Bài giảng Kiểm toán hoạt động - Chương 3: Báo cáo kiểm toán (ĐH Kinh tế TP. HCM)

Bài giảng Kiểm toán hoạt động - Chương 3: Báo cáo kiểm toán cung cấp cho người học các kiến thức: Khái quát, các loại hình báo cáo, yêu cầu của báo cáo, cấu trúc của báo cáo. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

Chương 3:

Báo cáo kiểm toán

DVH

Nội dung

Khái quát

1

Các loại hình báo cáo

2

Yêu cầu của báo cáo

3

Cấu trúc của báo cáo

4

DVH

Khái quát

Báo cáo kiểm toán hoạt động có hai mục đích chính:

Cung cấp thông tin kịp thời và hữu ích về các yếu kém

quan trọng và những vấn đề khác đã được phát hiện

Đề xuất các giải pháp cải thiện tình hình hoạt động

DVH

Khái quát

Các nội dung cơ bản của báo cáo kiểm toán hoạt động là:

Trình bày những công việc mà kiểm toán viên đã làm,

bao gồm mục đích và phương pháp tiến hành kiểm

toán

Những vấn đề đã được kiểm toán viên phát hiện trong

quá trình kiểm toán

Mức độ ảnh hưởng của các yếu kém hay rủi ro mà

kiểm toán viên đã phát hiện

Các giải pháp mà người quản lý nên tiến hành để khắc

phục hay cải thiện tình trạng hiện hữu

DVH

Các loại hình báo cáo

Báo cáo kết thúc và báo cáo giữa kỳ

Báo cáo bằng lời và báo cáo bằng văn bản

Các loại hình báo cáo

Báo cáo kết thúc và báo cáo giữa kỳ

Báo cáo kết thúc (final report) là báo cáo chính thức

được đưa ra cuối cuộc kiểm toán

Báo cáo giữa kỳ (interim report) là những báo cáo mà

kiểm toán viên trao đổi với người quản lý ngay trong

quá trình kiểm toán Báo cáo này có thể dưới dạng văn

bản hoặc các trao đổi bằng lời thông qua một buổi họp

hay thuyết trình

DVH

Lợi ích của báo cáo giữa kỳ

 Thúc đẩy việc lựa chọn các giải pháp thích hợp cũng như

triển khai chúng ngay trong quá trình kiểm toán đang diễn

ra

 Giúp kiểm toán viên có cơ hội soát xét và củng cố lại các

lập luận của mình cũng như phát hiện những thông tin

chưa đầy đủ hoặc những phiến diện trong xét đoán của

mình

 Có tác dụng làm cho báo cáo kết thúc mang tính “cân

bằng” hơn

DVH

Báo cáo bằng lời

Báo cáo bằng lời (oral reporting) là hình thức trao đổi

trực tiếp giữa kiểm toán viên và đơn vị được kiểm

toán Đây là một phương tiện thuận lợi để thực hiện

các báo cáo giữa kỳ

DVH

Ưu điểm của báo cáo bằng lời

Có thể trao đổi kịp thời các vấn đề phát hiện được và thúc

đẩy hành động khắc phục hay cải thiện nhanh chóng hơn

Kiểm toán viên có cơ hội quan sát thái độ hay nắm bắt

quan điểm của người quản lý và nhân viên đơn vị được

kiểm toán một cách dễ dàng hơn

Kiểm toán viên cũng có cơ hội giải thích các quan điểm

của mình và cung cấp thêm thông tin cho người quản lý

và các nhân viên đơn vị

Qua trao đổi, một số điểm chưa chính xác trong nhận định

của kiểm toán viên có thể được chỉnh sửa kịp thời trước

khi nêu ra trong báo cáo kết thúc

DVH

Báo cáo bằng văn bản

Báo cáo kết thúc của một cuộc kiểm toán hoạt động

thường thể hiện dưới dạng văn bản Báo cáo bằng văn

bản có vai trò:

Cung cấp cho người quản lý các thông tin chính thức

về sự hoàn thành và kết quả đã đạt được của cuộc

kiểm toán

Cung cấp các thông tin về công việc đã hoàn thành

cho kiểm toán viên, và là nguồn tài liệu nghiên cứu cho

các cuộc kiểm toán trong tương lai

Báo cáo bằng văn bản thể hiện tính chuyên nghiệp của

kiểm toán viên

DVH

Yêu cầu của báo cáo kiểm toán

Xử lý trên quan điểm trọng yếu,

Thông tin chính xác và có cơ sở vững chắc,

Khách quan và có tính xây dựng,

Súc tích, mạch lạc và dễ hiểu

Xử lý trên quan điểm trọng yếu

Quan điểm trọng yếu yêu cầu kiểm toán viên cần cân

nhắc điều gì sẽ được nêu trong báo cáo kiểm toán

Các yếu tố được xem xét:

Mức độ đánh giá rủi ro của kiểm toán viên đối với hoạt

động hay vấn đề,

Tầm quan trọng của hoạt động hoặc bộ phận,

Mức độ quan tâm của các bên đến vấn đề

Khả năng cải thiện hoạt động và lợi ích mang lại cho

công ty

DVH

Ghi nhớ 1

Việc đưa các vấn đề không quan trọng vào báo cáo kiểm toán sẽ làm giảm tính hữu ích của báo cáo và ảnh hưởng đến tính chuyên nghiệp của kiểm toán viên

DVH

Thảo luận

KTV Hùng thực hiện kiểm toán hoạt động mua nguyên

liệu của công ty Nam Việt do những quan tâm đặc biệt

đến tình trạng quá tải của Phòng Mua hàng khiến nghiệp

vụ trả tiền bị chậm trễ

Các phát hiện kiểm toán:

Bộ phận Kho lập thừa 1 liên PR giao cho Bộ phận

nhận hàng

Bộ phận Kho lưu trữ PR chưa thực hiện cùng với PR

đã thực hiện

DVH

Thảo luận (tt)

Các phát hiện kiểm toán (tiếp theo):

PR không được xét duyệt bởi người có thẩm quyền

PO không được xét duyệt bởi người có thẩm quyền

Lập 2 liên PO giao cho nhà cung cấp là không cần thiết

Quá trình nhận hàng không có thủ kho

Bộ phận kế toán chỉ đối chiếu những chứng từ từ bộ

phận mua hàng chuyển sang, thiếu kiểm tra độc lập

thông tin từ kho và nhà cung cấp

DVH

Thảo luận (tt)

Hãy xác định những vấn đề cần được đưa vào báo cáo

kiểm toán dựa trên các tiêu chuẩn đã được học

DVH

Thông tin chính xác và có cơ sở

Thông tin trên báo cáo kiểm toán cần phải chính xác, bao

gồm các số liệu, dữ kiện hay các từ ngữ sử dụng

Tính phù hợp về mặt thời gian là một phương diện của sự

chính xác

Tất cả các thông tin trên báo cáo kiểm toán cần phải có

cơ sở dựa trên các bằng chứng kiểm toán được lưu trữ

trong hồ sơ kiểm toán

Ghi nhớ 2

 Thông tin chính xác không những giúp người đọc hiểu đúng vấn đề mà còn giúp

họ duy trì một sự tin tưởng

và thái độ tin tưởng khi đọc báo cáo

DVH

Khách quan

Để bảo đảm tính khách quan, các vấn đề cần chú ý khi trình

bày báo cáo kiểm toán như sau:

 Việc lựa chọn hay xác định vấn đề kiểm tra hay báo cáo cần

giải thích rõ ràng lý do

 Báo cáo kiểm toán cần nêu rõ tính chất và phạm vi của cuộc

kiểm toán

 Các số liệu hay thông tin chứng minh cho tầm quan trọng

của vấn đề cần trình bày rõ để người đọc có thể đồng tình

với sự xét đoán của kiểm toán viên

 Cỡ mẫu hay phương pháp thử nghiệm cần được nêu rõ để

người đọc có thể thấy mức độ tin cậy của kết quả đạt được

 Các kết quả thử nghiệm cần trình bày cụ thể, ngay cả khi có

thể có những kết quả trái ngược nhau

 Các từ ngữ sử dụng cần duy trì ở mức độ chừng mực, hạn

chế tối đa các từ có tính cường điệu hay cực đoan

DVH

Ghi nhớ 3

Một báo cáo kiểm toán thiên

vị sẽ làm người đọc nghi ngờ về tính hữu ích

DVH

Thí dụ

 Chương trình nâng cao kỹ năng sống cho sinh viên đại học (dưới đây gọi

Bộ Giáo dục Có 30 trường đại học trong cả nước được thụ hưởng lợi ích

học vào năm 20X3, Thanh tra Nhà nước đã phát hiện một số sai sót và

kém hiệu quả trong việc sử dụng kinh phí của CTKNS với số tiền chi sai

mục đích là 12 tỷ đồng Điều này đã khiến các đại biểu Quốc hội đặt câu

của CTKNS một cách hiệu quả, cũng như quá trình triển khai và giám sát

biểu Quốc hội và có tham chiếu kết quả thanh tra của Thanh tra Nhà

 Đánh giá quy trình thẩm định dự toán, cấp kinh phí, giám sát và quyết toán

của Bộ Giáo dục

 Đánh giá cách thức và kết quả sử dụng kinh phí nhằm đạt được mục tiêu của

chương trình tại các trường đại học

 Riêng vấn đề lựa chọn trường đại học nào được tham gia CTKNS không

thuộc phạm vi cuộc kiểm toán này vì danh sách các trường được chọn

hoàn toàn dựa trên kết quả của Chương trình đánh giá chất lượng đào tạo

do Kiểm toán Nhà nước tiến hành năm 20X1

DVH

Thí dụ (tt)

 Để đạt được mục tiêu của cuộc kiểm toán, chúng tôi đã tìm hiểu quy

trình triển khai và giám sát của Bộ Giáo dục, hệ thống hóa và xác

nhận lại với các người có thẩm quyền của Bộ Giáo dục Chúng tôi đã

chọn 15 trong 30 trường đại học thụ hưởng lợi ích của CTKNS để

đánh giá quá trình triển khai trong thực tế (danh sách đính kèm) Các

trường được chọn chiếm 90% kinh phí của chương trình, trong đó có

10 trường công lập và 5 trường ngoài công lập, thuộc 6 tỉnh, thành

phố (30 trường có thực hiện CTKNS nằm ở 8 tỉnh, thành phố)

DVH

Thí dụ (tt)

 Nhận xét 1: Các trường lẽ ra có thể sử dụng nguồn kinh phí để mang

lại một kết quả tốt hơn

 Kết quả khảo sát mức kinh phí chi trực tiếp cho các khóa huấn luyện kỹ năng

sống cho thấy chỉ có 4 trường đã chi trên 60% kinh phí nhận được Đây là

mức yêu cầu tối thiểu của Bộ Giáo dục khi hướng dẫn triển khai chương

trình Trong 11 trường còn lại, 7 trường có mức sử dụng nói trên nằm từ 40%

- 60% và 4 trường có mức sử dụng dưới 40%

 Kết quả khảo sát cho thấy có quan hệ chặt chẽ giữa sự hài lòng của người

thụ hưởng cuối cùng là sinh viên với mức kinh phí chi trực tiếp cho các khóa

đào tạo kỹ năng sống Các trường có mức chi này càng cao thì điểm số hài

lòng của sinh viên càng tăng lên (bảng phân tích đính kèm) Chỉ có một

trường hợp đặc biệt là tại trường X, mặc dù mức chi này chỉ ở mức 50%,

nhưng sinh viên khá hài lòng với kết quả đạt được Việc tìm hiểu chi tiết cho

thấy trường này đã nhận được một khoản tài trợ từ một tổ chức giáo dục

nước ngoài, nên phần kinh phí dư ra đã được chuyển sang đào tạo cho giảng

viên về cách thức đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống vào quá trình giảng

dạy các môn học

Có tính xây dựng

Tính xây dựng thể hiện qua những vấn đề sau:

Cách thức tiếp cận vấn đề một cách công bằng

Cách thức phê phán các tình trạng hiện hữu

Từ ngữ sử dụng nên hạn chế các từ có tính tiêu cực,

thay vào đó nên dùng các từ ngữ theo hướng tích cực

DVH

Ghi nhớ 4

Kiểm toán viên chỉ phê phán sự việc, không phê phán con người cụ thể

DVH

Tính súc tích

Để bảo đảm tính súc tích, kiểm toán viên cần chú ý:

Không giải thích dài dòng những vấn đề mà mọi người

đều biết hoặc đã nêu lên trong những phần khác của

báo cáo

Loại trừ các nội dung không liên quan đến vấn đề đang

xem xét

Tránh diễn đạt quá chi tiết vì sẽ làm loãng nội dung

đang trình bày Các vấn đề chi tiết nếu thật sự cần thiết

sẽ đưa vào phụ lục

DVH

Ghi nhớ 5

Việc trình bày quá chi tiết, đề cập đến những thông tin không liên quan

sẽ làm cho người đọc mất tập trung và không theo dõi được vấn đề

DVH

Tính mạch lạc

Cấu trúc của toàn bộ báo cáo cần bảo đảm đi từ tổng hợp

đến chi tiết Một phác thảo tổng thể trước khi đi vào từng

vấn đề chi tiết sẽ giúp người đọc có cái nhìn toàn diện

trước khi đi vào cụ thể

Cần sắp xếp các nội dung để bảo đảm tính logic của vấn

đề

Khi sắp xếp thứ tự ưu tiên, kiểm toán viên chú ý đặt

những vấn đề có tầm quan trọng lên hàng đầu

DVH

Ghi nhớ 6

Đừng bắt người đọc phải quay ngược trở về những đoạn trước hoặc nhảy sang một đoạn ở phía sau

Dễ hiểu

Để báo cáo kiểm toán dễ hiểu, kiểm toán viên cần chú ý :

Hạn chế sử dụng các thuật ngữ chuyên môn, các ký

hiệu hay chữ viết tắt khó hiểu hoặc ít phổ biến

Tránh dùng các câu văn hoa mỹ hay nhấn mạnh quá

nhiều

Câu văn cần ngắn gọn, các đoạn văn không nên dài

quá Nên có khoảng trắng thích hợp giữa các đoạn văn

và sử dụng các tiêu đề phụ để người đọc dễ theo dõi

Các vấn đề phức tạp cần có thí dụ ngắn gọn

Nên sử dụng các hình ảnh, biểu đồ hay các công cụ

DVH

Ghi nhớ 7

Kiểm toán viên không được nghĩ rằng người đọc phải hoàn toán chịu trách nhiệm về việc đọc và hiểu

DVH

Thực hành

Lập một bảng checklist dùng để kiểm tra các yêu cầu của

một báo cáo kiểm toán

DVH

Cấu trúc của báo cáo kiểm toán

Báo cáo dạng ngắn

Báo cáo dạng thông thường

DVH

Báo cáo dạng ngắn

Cấu trúc:

Thông tin cơ bản

Mục tiêu và phạm vi của cuộc kiểm toán

Nội dung và phương pháp kiểm toán

Tóm tắt các phát hiện và kiến nghị kiểm toán

Kết luận

DVH

Báo cáo dạng thông thường

Cấu trúc:

Báo cáo tổng quát

Mục lục

Các báo cáo chi tiết

Phụ lục