Hãy chỉ ra những tồn tại, bất cập về giải quyết tranh chấp đất đai trong thực tế thời gian qua và đề xuất những biện pháp khắc phục

Hoạt động quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các phương diện của đời sống xã hội sẽ không thể tránh được những mâu thuẫn, bất đồng phát sinh giữa chủ thể quản lý nhà nước và đối tượng quản lý. Quá trình quản lý và sử dụng đất đai cũng sẽ không thể tránh khỏi việc phát sinh mâu thuẫn, bất đồng giữa cá nhân, tổ chức với tư cách là những người quản lý, sử dụng đất đai với cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai. Đó chính là tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai. Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp này, mà trong bài tập lớn lần này em xin chọn đề số 04:“Hãy chỉ ra những tồn tại, bất cập về giải quyết tranh chấp đất đai trong thực tế thời gian qua và đề xuất những biện pháp khắc phục”

MỞ ĐẦU

Hoạt động quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các phương diện của đời sống

xã hội sẽ không thể tránh được những mâu thuẫn, bất đồng phát sinh giữa chủ thể quản

lý nhà nước và đối tượng quản lý Quá trình quản lý và sử dụng đất đai cũng sẽ không thể tránh khỏi việc phát sinh mâu thuẫn, bất đồng giữa cá nhân, tổ chức với tư cách là những người quản lý, sử dụng đất đai với cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai Đó chính là tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp này, mà trong bài tập lớn lần này em xin chọn đề số

04:“Hãy chỉ ra những tồn tại, bất cập về giải quyết tranh chấp đất đai trong thực tế thời gian qua và đề xuất những biện pháp khắc phục”

NỘI DUNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

1 Khái niệm tranh chấp đất đai

a Khái niệm

Tại điều 3 Khoản 24 LĐĐ 2013 thì “ Tranh chấp đất đai” được hiểu là “ Tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai”.

Như vậy, tranh chấp đất đai có nội hàm khá rộng, bao gồm tất cả các loại tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất phát sinh trong quá trình quản lý và sử dụng ddaaast như tranh chấp về quyền sử dụng đất, tranh chấp về tài sản gắn liền với đất, tranh chấp về các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất…

b Đặc điểm

Thứ nhất, đối tượng của tranh chấp đất đai là quyền, nghĩa vụ và các lợi ích vật

chất khác phát sinh trong quá trình quản lý, sử dụng đất đai

Thứ hai, chủ thể của tranh chấp đất đai là các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình, cộng

đồng dân cư được nhà nước công nhận quyền sử dụng đất với nhau hoặc tranh chấp giữa họ với cơ quan nhà nước có trách nhiệm quản lý đất đai Ngoài ra chủ thể tranh chấp đất đai còn có thể là các đơn vị hành chính với nhau trong trường hợp tranh chấp

về địa giới hành chính

Thứ ba, nội dung của tranh chấp đất đai ngày càng đa dạng và phong phú bởi

hiện nay đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất không có gì có thể thay thế được của nông nghiệp, lâm nghiệp, là địa bàn phân bố khu dân cư, cơ sở kinh tế an ninh quốc phòng mà còn là một loại hàng hóa có giá trị đặc biệt có khả năng sinh lời trên thị trường

Thứ tư, tác động của tranh chấp đất đai, tranh chấp đất đai xảy ra không chỉ ảnh

hưởng đến lợi ích của các bên tranh chấp mà còn ảnh hưởng đến lợi ích của cộng đồng, của Nhà nước

c Các dạng tranh chấp

- Tranh chấp về quyền sử dụng đất

Tranh chấp về quyền và nghĩa vụ phát sinh trong quá trình sử dụng đất

- Trang chấp về mục đích sử dụng đất

2 Khái niệm giải quyết tranh chấp đất đai

a Khái niệm

“Gỉai quyết tranh chấp đất đai là giải quyết những bt cập, mâu thuẫn trong nội

bộ nhân dân, tổ chức trên cơ sở đó phục hồi các quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm hại, đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi vi phạm pháp luật đất đai”

b Mục đích, ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp đất đai

Pháp luật là phương tiện quan trọng để Nhà nước quản lý xã hội, quản lý nền kinh

tế, nhưng nếu chỉ đơn thuần là ban hành pháp luật mà Nhà nước không có các biện pháp đảm bảo để pháp luật được thi hành thì pháp luật cũng không thể phát huy hết vai trò, tác dụng của nó

Thông qua việc giải quyết tranh chấp đất đai đã tìm ra giải pháp đúng đắn trên cơ

sở giải quyết pháp luật nhằm giải quyết những bất đồng , mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân

Như vậy việc áp dụng pháp luật vào thực tiễn giải quyết tranh chấp là hết sức cần thiết và có ý nghĩa quan trọng

c Nguyên tắc và giải pháp giải quyết tranh chấp đất đai

- Nguyên tắc bảo đảm đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thực hiện vai trò đại diện cho chủ sở hữu

- Nguyên tắc đảm bảo lợi ích của người sử dụng đất, nhất là lợi ích kinh tế, khuyến khích tự hòa giải trong nội bộ quần chúng nhân dân

- Nguyên tắc giải quyết tranh chấp phải nhằm mục đích ổn định tình hình kinh tế,

xã hội

II NHỮNG TỒN TẠI, BẤT CẬP VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI TRONG THỰC TẾ THỜI GIAN QUA

1 Giải quyết tranh chấp được quy định trong luật đất đai 2013

So với Luật đất đai 2003, luật đất đai 2013 về cơ bản đã kế thừa được những giá trị truyền thống đã được xã hội ghi nhận, quy định và thực hiện trong các điều luật, đặc biệt là những quy định về điều chỉnh hoạt động giải quyết tranh chấp đất đai Đáng chú

ý là sự đề cao vai trò của cộng đồng, của chính quyền cấp cơ sở trong hòa giải tranh chấp đất đai và coi đó là hoạt động không thể thiếu trước khi tiến hành các thủ tục tư pháp tại cơ quan tài phán Thông qua đó mà nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đảm

bảo yếu tố dân chủ trong quá trình thực thi pháp luật của công chúng Đối với các quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai, thẩm quyền của tòa án nhân dân được mở rộng từ sự đảm bảo quyền lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp cho các đương sự, loại trừ sự áp đặt từ chính hệ thống pháp luật

Quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai, được coi là sự thay đổi mang tính chất mở đường cho những tiến bộ tiếp theo trong những nỗ lực của Nhà nước nhằm tôn trọng và bảo vệ quyền sử dụng đất đối với ghi nhận là quyền tài sản của người sử dụng đất đã được chính thức quy định tại Hiến Pháp 2013

Mặc dù có những đổi mới và tiến bộ, cấc quy định về giải quyết tranh chấp trong Luật đất đai trên thực tế khi áp dụng vào thực tế đời sống thì còn tồn tại rất nhiều những bất cập, khó khăn Quy định chỉ mang tính hình thức, còn việc áp dụng những quy định ấy như thế nào là một nghi vấn đặt ra qua rất nhiều năm

2 Những tồn tại, bất cập về giải quyết tranh chấp thực tế thời gian qua

a Trong cơ chế giải quyết tranh chấp đất đai còn nhiều bất cập

Cơ chế giải quyết tranh chấp đất đai còn nhiều bất cập, hạn chế cả về mô hình tổ chức, trình tự thủ tục thực hiện và yếu tố con người, cụ thể như sau :

Một là, về mô hình tổ chức: Mô hình tổ chức bộ máy giải quyết tranh chấp đất

đai ở cơ chế giải quyết bằng con đường hành chính nhà nước và bằng con đường tư pháp vẫn còn nhiều bất cập Trong khi trách nhiệm của người đứng đầu (là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại) tại các cơ quan hành chính nhà nước còn chưa cao,

bộ máy tham mưu giải quyết của hệ thống cơ quan này cũng còn chưa chặt chẽ, thiếu chuyên nghiệp, thì bộ máy của Tòa án nhân dân cũng có bất cập do được tổ chức theo cấp hành chính nên trong hoạt động khó bảo đảm nguyên tắc độc lập xét xử bởi

ít nhiều bị ảnh hưởng bởi cấp chính quyền

Hai là, về trình tự, thủ tục giải quyết: Các thủ tục giải quyết bằng con đường

hành chính và con đường tư pháp cũng vẫn còn bộc lộ những hạn chế bất cập cần phải

được tiếp tục khắc phục, hoàn thiện, cụ thể như: Thủ tục giải quyết bởi cơ quan hành

chính nhà nước còn mang “tính khép kín”, thực tế phát sinh những trường hợp cần

phải xem xét lại, kể cả khi đã có bản án có hiệu lực của Tòa án nhưng lại không có quy định về những trường hợp này; thủ tục tư pháp khắc phục được hạn chế trên của thủ tục hành chính nhưng lại có nhược điểm là rườm rà, kéo dài thời gian, nhiều trường hợp gây bức xúc trong dư luận

Ba là, về yếu tố con người: nguồn nhân sự giải quyết tranh chấp đất đai còn nhiều

hạn chế Trong cả hệ thống cơ quan hành chính nhà nước và hệ thống cơ quan Tòa

án, nguồn nhân sự giải quyết tranh chấp đất đai có nhiều hạn chế cả về số lượng và chất lượng Thực tiễn giai đoạn vừa qua cho thấy, ở nhiều địa phương, trong bộ máy tham mưu giải quyết các vấn đề tranh chấp,khiếu nại về đất đai còn thiếu những cán

bộ, công chức vừa có chuyên môn về lĩnh vực đất đai, lại vừa có chuyên môn, kỹ năng

về giải quyết tranh chấp, khiếu nại hành chính Đối với ngành Tòa án, người thẩm phán giải quyết các vụ án hành chính về đất đai đòi hỏi vừa phải có năng lực chuyên môn như những thẩm phán khác, lại phải vừa có trình độ chuyên sâu trong công tác quản lý nhà nước về đất đai - một lĩnh vực rất phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác, đòi hỏi phải có trình độ áp dụng pháp luật rất cao Tuy nhiên, trên thực tế, số lượng thẩm phán hành chính còn mỏng và số thẩm phán đáp ứng được các yêu cầu trên thì càng ít hơn Những hạn chế về nguồn nhân lực này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả điều chỉnh pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai

b Những bất cập, hạn chế tồn tại trong việc hòa giải tranh chấp đất đai

Thứ nhất, tranh chấp đất đai phải qua hòa giải ở cấp cơ sở, nhà nước ta đề cao

việc hòa giải trong quá trình giải quyết các tranh chấp đất đai Tuy nhiên trên thực tế kết quả việc hòa giải tranh chấp đất đai ở cơ sở cho thất thủ thục này chỉ mang tính chất hình thức, động viên và ghi nhận hòa giải không thành để chuyển sang Toà án giải quyết

Mặt khác, trên thực tế hiện nay ở nhiều địa phương, cán bộ tham gia hòa giải nhiều khi là họ hàng hoặc quen biết cả hai bên nên có phần e ngại va chạm, vì thế có

tâm lý né tránh, gây thêm khó khăn cho đương sự trong việc giải quyết tranh chấp Nhiều nơi cán bộ của Uỷ ban nhân dân cấp xã thực hiện việc hòa giải qua quýt, không đúng thủ tục, gây mất thời gian Kết quả là việc hòa giải đó không giải quyết được tranh chấp mà lại thêm thủ tục phiền hà cho người dân

Thứ hai, trong quá trình tiến hành hòa giải, người nhận được đơn yêu cầu của

đương sự, để tiến hành hòa giải thì UBND cấp xã đã triệu tập để tiến hành hòa giải nhưng người bị triệu tập đã cố tình vắng mặt để không thể hòa giải được Đây là tình trạng phổ biến trong thực tế hiện nay

Thứ ba, việc hòa giải đất đai được giao cho một số chủ thể ở cấp cơ sở chưa thực

sự hiểu biết pháp luật, chưa hiểu rõ vấn đề và chuyên môn không cao Chính vì vậy mà việc hòa giải thường không đạt hiệu quả và đi đến mục đích cuối cùng

c Trong quá trình giải quyết tranh chấp về đất đai, Tòa án nhân dân đã mắc phải một số những sai lầm

Tòa án nhân dân trong việc giải quyết các tranh chấp đã mắc phải những sai lầm như : Sai lầm trong việc xác định không chính xác người tham gia tố tụng dẫn đến thiếu hoặc thừa người tham gia tố tụng trong vụ án, thường là người có quyền lợi, nghĩa vu liên quan, làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ và cũng là nguyên nhân dẫn đến án bị hủy do vi phạm nghiêm trọng tố tụng.Sai lầm trong việc xác định nguồn gốc, diện tích tài sản là Quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất có tranh chấp.Việc xác định sai nguồn gốc tài sản đang tranh chấp là một trong những sai lầm nguy hiểm Khi không xác định được hoặc xác định không chính xác nguồn gốc tài sản đang trang chấp thì vụ án có khả năng đi vào ngõ cụt hoặc xét xử không đúng… vv

3 Nguyên nhân của những tồn tại bất cập trên

Thứ nhất, do có sự khác nhau ở từng thời kỳ lịch sử như: Trước năm 1980 nhà

nước không cấm thực hiện các giao dịch về đất đai Sau 1980 tất cả các giao dịch về đất đai đều coi là bất hợp pháp, từ năm 2003 cho đến nay người sử dụng đất lại có

quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê quyền sử dụng đất Mặc dù hiện nay đã

có một hệ thống các văn bản về giải quyết tranh chấp đất đai nhưng trên thực tế, các quy định này chưa thực sự phát huy được hiệu quả

Thứ hai, các quy định của pháp luật quy định về giải quyết tranh chấp đất đai

theo pháp luật hiện hành nhiều hạn chế, thiếu sót dẫn đến việc hòa giải , giải quyết tranh chấp còn khó khăn

Thứ ba, công tác quản lý nhà nước về đất đai còn lỏng lẻo vì thế việc giải quyết

tranh chấp ngày một phức tạp và gặp nhiều khó khăn.Trước đây, trong một thời gian dài chúng ta đã buông lỏng việc quản lý đất đai nên hệ thống hồ sơ, sổ sách địa chính

bị thất lạc hoặc không được bổ sung, ghi chép đầy đủ Điều đó đã tạo cơ hội phát sinh cho các vấn đề tranh chấp, lấn chiếm,…

Thứ tư, sự thay đổi về cơ chế quản lý đất đai, trong điều kiện nền kinh tế thị

trường đất đai ngày càng trở nên có giá, điều đó khiến cho các tranh chấp đất đai ngày càng gia tăng Trong khi nhiều tranh chấp phát sinh từ trước đây vẫn chưa được giải quyết nay lại phát sinh nhiều tranh chấp mới phức tạp hơn Việc tự hòa giải trong trường hợp này không thể can thiệp và buộc phải tranh chấp ra Tòa

Thứ năm, việc hòa giải tranh chấp đất đai chưa thật sự được đề cao vì thế nó là

nguyên nhân chính dẫn đến nhiều vụ tranh chấp đất đai trên thực tế

Thứ sáu, do trình độ và chuyên môn của những chủ thể tham gia vào quá trình

giải quyết các tranh chấp còn chưa cao, vì thế mà những sai sót trong việc giải quyết tranh chấp vẫn còn xảy ra

III PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT, KHẮC PHỤC NHỮNG BẤT CẬP, TỒN TẠI TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

1 Đẩy mạnh tiến độ cấp giấy chứng nhận cho người sử dụng đất

Muốn giải quyết tốt các vấn đề về tranh chấp đất đai, thì điều cơ bản là chúng ta phải có một cơ chế quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả Việc cấp giấy chứng nhận

quyền sử dụng đất là một đòi hỏi bức xúc, nhawfmm tạo cơ sở pháp lý cho việc quản

lý cũng như giải quyết tranh chấp đất đai Pháp luật quy định điều kiện quan trọng nhất

để thực hiện các quyền của người sử dụng đất là người sử dụng đất phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Chính vì vậy, cần phải đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

2 Cần áp dụng giá đất thống nhất trong việc giải quyết các tranh chấp hiện nay

Trong quá trình thụ lí giải quyết các vụ việc tranh chấp quyền sử dụng đất, tranh chấp hợp đồng mua bán nhà, … Tòa án nhân dân các địa phương gặp nhiều vướng mắc, lúng túng trong việc áp dụng các quy định về giá đất, làm cho quá trình giải quyết kéo dài, gây ảnh hưởng xấu đến sự ổn định xã hội Bởi vì giá đất thường xuyên biến đổi theo quy luật cung cầu của thị trường, nên bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành theo khung giá của Chính phủ thường không phù hợp với giá chuyển quyền

sử dụng đất thực tế ở địa phương Tòa án nhân dân khi giải quyết, nếu áp dụng theo bảng giá của UBND cấp tỉnh quy định thì bao giờ cũng sẽ dẫn đến một bên quan hệ tranh chấp sẽ bị thiệt hại và tất nhiên sẽ tiếp tục khiếu nại, dẫn đến vụ việc kéo dài không dứt điểm

3 Mở rộng thẩm quyền và nâng cao vai trò của Tòa án nhân dân trong việc giải quyết các tranh chấp đất đai

Khi việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các chủ thể trở thành phổ biến thì việc mở rộng tiến tới chuyển giao thẩm quyền giải quyết tranh chấp cho Tòa

án nhân dân là vô cùng hợp lý Vì Tòa án là một cơ quan xét xử với một cơ cấu tổ chức thống nhất, chặt chẽ tuân thủ các quy định về tố tụng Hoạt động của cơ quan Tòa

án mang tính chất là một cơ quan xét xử với cơ cấu được tổ chức chặt chẽ từ Tòa án nhân dân tối cao xuống đến tòa án quận, huyện Các cán bộ Tòa án đa phần đều đã được đào tạo về pháp luật một cách cơ bản, có nghiệp vụ trong việc điều tra, xác minh… Vì vậy có thể nói, đây là một cơ quan có nhiều điều kiện ưu việt nhất để giải quyết các vụ tranh chấp, trong đó có cả tranh chấp đất đai

4 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đất đai rộng rãi nhằm nâng cao văn hóa pháp lý cho nhân dân

Một trong những nguyên nhân xảy ra tình trạng tranh chấp là do ý thức pháp luật của người dân còn thấp Do đó, công tác tuyên truyền cho người dân cần được chú trọng thực hiejn một cách thường xuyên, liên tục Bên cạnh nhà nước có chương trình tuyên truyền phổ biến trên các phương tiện thông tin đại chúng, chính quyền các cấp ở địa phương, xã, phường tổ chức cho nhân dân học tập Luật đất đai thông qua các hình thức như: tư vấn , qua việc hòa giải giải quyết các tranh chấp đất đai

5 Tăng cường khâu kiểm tra giám sát việc thực hiện pháp luật đất đai, xử lý nghiêm minh những tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật đất đai

Kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật đất đai là một hoạt động rất quan trọng, góp phần duy trì tốt việc thực hiện các quy định của pháp luật Hoạt động kiểm tra giám sát này không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước mà còn là nhiệm vụ của các tổ chức xã hội

Theo đánh giá chung hiện nay lực lượng thanh tra đất đai còn thiếu về số lượng

và yếu về chất lượng só với nhiệm vụ được giao Hiện tại công tác thanh tra, kiểm tra của thanh tra đất đai hầu như chỉ dừng lại ở các điểm nóng và những vụ việc xảy ra chờ giải quyết Tình trạng này chính là một yếu tố tạo cho các vi phạm pháp luật đất đai chưa được giải quyết kịp thời

6 Nâng cao hiệu quả của công tác hòa giải tranh chấp đất đai

Khuyến khích việc hòa giả các tranh chấp đất đai trong nhân dân và đề cao vai trò của chính quyền, đoàn thể quần chúng ở cơ sở trong việc vận động nhân dân hòa giải các tranh chấp đất đai Pháp luật cần có những quy định xử lý các bên không thực hiện nghĩa vụ theo cam kết khi hòa giải nhằm buộc họ phải tôn trọng các cam kết của mình

KẾT LUẬN

Qua quá trình đi sâu tìm hiểu, các vấn đề về giải quyết tranh chấp trên thực tế hiện nay đã và đang tồn tại rất nhiều những hạn chế và bất cập Việc hạn chế và khắc phục các bất cập trên là điều vô cùng cấp bách và cần thiết, nhưng đó không phải là vấn đề có thể giải quyết trong thời gian ngắn Để các vấn đề về tranh chấp đất đai ngày một hạn chế, nhà nước với vai trò là đại diện chủ sở hữu phải đề ra những hướng giải quyết sao cho thập hợp lý và hiệu quả Trên đây là ý kiến của cá nhân em về những bất cập còn tồn tại trong thực tế về các vấn đề giải quyết tranh chấp Cùng với đó là một số hướng khắc phục mà theo em nó là cần thiện trong tình hình hiện nay ở Việt Nam