Thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh Một số chuẩn mực đạo đức trong Tư tưởng Hồ Chí Minh

Thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh Một số chuẩn mực đạo đức trong Tư tưởng Hồ Chí Minh Môn: Tư tưởng Hồ Chí Minh Giảng viên hướng dẫn: Ts. Bùi Hồng Vạn Lớp học phần: 2071HCMI0111 Nhóm: 3 Đề tài 1: Phân tích cơ sở khách quan hình thành, phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh và chỉ ra tiền đề lý luận đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh. Đề tài 2: Một số chuẩn mực đạo đức trong Tư tưởng Hồ Chí Minh. Vận dụng các chuẩn mực đạo đức “trung với nước, hiếu với dân”, “cần kiệm liêm chính, chí công vô tư” trong tư tưởng Hồ Chí Minh đề xây dựng đạo đức, lối sống chuẩn mực cho sinh viên Đại học Thương Mại.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ

-۞۞۞ -BÀI THẢO LUẬN

Môn: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Giảng viên hướng dẫn: Ts Bùi Hồng Vạn

Lớp học phần: 2071HCMI0111

Nhóm: 3

Đề tài 1: Phân tích cơ sở khách quan hình thành, phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh và chỉ ra tiền đề lý luận đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đề tài 2: Một số chuẩn mực đạo đức trong Tư tưởng Hồ Chí Minh Vận dụng các chuẩn mực đạo đức “trung với nước, hiếu với dân”,

“cần kiệm liêm chính, chí công vô tư” trong tư tưởng Hồ Chí Minh

đề xây dựng đạo đức, lối sống chuẩn mực cho sinh viên Đại học Thương Mại.

DANH SÁCH NHÓM

25 Nguyễn Trác Giang 17D260012

26 Bùi Thị Thu Hà 19D260083

27 Đỗ Thị Ngọc Hà 19D260014 Nhóm trưởng

28 Trần Thị Thanh Hải 19D260084

29 Bùi Thị Hằng 19D260086 Thư ký

30 Nguyễn Thị Thúy Hằng 19D260017

31 Ngô Minh Hạnh 19D260085

32 Nguyễn Thị Minh Hạnh 19D260016

33 Nguyễn Thị Hảo 19D260015

34 Nguyễn Thị Hiền 19D260087

35 Trần Thị Hòa 19D260019

36 Đặng Thái Hoàng 19D260018

Mục lục

Trang

Phần 1: ĐỀ TÀI 1……… 2

I Những cơ sở khách quan hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh……… 2

1 Bối cảnh lịch sử……… 2

1.1 Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX… 2

1.2 Bối cảnh quốc tế cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX……… 3

2 Tiền đề tư tưởng – lý luận ……… 4

2.1 Giá trị truyền thống dân tộc tốt đẹp của dân tộc Việt Nam…….4

2.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại……… 5

2.3 Chủ nghĩa Mác – Lênin………6

II Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh……… 7

1.Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh: đó là chủ nghĩa Mác- Lênin……… 7

1.1 Bản chất cách mạng và khoa học trong chủ nghĩa Mac – Lenin.7 2 Lý giải Chủ nghĩa Mác -Lê nin là yếu tố quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học trong tư tưởng Hồ Chí Minh……… 9

2.1 Đối với bản chất cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh…… 9

2.2 Đối với bản chất khoa học trong tư tưởng Hồ Chí Minh…… 10

Phần 2: ĐỀ TÀI 2………12

I Một số chuẩn mực đạo đức trong Tư tưởng Hồ Chí Minh……… 12

1 Trung với nước, hiếu với dân……….13

2 Cần, kiêm, liêm, chính……….13

II Vận dụng các chuẩn mực đạo đức ‘ trung với nước, hiếu với dân’, ‘cần kiệm liêm chính, chí công vô tư’ trong TTHCM để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay………14

1 Thực trạng đạo đức, lối sống của sinh viên Việt Nam hiện nay……… 14

1.1 Tích cực……….14

1.2 Tiêu cực……….15

1.2.1 Đạo đức………16

1.2.2 Lối sống………16

2 Xây dựng đạo đức, lối sống cho SVVN theo các chuẩn mức “trung với nước, hiếu với dân”, “cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư” trong TTHCM……… 17

ĐỀ TÀI 1

Phân tích cơ sở khách quan hình thành, phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh và chỉ ra tiền đề

lý luận đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

I Những cơ sở khách quan hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

1 Bối cảnh lịch sử

I.1 Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước và thế giới có nhiều biến động Xã hội Việt Nam cho đến trước khi thực dân Pháp xâm lược vẫn là một xã hội phong kiến, sản xuất nông nghiệp nhỏ, lạc hậu, trì trệ.Trong nước, chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của tư bản Pháp, biểu hiện cụ thể bằng việc lần lượt ký kết các hiệp ước đầu hàng, thừa nhận nền bào hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi Việt Nam

Cho đến cuối thế kỷ XIX các cuộc khởi nghĩa vũ trang dưới khẩu hiệu “cần vương" do các sĩ phu, văn thân lãnh đạo cuối cùng cũng thất bại Hệ tư tưởng phong kiến đã tỏ ra lỗi thời trước các nhiệm vụ lịch sử

• Ngày 191858, mở đầu cuộc kháng chiến chống chủ nghĩa thực dân khi hạm đội Pháp -Tây Ban Nha nổ súng tiến công đánh chiếm bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) • Ngày 25 – 8– 1883 Triều đình Nhà Nguyễn ký “Hiệp ước Harmand” Hiệp ước có tất cả 27 điều khoản với nội dung chính là xác lập quyền lâu dài của Pháp trên toàn bộ Việt Nam với hai hình thức Thuộc địa và Bảo hộ: Bắc kỳ là thuộc địa của Pháp và chấp nhận nền bảo hộ của Pháp ở Trung kỳ (Đó là một nền chuyên chế chính trị đồng thời dùng người Việt trị người Việt và chia để trị: giữa miền xuôi

và miền ngược, giữa các dân tộc, giữa các tôn giáo nhằm chia rẽ mối quan hệ đoàn kết của các dân tộc) Và Hiệp ước Patenotre (ngày 6 tháng 6 năm 1884), công nhận quyền bảo hộ của Pháp với vùng lãnh thổ còn lại của Đại Nam Dân tộc Việt Nam đã mất nền độc lập trong lịch sử Cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp tác động mạnh mẽ đến sự chuyển biến về kinh tế –

xã hội Việt Nam Diện mạo xã hội Việt Nam thời kỳ này bao gồm cả quan hệ thực dân và các quan hệ phong kiến: Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với Thực dân Pháp xâm lược; Nông dân Việt Nam và địa chủ phong kiến Trong lòng xã hội thuộc địa, mâu thuẫn mới bao trùm lên mâu thuẫn cũ, nó không thủ tiêu mâu thuẫn cũ mà là cơ sở để duy trì mâu thuẫn cũ, làm cho xã hội Việt Nam càng thêm đen tối, tạo ra những tiền đề bên trong cho phong trào yêu nước – giải phóng dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX

Hàng loạt các phong trào đấu tranh của nhân dân ta diễn ra theo các xu thế khác nhau, nhưng đều thất bại: phong trào đấu tranh yêu nước theo theo khuynh hướng phong kiến (Hoàng Hoa Thám), các phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản (Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh…); Phong trào công nhân cũng đã diễn ra song chỉ mang tính tự phát, chỉ đấu tranh đòi những quyền lợi thuần túy trước mắt… Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đang khủng hoảng trầm trọng không lối thoát Một câu hỏi lớn của lịch sử là giải phóng bằng cách nào? Chưa có lời giải đáp

1.2 Bối cảnh quốc tế cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Khi con thuyền Việt Nam còn lênh đênh chưa rõ bờ bến phải đi tới thì lịch sử thế giới trong giai đoạn này cũng đang có những biến chuyển to lớn

Chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn cạnh tranh tự do chuyển sang giai đoạn độc quyền, đã xác lập quyền thống trị của chúng trên phạm vi toàn thế giới Chủ nghĩa đế quốc đã trở thành kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa

Có một thực tế lịch sử là trong quá trình xâm lược và thống trị của chủ nghĩa thực dân tại các nước nhược tiểu ở châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ - latinh, sự bóc lột phong kiến trước kia vẫn được duy trì, và bao trùm lên nó là sự bóc lột tư bản chủ nghĩa Bên cạnh các giai cấp cơ bản trước kia, đã xuất hiện thêm các giai cấp tầng lớp xã hội mới

Từ cuộc đấu tranh sôi nổi của công nhân các nước tư bản cuối thế kỷ XIX và nhất là “sự thức tỉnh châu Á” đầu thế kỷ XX đã dẫn đến một cao trào mới của cách mạng thế giới với đỉnh cao là Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917

Cách mạng Tháng Mười Nga đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập Chính quyền Xô viết, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử loài người Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười, nhiều dân tộc vốn là thuộc địa của đế quốc Nga đã được tự do, được hưởng quyền dân tộc tự quyết, hình thành nên các quốc gia độc lập và dẫn đến sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Xô viết (1922)

Từ sau Cách mạng Tháng Mười Nga, với sự ra đời của Quốc tế Cộng sản (3-1919), phong trào công nhân trong các nước tư bản phương Tây và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa phương Đông càng có quan hệ mật thiết với nhau hơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc

Ở Hồ Chí Minh cũng như ở nhiều anh hùng, danh nhân khác của dân tộc ta, sự kết hợp hài hòa giữa những điều kiện khách quan và chủ quan chính là nhân tố có ý nghĩa quyết định dẫn tới hành động cách mạng và giành thắng lợi

2 Tiền đề tư tưởng - lý luận.

2.1 Giá trị truyền thống dân tộc tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

- Trước hết đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí kiên cường trong đấu tranh dựng nước và giữ nước

Là dòng chủ lưu chảy xuyên suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam, là chuẩn mực cao nhất, là nhân tố hàng đầu trong bảng giá trị tinh thần của con người Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu sâu sắc truyền yêu nước đó “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó

là truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ,to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đứng đầu trong bảng giá trị tư tưởng của người Việt Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam biểu hiện: mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, cả dân tộc nhất tề đứng lên đánh giặc cứu nước Người Việt Nam luôn căm thù đế quốc thực dân cao độ, sẵn sàng xả thân cứu

nước Yêu nước Việt Nam trở thành triết lý nhân sinh của người Việt => HCM tiếp thu chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

Sinh ra và lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, được nghe nhiều câu chuyện đánh giặc giữ nước, chứng kiến cảnh áp bức bóc lột của đế quốc, tay sai đối với nhân dân, chứng kiến phong trào yêu nước của dân tộc => từ rất sớm HCM có được tinh thần yêu nước, thương dân, điều đó đã tạo cho HCM ngay từ nhỏ sớm có hoài bão lớn lao, có động cơ to lớn, thôi thúc ra đi tìm đường cứu nước Trong quá trình tìm đường cứu nước, từ yêu nước Người đã vượt qua mọi hiểm nguy, gian nan vất vả để quyết tìm con đường cứu dân cứu nước Từ yêu nước, Người hy sinh tất cả những riêng tư bản thân vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Đặc biệt HCM biết khơi dậy tinh thần yêu nước cho cả dân tộc Việt Nam đứng lên tự giải phóng mình Chính sức mạnh truyền thống đó đã thúc giục người thanh niên giàu nhiệt huyết đi tìm con đường cứu nước, cứu dân Là động lực chi phối mọi hành động, suy nghĩ của Người trong cuộc đời hoạt động cách mạng Là cơ sở tư tưởng dẫn dắt Người đến với chủ nghĩa Mác – Lênin “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ không phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo quốc tế III”

- Thứ hai là tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết tương thân, tương ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý

Hình thành cùng với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và với giặc ngoại xâm Người Việt sống với nhau có tình có nghĩa, sống thủy chung, sống biết tôn kính những người có công với dân, với nước, sống bao dung độ lượng Nhân dân Việt Nam luôn đề cao nhân nghĩa, trọng hiền tài, chia sẽ những buồn vui sướng khổ Sinh ra và lớn lên trong gia đình đầy lòng nhân ái, cùng với việc được học hành, HCM sớm có lòng nhân

ái, yêu thương con người Lòng nhân ái ở HCM thể hiện trong qua trình tìm đường cứu nước, chứng kiến cảnh các dân tộc thuộc địa trên khắp thế giới bị áp bức bóc lột => Người đau xót, cảm thông, nuôi ý chí quyết tâm tìm con đường giải phóng các dân tộc bị áp bức toàn thế giới Thể hiện ở HCM là người có trái tim yêu thương con người bao la, không chỉ người Việt Nam

mà tất cả nhân dân thế giới Truyền thống ấy đã gắn kết người dân Việt Nam thành một sức mạnh bền vững

- Thứ ba: Dân tộc Việt Nam là một dân tộc có truyền thống lạc quan, yêu đời; có niềm tin vào chính nghĩa, tin vào sức mạnh của bản thân và dân tộc Động viên nhau vượt khó khăn, gian khổ, tin tưởng vào tương lai

- Thứ tư: Dân tộc Việt Nam là dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo trong sản xuất và chiến đấu, đồng thời là dân tộc ham học hỏi, cầu tiến bộ và không ngừng mở rộng cánh cửa tiếp nhận tinh hoa văn hoá nhân loại Dân tộc Việt Nam có tinh thần hiếu học, cầu thị Trên cơ sở giữ vững bản sắc dân tộc, người Việt Nam biết chọn lọc, tiếp thu, cải biến những cái hay, cái tốt, cái đẹp của người thành những giá trị riêng của mình

2.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại.

 Tiếp thu tư tưởng và văn hoá phương Đông

- Về nho giáo: Ngay từ nhỏ, HCM đã được học chữ nho với các thầy vốn là những nhà Nho yêu nước Đạo đức nho giáo thấm vào tư tưởng, tình cảm của Người không phải là

những giáo điều “tam cương ngũ thường” nhằm bảo vệ tôn ty trật tự phong kiến, phân biệt đẳng cấp, khinh thường phụ nữ… mà là tinh thần nhân nghĩa, đạo đức, triết lý hành động, tư tưởng nhập thé, hành đạo, giúp đời….Người nhận thức rõ: Nho giáo (chung), Khổng Tử (riêng) là ý thức hệ bênh vực và bảo vệ chế độ phong kiến HCM sử dụng những yếu tố tiến bộ trong đạo Nho: đề cao văn hoá, lễ giáo, tạo ra truyền thống hiếu học HCM khai thác, lựa chọn những yếu tố tích cực và cải tạo lại nội dung trên cơ sở thế giới quan Mác - Lênin và nhân sinh quan cách mạng, nhằm phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng

- Về Phật giáo: Đạo Phật du nhập vào Việt Nam từ rất sớm, đó là một tôn giáo và gắn bó với đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam,để lại nhiều dấu ấn trong văn hoá Việt Nam: Từ tư tưởng, tình cảm, tín ngưỡng cho đến phong tục tập quán, lối sống… Hồ Chí Minh đã tiếp thu và chịu nhiều ảnh hưởng sâu sắc về tư duy, hành động, ứng xử của Phật giáo Tư tưởng vị tha, từ bi, bác

ái, cứu khổ cứu nạn Nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều thiện Tinh thần bình đẳng, chống mọi phân biệt đẳng cấp Đề cao lao động, chống lười biếng Sống gắn bó với nhân dân, với đất nước

 Tư tưởng văn hoá phương Tây

- Từ rất sớm, HCM chịu ảnh hưởng rất sâu rộng của nền văn hoá dân chủ và cách mạng phương Tây, đặc biệt là truyền thống văn hoá dân chủ, tiến bộ của nước Pháp => Đây là tư tưởng nhân văn đạo đức mang tầm nhân loại vì con người Chính tư tưởng này đã hướng HCM sang Pháp

“Khi tôi độ 13 tuổi, lần đầu tiên tôi nghe 3 chữ Pháp: Tự do – Bình đẳng – Bác ái Đối với chúng tôi, người da trắng nào cũng là người Pháp Người Pháp nói như thế Và từ thuở ấy, tôi rất muốn làm quen với nền văn minh Pháp, muốn tìm xem những gì ẩn sau những chữ ấy”

- Trên con đường bôn ba khắp năm châu bốn biển, Người đã để tâm xem xét tình hình, nghiên cứu lý luận và kinh nghiệm các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới Tư tưởng nhân quyền dân quyền của nước Mỹ Chủ nghĩa nhân văn nhân đạo thời phục hưng => Những tác phẩm lý luận của họ đã đi vào nền văn học phương Tây và có ảnh hưởng tới tư tưởng của HCM (tinh thần pháp luật…)

2.3 Chủ nghĩa Mác – Lênin.

- Chủ nghĩa Mác – Lênin là bộ phận văn hoá đặc sắc nhất, tinh tuý, cách mạng khoa học nhất của nhân loại và Chủ nghĩa Mác - Lênin mang tính hiện thực Chủ nghĩa Mác - Lênin là hệ tư tưởng của giai cấp công nhân – giai cấp tiên tiến nhất Nó là học thuyết tổng kết quá khứ, giải thích và cải tạo hiện tại, chuẩn bị và hướng dẫn tương lai “Chủ nghĩa Mác – Lênin không chỉ là cẩm nang thần kỳ, là kim chỉ nam mà còn là mặt trời soi sáng cho chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới CNXH và CNCS” Là nhân tố ảnh hưởng quyết định đến TTHCM, là cơ sở hình thành thế giới quan và phương pháp luận của HCM

- Đem lại cho Người phương pháp đúng đắn để tiếp cận văn hoá dân tộc và văn hoá, trí tuệ nhân loại HCM đã chuyển hoá và nâng cao được những yếu tố tích cực, tiến bộ của truyền thống dân tộc, cũng như tinh hoa văn hoá nhân loại để tạo ra tư tưởng của mình Tìm thấy quy luật phát triển tất yếu của nhân loại: sớm hay muộn dân tộc sẽ đi đến CNXH HCM đã tổng kết kinh nghiệm cách mạng thế giới và thực tiễn đấu tranh giải phóng dân tộc để tìm ra con đường cứu nước đúng đắn Nâng HCM lên một tầm cao mới, vị thế mới: từ một người đi tìm đường cứu

nước đã trở thành người dẫn đường cho dân tộc Việt Nam Giá trị đối với nhân loại: đây là đỉnh cao của chủ nghĩa nhân đạo

=> Điều này cho phép chúng ta khẳng định: TTHCM thuộc hệ tư tưởng của giai cấp vô sản, có tính cách mạng, khoa học rất sâu sắc và triệt để

II Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư

tưởng Hồ Chí Minh

1 Yếu tố đóng vai trò quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng

Hồ Chí Minh: đó là chủ nghĩa Mác- Lênin

I.1 Bản chất cách mạng và khoa học trong chủ nghĩa Mac – Lenin

Bản chất cách mạng và khoa học trong chủ nghĩa Mác–Lênin được thể hiện qua những đặc điểm sau

Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết duy nhất từ trước tới nay đặt ra mục tiêu,chỉ rõ con đường giải phóng triệt để giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc bị áp bức trên thế giới thoát khỏi trình trạng bị nô dịch và bóc lột, thoát khỏi đói nghèo và tha hóa về nhiều mặt Đồng thời học thuyết đó chỉ ra lực lượng cách mạng thực hiện sự nghiệp giải phóng và phát triển xã hội là giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đem lại cho họ niềm tin vào khả năng

và sức mạnh của chính mình

Học thuyết đó cũng đã chỉ ra quy luât của sự giải phóng và phát triển xã hội Đó là quy luật về mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuât; về sự chuyển biến từ hình thái kinh tế-xã hội này sang hình thái king tế-xã hội khác không phải diễn ra một cách tự pát mà phải thông quá cuộc đấu tranh giai cấp gay go quyết liệt Từ đó , Mác-Ăngghen và Lê- nin đã trực tiếp nghiên cứu sự vận động của chủ nghĩa tư bản cũng như thắng lợi của chủ nghĩa xã hội như một tất yếu thong qua cuộc cách mạng xã hội

Bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin còn thể hiện ở chỗ; Đó là học thuyết mở, không cứng nhắc, bất biến mà nó đòi hỏi luôn được bổ sung, tự đổi mới, tự phát triển trong dòng phát triển trí tuệ của nhân loại Chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh Người tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin trên nền tảng những tri thức văn hóa tinh túy của nhân loại cùng với sự hiểu biết chính trị phong phú được tích lũy qua hoạt động thực tiễn đấu tranh vì mục tiêu cứu nước, giải phóng dân tộc của chính mình

Từ những nhận thức ban đầu về chủ nghĩa Lênin, Hồ Chí Minh đi vào nghiên cứu chủ nghĩa Mác Người tiếp thu lý luận Mác – Lênin theo phương pháp macxít, nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất Người vận dụng lập trường, quan điểm, phương pháp biện chứng của Chủ nghĩa Mác – Lênin để giải quyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam, chứ không đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở

Như vậy, chính thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin đã giúp Hồ Chí Minh vận dụng lý luận và kinh nghiệm thực tiễn phong phú của mình để từ đó tìm ra con đường cứu nước, giải phóng dân tộc ta

Trong các tiền đề trên chủ nghĩa Mác- Lê nin là tiền đề quan trọng nhất là vì: Chủ nghĩa Mác-

Lê nin là thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh, là chủ nghĩa chân chính

nhất, chắc chắn nhất,cách mạng nhất, đã chỉ ra con đường giải phóng dân tộc và phát triển cho dân tộc ta

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trên cơ sở vạch ra được các quy luật vận động, phát triển của xã hội loài người giúp chúng ta lựa chọn đúng đắn con đường phát triển của dân tộc - độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại, chủ nghĩa Mác - Lênin đã giải thích được quy luật phát triển của xã hội loài người một cách khoa học, khách quan, toàn diện, lịch sử - cụ thể Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chứng minh một cách khoa học rằng, từ trong lòng của chủ nghĩa tư bản sẽ ra đời phương thức sản xuất mới, một xã hội mới, một hình thái kinh tế - xã hội mới là chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Quá trình này diễn ra một cách lịch sử - tự nhiên Do vậy, sự ra đời cũng như diệt vong của chủ nghĩa tư bản là một tất yếu khách quan như nhau và đều do tất yếu kinh tế quy định Cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã chỉ ra cho Đảng ta, dân tộc ta: “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội” - là sự lựa chọn đúng đắn con đường phát triển của Việt Nam Bởi lẽ, độc lập dân tộc là cơ sở, điều kiện, tiền đề cho chủ nghĩa xã hội, còn chủ nghĩa xã hội mới bảo đảm cho độc lập dân tộc thực sự trọn vẹn, bền vững

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với việc nhận thức chủ nghĩa tư bản hiện đại Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với thế giới quan duy vật biện chứng và phương pháp luận biện chứng duy vật chỉ ra rằng, chủ nghĩa tư bản nhất định bị thay thế bởi chủ nghĩa

xã hội Chính chủ nghĩa tư bản tạo ra những điều kiện, tiền đề cho chủ nghĩa xã hội ra đời Mặc

dù hiện nay, chủ nghĩa tư bản đã đạt được những thành tựu nhất định về một số lĩnh vực: kinh

tế, khoa học, công nghệ Nhưng chính chủ nghĩa tư bản cũng là kẻ đã gây ra không ít tai họa cho con người như chiến tranh, nghèo đói, bất công xã hội, sự nô dịch áp bức Những mục tiêu phục vụ con người, về hình thức và so với trước đây, có vẻ được quan tâm, nhưng thực chất ngày càng bị xa rời Tiền lương thực tế của phần lớn công nhân Mỹ hầu như không tăng trong nhiều thập kỷ Chủ nghĩa tư bản về bản chất không thể giải quyết được vấn đề công bằng xã hội nhất là trong lĩnh vực phân phối nguồn của cải xã hội Xu hướng giàu nghèo và phân tầng xã hội ngày càng diễn ra trầm trọng Về bản chất, chủ nghĩa tư bản không tương thích với dân chủ Đúng như Đảng ta đã nhận định: “Hiện tại, chủ nghĩa tư bản còn tiềm năng phát triển, nhưng về bản chất vẫn là một chế độ áp bức, bóc lột và bất công Những mâu thuẫn cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư bản, nhất là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa, chẳng những không được giải quyết mà ngày càng trở nên sâu sắc Khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội vẫn tiếp tục xảy ra” Đây là một yếu

tố quan trọng góp phần đẩy nhanh chủ nghĩa tư bản đến giới hạn cuối cùng của nó Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng chỉ ra rằng quá trình toàn cầu hóa kinh tế cũng là quá trình làm cho mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với tính chất tư nhân

tư bản chủ nghĩa mang tính toàn cầu Quá trình này nhất định sẽ làm sâu sắc hơn mâu thuẫn cơ bản nội tại của chủ nghĩa tư bản, đẩy nhanh chủ nghĩa tư bản đến giới hạn cuối cùng của nó

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với việc giải quyết quan hệ giữa tính phổ biến và tính đặc thù đi lên chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho chúng

ta phương pháp nhận thức khoa học, đúng đắn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là mang tính phổ biến Nhưng, mỗi dân tộc, quốc gia căn cứ vào tình hình thực tiễn của dân tộc, quốc gia mình mà lựa chọn hình thức quá độ trực tiếp hay gián tiếp lên chủ nghĩa xã hội Đó là tính đặc

thù và quan trọng là, không được vận dụng giáo điều những nguyên lý lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Đồng thời phải chống việc tuyệt đối hóa những điều kiện

cụ thể của dân tộc, quốc gia và hạ thấp những nguyên lý chung của chủ nghĩa Mác - Lênin, của chủ nghĩa xã hội Bởi lẽ, khi ấy sẽ rơi vào dân tộc cực đoan, xét lại

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với công cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho chúng ta phương pháp nhận thức điều kiện

cụ thể để thực hiện công cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay Dựa trên nền tảng chủ nghĩa

Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta có cơ sở lý luận để thực hiện đổi mới kinh tế - xã hội là trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt, xây dựng văn hóa, con người làm nền tảng tinh thần; tăng cường quốc phòng, an ninh là trọng yếu, thường xuyên

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh còn cung cấp cho chúng ta cơ sở lý luận để tổng kết rút kinh nghiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đây, trên cơ sở đó đưa ra được tám đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội; tám phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội và chín mối quan hệ lớn cần giải quyết

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng cung cấp cho chúng ta phương pháp luận

để giải quyết tốt quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; phát triển kinh tế thị trường với giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa; giữa xây dựng nền kinh

tế độc lập, tự chủ với chủ động hội nhập quốc tế Nói tóm lại, chính chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là thế giới quan, phương pháp luận cho chúng ta thực hiện công cuộc đổi mới thành công

Tất cả những điểm trên cho thấy, tại sao Đảng ta lại lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng thế giới quan, kim chỉ nam cho hành động cách mạng

Vai trò của lý luận đối với thực tiễn: Lý luận đóng vai trò soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn; Lý luận khoa học góp phần giáo dục, thuyết phục, động viên, tập hợp quần chúng để tạo thành phong trào hoạt động thực tiễn rộng lớn của đông đảo quần chúng; Lý luận đóng vai trò định hướng

2 Lý giải Chủ nghĩa Mác -Lê nin là yếu tố quyết định đối với bản chất cách mạng và khoa học trong tư tưởng Hồ Chí Minh

II.1 Đối với bản chất cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh nằm trong hệ tư tưởng Mác- Lênin, bắt nguồn chủ yếu từ chủ nghĩa Mác- Lênin, bản chất cách mạng trong tư tưởng của Người là cách mạng xã hội Điều này thể hiện ở chỗ nó đã làm thay đổi căn bàn chế độ xã hội từ phong kiến nửa thuộc địa sang xã hội chủ nghĩa; giải phóng nhân dân ta tự do, đem lại nền dân chủ thực sự cho đất nước

Thực dân Pháp chiếm đóng Việt Nam, về cơ bản nước ta trở thành một nước nửa thuộc địa phong kiến, đời sống nhân dân khổ cực, không có chút quyền tự do nào Xuyên suốt các quan điểm trong tư tưởng của Người là tư tưởng độc lập dân tộc và tự do dân chủ Về vấn đề dân tộc thuộc địa, Hồ Chí Minh có nhấn mạnh rằng thực chất vấn đề dân tộc thuộc địa là đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc và lựa chọn con đường phát triển của dân