Bài giảng Thị trường chứng khoán ảo: Bài 3 - ThS. Nguyễn Phúc Khoa

Bài giảng Thị trường chứng khoán ảo - Bài 3: Thị trường thứ cấp đã giới thiệu thị trường chứng khoán thứ cấp, thủ tục niêm yết, hoạt động giao dịch chứng khoán, lệnh thị trường, định chuẩn lệnh,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

THỊ TRƯỜNG

THỨ CẤP

Bài 3

Bài 3 Thị trường t h ứ cấp

3

3.1 Giới thiệu thị trường chứng khoán thứ cấp

Là một thị trường hoạt động liên tục không ngừng nghỉ Các nhà đầu tư có thể mua bán chứng khoán nhiều lần trên

thị trường này

1

Giá cả thị trường của các loại chứng khoán có lãi suất cố định: (Trái phiếu, cổ phiếu ưu đãi): là giá cả thực tế mua bán lại các chứng khoán trên thị trường, nó còn phụ thuộc

vào lãi suất tín dụng của ngân hàng, của thị trường

2

Giá cả thị trường của các chứng khoán có lãi suất biến động:

Là giá cả mà cổ phiếu thực sự mua đi bán lại trên thị trường: yếu tố quyết định vẫn là quan hệ cung cầu, yếu tố thị phần,

uy tín của công ty, khả năng sinh lợi của công ty, chính sách lãi suất tín dụng ngân hàng, tỷ lệ lạm phát, tỷ giá hối đoái

3

4

HỆ THỐNG GIAO DỊCH

• h

Người đầu tư Người đầu tư

NG.HÀNG T.MẠI NG.HÀNG T.MẠI

TRUNG TÂM LƯU KÝ CK

N HÀNG UỶ THÁC T.TOÁN

C.TY C.KHOÁN C.TY C.KHOÁN

Người môi giới

Người thanh toán

Người môi giới

Người thanh toán

Hợp đồng lệnh

Nguyên tắc

trung gian

Nguyên tắc đấu giá

Nguyên tắc công khai

Nguyên tắc hoạt động của Sở GDCK

Nguyên tắc đấu giá

giá cả của chứng khoán

Giá chào mua cao nhất

Giá chào bán thấp nhất

1

2

Giá giao dịch được xác lập giữa:

Nguyên tắc công khai

Thông tin tài chính, kinh doanh của doanh nghiệp

1

2

Công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng

Kết quả từng phiên

giao dịch

LOGO

Tại sao trên thị trường sơ cấp, phát hành chứng

khoán phải thông qua trung gian ?

Trường hợp nào trên thị trường sơ cấp, khi phát hành không cần qua tổ chức trung gian ?

www.themegallery.com

Nguyên tắc trung gian

 Tại sao trên thị trường thứ cấp, NĐT lại phải

thông qua trung gian – nhân viên môi giới

Thị trường nào, yêu cầu bắt buộc phải giao dịch

thông qua tổ chức trung gian

Đả m bảo an

toàn về

chứng khoán

Khắc phục những hạn chế về không gian sàn

giao dịch

TT thứ cấp

( giao dịch hàng ngày )

Giá cả chứng khoán xác định thông qua đấu giá

Tự động

Thông tin lq tới TCPH

Thông tin lq tới đợt phát

hành ( loại CK PH, số

lượng, giá, thời gian

PH,…)

Thông tin lq tới TCNY

Thông tin gd hàng ngày (Chỉ số ck, mã cp, giá, khối lượng giao dịch,

…)

Ai phải công khai thông tin?

Công khai thông tin gì?

Luật CK Thông

tư 52

LOGO

Nguyên tắc công khai

www.themegallery.com

Mọi hoạt động trên TTCK đều phải

được công khai -> Tại sao phải công khai thông tin ?

Đảm bảo công bằng trong giao dịch và hình thành giá CK

Đảm bảo quyền lợi cho người mua bán CK

Giảm các hoạt động gian lận trong KDCK

Tập đoàn Dầu khí An Pha

Cảnh cáo trên toàn thị trường theo Quyết định số 755/QĐ-UBCK ngày 06/10/2011 do thay đổi phương án mua cổ phiếu quỹ, không thực hiện việc mua lại cổ phiếu quỹ như đã báo cáo và cbtt ra công chúng

6/10/2011

BBC Công ty Cổ phần Bibica

Cảnh cáo trên toàn thị trường theo Quyết định số 696/QĐ-UBCK ngày 28/09/11 do thường xuyên chậm nộp thường xuyên báo cáo tài chính

28/09/2011

BT6 Công ty Cổ phần Beton 6

Cảnh cáo trên toàn thị trường theo Quyết định số 796/QĐ-UBCK ngày 19/10/2011 do công bố thông tin không kịp thời, không đầy đủ theo quy định tại Thông tư 09/2010/TT- BTC

17/08/2011 www.hsx.vn

LOGO

 Khi nào NĐT trì hoãn công khai thông tin ?

 Có những chiêu thức trì hoãn CBTT nào ?

 Tại sao vẫn còn hiện tượng vi phạm công khai thông tin trên TTCK VN ?

www.themegallery.com

Nguyên tắc công khai

Hoạt động

niêm yết

chứng khoán

Thủ tục niêm yết Điều kiện niêm yết

Khái niệm

Các hình thức niêm yết

b Hoạt động niêm yết chứng khoán

Lợi ích khi niêm yết

Bất lợi khi niêm yết

Khái niệm niêm yết

Cho phép chứng khoán đủ điều kiện được giao dịch tại thị trường chứng khoán

tập trung

Các hình thức

niêm yết

Hủy niêm yết Thay đổi niêm yết

Niêm yết lần đầu

Niêm yết bổ sung

Các hình thức niêm yết

Niêm yết lại

Mua lại, bán cổ phiếu của chính công ty niêm yết

 Tiêu chuẩn định lượng:

 Thời gian hoạt động

 Tiêu chuẩn định tính:

• Ý kiến của kiểm toán

• Chứng minh không liên quan đến kiện tụng

ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh

• Kết toán tài chính khi sáp nhập, thâu tóm,

chuyển nhượng hoạt động kinh doanh

• Chuyển nhượng quyền sở hữu của cổ đông

nắm quyền kiểm soát

• Mẫu chứng khoán thống nhất, lưu ký tập trung

• Một số quy định khác

4 Hoạt động kinh doanh 2 năm liền trước có

lãi, không có nợ quá hạn trên 1 năm, không

có lỗ lũy kế đến thời điểm niêm yết, tuân thủ pháp luật về

BCTC

không có nợ quá hạn trên 1 năm, không có lỗ lũy kế đến thời điểm niêm yết, tuân thủ pháp luật về BCTC

Chỉ tiêu HOSE HNX

5 Công khai Các khoản nợ đối với thành

viên HĐQT, BKS, BGĐ, cổ đông lớn và những người liên quan

Không quy định

6 Yêu cầu về cổ đông >= 300 CĐ nắm giữ ít nhất

20% số CP có quyền biểu quyết

>= 100 CĐ nắm giữ ít nhất 15% số CP có quyền biểu quyết

7 Yêu cầu về nắm giữ

CP

Cổ đông là HĐQT, BKS, BGĐ, KTT cam kết giữ 100% CP trong vòng 6 tháng và chỉ được chuyển nhượng 50% trong 6 tháng tiếp

Tương tự HOSE

8 Hồ sơ Đầy đủ và hợp lệ Đầy đủ và hợp lệ

Thủ tục niêm yết

Tìm hiểu các thủ tục để tiến hành niêm yết

cổ phiếu trên HOSE ?

Lợi ích khi niêm yết

1

2

Nâng cao

uy tín trong công việc:

Bất lợi khi niêm yết

Trách nhiệm của ban giám đốc

Chi phí kiểm toán

Chi phí chuẩn bị niêm yết

1

2

Gia tăng chi phí

do công khai thông tin

Chi phí đội ngũ quản lý

chất lượng cao

Hoạt động giao dịch

Sự phát triển

của hệ thống

giao dịch

Một số giao dịch đặc biệt

2. NGHIỆP VỤ CHO VAY NGẮN HẠN CỦA NHTM

Phương thức giao dịch

Các giao dịch đặc biệt

c Hoạt động giao dịch chứng khoán

Sự phát triển của hệ thống giao dịch

MỘT SỐ QUY ĐỊNH GIAO DỊCH

Đơn vị giao dịch Giá tham chiếu Biên độ giao động giá

Lệnh thị trường

 Khái niệm:

Là lệnh mua hoặc bán chứng khoán nhưng không ghi mức giá, do nhà đầu tư đưa ra cho người môi giới để thực hiện theo mức giá khớp lệnh

Lệnh thị trường là loại lệnh được sử dụng phổ biến trong các giao dịch chứng khoán, nhà đầu tư sẵn sang chấp nhận mua hoặc bán theo mức giá thị trường hiện tại và lệnh của nhà đầu tư luôn luôn được thực hiện

 Ưu điểm: Là công cụ hữu hiệu để nâng cao doanh số giao dịch trên thị trường, tang cường tính thanh khoản trên thị trường

 Nhược điểm: Dễ gây biến động bất thường, ảnh hưởng đến tính ổn định giá thị trường, do lệnh luôn tiềm ẩn khả năng thực hiện ở mức giá không thể dự tính trước

Lệnh giới hạn

 Khái niệm:

Là lệnh mua hoặc bán chứng khoán do nhà đầu tư đưa ra cho người môi giới thực hiện theo mức giá chỉ định hoặc tốt hơn

Trong khoảng thời gian lệnh giới hạn chưa được thực hiện, khách hang có thể thay đổi mức giá giới hạn Khi hết thời gian đã định, lệnh chưa được thực hiện hoặc thực hiện chưa đủ mặc nhiên sẽ hết giá trị

 Ưu điểm: Khách hang có thể có cơ may mua hoặc bán một loại chứng khoán nào đó với giá tốt hơn giá thị trường tại thời điểm lúc ra lệnh

 Nhược điểm: Nhà đầu tư khi ra lệnh giới hạn có thể phải chấp nhận rủi ro do mất cơ hội đầu tư, đặc biệt là trong trường hợp giá thị trường bỏ xa giá giới hạn

Lệnh dừng

 Khái niệm:

Là một loại lệnh đặc biệt để đảm bảo cho các nhà đầu tư

có thể thu lợi nhuận tại một mức độ nhất định và phòng chống rủi ro trong trường hợp giá chứng khoán chuyển động theo chiều hướng ngược lại

 Lệnh dừng để bán: Đặt giá thấp hơn giá thị trường hiện tại của một chứng khoán muốn bán

 Lệnh dừng để mua :Đặt giá cao hơn của thị giá chứng khoán cần mua

Định chuẩn lệnh

 Khái niệm:

Là các điều kiện thực hiện lệnh mà nhà đầu tư quy định cho nhà môi giới khi thực hiện giao dịch Kết hợp định chuẩn lệnh với các lệnh cơ bản ta có các lệnh sau:

Thứ tự ư u tiên lệnh trong thực hiện giao dịch

Các quy định khi giao dịch

Lệnh giao dịch ( theo chiều GD)

Sell Order Buy Order

When ?

56

Lệnh giao dịch ( theo giá GD)

Lệnh giới hạn LO

Lệnh giới hạn là lệnh đặt mua bán chứng khoán ở mức

giá đã định hoặc tốt hơn

Đặc điểm

Nội dung lệnh : giá và khối lượng

Lệnh được khớp tại giá đã đặt or tốt hơn

lệnh mua : giá khớp ≤ giá đặt mua,

lệnh bán : giá khớp ≥ giá đặt bán

Không đảm bảo được thực hiện ngay

Lệnh có giá trị tới hết ngày GD or tới khi lệnh bị hủy

60

Thực hiện tại mức giá tốt nhất hiện có

bán với mua cao nhất, mua với bán thấp nhất

Chuyển thành LO khi không thực hiện hết

63

ATO, ATC

Lệnh thực hiện tại giá mở cửa (ATO)/ giá đóng cửa

(ATC) là lệnh mua, bán ở mức giá mở cửa/ đóng cửa

Lệnh chỉ bao gồm khối lượng, không có giá

• Chỉ có hiệu lực trong phiên định kì tương ứng

• Thực hiện lệnh tại mức giá đóng cửa, mở cửa

• Ưu tiên so khớp lệnh trước lệnh LO

68

Định kỳ xác định giá mở

cửa

Liên tục

Định kỳ xác định giá đóng cửa

Lệnh dừng (Stop order)

Định chuẩn lệnh

Một số lệnh đặc biệt

70

 Lệnh dừng

Lệnh dừng là lệnh để mua hoặc bán chứng khoán khi giá vượt qua một ngưỡng cụ thể nào đó, do đó bảo vệ được

lợi nhuận hoặc giới hạn lỗ cho NĐT

Lệnh dừng để mua ( stop order to buy )

Lệnh dừng để bán ( stop order to sell )

71

Lệnh có giá trị tới khi hủy bỏ (Good till canceled- GTC)

Lệnh thực hiện ngay or hủy bỏ (Immediate or cancel- IOC) Lệnh thực hiện toàn bộ or hủy bỏ (Fill or cancel- FOK)

Lệnh thực hiện tất cả or không (All or none – AON)

Lệnh có giá trị trong ngày (Day order –DO)

 HOSE

 Lệnh giới hạn (LO)

 Lệnh thị trường (MP)

 Lệnh xác định giá mở cửa (ATO)

 Lệnh xác định giá đóng cửa (ATC)

Giá tham chiếu

HNX: Giá đóng cửa ngày

hôm trước

Biên độ giao động giá

giá ck trong 1 ngày

giao dịch

Giá trần Giá sàn

Biên độ giao động giá

Bước giá( 1 đơn vị yết giá ) : Cổ phiếu

Thị giá (VNĐ )

Bước giá ( VNĐ)

10.000 – 49.950 50

Bước giá ( VNĐ)

100

Trái phiếu : 100 đ

79

Đơn vị yết giá (12/9/2016)

Đơn vị yết giá là đơn vị tiền tệ nhỏ nhất mà giá chứng khoán có thể thay đổi

Giá sàn = Giá tham chiếu x ( 1 - biên độ dao động giá )

Giá trần, sàn cũng phải đảm bảo đúng bước giá

Ví dụ 1:

Tính Giá trần, Giá sàn của mã chứng khoán BVH khi biết giá đóng cửa BVH phiên giao dịch ngày hôm

Tài sàn giao dịch HOSE

Giá tham chiếu = Giá đóng cửa phiên GD ngày hôm trước = 55 Biên độ dao động giá = +/ - 7%

Giá Trần = Giá tham chiếu x ( 1 + 7%) =55 x (1+7%) = 58.85

Giá Sàn = Giá tham chiếu x ( 1 - 7% ) = 55 x (1– 7%) = 51.15

Bước giá : thị giá ≥ 50.000 là 100 VNĐ

Giá trần 58.85 -> 58.8 và Giá sàn 51.15 -> 51.2

Trần làm tròn xuống, Sàn làm tròn lên

83

Giao dịch đấu lệnh Giao dịch đấu giá

Phương thức giao dịch

Phương thức giao dịch

Giao dịch đấu giá

Giá chào mua, giá chào bán tốt nhất sẽ được

lựa chọn

2

Nhà tạo lập thị trường hưởng chênh lệch

giữa giá mua và giá bán

3

Nhà tạo lập thị trường đưa ra các mức giá

mua, giá bán

1

Giao dịch đấu lệnh

2. NGHIỆP VỤ CHO VAY NGẮN HẠN CỦA NHTM

Ưu tiên về giá

Ưu tiên về thời gian

Giao dịch đấu lệnh

Nguyên tắc khớp lệnh

Ưu tiên về giá: Giá đặt mua cao nhất, giá đặt bán thấp nhất

Ưu tiên về khách hàng:

Cá nhân, công ty chứng khoán

Trùng giá, trùng thời gian

78

Phương thức xác định giá CK

trên SGDCK

Thỏa thuận

Cơ chế xác định

Các hình thức khớp lệnh

Khớp lệnh định kỳ:

là phương thức giao dịch được thực hiện dựa trên cơ

sở so khớp các lệnh mua

và lệnh bán chứng khoán tại một thời điểm xác định

Khớp lệnh liên tục: Là phương thức giao dịch được thực hiện trên

cơ sở so khớp các lệnh mua và lệnh

bán ngay khi lệnh được nhập

vào hệ thống giao dịch

Thời gian giao dịch

 Thị trường chứng khoán Việt Nam gồm 3 sàn HOSE, HNX, Upcom chỉ giao dịch trong ngày hành chính nhà nước từ thứ 2- thứ 6, trừ lễ tết

 Điều đó có nghĩa:

Ngày cuối tuần: (gồm thứ 7, chủ nhật) Không giao dịch chứng khoán

Ngày lễ tết: Không có giao dịch chứng khoán

 Trường hợp hi hữu: gặp sự cố và theo quy định khẩn: không giao dịch Ví dụ ngày 23/01/2018 sàn HOSE bị sự cố và bị sập sàn

 Do đó TTCK khoán sẽ giao dịch tầm 250 ngày/năm

Phiên giao dịch HNX HOSE Upcom

LO, MP

9h15 – 11h30 13h00-14h30

LO, MP

9h00-11h30 13h00- 15h00,

9h– 11h30 13h - 15h00

TP,CCQ

87

Thời gian giao dịch

Khớp lệnh định kỳ xác định giá mở cửa (ATO)

Khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa (ATC)

88

Khớp lệnh định kỳ

Nguyên tắc xác định giá

Tại thời điểm nhất định (9h15 & 14h45), tập hợp/

cộng dồn/tích lũy lệnh mua và bán

Thực hiện so khớp/ghép khối lượng mua và bán ->

khối lượng giao dịch

Giá tại phiên KLĐK là giá mà tại đó khối lượng giao

dịch có thể được thực hiện là lớn nhất

Tất cả các giao dịch được khớp thì được thực hiện tại cùng một mức giá

89

Thứ tự ưu tiên khi cộng dồn khối lượng

-ATO, ATC được ưu tiên trước

-Lệnh mua với giá cao và lệnh bán với giá thấp được ưu tiên trước

 Điểm bắt đầu cộng dồn là khối lượng tại giá ATO/ATC , tiếp sau đó là lệnh đặt giá cao nhất (lệnh mua)và lệnh đặt giá thấp nhất (lệnh bán ), …

-Trước khi cộng dồn, sắp xếp giá theo trình tự

(giảm dần hoặc tăng dần )

- Giá khớp mà mức giá có khối lượng giao dịch lớn nhất

Khớp lệnh định kỳ

90

Thứ tự Bên mua Bên bán Giá Khối lượng

c.B không mua được 9000 cổ phiếu

d.Không phương án nào chính xác

Ví dụ 3

Lệnh mua

lượng GD

Tích lũy Số lượng Số lượng Tích lũy

Ví dụ 3

Lệnh mua

lượng GD

Tích lũy Số lượng Số lượng Tích lũy

Yêu cầu : Xác định kết quả GD trong VD4,

Biết Giá tham chiếu là 26.1

Tích lũy Số lượng Số lượng Tích lũy

Cách xác định giá khớp lệnh với TH có nhiều

mức giá cùng có KLGD lớn nhất

Trong các mức giá cùng có KLGD lớn nhất, chọn mức giá thỏa mãn điều kiện sau :

Giá trị tuyệt đối của chênh lệnh giữa giá tham chiếu

Khớp lệnh liên tục

Khớp lệnh liên tục là cơ chế khớp lệnh trong đó các

lệnh liên tục khớp với nhau nếu có thể ngay khi lệnh được nhập vào hệ thống

Nguyên tắc xác định giá

- Có giá khớp lệnh khi giá đặt mua cao hơn hoặc bằng giá bán

( vẫn phải đảm bảo thứ tự ưu tiên nếu có nhiều lệnh cùng phù hợp )

- Giải quyết theo giá của lệnh nhập vào hệ thống trước

Lệnh mua nhập vào trước lệnh bán -> giá khớp là giá theo lệnh mua Lệnh bán nhập vào trước lệnh mua -> giá khớp là giá theo lệnh bán

102

Lệnh khớp cho A, F (800) Lệnh khớp cho A, G (1400)

9h04 H 1500 53.0

Lệnh khớp cho H, B (1000) Lệnh khớp cho H, G (100)

Dư mua 400 103

Ví dụ 6 Trường hợp có lệnh MP

Thời

gian NĐT

Khối lượng Giá

Khối lượng Giá 8h46 A 1200 50.5 Lệnh bị từ chối

C 1700 49.5 Lệnh khớp cho A,C (1200) 9h00 D 5100 MP Lệnh khớp cho D,C (500)

Lệnh khớp cho D,B(4500) Lệnh LO D giá 51.6 (100)

9h01 E 1500 52.0

Lệnh khớp cho D,G (100) Lệnh khớp cho E,G (1500) Lệnh LO G giá 52.1 (900)

9h04 H 1500 53.0

Lệnh khớp cho H,F (800) Lệnh khớp cho H,G (700)

Dư bán 200 107

Ví dụ 7: Cổ phiếu ACB được niêm yết trên HNX, trong phiên

giao dịch ngày 12/1/n có một số lệnh đặt như sau

a C mua được 3000 cổ phiếu giá 45.7

b C mua được 1400 cổ phiếu giá 45.7

c A mua được 5600 cổ phiếu giá 45.7

d Không có phương án chính xác

Tính phí giao dịch/phí môi giới

-Mức phí GD tùy theo quy định của từng CTCK

-Những GD đã được thực hiện/được khớp thì phải trả

phí GD ( tính theo giá trị giao dịch ) cho CTCK

-Giá trị giao dịch = số lượng CP được khớp * giá khớp

112