biểu giá này phát huy được những mặt tích cực của nó đồng thời có sự thấu hiểu, chia
sẻ nhiều hơn từ người tiêu dùng và xã hội
Cuối cùng là các chương trình quản lý phụ tải điện (DSM) Xin nhắc lại một lần nữa hiệu quả hoạt động của Ngành điện từ cả hai phía cung và cầu Từ rất lâu các chương trình DSM đã không còn được quan tâm một cách đúng mực Thời điểm nắng nóng như hiện nay, nguy cơ cắt điện luân phiên lại hiện hữu, triển khai hiệu quả các chương trình DSM là hoạt động hết sức có ý nghĩa: cho Ngành điện, cho người tiêu dùng và cho toàn xã hội
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bùi Xuân Hồi (2008): Lý thuyết giá năng lượng, Nhà xuất bản Thống kê;
2 Catherine M.H., Keske Samuel G., Evans Terrence Iverson (2012): Total Cost Electricity Pricing: A Market Solution for Increasingly Rigorous Environmental Standards, The Electricity Journal, Volume
25, Issue 2, March 2012, Pages 7-15;
3 Dữ liệu, thông tin về điều chỉnh tăng giá điện năm
2019 trên cổng thông tin của Bộ Công thương;
4 MUNASINGHE, M (2009): Electric power pricing policy Staff working paper; no SWP
340 Washington, D.C.: The World Bank;
5 PERCEBOIS J [1999]: « L’apport de la théorie économique aux débats énergétiques », in Revue de l’Energie n°509, pp 473-488;
6 Powerco Limiter (2016): Pricing Policy Final (version 1);
7 Quyết định số 24/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Quy định về cơ chế điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân, ban hành ngày 30/6/2017;
8 Quyết định số 28/2014/QĐ-TTg ngày 07/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ: Quy định về cơ cấu giá bán lẻ điện;
9 http://www.nangluongvietnam.vn;
10 https://www.globalpetrolprices.com/electricity_prices;
11 BP Statistical Review of World Energy June
2018 on http://www.bp.com.
Ngày nhận bài: 02/07/2019 Ngày duyệt đăng: 10/7/2019
