GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ ĐỔI MỚI CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ ĐỔI MỚI CÔNG TÁC QUẢNLÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 3.1 Mục tiêu, phương hướng phát triển sự nghiệp giáo dục phổ thông.. Sở G

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ ĐỔI MỚI CÔNG TÁC QUẢN

LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO GIÁO DỤC PHỔ

THÔNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI

3.1 Mục tiêu, phương hướng phát triển sự nghiệp giáo dục phổ thông 3.1.1 Mục tiêu, phương hướng phát triển của Đảng và Nhà nước

Mục tiêu phát triển GDPT đến năm 2010 của Đảng và Nhà nước: thực hiện giáo dục toàn diện cả về đức, trí, thể, mỹ Thực hiện cung cấp học vấn phổ thông cơ bản, hệ thống và có tính hướng nghiệp; tiếp cận trình độ các nước phát triển trong khu vực Tiến hành xây dựng thái độ học tập đúng đắn, phương pháp học tập chủ động, sáng tạo, tích cực; lòng ham học, ham hiểu biết, năng lực tự học, năng lực vận động kiến thức vào cuộc sống

Bảng 3.1 - Mục tiêu phát triển GDPT theo từng bậc học

Tiểu học

Phát triển những đặc tính tự nhiên tốt đẹp của trẻ em, hình thành lòng ham hiểu biết và những đức tính, kỹ năng cơ bản đầu tiên để tạo hứng thú học tập và học tập tốt

Thực hiện củng cố và nâng cao thành quả phổ cập giáo dục tiểu học trong cả nước, với mục tiêu tăng tỷ lệ huy động học sinh trong độ tuổi đến trường lên 99% năm 2010

THCS

Cung cấp cho học sinh học vấn phổ thông cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để thực hiện phân luồng sau THCS

Thực hiện mục tiêu đạt chuẩn phổ cập THCS trong cả năm vào năm 2010, tăng tỷ lệ học sinh THCS trong độ tuổi đến trường lên 90% vào năm 2010

Thực hiện chương trình phân ban hợp lý nhằm đảm bảo cho học sinh có học vấn phổ thông cơ bản theo một chuẩn thống nhất

Tạo điều kiện cho sự phát huy năng lực của học sinh, giúp học sinh có những hiểu biết về kỹ thuật, chú trọng hướng nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân luồng sau THPT

Đồng thời thực hiện mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh trong độ tuổi vào THPT lên 50% vào năm 2010

Nguồn: Bộ GD – ĐT

Phương hướng phát triển GDPT của Đảng và Nhà nước:

 Xây dựng nền giáo dục mới, tạo điều kiện cho từng cá nhân phát triển đến mức tối đa tiềm năng của mình

 Thỏa mãn nhu cầu cơ bản về học tập của mỗi người

 Phổ cập tiểu học

 Thực hiện cơ bản xóa mù chữ

 Gắn học văn hóa với học nghề trong hệ thống các trường phổ thông

 Giảng dạy theo hướng tinh gọn, hiện đại, nâng cao kỹ năng thực hành

 Thực hiện từng bước phân luồng hợp lý học sinh sau các cấp học

3.1.2 Mục tiêu, phương hướng phát triển của Thành phố Hà Nội

Những mục tiêu chính trong phát triển GD - ĐT Thành phố Hà Nội được căn cứ trong việc triển khai thực hiện kế hoạch 5 năm (2006 – 2010), Nghị quyết Đại hội Đảng X và Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XIV Sở GD - ĐT

Hà Nội tiếp tục thực hiện Đề án số 22/TU của Thành ủy về việc thực hiện Kết luận Hội nghị trung ương 6 khóa IX, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XIV, Chỉ thị số 26/CT-UB của UBND Thành phố về chương trình kiên

cố hóa, hiện đại hóa trường lớp của Thủ đô; năm đầu tiên thực hiện Luật giáo dục sửa đổi; tiếp tục thực hiện Nghị quyết 40/QH về đổi mới GDPT và Nghị quyết số 05/NQ-CP ngày 18/4/2005 của Chính phủ về đẩy mạnh xã hội hóa Mục tiêu kế hoạch phát triển GDPT Hà Nội năm 2008 cụ thể như sau:

Bảng 3.2 - Mục tiêu kế hoạch phát triển GDPT Hà Nội 2008

Bậc tiểu học

Tiếp tục duy trì kết quả xóa mù chữ, phổ cập tiểu học đúng độ tuổi của cả cấp học đạt 99,9%

Huy động trẻ 6 tuổi có đủ sức khỏe đến lớp đạt tỷ lệ 100% dân số độ tuổi

Tiếp tục tách cấp về cơ sở vật chất cho một số trường để tăng số học sinh học 2 buổi/ngày Phấn đấu toàn Thành phố

có 94% học sinh tiểu học được học 2 buổi/ngày

Bậc trung

học

Giữ vững kết quả phổ cập THCS, tiến tới phổ cập đúng

độ tuổi của bậc học THCS

Đáp ứng nhu cầu học tập THPT cho hầu hết học sinh đã tốt nghiệp THCS, chỉ tiêu tuyển mới cho các trường THPT công lập 24.500 học sinh, quy mô đạt 127.900 học sinh, xóa

bỏ lớp 10 hệ B trong trường công lập

Tiếp tục triển khai kế hoạch thực hiện phổ cập giáo dục bậc trung học giai đoạn 2006 – 2010

Tăng cường cơ sở vật chất, phấn đấu tổ chức học 2 buổi/ ngày ở THCS đạt tỷ lệ 40%

Thực hiện tốt triển khai đại trà chương trình SGK lớp 12 mới Tăng cường đầu tư trang thiết bị cho dạy và học Tin học chính khóa trong nhà trường theo chỉ đạo của Bộ GD - ĐT, nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ

Thực hiện Chương trình phát triển khoa học công nghệ

và GD - ĐT trong toàn ngành Triển khai đại trà dạy Tin học

và thực hiện dạy Lịch sử, Địa lý địa phương ở các trường của Thành phố

Nguồn: Sở GD – ĐT Hà Nội

Phương hướng tổng thể phát triển sự nghiệp GDPT ở Thành phố Hà Nội:

 Thực hiện tốt đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông và thí điểm phân ban nhằm nâng cao chất lượng học sinh đại trà, tỷ lệ học sinh khá giỏi tăng

 Quy mô phát triển các ngành học được củng cố duy trì, thực hiện chủ trương xã hội hóa, tiếp tục thực hiện đa dạng hóa các loại hình đào tạo

 Chất lượng giáo dục ổn định, đội ngũ giáo viên được tăng cường đủ về

số lượng, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ và phẩm chất đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng GD - ĐT

 Tiếp tục triển khai chương trình kiên cố hóa, hiện đại hóa đạt kết quả tốt: giải tỏa hộ dân trong khuôn viên trường học, tách cơ sở vật chất, tăng cường trang thiết bị trường học, xây mới nhiều trường lớp, chương trình tăng cường chiếu sáng học đường…

 Triển khai tiếp công tác điều tra phổ cập giáo dục trung học trong độ tuổi đúng kế hoạch giao

 Đầu tư cơ sở vật chất và kinh phí cho các trường THPT phân ban một cách đầy đủ và kịp thời

Thành phố Hà Nội là thủ đô của Việt Nam do đó cần phải có các chiến lược và chương trình hoạt động chính như sau:

Bảng 3.3 – Các ưu tiên, chiến lược và hoạt động của GDPT

ở Thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2007 – 2010

Ưu tiên Chương trình hoạt động Mục tiêu

1 Nâng cao

chất lượng

giáo dục

- Đào tạo bồi dưỡng giáo viên Thực hiện tốt việc bồi dưỡng cán bộ giáo viên trong ngành theo chỉ thị số 40/

CT-TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư TW, chỉ thị 35 của Thành ủy về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục

Quan tâm đến việc bổ sung giáo viên trẻ có trình độ, cử cán bộ giáo viên đào tạp trên chuẩn để từng bước đồng bộ hóa cơ cấu giáo viên

- Tiếp tục đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học

- Mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế,

tổ chức các đoàn đi học tập ở nước ngoài theo hướng hiện đại và hội nhập

- Đảm bảo 100% cán bộ quản lý đạt chuẩn về trình độ lý luận chính trị, kiến thức quản lý giáo dục và quản lý nhà nước

- 100% giáo viên các cấp học, bậc học, ngành học đạt chuẩn đào tạo theo quy định trong đó chỉ tiêu đạt trên chuẩn là 90% ở bậc tiểu học, 55%

ở bậc THCS và 20% ở bậc THPT

- 100% giáo viên đã được qua đào tạo thực hiện tốt nội dung chương trình đổi mới phương pháp dạy học

- Chất lượng giáo dục đáp ứng được các chuẩn kiến thức của quốc gia

và khu vực.

2 Hoàn

thành phổ

cập THCS

- Xây dựng nội dung “Tiêu chuẩn phổ cập trình độ THCS”

- Thực hiện xã hội hóa giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục,

đa dạng hóa các loại hình trường, tạo điều kiện cho các đối tượng trong độ tuổi đạt chuẩn phổ cập

- Hoàn thành phổ cập giáo dục THPT vào năm 2010

- Đến năm 2010 các trường ngoài công lập chiếm 60,48%, số học sinh ngoài công lập chiếm 39,12%

3 Thực

hiện chương

trình kiên

cố hóa, hiện

đại hóa

trường học

- Tăng cường đầu tư trang thiết bị hiện đại hóa trong nhà trường, chú trọng thiết bị đổi mới và chương trình công nghệ thông tin

- Đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường chuẩn quốc gia

- Mở rộng diện tích trường học theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, ưu tiên dành quỹ đất cho các trường theo quy hoạch mạng lưới trường học đã được Thành phố phê duyệt

- Phấn đấu đến năm

2010 có 40% số trường đạt chuẩn quốc gia

- 80% các trường đưa công nghệ thông tin vào trường học

4 Tăng

cường năng

lực quản lý

Đổi mới

chương

trình GDPT

- Đào tạo về sử dụng và quản lý trong chính phủ điện tử, cung cấp dịch vụ công cộng của giáo dục theo hướng hành chính công

- Chương trình thay sách, thiết bị GDPT

Nguồn: Sở GD - ĐT Hà Nội

3.2 Giải pháp

3.2.1 Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý

Đây là điều kiện đầu tiên giúp cho công tác quản lý chi NSNN nói chung

và công tác quản lý chi NSNN cho sự nghiệp GDPT nói riêng được thực hiện hiệu quả và có hệ thống

Một số giải pháp như sau:

 Cần sớm xây dựng được một cơ chế tài chính phù hợp với nền kinh tế nước ta hiện nay, do đó cần phải có sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước và địa phương như Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ GD - ĐT, UBND, HĐND Thành phố Hà Nội, Sở Tài chính Hà Nội, Sở GD - ĐT Hà Nội để hoàn thiện và đổi mới hệ thống pháp luật liên quan đến công tác quản lý chi NSNN cho sự nghiệp GDPT

 Tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ cho các đối tượng chính sách, đối tượng có hoàn cảnh khó khăn được hưởng thụ các dịch vụ GDPT

 Sửa đổi bổ sung chế độ về học phí cho phù hợp với thực tế các khu vực, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả khác nhau của các tầng lớp nhân dân ở Thành phố Hà Nội

 Hoàn thiện bổ sung cơ chế tự chủ tài chính cho một số đơn vị giáo dục

sự nghiệp NSNN đảm bảo 100% chi thường xuyên, không có nguồn thu khác theo Nghị định số 10/2002/NĐ-CP của Chính phủ ban hành

 Cải thiện tính minh bạch công khai tài chính

 Cần phân định rõ vai trò và trách nhiệm giữa các ngành

và các cấp chính quyền khác nhau, tạo cơ sở rõ ràng trong các báo cáo tài chính của các đơn vị

 Phải công khai việc chấp hành và báo cáo NSNN

 Công khai toàn bộ quy trình lập, phân bổ, cấp phát, thanh tra, kiểm soát và quyết toán chi NSNN cho sự nghiệp GDPT

 Đẩy mạnh hoàn thiện và đổi mới áp dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý ngân sách ở tất cả các cấp ngân sách và kho bạc

3.2.2 Hoàn thiện, đổi mới công tác lập và phân bổ dự toán chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục phổ thông ở Thành phố Hà Nội

3.2.2.1 Công tác lập dự toán chi NSNN cho sự nghiệp GDPT

 Việc lập dự toán chi NSNN sẽ cung cấp thông tin cần thiết để điều hành, thiết kế công tác tài chính cho GDPT, giúp lựa chọn, cân đối các nguồn lực tài chính, huy động và phân bổ các nguồn lực

 Hiện nay công tác lập dự toán chi NSNN tại các trường phổ thông và các quận, huyện ở Thành phố Hà Nội đã có nhiều giải pháp để hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quá trình lập dự toán Đó là:

 Cần chú trọng đến chất lượng khi lập dự toán, cần lập chi tiết, cụ thể theo từng tháng, từng quý, từng năm, từ đó khắc phục tình trạng dự toán chỉ tập trung đến việc cân đối ngân sách

 Cần phải xem xét đến hiệu quả của nó đối với tổng số chi ngân sách cho GDPT ở Thành phố Hà Nội Thông qua giải pháp này sẽ đảm bảo quản lý hiệu quả nguồn vốn ngân sách, thực hiện nhiệm vụ chi đúng quy định và theo yêu cầu cần thiết của các đơn vị GDPT

 Nên lập chi tiết đến từng mục chi và có những trình bày cần thiết về những căn cứ để lập dự toán chi NSNN nhằm tăng tính khoa học cho dự toán ngân sách hàng năm của đơn vị

 Ngoài ra hiện nay, Thành phố Hà Nội cũng đang triển khai xây dựng

và sử dụng quy trình mới về lập dự toán chi NSNN, đó chính là quy trình Khuôn khổ chi tiêu trung hạn MTEF

Các mục tiêu tài

chính

Phân bổ nguồn lực khan hiếm cho các

ưu tiên chiến lược

Báo cáo

cập nhật

kinh tế tài

chính

Tuyên bố khuôn khổ tài chính

Tuyên bố chính sách ngân sách

Kế hoạch phát triển chiến lược

Bộ kế hoạch đầu

tư, Bộ Tài chính

Chính phủ Bộ, Tỉnh, Cơ quan

hưởng ngân sách

Khuôn khổ chi tiêu trung hạn MTEF

Bảng 3.3 – Mô hình khuôn khổ chi tiêu trung hạn MTEF

3.2.2.2 Công tác phân bổ dự toán chi NSNN cho sự nghiệp GDPT

Phát triển sự nghiệp GDPT ở Thành phố Hà Nội hiện nay còn chưa đồng đều giữa khu vực thành thị và nông thôn về quy mô giáo dục, chất lượng giáo dục, cơ sở vật chất hạ tầng… Do đó để tạo điều kiện cho các khu vực này phát triển thì Thành phố Hà Nội cần phải có một cơ chế phân bổ ngân sách hợp lý, khoa học, công bằng, và đảm bảo tính đồng bộ trong sử dụng, điều hành và thanh toán NSNN

Dựa vào tình hình thực tế của mỗi đơn vị giáo dục mà sẽ có những mức phân bổ khác nhau như:

 Số lượng giáo viên, công nhân viên chức của các trường phổ thông theo biên chế, theo hợp đồng để tính lương, phụ cấp lương và các khoản phái trích theo lương cho người lao động

 Khoản chi phí sẽ chi cho sự nghiệp GDPT

 Khả năng cân đối ngân sách địa phương

Thành phố Hà Nội cần phải đưa ra giới hạn ngân sách hàng năm cho các đơn vị sử dụng ngân sách dựa trên các nhiệm vụ được giao của đơn vị đó Điều này đòi hỏi các trường phổ thông phải tự xem xét và quyết định chi tiêu của đơn

vị mình, đồng thời tự tổ chức phân công lại các vị trí để đảm bảo chi tiêu tiết kiệm, hiệu quả nguồn kinh phí được giao

Các khoản chi thường xuyên của các đơn vị GDPT có thể căn cứ vào đề nghị của thủ trưởng các đơn vị giáo dục, sau đó đăng ký với kho bạc để được cấp phát trực tiếp theo dự toán được duyệt mà không phải qua hạn mức kinh phí Điều này làm giảm bớt các thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị GDPT khi thực hiện nhiệm vụ ngân sách

Cần sớm khắc phục tình trạng tách rời phân bổ tổng mức chi NSNN với dự toán được giao và công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát biên chế lương của các

cơ quan đơn vị thụ hưởng ngân sách

3.2.3 Đổi mới, hoàn thiện công tác cấp phát, thanh toán và kiểm soát chi NSNN cho sự nghiệp GDPT ở Thành phố Hà Nội

 Công tác cấp phát chi NSNN cho sự nghiệp GDPT phải đảm bảo yêu cầu đúng đối tượng, định mức, mục đích và thời gian cấp phát Dựa vào dự toán

đã được duyệt cho từng đơn vị thụ hưởng ngân sách, các cơ quan nhà nước có liên quan phải thực hiện cấp phát một cách nhanh chóng, đầy đủ theo đúng quy định của Luật NSNN, của Bộ Tài chính, của Thành phố Hà Nội… để đáp ứng nhu cầu của các đơn vị giáo dục đó

 Các cơ quan tài chính nhà nước cần có kế hoạch phối hợp với kho bạc nhà nước để thanh tra, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi theo đúng quy định hiện nay, đảm bảo nguồn NSNN được sử dụng hợp lý, hiệu quả, tiết kiệm

 Thanh tra, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi thường xuyên, đảm bảo đúng định mức theo quy định

 Cấp phát ngân sách cho các khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản thì phải theo đúng khối lượng công việc thực tế hoàn thành theo quy định của Nhà nước

 Hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN qua hệ thống kho bạc nhà nước

 Sửa đổi bổ sung cơ chế kiểm soát chi NSNN cho sự nghiệp GDPT Trong thời gian qua vẫn còn tồn tại song song nhiều cơ chế kiểm soát thanh toán vốn, do đó cần phải sửa đổi bổ sung cơ chế này để kịp thời tháo gỡ các khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện, đồng thời nâng cao chất lượng công tác kiểm soát chi NSNN cho sự nghiệp GDPT Cụ thể: cần rà soát lại các cơ chế kiểm soát chi NSNN hiện nay, thống nhất phương pháp, nội dung kiểm soát chi NSNN cho sự nghiệp GDPT qua kho bạc nhà nước…

 Quy trình, thủ tục kiểm soát chi NSNN Hiện nay mọi quy trình, thủ tục kiểm soát chi NSNN cho sự nghiệp GDPT ở Thành phố Hà Nội đều được quy định trong Luật, các văn bản của các cấp, ban ngành có liên quan Tuy nhiên chúng tương đối phức tạp, và còn nhiều thủ tục rườm rà Do đó để nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chi NSNN của kho bạc nhà nước thì cần phải hoàn thiện một số vấn đề sau: