Chúng ta thường nghe nói đến thuật ngữ kế toán quản trị, kế toán tài chính hoặc đơn giản hơn là hai từ kế toán. Tuy nhiên nếu không phải là một người làm trong ngành kế toán – tài chính thì đôi khi bạn khó phân biệt rạch ròi các khái niệm này. Kế toán quản trị là gì? Vai trò của kế toán quản trị ra sao trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp? Bài viết dưới đây sẽ tập trung phân tích và làm rõ các khái niệm kế toán quản trị để giúp bạn có những kiến thức cần thiết trước khi tìm hiểu sâu hơn về nghề kế toán. Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1K TOÁN QU N TR LÀ GÌ, CÓ VAI TRÒ TH NÀO Ế Ả Ị Ế
K toán qu n tr là gì?ế ả ị
Chúng ta thường nghe nói đ n thu t ngế ậ ữ k toán qu n trế ả ị, k toán tài chính ho c đ n gi nế ặ ơ ả
h n là hai t k toán. Tuy nhiên n u không ph i là m t ngơ ừ ế ế ả ộ ười làm trong ngành k toán – tàiế chính thì đôi khi b n khó phân bi t r ch ròi các khái ni m này. K toán qu n tr là gì? Vai tròạ ệ ạ ệ ế ả ị
c a k toán qu n tr ra sao trong ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p? Bài vi t dủ ế ả ị ạ ộ ủ ệ ế ưới đây
s t p trung phân tích và làm rõ các khái ni mẽ ậ ệ k toán qu n trế ả ị đ giúp b n có nh ng ki nể ạ ữ ế
th c c n thi t trứ ầ ế ước khi tìm hi u sâu h n v ngh k toán.ể ơ ề ề ế
D dàng hình dung, chúng ta b t đ u t th c t hàng ngày. B n bi t r ng có r t nhi u cễ ắ ầ ừ ự ế ạ ế ằ ấ ề ơ quan, t ch c, doanh nghi p đang ho t đ ng trong n n kinh t Các t ch c này có th r tổ ứ ệ ạ ộ ề ế ổ ứ ể ấ khác nhau v vai trò, s m nh, m c tiêu tuy nhiên b t c m t t ch c nào cũng có hai đ cề ứ ệ ụ ấ ứ ộ ổ ứ ặ
đi m chính:ể
Trang 2Th nh t:ứ ấ M i t ch c đ u đ a ra m c tiêu ho t đ ng và chi n lọ ổ ứ ề ư ụ ạ ộ ế ược ho t đ ng cạ ộ ụ
th Ch ng h n m c tiêu c a doanh nghi p là t i đa doanh thu, gi m t i thi u chi phíể ẳ ạ ụ ủ ệ ố ả ố ể
và tăng t i đa l i nhu n.ố ợ ậ
Đ c đi m 2:ặ ể M c tiêu qu n tr , m i nhà qu n lý đ u c n thông tin đ đi u hành, ki mụ ả ị ọ ả ề ầ ể ề ể soát ho t đ ng c a t ch c. T ch c v i quy mô càng l n thì nhu c u thông tin choạ ộ ủ ổ ứ ổ ứ ớ ớ ầ
qu n lý đó càng nhi u.ả ề
Thách th c đ t ra là làm th nào nhà qu n tr công ty n m b t thông tin qu n tr và đ a ra cácứ ặ ế ả ị ắ ắ ả ị ư quy t đ nh tài chính t i u nh t? Các nhà qu n tr khi đó s xây d ng cho mình h th ngế ị ố ư ấ ả ị ẽ ự ệ ố thông tin k toán đ ph c v cho vi c ki m soát ho t đ ng ra quy t đ nh qu n tr doanhế ể ụ ụ ệ ể ạ ộ ế ị ả ị nghi p.ệ
Khái ni m K toán qu n trệ ế ả ị
K toán qu n tr là m t nhánh m i c a ngành k toán đế ả ị ộ ớ ủ ế ược ra đ i trong th i gian h n 15 nămờ ờ ơ
tr l i đây và đang tr thành xu th m i c a k toán hi n đ i.ở ạ ở ế ớ ủ ế ệ ạ
M t cách d hi u nh t thìộ ễ ể ấ K toán qu n trế ả ị là lĩnh v c chuyên môn c a k toán nh m n mự ủ ế ằ ắ
b t các v n đ th c tr ng, đ c bi t là th c tr ng tài chính c a doanh nghi p. Qua đó giúpắ ấ ề ự ạ ặ ệ ự ạ ủ ệ nhà qu n lý doanh nghi p ra quy t đ nh đi u hành m t cách t i u nh t. Thông tin c a kả ệ ế ị ề ộ ố ư ấ ủ ế toán qu n tr đ c bi t quan tr ng trong v n hành doanh nghi p, đ ng th i ph c v ki m soátả ị ặ ệ ọ ậ ệ ồ ờ ụ ụ ể
và đánh giá doanh nghi p đó.ệ
Có hai lo i thông tin mà k toán qu n tr s cung c p bao g m thông tin tài chính và thông tinạ ế ả ị ẽ ấ ồ phi tài chính. T t c các thông tin này đấ ả ược g i chung l i là thông tin qu n lý. Thông tin màọ ạ ả
k toán qu n tr cung c p không ph i là thông tin tài chính đ n thu n, trế ả ị ấ ả ơ ầ ước khi cung c pấ thông tin thì k toán qu n tr c n bi t rõ m c đích c a nh ng thông tin đó.ế ả ị ầ ế ụ ủ ữ
K toán qu n tr có vai trò th nào v i nhà qu n tr doanh nghi p?ế ả ị ế ớ ả ị ệ
Trang 3Các giám đ c đi u hành đ u có m c tiêu chung là qu n lý hi u qu ho t đ ng kinh doanh.ố ề ề ụ ả ệ ả ạ ộ Các h at đ ng hàng ngày đ u xung quanh v n đ x lý thông tin và ra quy t đ nh hi u qu ọ ộ ề ấ ề ử ế ị ệ ả Vai trò c a k toán qu n tr là cung c p thông tin cho các giám đ c đi u hành đ ph c v choủ ế ả ị ấ ố ề ể ụ ụ
vi c ra quy t đ nh. Quá trình ra quy t đ nh cho công vi c đi u hành kinh doanh có th đệ ế ị ế ị ệ ề ể ượ c
mô t qua các bả ước nh sau:ư
L p k ho ch:ậ ế ạ Các giám đ c doanh nghi p luôn có k ho ch kinh doanh rõ ràng vàoố ệ ế ạ
đ u các năm tài chính và m c tiêu c a h là đ a công ty cán đích doanh thu. K ho chầ ụ ủ ọ ư ế ạ này s g n li n v i m c tiêu ng n h n, trung h n ho c dài h n. Khi lên k ho ch,ẽ ắ ề ớ ụ ắ ạ ạ ặ ạ ế ạ giám đ c doanh nghi p c n liên k t t t c các l c lố ệ ầ ế ấ ả ự ượng c a các b ph n trong côngủ ộ ậ
ty đ hể ướng t i m c tiêu đã xác đ nh.ớ ụ ị
T ch c công tác đi u hành:ổ ứ ề Trong vi c t ch c, nhà qu n lý s quy t đ nh cách liênệ ổ ứ ả ẽ ế ị
k t t t nh t gi a t ch c, con ngế ố ấ ữ ổ ứ ườ ới v i các ngu n l c l i v i nhau sao cho k ho chồ ự ạ ớ ế ạ
được th c hi n có hi u qu nh t. Trong vi c đi u hành, các nhà qu n lý giám sát ho tự ệ ệ ả ấ ệ ề ả ạ
đ ng hàng ngày và gi cho c t ch c ho t đ ng trôi ch y.ộ ữ ả ổ ứ ạ ộ ả
Ki m soát:ể Sau khi đã l p k ho ch và t ch c th c hi n, các giám đ c đi u hành làậ ế ạ ổ ứ ự ệ ố ề
người ph i ki m tra và đánh giá vi c th c hi n k ho ch. Đ th c hi n ch c năngả ể ệ ự ệ ế ạ ể ự ệ ứ
ki m tra, h s d ng các bể ọ ử ụ ước công vi c c n thi t đ đ m b o cho t ng b ph n vàệ ầ ế ể ả ả ừ ộ ậ
c t ch c đi theo đúng k ho ch đã v ch ra. Trong quá trình ki m soát, h s so sánhả ổ ứ ế ạ ạ ể ọ ẽ
ho t đ ng th c ti n v i k ho ch đã thi t l p. So sánh này s ch ra khâu nào côngạ ộ ự ễ ớ ế ạ ế ậ ẽ ỉ ở
vi c th c hi n ch a đ t yêu c u, và c n s hi u ch nh đ hoàn thành nhi m v vàệ ự ệ ư ạ ầ ầ ự ệ ỉ ể ệ ụ
m c tiêu đã thi t l p.ụ ế ậ
Ra quy t đ nh:ế ị Ra quy t đ nh là vi c th c hi n nh ng l a ch n h p lý trong s cácế ị ệ ự ệ ữ ự ọ ợ ố
phương án khác nhau. Ra quy t đ nh không ph i là m t ch c năng riêng bi t, nó là m tế ị ả ộ ứ ệ ộ
ch c năng quan tr ng, xuyên su t các khâu trong quá trình qu n lý m t t ch c, tứ ọ ố ả ộ ổ ứ ừ khâu l p k ho ch, t ch c th c hi n cho đ n ki m tra đánh giá. Ch c năng ra quy tậ ế ạ ổ ứ ự ệ ế ể ứ ế
đ nh đị ược v n d ng liên t c trong su t quá trình ho t đ ng c a doanh nghi p.ậ ụ ụ ố ạ ộ ủ ệ
Trang 4T t c các quy t đ nh đ u có n n t ng t thông tin. Do v y, m t yêu c u đ t ra cho công tácấ ả ế ị ề ề ả ừ ậ ộ ầ ặ
k toán, đ c bi t k toán qu n tr là ph i đáp ng nhu c u thông tin nhanh, chính xác cho nhàế ặ ệ ế ả ị ả ứ ầ
qu n tr doanh nghi p nh m hoàn thành t t vi c ra quy t đ nh.ả ị ệ ằ ố ệ ế ị
Vai trò c a nhân viên k toán qu n tr trong t ch củ ế ả ị ổ ứ
Vai trò s 1 c a ngố ủ ười làm k toán qu n tr là thu th p và cung c p thông tin thích h p vàế ả ị ậ ấ ợ nhanh chóng cho các nhà qu n lý đ h th c hi n viêc đi u hành, ki m soát ho t đ ng c a tả ể ọ ự ệ ề ể ạ ộ ủ ổ
ch c và ra quy t đ nh.ứ ế ị
Các giám đ c s n xu t thố ả ấ ường v ch k ho ch và ra quy t đ nh v các phạ ế ạ ế ị ề ương án và l chị trình s n xu t, các giám đ c marketing thì ra các quy t đ nh v qu ng cáo, khuy n mãi vàả ấ ố ế ị ề ả ế
đ nh giá s n ph m. Các giám đ c tài chính thị ả ẩ ố ường ra các quy t đ nh v huy đ ng v n và đ uế ị ề ộ ố ầ
t T u chung l i ng v i m i m c tiêu, nhà qu n lý đ u c n thông tin cho các quy t đ nh.ư ự ạ ứ ớ ỗ ụ ả ề ầ ế ị
Người làm k toán qu n tr s cung c p các thông tin h u ích cho các nhà qu n lý các c pế ả ị ẽ ấ ữ ả ấ trong t ch c. Vì v y, m t yêu c u đ t ra cho các nhân viên k toán qu n tr là h ph i amổ ứ ậ ộ ầ ặ ế ả ị ọ ả
hi u các tình hu ng ra quy t đ nh c a các nhà qu n lý.ể ố ế ị ủ ả
K toán qu n tr gi ng và khác k toán tài chính đi m nào?ế ả ị ố ế ở ể
Trang 5M c tiêu là đi m khác nhau căn b n c a k toán tài chính và k toán qu n tr N u nh m cụ ể ả ủ ế ế ả ị ế ư ụ tiêu c a k toán tài chính là cung c p thông tin cho đ i tủ ế ấ ố ượng bên ngoài t ch c bao g m cổ ứ ồ ổ đông, nhà đ u t hi n t i và ti m năng, ch n , các c quan nhà nầ ư ệ ạ ề ủ ợ ơ ước, các nhà phân tích đ uầ
t ch ng khoán, khách hàng thì k toán qu n tr cung c p thông tin ph c v cho nhà qu n lýư ứ ế ả ị ấ ụ ụ ả
c a chính t ch c đó. H có th là các giám đ c đi u hành, giám đ c marketing, giám đ c tàiủ ổ ứ ọ ể ố ề ố ố chính vv…
Tuy v y, h th ng k toán qu n tr và k toán tài chính cũng có nhi u đi m gi ng nhau b iậ ệ ố ế ả ị ế ề ể ố ở
vì c hai h th ng này đ u d a vào d li u thu th p đả ệ ố ề ự ữ ệ ậ ượ ừ ệ ốc t h th ng k toán c b n c a tế ơ ả ủ ổ
ch c. H th ng này bao g m th t c, nhân s , và h thông máy tính đ thu th p và l u trứ ệ ố ồ ủ ụ ự ệ ể ậ ư ữ các d li u tài chính c a t ch c. M t ph n c a h th ng k toán chung này là h th ng kự ệ ủ ổ ứ ộ ầ ủ ệ ố ế ệ ố ế toán chi phí (cost accounting), có nhi m v thu th p thông tin chi phí đệ ụ ậ ượ ử ục s d ng trong cả
h th ng k toán qu n tr và k toán tài chính. Ví d , s li u v giá thành s n ph m đệ ố ế ả ị ế ụ ố ệ ề ả ẩ ượ c nhà qu n lý s d ng đ đ nh giá bán s n ph m, đó là m t m c đích s d ng thông tin c a kả ử ụ ể ị ả ẩ ộ ụ ử ụ ủ ế toán qu n tr Tuy v y, s li u giá thành cũng đả ị ậ ố ệ ượ ử ục s d ng đ xác đ nh giá tr hàng t n khoể ị ị ồ trên b ng cân đ i k toán, đó l i là m t m c đích s d ng thông tin c a k toán tài chính.ả ố ế ạ ộ ụ ử ụ ủ ế
Xu hướng m i c a K toán qu n tr hi n đ i.ớ ủ ế ả ị ệ ạ
Người làm k toán qu n trế ả ị đang ch ng ki n m t xu th m i trong ngành k toán trứ ế ộ ế ớ ế ước sự thay đ i c a khoa h c công ngh Trổ ủ ọ ệ ước đây các k toán viên thế ường dành 80% 90% th iờ
lượng công vi c cho các nghi p v k toán hàng ngày nh ghi chép s sách, đ i chi u giaoệ ệ ụ ế ư ổ ố ế
d ch, l p s , theo dõi và qu n lý t n kho, đ nh kho n, l p báo cáo tài chính… Thì ngày nayị ậ ổ ả ồ ị ả ậ
m i chuy n đã tr nên r t khác. Vi c ra đ i các ph n m m k toán, các ng d ng tài chính,ọ ệ ở ấ ệ ờ ầ ề ế ứ ụ các ph n m m nh CRM, ERP đã giúp ti t ki m r t nhi u th i gian cho các k toán viên tàiầ ề ư ế ệ ấ ề ờ ế chính. M t xu th m i đang d n hình thành khi ngh k toán tr thành m t ngh thiên nhi uộ ế ớ ầ ề ế ở ộ ề ề
đ n qu n tr thông tin tài chính. Các k toán viên s dành nhi u th i gian cho vi c phân tích,ế ả ị ế ẽ ề ờ ệ
l p k ho ch, d toán, d báo, l p ngân sách ho c đ a ra các thông tin h tr , tham m u choậ ế ạ ự ự ậ ặ ư ỗ ợ ư ban lãnh đ o doanh nghi p v k toán qu n tr ạ ệ ề ế ả ị
Trang 6Xu hướng này làm cho vai trò c a k toán qu n tr ngày càng l n d n lên, tăng d n lên trongủ ế ả ị ớ ầ ầ các doanh nghi p, d n thay th d n k toán tài chính trệ ầ ế ầ ế ước đây. Vai trò c a k toán tài chínhủ ế
s thu nh l i, và các ngẽ ỏ ạ ười ch doanh nghi p s c n nh ng ngủ ệ ẽ ầ ữ ười làm k toán qu n tr cóế ả ị
th tham m u cho Ban lãnh đ o đ qu n tr doanh nghi p t t nh t.ể ư ạ ể ả ị ệ ố ấ
K t lu n.ế ậ
K toán qu n tr đã và đang đóng vai trò quan tr ng trong ho t đ ng kinh doanh c a doanhế ả ị ọ ạ ộ ủ nghi p. T t c các thông tin mà k toán qu n tr cung c p s là y u t then ch t giúp nhàệ ấ ả ế ả ị ấ ẽ ế ố ố
qu n lý ho ch đ nh công vi c giám sát và đi u hành doanh nghi p m t cách hi u qu nh t.ả ạ ị ệ ề ệ ộ ệ ả ấ
Xu th m i đã hình thành và s thay đ i là c n thi t đã đ t ra nh ng c h i và thách th c toế ớ ự ổ ầ ế ặ ữ ơ ộ ứ
l n cho ngớ ười làm ngh k toán tài chính.ề ế
