Môi trường hiện nay không chỉ là vấn đề riêng của mỗi quốc gia, dân tộc nào mà đã trở thành vấn đề toàn cầu và của cả nhân loại. Một trong những yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến ô nhiễm môi trường đó là: Nước thải và rác thải không chỉ ảnh hưởng tiêu cực trực tiếp đến đời sống sinh hoạt hàng ngày, sức khỏe hiện tại của người dân, mà còn ảnh hưởng đến tính bền vững của quá trình phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia.
Trang 1QUẢN LÝ RÁC THẢI, NƯỚC THẢI VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ, HƯỚNG DẪN, PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC KIỂM TOÁN VỀ NƯỚC THẢI, RÁC THẢI PHÙ HỢP VỚI CHUẨN MỰC
KIỂM TOÁN QUỐC TẾ VÀ ĐIỀU KIỆN THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
ThS NGƠ MINH KIỂM*
*Vụ trưởng, Vụ Chế độ & Kiểm sốt chất lượng kiểm tốn, Kiểm tốn nhà nước
Ở nước ta, trong thời gian gần đây đã xảy ra một
số vụ việc các doanh nghiệp cơng nghiệp (Cơng ty
TNHH Formosa Hà Tĩnh, Vedan ), các khu cơng
nghiệp, các làng nghề (Đại Bái - Bắc Ninh, Yên
Bình - Nam Định, Đơng Mai, Văn Lâm - Hưng
Yên) thải các chất thải cơng nghiệp; các lị giết mổ
gia súc, chế biến thức ăn thải các chất thải trong
quá trình chế biến thực phẩm; các khu vực khai
thác khống sản thải đất đá, nước thải mỏ, phát tán
bụi thải, quặng xỉ ngấm xuống nguồn nước hoặc phát tán ra mơi trường; các bệnh viện thải ra các rác thải, chất thải bệnh viện gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mơi trường
1 Thực trạng các văn bản pháp lý, hướng dẫn, phương pháp tổ chức kiểm tốn về nước thải, rác thải của kiểm tốn nhà nước
Nhận thức rõ vai trị quan trọng của kiểm tốn mơi trong việc bảo vệ mơi trường, Kiểm tốn nhà
Mơi trường hiện nay khơng chỉ là vấn đề riêng của mỗi quốc gia, dân tộc nào mà đã trở
thành vấn đề tồn cầu và của cả nhân loại Một trong những yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến ơ nhiễm mơi trường đĩ là: Nước thải và rác thải khơng chỉ ảnh hưởng tiêu cực trực tiếp đến đời sống sinh hoạt hàng ngày, sức khỏe hiện tại của người dân, mà cịn ảnh hưởng đến tính bền vững của quá trình phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia Vấn đề nước thải, rác thải khơng chỉ bĩ hẹp trong phạm vi của một quốc gia mà cịn là vấn đề tồn cầu, xuyên biên giới mà mọi quốc gia đang phải đối mặt.
Từ thực tiễn, nhận thức, Đảng và Nhà nước ta đã xác định mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với cơng tác bảo vệ mơi trường, khơng đánh đổi mơi trường để phát triển kinh tế Đến nay, Nhà nước
ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, luật pháp, quy định, hướng dẫn về việc bảo vệ mơi trường,
đã hình thành một số cơ quan, tổ chức quản lý nhà nước về mơi trường là việc làm đúng đắn và thiết thực.
Từ khĩa: Văn bản pháp lý, hướng dẫn kiểm tốn, phương pháp kiểm tốn quản lý nước thải, rác thải Current situation and solutions forlegal documents, audit guidance and audit method for waste and wastewater in accordance with isas and practical condition in Vietnam of state audit office of Vietnam
Environment is not only a matter for a singlecountry or nation but has become a global problem and for all humankind One of the factors that greatly affects the environmental pollution is that wastewater and waste which not only negatively affect to daily life, people’s health, but also affect the sustainability of a nation’s socio-economic development The issue of waste water and waste is not only confined to a country but also a global and transboundary problem that every country is facing From practice and awareness, our Party and State have determined that the socio-economic development goals must be associated with environmental protection, not exchanging environment for economic development Up to date, Government has issued many guidelines, policies, laws, regulations and guidelines on environmental protection, which have formed
a number of agencies and organizations to manage the environment
key words: Legal documents, audit guidance and audit method for waste and wastewater.
Trang 2môi trường để tiếp nhận kiến thức và kinh nghiệm
quốc tế về công tác kiểm toán môi trường, từng
bước hình thành chức năng và phát triển kiểm
toán môi trường trên cơ sở là thành viên của Nhóm
công tác về kiểm toán môi trường của Tổ chức các
cơ quan kiểm toán tối cao Châu á (ASOSAI) và
đưa nội dung kiểm toán môi trường vào Kế hoạch
hành động thực hiện Chiến lược phát triển Kiểm
toán nhà nước đến năm 2020 Năm 2015, Kiểm
toán nhà nước chính thức bổ sung chức năng,
nhiệm vụ kiểm toán môi trường và lần đầu tiên
thành lập Phòng Kiểm toán Môi trường thuộc Vụ
Hợp tác Quốc tế (nay đã chuyển về Kiểm toán nhà
nước chuyên ngành III), có nhiệm vụ tham mưu
cho lãnh đạo Kiểm toán nhà nước trong lĩnh vực
kiểm toán môi trường
Cho đến nay, Kiểm toán nhà nước đã thực hiện
một số cuộc kiểm toán có nội dung liên quan đến
môi trường (Kiểm toán Dự án trồng mới 5 triệu
ha rừng; Dự án xử lý nước thải, chất thải rắn và
bảo vệ môi trường thành phố Hội An; Các vấn đề
về nước sông Mê Kông; Sản xuất và sử dụng túi ni
lông tại Thành phố Hồ Chí Minh; Chất thải khu
công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; Quản lý,
phố Hà Nội ) Qua kiểm toán, bước đầu phát hiện
và kiến nghị một số bất cập trong quản lý của cơ quan nhà nước đối với các hoạt động tiềm ẩn rủi
ro tác động xấu tới môi trường Ngoài ra, việc đánh giá tác động môi trường trong hoạt động kiểm toán tuân thủ, kiểm toán tài chính của Kiểm toán nhà nước đã, đang được thực hiện trong nhiều năm gần đây đã mang lại những kết quả khá tích cực Tuy nhiên, thực tế hiện nay ở Kiểm toán nhà nước nói riêng và Việt Nam nói chung, các cuộc kiểm toán chất thải, rác thải chưa được triển khai một cách mạnh mẽ, chưa đạt được hiệu quả mong muốn do một số khó khăn:
Một là, về căn cứ pháp lý cho kiểm toán môi
trường: Theo Khoản 5, Điều 3 Luật Kiểm toán nhà nước quy định: “Hoạt động kiểm toán của Kiểm toán nhà nước là việc đánh giá và xác nhận tính đúng đắn, trung thực của các thông tin tài chính công, tài sản công hoặc báo cáo tài chính liên quan đến quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; việc chấp hành pháp luật và hiệu quả trong việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công”; chưa quy định rõ những cơ quan, tổ chức nào có chức năng và thực hiện kiểm toán chất thải (trong trường
Trang 3QUẢN LÝ RÁC THẢI, NƯỚC THẢI VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
hợp doanh nghiệp, tổ chức bắt buộc phải kiểm
tốn), đặc biệt, liên quan đến các doanh nghiệp
ngồi quốc doanh, các làng nghề, các khu giết mổ
súc vật hàng ngày vẫn thải nước thải và chất thải
cơng nghiệp gây ơ nhiễm mơi trường Ngồi ra, đối
với cuộc kiểm tốn mơi trường phức tạp thì cần
rất nhiều thời gian để thu thập bằng chứng, đánh
giá thấu đáo một vấn đề, trong khi đĩ, tại Khoản
2, Điều 34 của Luật Kiểm tốn nhà nước quy định
thời hạn của cuộc kiểm tốn khơng quá 60 ngày đã
ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng cuộc kiểm tốn
Hai là, về các văn bản hướng dẫn chuyên mơn
nghiệp vụ: Kiểm tốn mơi trường nĩi chung và
kiểm tốn chất thải nĩi riêng là lĩnh vực kiểm tốn
mới, cĩ tính đặc thù, nhưng hiện nay Kiểm tốn
nhà nước chưa cĩ các hướng dẫn, quy trình phù
hợp với bối cảnh trong nước và thơng lệ quốc tế
Việc tiến hành các cuộc kiểm tốn cĩ lồng ghép
yếu tố mơi trường đang dựa vào Hệ thống chuẩn
mực và quy trình kiểm tốn liên quan khác (kiểm
tốn hoạt động, kiểm tốn chương trình mục tiêu)
và tham khảo các tài liệu hướng dẫn của các tổ
chức, cơ quan quốc tế hướng dẫn về kiểm tốn
mơi trường
Ba là, về tổ chức cơng tác kiểm tốn: Trong
những năm qua, Kiểm tốn nhà nước mới chủ yếu
tập trung vào kiểm tốn báo cáo tài chính, kiểm
tốn tuân thủ để phục vụ những nhu cầu trước mắt
của Quốc hội, cơng chúng (tính tuân thủ các quy
định pháp luật và tính trung thực, hợp lý của các
báo cáo tài chính, báo cáo quyết tốn cịn nhiều vấn
đề) Một số ít cuộc kiểm tốn được lồng ghép nội
dung kiểm tốn liên quan đến yếu tố mơi trường
trong các cuộc kiểm tốn tài chính, kiểm tốn
tuân thủ nên yếu tố kiểm tốn mơi trường bị coi
nhẹ hơn, chưa cĩ nhiều cuộc kiểm tốn hoạt động
chuyên về kiểm tốn mơi trường và kiểm tốn chất
thải, vì vậy, chất lượng và kiến nghị về kết quả kiểm
tốn mơi trường cịn ở mức hạn chế
Bốn là, đội ngũ cán bộ của Kiểm tốn nhà nước
cịn thiếu trong một số lĩnh vực chuyên sâu về mơi
trường và chưa cĩ kinh nghiệm về kiểm tốn mơi
trường cũng như kiểm tốn chất thải Kiểm tốn
viên của Kiểm tốn nhà nước mới chỉ tham gia
một số khố đào tạo, hội thảo về kiểm tốn mơi trường do ASOSAI, INTOSAI tổ chức, chưa được các chuyên gia, kiểm tốn viên cĩ kinh nghiệm về kiểm tốn mơi trường hướng dẫn cụ thể nên cịn lúng túng trong thực tiễn kiểm tốn
Năm là, nhận thức của các đơn vị được kiểm
tốn: Qua một số cuộc kiểm tốn mơi trường, kiểm tốn chất thải thí điểm, kiểm tốn viên gặp phải nhiều khĩ khăn đến từ các đơn vị được kiểm tốn
do nhận thức của các đơn vị được kiểm tốn, chưa nhận thức được vai trị của Kiểm tốn nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ mơi trường
Sáu là, về yếu tố kỹ thuật: Kiểm tốn mơi trường
là vấn đề phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực nên việc tổ chức thực hiện kiểm tốn mơi trường thường được thực hiện tại nhiều cơ quan, đơn vị và đầu mối được kiểm tốn trải dài trong cả nước, từ trung ương tới địa phương kiểm tốn mơi trường cũng thường liên quan đến các lĩnh vực chuyên mơn sâu (chất thải cơng nghiệp, rác thải đơ thị, các thành phần bao bì, thành phần nước ), địi hỏi kiểm tốn viên phải nắm bắt được các kiến thức chuyên sâu hoặc thuê được các chuyên gia trong lĩnh vực được lựa chọn kiểm tốn để đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong tổ chức kiểm tốn
2 Một số kinh nghiệm quốc tế về kiểm tốn về nước thải, rác thải
2.1 Hướng dẫn kiểm tốn mơi trường (trong
đĩ cĩ kiểm tốn chất thải) của INTOSAI
- Về khái niệm: Tại ISSAI 5110, kiểm tốn mơi trường là một cuộc kiểm tốn hoạt động, kiểm tốn tuân thủ hoặc kiểm tốn tài chính nhằm đánh giá biện pháp thực hiện của các cơ quan chức năng (ví dụ như các cơ quan Chính phủ) đối với một vấn đề mơi trường cụ thể, hoặc các chương trình, chính sách mơi trường, cũng như hiệu quả hoạt động của các cơ quan này trong việc quản lý các vấn đề mơi trường
- Các chủ đề kiểm tốn cĩ thể lựa chọn để thực hiện kiểm tốn mơi trường như: Kiểm tốn việc quản lý/giám sát của Chính phủ về việc tuân thủ pháp luật về mơi trường; Kiểm tốn các chương trình, dự án về mơi trường của Chính phủ; Kiểm
Trang 4trình, dự án; Kiểm toán các EMS; Cho ý kiến đối
với dự thảo các chính sách và chương trình môi
trường Đối với các lĩnh vực môi trường cụ thể
có những hướng kiểm toán chi tiết: kiểm toán
quản lý chất thải, kiểm toán đa dạng sinh học,
kiểm toán nguồn nước, biến đổi khí hậu, ô nhiễm
không khí
- Mục tiêu và nội dung của mỗi cuộc kiểm toán
tùy thuộc vào loại hình kiểm toán được thực hiện,
có thể là kiểm toán tài chính, kiểm toán tuân thủ
và kiểm toán hoạt động Trong thực hiện kiểm
toán, tùy theo từng chủ đề, tính chất của cuộc kiểm
toán (là kiểm toán hoạt động, kiểm toán tuân thủ
hay kiểm toán tài chính) mà cuộc kiểm toán môi
trường có thể tiếp cận theo hệ thống, theo vấn đề
hay theo kết quả
- Kết cấu của Tài liệu hướng dẫn thường bao
gồm: (i) Giới thiệu về mục tiêu, nội dung, phạm vi,
đối tượng kiểm toán môi trường; (ii) Các vấn đề
chung về môi trường, quản lý môi trường và kiểm
toán môi trường; (iii) Các giai đoạn của cuộc kiểm
toán môi trường: Lập kế hoạch kiểm toán (bao gồm
cả lập kế hoạch chiến lược); thu thập thông tin cơ
bản cho cuộc kiểm toán môi trường; thiết lập phạm
vi cho cuộc kiểm toán; thiết lập các mục tiêu, nội
dung cho cuộc kiểm toán; thiết lập các tiêu chí
kiểm toán, các phương pháp tiến hành kiểm toán
môi trường; tiến hành kiểm toán; kiểm tra việc
thực hiện kiến nghị, kết luận kiểm toán; (iv) Kiểm
toán môi trường trong một số lĩnh vực/vấn đề môi
trường đặc thù
2.2 Kinh nghiệm kiểm toán chất thải của một
số nước
- Tại Australia, kiểm toán chất thải trong các
ngành công nghiệp đã được giới thiệu như là một
công cụ hỗ trợ cho việc quản lý chất thải, bên cạnh
các công cụ khác như sản xuất sạch hơn và đánh
giá vòng đời sản phẩm Khuyến cáo các doanh
nghiệp sử dụng kiểm toán chất thải, với các nội
dung như xác định các nguồn thải, số lượng và các
loại chất thải được tạo ra; xác định nguyên nhân
làm gia tăng chất thải; thiết lập các mục tiêu/giải
pháp và thứ tự ưu tiên cho việc giảm phát sinh
tổn hại tới môi trường như khai thác mỏ, sản xuất hóa chất thì được khuyến khích tuân thủ theo các quy chế về thực hành quản lý môi trường tốt nhất (BPEM), được chính quyền Australia thiết kế riêng cho mỗi ngành
- Tại Bỉ, tuân theo những quy định về môi trường do EU ban hành, trong đó có quy trình kiểm toán quản lý sinh thải (EMAS) năm 2001 Đến năm
2004 đã có 150 doanh nghiệp ở các tỉnh thuộc vùng Flanders của Bỉ tham gia thực hiện EMAS và sau
đó là 22 doanh nghiệp khác
- Tại Canada, theo quy định Ontario 102/94 của
Bộ Môi trường và Năng lượng, các cơ sở sản xuất bắt buộc thực hiện kiểm toán chất thải Quy định này nêu rõ, các cơ sở giáo dục, bệnh viện, nhà nghỉ, khách sạn, cơ sở sản xuất, các tòa nhà công sở, nhà hàng và các cơ sở kinh doanh phải thực hiện chương trình giảm thiểu chất thải, trong đó có thực hiện kiểm toán chất thải Thời gian một báo cáo kiểm toán chất thải phải được lưu trữ dưới dạng file ít nhất 5 năm Canada rất chú trọng tới việc xem xét quy trình sản xuất của doanh nghiệp như
là một thông tin đầu vào để thực hiện kiểm toán, từ
đó, đề xuất các khâu giảm thiểu chất thải cũng như nguyên liệu sản xuất
- Tại Ấn Độ, khái niệm kiểm toán môi trường trong ngành công nghiệp chính thức được giới thiệu từ tháng 3/1992 với mục đích chung là giảm
sự lãng phí tài nguyên và thúc đẩy sử dụng công nghệ sạch nhằm giảm thiểu phát thải Bộ Môi trường và Rừng đã ban hành thông tư số GSR 329 (E) vào tháng 3/1992, đưa ra yêu cầu bắt buộc nộp Báo cáo kiểm toán môi trường hàng năm đối với các cơ sở công nghiệp, trong đó, phải thể hiện các thông tin về quản lý từng nguồn thải
- Tại Thái Lan, hoạt động kiểm toán chất thải đã nhận được sự quan tâm của nhiều tổ chức và doanh nghiệp Viện Công nghệ Châu á (AIT) đã đưa nội dung này vào đào tạo từ những năm đầu thập kỷ
90 Các dự án kiểm toán chất thải cũng được thực hiện ở nhiều nhà máy công nghiệp thuộc các lĩnh vực khác nhau như sản xuất bánh kẹo, tinh bột, giấy, cao su
Trang 5QUẢN LÝ RÁC THẢI, NƯỚC THẢI VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ VAI TRÒ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
- Tại Trung Quốc, Nhật Bản, Ba Lan và nhiều
nước khác, các hoạt động kiểm tốn chất thải được
lồng ghép trong các cơng cụ kiểm sốt và giảm
thiểu ơ nhiễm như sản xuất sạch hơn, kiểm tốn
mơi trường, đánh giá vịng đời sản phẩm Mục tiêu
chính của các cơng cụ này là nhằm hướng đến việc
giảm thiểu phát sinh, kiểm sốt ơ nhiễm do chất
thải gây ra
3 Giải pháp hồn thiện các văn bản pháp lý,
hướng dẫn, phương pháp tổ chức kiểm tốn về
nước thải, rác thải phù hợp với chuẩn mực kiểm
tốn quốc tế và điều kiện thực tiễn tại Việt Nam
của kiểm tốn nhà nước
3.1 Hồn thiện cơ sở pháp lý cho thực hiện
kiểm tốn mơi trường nĩi chung và kiểm tốn chất
thải nĩi riêng
- Nghiên cứu và đề xuất thể chế hĩa cơ sở pháp
lý, quy định Kiểm tốn nhà nước cĩ chức năng
kiểm tốn mơi trường theo luật định để tạo điều
kiện thuận lợi cho Kiểm tốn nhà nước trong quá
trình triển khai thực hiện nhiệm vụ kiểm tốn
mơi trường
- Bổ sung các quy định trong Luật Kiểm tốn
nhà nước về đối tượng kiểm tốn của Kiểm tốn
nhà nước, đặc biệt là quy định các tổ chức, cá nhân
phải cĩ trách nhiệm phối hợp, cung cấp các hồ
sơ, tài liệu liên quan đến cơng tác kiểm tốn mơi
trường của Kiểm tốn nhà nước, đảm bảo cho hoạt
động kiểm tốn mơi trường được thực hiện đầy đủ
và thuận lợi; quy định tăng thời hạn tối đa cho các
cuộc kiểm tốn hoạt động để đảm bảo nâng cao
chất lượng kiểm tốn
- Hồn thiện nhĩm các quy định của Kiểm tốn
nhà nước chi phối trực tiếp hoặc gián tiếp đến
Hướng dẫn kiểm tốn mơi trường: Nhĩm văn bản
quy phạm pháp luật về chính sách chế độ kiểm tốn
là cơ sở pháp lý để xây dựng và áp dụng Hướng dẫn
kiểm tốn mơi trường bao gồm Hệ thống Chuẩn
mực Kiểm tốn nhà nước, Quy trình kiểm tốn của
Kiểm tốn nhà nước Các văn bản chế độ và chính
sách kiểm tốn này được ban hành để hướng dẫn
và tổ chức thực hiện các quy định của Luật Kiểm
tốn nhà nước Các văn bản quy định trong hoạt
động của Kiểm tốn nhà nước đều cĩ mối liên hệ
trong một thể thống nhất, vì vậy, để áp dụng Hướng dẫn kiểm tốn mơi trường vào hoạt động của Kiểm tốn nhà nước một cách cĩ hiệu quả cần phải được kết hợp đồng bộ với việc hồn thiện các văn bản quản lý chung cũng như văn bản quản lý hoạt động kiểm tốn của Kiểm tốn nhà nước
- Tăng cường nhận thức và ý thức của các cơ quan, đơn vị và xã hội về kiểm tốn mơi trường nĩi chung và kiểm tốn chất thải nĩi riêng Đẩy mạnh cơng tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức của
cơ quan quản lý nhà nước và cơng chúng
3.2 Định hướng và nguyên tắc xây dựng Hướng dẫn kiểm tốn mơi trường
Hồn thiện quy trình kiểm tốn hoạt động, xây dựng Cẩm nang hướng dẫn nghiệp vụ kiểm tốn mơi trường, trong đĩ cĩ kiểm tốn chất thải phù hợp với Hệ thống các quy định pháp luật Việt Nam
và Hệ thống Chuẩn mực Kiểm tốn nhà nước, Quy trình kiểm tốn của Kiểm tốn nhà nước đã ban hành; tham khảo các chuẩn mực, hướng dẫn, cẩm nang của INTOSAI trong việc xây dựng hướng dẫn; phải chi tiết theo từng chủ đề và lĩnh vực mơi trường cụ thể; xây dựng cho cả 3 loại hình kiểm tốn (kiểm tốn tài chính, kiểm tốn tuân thủ, kiểm tốn hoạt động); phải đảm bảo yêu cầu về cải cách hành chính và áp dụng phương pháp, cơng nghệ mới (cơng nghệ thơng tin, GIS ); cần đảm bảo một số nguyên tắc trong xây dựng (Khoa học; Tồn diện; Nhất quán; Đầy đủ; Đơn giản, dễ hiểu,
dễ áp dụng; Phù hợp; Hữu dụng)
3.3 Đổi mới cơng tác tổ chức kiểm tốn các cuộc kiểm tốn mơi trường nĩi chung và các cuộc kiểm tốn chất thải nĩi riêng
- Đẩy mạnh và triển khai các cuộc kiểm tốn kiểm tốn chất thải: Hằng năm, tăng cường các cuộc kiểm tốn chuyên đề thực hiện trên phạm vi
cả nước, do tồn ngành thực hiện để mở rộng phạm
vi Đặc biệt, tăng cường kiểm tốn hoạt động để đánh giá một cách tồn diện từ cơng tác xây dựng,
cơ chế, văn bản pháp luật quản lý; thực hiện nhiệm
vụ quản lý của các cơ quan quản lý nhà nước theo thẩm quyền; đến việc chấp hành các quy định của các đơn vị, tổ chức cá nhân cĩ liên quan đến việc
xả thải (nước thải, rác thải ) Bên cạnh các cuộc
Trang 6Kiểm toán nhà nước Chuyên ngành, Khu vực chủ
động đề xuất các cuộc kiểm toán chuyên sâu đến
kiểm toán chất thải thuộc địa bàn quản lý để có cái
nhìn đa dạng từ đó có các kiến nghị hoàn thiện cơ
chế chính sách
- Đối với các cuộc kiểm toán chuyên đề toàn
ngành, trước khi thực hiện cần giao cho đơn vị
chủ trì làm đầu mối xây dựng đề cương, mẫu biểu
kiểm toán; lấy ý kiến toàn ngành để hoàn thiện đề
cương, mẫu biểu trước khi ban hành; tổ chức tập
huấn nghiệp vụ, bảo đảm sự thống nhất trong chỉ
đạo, điều hành hoạt động; các Kiểm toán nhà nước
Chuyên ngành, Khu vực chủ động trong việc kiểm
toán, có thể thành lập đoàn kiểm toán để thực hiện
trên địa bàn, có thể lồng ghép trong các cuộc kiểm
toán ngân sách (nhưng phải có một tổ chuyên thực
hiện chuyên đề); quy định cơ chế phối hợp, báo
cáo, kiểm soát khi triển khai thực hiện các cuộc
kiểm toán chuyên đề toàn ngành
- Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát và
đánh giá chất lượng các nội dung về kiểm toán chất
thải nhằm nâng cao năng lực, hiệu lực và hiệu quả
của kiểm toán chất thải
3.4 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho
lĩnh vực kiểm toán hoạt động nói chung và kiểm
toán môi trường nói riêng
- Phát triển đội ngũ cán bộ kiểm toán viên kiểm
toán môi trường đảm bảo đủ về số lượng, cơ cấu
chuyên môn và cơ cấu ngành hợp lý Trong đó, chú
trọng đào tạo đội ngũ kiểm toán viên kiểm toán
môi trường thông qua các hình thức mời chuyên
gia nước ngoài chia sẻ kinh nghiệm; cử cán bộ tham
gia các khóa học tại nước ngoài, tìm kiếm các dự án
tài trợ cho phát triển kiểm toán môi trường Cùng
với đó, phát triển cơ sở vật chất, thông tin tuyên
truyền và phát triển khoa học - công nghệ thông
tin phục vụ cho nội dung kiểm toán môi trường
- Để công tác kiểm toán chất thải đạt hiệu quả
cao hơn, bên cạnh việc tích cực triển khai các hoạt
động hợp tác nghiên cứu khoa học, đào tạo giữa
Kiểm toán nhà nước Việt Nam với kiểm toán các
nước trong ASOSAI, Kiểm toán nhà nước cần
xúc tiến các cuộc kiểm toán theo hướng phối hợp
trường, có đội ngũ nhân lực và phương tiện, thiết
bị kỹ thuật phục vụ cho việc kiểm toán chất thải
để có thể thực hiện kiểm toán chất thải rộng rãi và chuyên sâu hơn
Tóm lại: Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các nguồn tài nguyên đang bị khai thác,
sử dụng không bền vững, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, trên thế giới đã hình thành trào lưu tăng trưởng xanh với mục tiêu tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và giảm nhẹ biến đổi khí hậu Ở nước ta, với chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp, ô nhiễm môi trường
do chất thải đã và đang ngày càng gia tăng Vì vậy, việc áp dụng các công cụ phòng ngừa và kiểm soát
ô nhiễm, trong đó có kiểm toán chất thải đang là một yêu cầu cấp thiết Triển vọng trong tương lai gần, khi mà chúng ta có những quy định pháp lý
cụ thể cho hoạt động kiểm toán chất thải, các kiểm toán viên được đào tạo đầy đủ và chuyên nghiệp thì
cơ quan Kiểm toán nhà nước Việt Nam sẽ là một trong những nhân tố tích cực trong công tác bảo vệ môi trường
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Kiểm toán môi trường, Phạm Thị Việt Anh, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006;
2 Giáo trình Kiểm toán chất thải công nghiệp, Trịnh Thị Thanh, Nguyễn Thị Hà (2000), NXB Đại học Quốc gia Hà Nội;
3 Đề tài nghiên cứu cấp bộ, CN Phan Trường Giang, TS Trần Văn Hồng (2017);
4 Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment, Tasmania, Australia, 2010;
5 INTOSAI, 2004 Environmental Audit and Regularity Auditing;
6 INTOSAI and EUROSAI, 2009 Environmental Auditing Guidelines Joint seminar on raising awareness of ISSAIs in Warsaw, Poland.