Bài giảng Nhập môn kinh tế học: Chương 5 - ThS. Hồ Hữu Trí

Bài giảng Nhập môn kinh tế học - Chương 5: Thị trường độc quyền cung cấp cho người học các kiến thức: Khái quát về thị trường độc quyền, đường cầu và doanh thu biên, sản lượng cân bằng, cân bằng dài hạn,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

CHƯƠNG 5

THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN

I KHÁI NIỆM

Thị trường chỉ có một người bán về một sản phẩm riêng biệt mà không có sản phẩm thay thế tốt

 Người bán là người định giá

 Sự gia nhập của những nhà sản xuất khác bị ngăn chận

1. ĐỘC QUYỀN TỰ NHIÊN

2. QUY ĐỊNH CỦA NHÀ NƯỚC

3. QUYỀN PHÁT MINH, SÁNG CHẾ

4. BÍ QUYẾT CÔNG NGHỆ

II CÁC TÍNH CHẤT

1 Quan hệ giữa giá cả và sản lượng của doanh nghiệp: nghịch biến

2 Tổng doanh thu (TR): tăng, đạt cực đại, sau đó giảm

dần

Q TR

3 Doanh thu biên (MR)

Là sự thay đổi trong tổng doanh thu khi thay đổi một đơn

vị hàng hóa được bán ra

Q

TR MR

Cho hàm số cầu (D): P=-aQ+b

TR=P×Q=-aQ2+bQ

MR=(TR)’= -2aQ+b

Hàm MR có độ dốc gấp đôi độ dốc của đường cầu D

TR đạt cực đại khi MR=0

Q D

P=-aQ+b

MR=-2aQ+b

b

P,MR

Hàm số cầu thị trường đối với một xí nghiệp độc quyền

I TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN

1 Phân tích bằng các đường tổng số

Doanh nghiệp đạt lợi nhuận tối đa khi sản xuất với số

lượng Q*, bán với mức giá P* sao cho: MC=MR

Q TFC

Lợi Nhuận Lợi Nhuận tối đa

Q

2 Phân tích bằng các đường đơn vị

CẠNH TRANH HOÀN HẢO

• Cân bằng ngắn hạn tại

MC = MR = P

• Đường cung XN là một

đoạn của đường MC

• P thấp, Q cao, có lợi cho

• P cao, Q thấp, gây thiệt

hại cho người tiêu dùng

Đường cung (đường chi phí biên)

D MC=MR

PĐQ

PCT

Q P,MR

XN độc quyền thu được lợi nhuận trong dài hạn

Tùy theo quy mô thị trường mà XNĐQ có thể thiết lập

quy mô Sản xuất thích hợp

(bằng, lớn hơn hoặc nhỏ hơn quy mô Sản xuất tối ưu)

C CÁC CHÍNH SÁCH CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN

MỤC TIÊU: Hạn chế các mặt tiêu cực của thị trường độc quyền (giá cao,

cung thấp, lợi nhuận độc quyền cao)

BIỆN PHÁP: sử dụng công cụ giá tối

đa và thuế

Chính phủ quy định xí nghiệp độc quyền phải bán với giá thấp hơn mức giá tối đa hóa lợi

nhuận.

P, C Với D, MC, AC cho trước,

XN dự định sản xuất Q*, bán với giá P* (thỏa điều kiện MC=MR), lợi nhuận

là (P*-ACQ*) ×Q*

ACQ*

MC

D AC

P, C

L

M K

 Giá cả giảm, sản lượng tăng

Chính phủ quy định một mức thuế không theo sản lượng đối với xí nghiệp độc

quyền.

Tăng định phí của xí nghiệp

lượng như cũ (Q*), bán với mức giá

như cũ (P*) nhưng lợi nhuận giảm

 Giá cả không đổi, sản lượng không đổi.

Chính phủ quy định một mức thuế t/ đơn

vị sản lượng đối với xí nghiệp độc quyền.

Tăng biến phí của xí nghiệp

Một mức thuế theo sản lượng t/đơn vị sản

phẩm sẽ làm đường chi phí trung bình AC và chi phí biên MC dịch chuyển lên trên một khoảng

Để LN tối đa, XN giảm sản lượng xuống Q*2 và tăng giá đến P*2

 Giá cả tăng, sản lượng giảm.