Để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng, doanh nghiệp nên tính đến các kế hoạch mở rộng thị trường cho các sản phẩm sẵn có, hoặc phát triển các sản phẩm mới trên thị trường quen thuộc nhằm đảm bảo duy trì năng lực lõi và lợi thế cạnh tranh. Phát triển kinh doanh sản phẩm mới trên thị trường mới có thể khiến doanh nghiệp chịu rủi ro rất cao trong việc đạt mục tiêu chiến lược, nhất là trong điều kiện không huy động được đủ nguồn lực tài chính.
Trang 1C U TRÚC TÀI CHÍNH Y U NH H Ấ Ế Ả ƯỞ NG Đ N Ế
TÍNH B N V NG C A DOANH NGHI P Ề Ữ Ủ Ệ
Không thi u doanh nghi p s d ng v n vay quá m c d n t i s p đ , ho c lâm vào tình tr ngế ệ ử ụ ố ứ ẫ ớ ụ ổ ặ ạ tài chính y u kém bu c ph i tái c u trúc hay d ng ho t đ ng. Nh ng bài h c t th c ti n choế ộ ả ấ ừ ạ ộ ữ ọ ừ ự ễ
th y, cái g c c a b n v ng ph i t s c kh e tài chính doanh nghi p.ấ ố ủ ề ữ ả ừ ứ ỏ ệ
C u trúcấ tài chính y u nh hế ả ưởng đ n tính b n v ng c aế ề ữ ủ doanh nghi pệ
T i Di n đànạ ễ Kinh tế t nhân năm 2019, lãnh đ oư ạ Ngân hàng Nhà nước cho bi t, v n trung ế ố dài h n cho n n kinh t v n ch y u d a vào h th ng ngân hàng.ạ ề ế ẫ ủ ế ự ệ ố
Tín d ng trung dài h n chi m t tr ng khá l n (kho ng 50,6% t ng d n ). Bên c nh đó,ụ ạ ế ỷ ọ ớ ả ổ ư ợ ạ năm 2019 cũng là năm bùng n c a th trổ ủ ị ường trái phi u doanh nghi p khi quy mô th trế ệ ị ườ ng tăng m nh, lên h n 10% GDP.ạ ơ
Đi u đó cho th y m t đ c đi m quan tr ng trong b c tranh tăng trề ấ ộ ặ ể ọ ứ ưởng c a các doanhủ nghi p Vi t Nam trong m t th p k v a qua, đó là v n d a nhi u vào vay n ệ ệ ộ ậ ỷ ừ ẫ ự ề ợ
C u trúc tài chính c a doanh nghi p v ng m nh là t l t i u gi a v n ch s h u và v nấ ủ ệ ữ ạ ỷ ệ ố ư ữ ố ủ ở ữ ố vay nh m đ m b o t i u giá tr c a doanh nghi p.ằ ả ả ố ư ị ủ ệ
Có nghĩa là doanh nghi p s d ng công c đòn b y tài chính h p lý và linh ho t trong đi uệ ử ụ ụ ẩ ợ ạ ề
ki n đáp ng chi n lệ ứ ế ược kinh doanh, cũng nh các đi u ki n c a th trư ề ệ ủ ị ường v n, đ c bi t làố ặ ệ lãi su t.ấ
Trong quá kh , không thi u trứ ế ường h p doanh nghi p s d ng v n vay quá m c d n t i s pợ ệ ử ụ ố ứ ẫ ớ ụ
đ , ho c lâm vào tình tr ng tài chính y u kém bu c ph i tái c u trúc.ổ ặ ạ ế ộ ả ấ
Công ty Sông Đà Thăng Long (STL) nhi u năm trề ước đã trong tình tr ng 10 đ ng l i nhu nạ ồ ợ ậ
trước lãi vay (EBIT), thì có đ n h n 5 đ ng đế ơ ồ ược dùng đ tr lãi ngân hàng v i c c u v nể ả ớ ơ ấ ố vay/v n ch s h u lên đ n 13 l n. V i tình tr ng kinh doanh và tài chính ki t qu , STL sauố ủ ở ữ ế ầ ớ ạ ệ ệ
Trang 2đó bu c ph i hu niêm y t trên S Giao d ch ch ng khoán (HOSE) và g n nh v ng bóngộ ả ỷ ế ở ị ứ ầ ư ắ trên thương trường
M t đi n hình khác là T p đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAG). N vay trên báo cáo tài chính đ uộ ể ậ ợ ầ năm 2016 lên đ n 31.000 t đ ng trong t ng tài s n kho ng 48.800 t đ ng, đó là ch a k cácế ỷ ồ ổ ả ả ỷ ồ ư ể kho n vay dả ưới tên các cá nhân theo công b c a các ngân hàng ch n ố ủ ủ ợ
Gánh n ng n vay đã bu c HAG ph i tái c u trúc tri t đ trong 3 năm qua và ph i nh s trặ ợ ộ ả ấ ệ ể ả ờ ự ợ giúp t T p đoàn Trừ ậ ường H i (Thaco) thông qua h p tác chi n lả ợ ế ược được công b năm 2018ố
đ có th tái thi t l i ho t đ ng kinh doanh.ể ể ế ạ ạ ộ
HAG đã bu c ph i bán nhi u công ty con, bán cácộ ả ề d ánự đ u tầ ư đ gi m n vay.ể ả ợ
Trường h p g n nh t là T p đoàn Hoa Sen (HSG). Gánh n ng n vay lên đ n 60% t ng tàiợ ầ ấ ậ ặ ợ ế ổ
s n đã khi n l i nhu n s t gi m nghiêm tr ng vào năm 2018 khi th trả ế ợ ậ ụ ả ọ ị ường không thu n l i.ậ ợ HSG bu c ph i tái c u trúc toàn di n, chuy n đ i và c t gi m nhi u chi nhánh t i các t nh,ộ ả ấ ệ ể ổ ắ ả ề ạ ỉ thành ph , gi m hàng t n kho đ có th gi m n vay kho ng 4.000 t đ ng năm 2019.ố ả ồ ể ể ả ợ ả ỷ ồ
C u trúc tài chính y u nh hấ ế ả ưởng tr c ti p đ n hi u qu kinh doanh trong ng n và dài h n.ự ế ế ệ ả ắ ạ
Trường h p c a HSG cho th y vay n quá m c đã khi n l i nhu n s t gi m nghiêm tr ng,ợ ủ ấ ợ ứ ế ợ ậ ụ ả ọ
m t cân đ i v dòng ti n.ấ ố ề ề
L i nhu n biên c a HSG gi m m nh t 8,4% năm 2016 xu ng còn 1,2% trong năm 2018. Giáợ ậ ủ ả ạ ừ ố
c phi u c a HAG và HSG hi n đã gi m v dổ ế ủ ệ ả ề ưới m nh giá (10.000 đ ng/c phi u), gây nhệ ồ ổ ế ả
hưởng l n đ n l i ích c a c đông.ớ ế ợ ủ ổ
Xu hướng ng n h nắ ạ
TS. Chris D’Souza, Giám đ c Tài chính (CFO) c a CMA Australia đã chia s trong m t số ủ ẻ ộ ự
ki n g n đây v xu hệ ầ ề ướng ng n h n c a các doanh nghi p: "M c tiêu chính là đáp ng ngayắ ạ ủ ệ ụ ứ
t c thì nh ng thông tin tài chính tác đ ng đ n giá c phi u ng n h n, thay vì m c tiêu phátứ ữ ộ ế ổ ế ắ ạ ụ tri n b n v ng trong dài h n. S d ng đòn b y tài chính thông qua vay n quá m c là côngể ề ữ ạ ử ụ ẩ ợ ứ
Trang 3c có th giúp doanh nghi p thúc đ y ng n h n doanh thu và l i nhu n trên báo cáo tài chính,ụ ể ệ ẩ ắ ạ ợ ậ
đ ng th i đ y giá c phi u trồ ờ ẩ ổ ế ước m t, nh ng có th tác đ ng x u đ n k t qu kinh doanhắ ư ể ộ ấ ế ế ả trong dài h n".ạ
Các doanh nghi p Vi t Nam có xu hệ ệ ướng đ y m nh đi vay khi d ti p c n các kho n vay tẩ ạ ễ ế ậ ả ừ ngân hàng thương m i.ạ
Bên c nh đó, Ngh đ nh 163/2018/NĐCP đã t o ra hành lang pháp lý thông thoáng cho thạ ị ị ạ ị
trường trái phi u doanh nghi p, càng khi n các doanh nghi p Vi t Nam tăng cế ệ ế ệ ệ ường vay v nố thông qua phát hành trái phi u.ế
Năm 2019, các doanh nghi p Vi t Nam đã huy đ ng đệ ệ ộ ược trên 230.000 t đ ng t trái phi uỷ ồ ừ ế doanh nghi p, con s cao k l c, h n c giá tr trái phi u chính ph huy đ ng đệ ố ỷ ụ ơ ả ị ế ủ ộ ược trong năm
Đã có nh ng c nh báo v r i ro liên quan đ n m t lữ ả ề ủ ế ộ ượng l n trái phi u doanh nghi p đớ ế ệ ượ c phát hành v i lãi su t cao so v i m t b ng lãi su t th trớ ấ ớ ặ ằ ấ ị ường trong năm qua, đ c bi t đ i v iặ ệ ố ớ trái phi u phát hành b i các công ty kinh doanhế ở b t đ ng s n.ấ ộ ả
Vi c vay n d dàng có th khi n doanh nghi p đa d ng hóa ngành ngh kinh doanh vào cácệ ợ ễ ể ế ệ ạ ề lĩnh v c r i ro cao v i k v ng trự ủ ớ ỳ ọ ước m t có th mang l i nh ng con s báo cáo làm hài lòngắ ể ạ ữ ố
th trị ường
Nh ng lĩnh v c kinh doanh r i ro là nh ng lĩnh v c mà doanh nghi p ch a xây d ng đữ ự ủ ữ ự ệ ư ự ượ c năng l c lõi và thự ường có bi n đ ng không th lế ộ ể ường trước trong dài h n. Nh ng r i ro màạ ữ ủ HAG đã ph i đ i m t khi quy t đ nh phát tri n sang lĩnh v c tr ng cao su v i n vay l n tả ố ặ ế ị ể ự ồ ớ ợ ớ ừ giai đo n 20102011 là m t ví d đi n hình.ạ ộ ụ ể
Hướng t i phát tri n b n v ngớ ể ề ữ
Chia s c a m t ch doanh nghi p l n v tình hình vay n quá m c g n đây đã khi n l iẻ ủ ộ ủ ệ ớ ề ợ ứ ầ ế ợ nhu n biên c a công ty s t gi m nghiêm tr ng, nh hậ ủ ụ ả ọ ả ưởng l n đ n chi n lớ ế ế ược phát tri n,ể
th m chí có th khi n công ty bu c ph i bán tài s n, c t gi m quy mô đ tr n ậ ể ế ộ ả ả ắ ả ể ả ợ
Trang 4Vay n quá m c đã khi n công ty ph i luôn t o ra dòng ti n đ nh k đ tr lãi vay và đ cợ ứ ế ả ạ ề ị ỳ ủ ả ặ
bi t là g c vay.ệ ố
T đó, doanh nghi p ph thu c l n vào bán hàng và tính n đ nh c a th trừ ệ ụ ộ ớ ổ ị ủ ị ường kinh doanh
đ t o ra dòng ti n. Đ đ y m nh bán hàng, b t k th trể ạ ề ể ẩ ạ ấ ể ị ường có thu n l i hay không, đ iậ ợ ộ ngũ bán hàng c a công ty đã ph i th c hi n r t nhi u đ t khuy n m i, gi m giá , d n đ nủ ả ự ệ ấ ề ợ ế ạ ả ẫ ế
l i nhu n biên ngày càng co h p.ợ ậ ẹ
Đi u đó ngày càng khi n công ty khó khăn v dòng ti n và không thoát ra kh i vòng xoáy điề ế ề ề ỏ
xu ng do c u trúc tài chính y u kém.ố ấ ế
Trong môi trường kinh doanh bi n đ ng, tái t o liên t c là yêu c u c p thi t v i m i doanhế ộ ạ ụ ầ ấ ế ớ ọ nghi p, cho dù quy mô l n hay nh , ho t đ ng n đ nh hay khó khăn. Tái c u trúc tài chính sệ ớ ỏ ạ ộ ổ ị ấ ẽ
là m t trong nh ng n i dung quan tr ng nh t.ộ ữ ộ ọ ấ
Doanh nghi p s ph i xác đ nh m t c u trúc v n t i u đ đ m b o luôn trong tình tr ngệ ẽ ả ị ộ ấ ố ố ư ể ả ả ạ dòng ti n v ng m nh đ tài tr cho các k ho ch phát tri n, cũng nh đ t mình vào v th anề ữ ạ ể ợ ế ạ ể ư ặ ị ế toàn tài chính đ tránh nh hể ả ưởng b đ ng khi môi trị ộ ường kinh doanh thay đ i.ổ
Nh ng doanh nghi p đang vay n quá l n c n xây d ng chi n lữ ệ ợ ớ ầ ự ế ược tái c u trúc tài chính phùấ
h p nh m gi m n vay v m c t i u.ợ ằ ả ợ ề ứ ố ư
Trên góc đ kinh doanh, doanh nghi p nên tránh chi n lộ ệ ế ược “qu mít”, có nghĩa là phát tri nả ể
đa d ng hoá quá m c ra kh i các ho t đ ng kinh doanh mà doanh nghi p có l i th c nhạ ứ ỏ ạ ộ ệ ợ ế ạ tranh và năng l c c t lõi.ự ố
Phát tri n đa d ng hoá s khi n doanh nghi p ph thu c vào kh năng huy đ ng v n, đ cể ạ ẽ ế ệ ụ ộ ả ộ ố ặ
bi t khi doanh nghi p huy đ ng lệ ệ ộ ượng l n v n vay đ tài tr cho các d án m i, trong khiớ ố ể ợ ự ớ không th lể ường trước h t nh ng r i ro c a lĩnh v c m i ph i đ i m t.ế ữ ủ ủ ự ớ ả ố ặ
Nh ng d án kinh doanh đa d ng, vữ ự ạ ượt kh i năng l c lõi thỏ ự ường “ăn” r t nhi u ti n c aấ ề ề ủ doanh nghi p, trong khi ch a t o ra dòng ti n tệ ư ạ ề ương ng đ có th chi tr chi phí v n và g cứ ể ể ả ố ố
đ u t ầ ư
Trang 5Đ đáp ng yêu c u tăng trể ứ ầ ưởng, doanh nghi p nên tính đ n các k ho ch m r ng thệ ế ế ạ ở ộ ị
trường cho các s n ph m s n có, ho c phát tri n các s n ph m m i trên th trả ẩ ẵ ặ ể ả ẩ ớ ị ường quen thu c nh m đ m b o duy trì năng l c lõi và l i th c nh tranh.ộ ằ ả ả ự ợ ế ạ
Phát tri n kinh doanh s n ph m m i trên th trể ả ẩ ớ ị ường m i có th khi n doanh nghi p ch u r iớ ể ế ệ ị ủ
ro r t cao trong vi c đ t m c tiêu chi n lấ ệ ạ ụ ế ược, nh t là trong đi u ki n không huy đ ng đấ ề ệ ộ ượ c
đ ngu n l c tài chính.ủ ồ ự
Đi u này nh hề ả ưởng l n đ n s phát tri n b n v ng, t o giá tr t i u cho c đông trong dàiớ ế ự ể ề ữ ạ ị ố ư ổ
h n c a b t k doanh nghi p nào.ạ ủ ấ ỳ ệ