Bài giảng Thanh toán quốc tế: Chương 1 - PGS.TS. Hà Văn Hội (2017)

Bài giảng Thanh toán quốc tế - Chương 1: Khái quát về thanh toán quốc tế cung cấp cho người học các kiến thức: Khái niệm, cơ sở hình thành thanh toán quốc tế, vai trò của thanh toán quốc tế, mạng lưới ngân hàng đại lý và hệ thống tài khoản trong thanh toán quốc tế,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Email: hoihv@vnu.edu.vn,

hoiktqt@gmail.com

1 Giới thiệu đề cương môn học

2 Giới thiệu nội dung môn học

3 Giới thiệu lịch trình môn học

4 Giới thiệu các tài liệu bắt buộc, tài liệu

tham khảo

5 Chia nhóm học tập

6 Giảng lý thuyết nhập môn

3

• Nội dung đề cương

• Học liệu bắt buộc

• Học liệu tham khảo

• Các bài tập nhóm/bài tập cá nhân

• Các Tài liệu tham khảo bổ sung

Tải trên http://havanhoi.blogspot.com

®o¸I quyÒn chän

NghiÖp

vô hèi

®o¸I giao ngay

Thanh to¸n

quèc tÕ

C¸c phư¬ng tiÖn TTQT

C¸c

®iÒu kiÖn TTQT

C¸c Phư¬ng thøc TTQT

Nghiệp vụ

Ngân hàng

quốc tế

Các Hình thức tài trợ và bảo lãnh TT

Kiến thức

- Hiểu và nắm vững kiến thức cơ bản về thanh toán quốc tế

- Hiểu và sử dụng thành thạo các phương tiện thanh toán quốc tế

- Phân tích, so sánh các phương thức thanh toán quốc tế

- Phân tích, đánh giá các vấn đề phát sinh trong thanh toán quốc tế

Kỹ năng và thái độ cá nhân, nghề nghiệp

- Phân tích và hình thành vấn đề: Lập luận thông qua phân tích và diễn giải

- Đánh giá và phân tích định tính vấn đề: Phân tích, so sánh các vấn đề trong tình huống

- Giải quyết vấn đề: Sử dụng các công cụ thích hợp trong thanh toán quốc tế

- Phát triển kỹ năng chuyên môn nghề nghiệp

7

Kỹ năng và thái độ xã hội

 Chuẩn bị bài tập tình huống và trình bày trên lớp, tổ chức nhóm làm việc có hiệu quả

 Phân tích tình huống giao tiếp, có lý lẽ logic

 Tổng quan về thanh toán quốc tế: khái niệm,

sự cần thiết và cơ sở của thanh toán quốc tế

 Các công cụ thanh toán quốc tế: Hối phiếu, Séc, Kỳ phiếu, Thẻ thanh toán quốc tế

 Các điều kiện thanh toán quốc tế: điều kiện tiền tệ, điều kiện thời gian thanh toán

 Các phương thức thanh toán quốc tế: phương thức thanh toán nhờ thu, phương thức tín dụng chứng từ và một số phương thức thanh toán khác

 Nghiệp vụ bảo lãnh và bao thanh toán trong thương mại quốc tế

9

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

I

Khái niệm

Thanh toán quốc tế có nghĩa là:

•Thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền

thụ hưởng về tiền tệ

• Phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế

và phi kinh tế các tổ chức, cá nhân nước này với tổ chức, cá nhân nước khác

• Giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế,

thông qua quan hệ giữa các ngân hàng của các nước liên quan

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

• Sự hình thành và phát triển của hoạt động ngoại thương

• Hoạt động ngoại thương phát sinh quan hệ thanh toán quốc tế

=> Hoạt động ngoại thương là hoạt động

cơ sở, hoạt động thanh toán quốc tế là hoạt động phái sinh

11

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

•Hoạt động thanh toán quốc

tế được thực hiện qua hệ thống ngân hàng

• Hoạt động thanh toán quốc

tế một hoạt động của ngân hàng thương mại

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

1- Bạn biết gì về Ngân hàng thương mại?

2- Hãy kể ra những dịch vụ mà ngân hàng

thương mại cung cung cấp?

Ngân hàng thương mại

kinh doanh về tiền tệ với hoạt động thường

khấu, bảo lãnh, cung cấp các dịch vụ tài chính và các hoạt động khác có liên quan

cấp danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất

 Thực hiện thanh toán theo yêu cầu của

của họ để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng, tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ

Việc nhận tiền gửi và theo dõi các khoản thu, chi trên tài khoản tiền gửi của khách hàng là tiền đề để NH thực hiện vai trò trung gian thanh toán

Chức năng trung gian thanh toán của NHTM

• Liên quan đến các chủ thể kinh tế ở các quốc gia khác nhau

• Liên quan đến ngoại tệ và các phương thức chuyển đổi tỷ giá

• Tiềm ẩn rủi ro cao và hậu quả để lại lớn

• Liên quan đến các điều kiện và chuẩn mực quốc tế

15

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

II VAI TRÒ CỦA THANH TOÁN QUỐC TẾ

 Thanh toán quốc tế có vai trò gì đối với

sự phát triển kinh tế của các quốc gia?

 Tại sao các doanh nghiệp lại cần đến

dịch vụ thanh toán quốc tế của ngân hàng

thương mại?

 Tại sao ngân hàng lại tích cực mở rộng

các hoạt động thanh toán quốc tế?

 Là mắt xích không thể thiếu trong dây chuyền

hoạt động kinh tế quốc dân

thuộc các quốc gia khác nhau

các chủ thể tham gia

 Góp phần giải quyết mối quan hệ hàng hoá tiền

tệ, tạo nên sự liên tục của quá trình sản xuất

 Hoạt động thanh toán quốc tế được tiến hành

nhanh chóng, an toàn sẽ khiến cho quan hệ lưu thông hàng hoá tiền tệ giữa người mua và người bán diễn ra trôi chảy, hiệu quả hơn

 Làm tăng cường các mối quan hệ giao lưu kinh

tế giữa các quốc gia

 Các ngân hàng với vai trò là trung gian thanh

toán sẽ bảo vệ quyền lợi cho khách hàng, đồng thời tư vấn cho khách hàng nhằm giảm thiểu rủi

ro trong thanh toán và tạo sự an toàn tin tưởng cho khách hàng

=> Như vậy, thanh toán quốc tế là hoạt động tất yếu của một nền kinh tế phát triển

1 Đối với nền kinh tế (tiếp)

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

2 Đối với ngân hàng thương mại

hàng

và tạo dựng niềm tin cho khách hàng

doanh khác của ngân hàng

nghiệp vụ ngân hàng quốc tế khác…

19

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

2 Đối với ngân hàng thương mại

của các doanh nghiệp có quan hệ thanh toán quốc tế với ngân hàng dưới hình thức các khoản ký quỹ chờ thanh toán

hàng

 Giúp ngân hàng mở rộng quan hệ với các ngân

trên trường quốc tế

20

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

 Là cầu nối trung gian thanh toán giữa hai bên

quốc tế phù hợp

 Tài trợ XNK một cách chủ động và tích cực

 Thực hiện bảo lãnh trong hoạt động ngoại thương

3 ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP

KINH DOANH QUỐC TẾ

21

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

RỦI RO TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ

 Rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế là vấn

đề xảy ra ngoài ý muốn

 Rủi ro xảy ra khi quyền lợi của một bên tham gia

bị vi phạm

 Rủi ro là bất kỳ một sự chậm trễ nào trong các khâu của thanh toán quốc tế

 Rủi ro có thể xảy ra với tất cả các bên tham gia:

+ Với người bán, rủi ro không thu được tiền, chậm thu được tiền, người mua không thanh toán…

+ Với người mua, rủi ro thanh toán mà không nhận được hàng đúng yêu cầu

+ Với ngân hàng, rủi ro khi người mua hoặc người bán thiếu trung thực, không thực hiện đúng cam kết

đã trong hợp đồng, do tỷ giá biến động…

Case-study: Doanh nghiệp có thể gặp rủi ro

trong thanh toán quốc tế

Là một doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực xuất khẩu sản phẩm đá mỹ nghệ, kinh doanh vật liệu xây dựng, năm 2009, Công ty TNHH M.D tiếp cận được một đối tác nước ngoài là Công ty IT&EC (Bỉ) và thực hiện hợp đồng xuất khẩu sản phẩm

đá ốp lát sang Bỉ Toàn bộ giao dịch của hợp đồng được thực hiện theo phương thức thương mại điện tử

Theo thỏa thuận, Công ty M.D sẽ sản xuất theo đơn đặt hàng

từ phía IT&EC; số tiền đặt cọc cho mỗi đơn hàng khoảng 55% giá trị hợp đồng, phần còn lại sẽ được thanh toán 2 tuần sau khi phía IT&EC chính thức nhận được hàng Trong 2 năm, phía IT&EC gửi các đơn hàng khá đều đặn tới Công ty M.D Tháng 2/2011, hai bên thực hiện đơn hàng mua bán với tổng giá trị 10.403 USD, trong đó IT&EC trả trước 55% (tương đương 5.722 USD) Tuy nhiên, không giống như thường lệ, việc thanh toán số tiền còn lại cho đơn hàng này quá hạn so với các đơn hàng trước Trao đổi với Công ty M.D qua email, ông Christian Nivarlet, Giám đốc IT&EC cho biết, công ty này đang gặp rất nhiều khó khăn, có khả năng sẽ bị phá sản

45-III Mạng lưới ngân hàng đại lý và

hệ thống tài khoản trong TTQT

Mạng lưới ngân hàng đại lý

Hệ thống tài khoản trong thanh toán quốc tế

Tạo sao bạn lại cho thể chuyển tiền

từ nơi này đến nơi khác?

CHINA

FRANCE

USA SINGAPORE

RUSSIA

Ngân hàng đại lý trong TTQT

Hai ngân hàng được coi là đại lý của nhau nếu cùng duy trì tài khoản ngân hàng đại lý với nhau

 Dịch vụ ngân hàng đại lý có đặc trưng nổi bật là mối quan hệ giao dịch liên tục

Dịch vụ ngân hàng đại lý thông qua mối quan hệ tài

khoản nhằm cung cấp dịch vụ thanh toán cho KH

Ví dụ, Trên thế giới, VCB có quan hệ ngân hàng đại

lý với khoảng 1.700 ngân hàng và chi nhánh ngân hàng tại hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ

Tại Việt Nam, VCB có quan hệ với tất cả các ngân hàng hoạt động tại Việt Nam bao gồm: 4 NH TM NN;

34 NH TMCP; 4 NH Liên doanh và 50 chi nhánh ngân hàng nước ngoài

Theo Thông tư 41/2011/TT-NHNN ngày 15 tháng

12 năm 2011 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước

“Hoạt động ngân hàng đại lý là việc cung cấp dịch

vụ ngân hàng, thanh toán và các dịch vụ khác của một ngân hàng tại một quốc gia, vùng lãnh thổ cụ thể (sau đây gọi là Ngân hàng đại lý) cho một ngân hàng khác tại một quốc gia, vùng lãnh thổ khác (sau đây gọi là Ngân hàng đối tác)”

Ngân hàng đại lý trong TTQT

Tài khoản Nostro: Là tài khoản tiền gửi không

kỳ hạn của NH một nước mở tại NH nước ngoài

khoản Nostro là tài khoản của ngân hàng Việt

số dư bằng ngoại tệ

khoản tại ngân hàng Citibank New York, có số

dư bằng USD, nghĩa là ngân hàng Ngoại thương Việt Nam là khách hàng của Citibank New York

Ngân hàng đại lý trong TTQT

kỳ hạn của NH nước ngoài mở tại NH nước sở

tại (NH của quý vị mở TK tại NH của chúng tôi)

khoản Vostro là tài khoản của ngân hàng Nước

bằng nội tệ

Ngân hàng Citibank New York mở tài khoản tại

bằng VND, nghĩa là Citibank New York là khách hàng của ngân hàng Ngoại thương Việt Nam

30

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

 Luật thống nhất về Hối phiếu (ULB)

 Luật điều chỉnh lưu thông Séc

 Quy tắc thống nhất về nhờ thu (URC)

 Quy tắc và thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP)

 Quy tắc thống nhất về hoàn trả liên hàng

31

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

Các nguồn luật điều chỉnh

32

PGS.TS Hà Văn Hội - Trường ĐHKT - ĐHQG Hà Nội

Quan hệ giữa TTQT với các lĩnh

Thanh toán quốc tế và các điều kiện thương mại quốc tế