Bài giảng Nhập môn kinh tế học: Chương 3 - ThS. Hồ Hữu Trí

Bài giảng Nhập môn kinh tế học - Chương 3: Lý thuyết sản xuất và chi phí sản xuất cung cấp cho người học các kiến thức: Hàm sản xuất, năng suất biên và năng suất trung bình, tối thiểu hóa chi phí, chi phí sản xuất, các loại chi phí sản xuất trong ngắn hạn,... Mời các bạn cùng tham khảo.

LÝ THUYẾT SẢN XUẤT VÀ CHI PHÍ

SẢN XUẤT

CHƯƠNG 3

A LÝ THUYẾT SẢN XUẤT

I HÀM SẢN XUẤT

Một hàm số mô tả mối quan hệ giữa sản lượng và số lượng các yếu tố sản xuất được sử dụng

Hàm sản xuất ngắn hạn

Là hàm sản xuất trong điều kiện có ít nhất một yếu tố sản xuất là cố định

Q=f( X ,Y,Z…)

Hàm sản xuất dài hạn

Là hàm sản xuất trong điều kiện tất cả các yếu

tố sản xuất đều có thể thay đổi.

Q=f(X,Y,Z…)

Công nghệ sản xuất

Có thể sử dụng các kỹ thuật sản xuất khác nhau (phối hợp các yếu tố sản xuất khác nhau) để sản xuất cùng một loại sản phẩm.

SẢN XUẤT TRONG NGẮN HẠN

II NĂNG SUẤT BIÊN VÀ NĂNG SUẤT TRUNG

BÌNH

1 NĂNG SUẤT BIÊN (MP)

Là mức gia tăng của sản lượng khi tăng thêm một đơn vị yếu tố sản xuất được sử dụng, trong khi vẫn giữ nguyên số lượng của các yếu tố sản xuất khác.

Về mặt toán học, năng suất biên là đạo

hàm của hàm sản xuất.

Cho hàm sản xuất Q=f(K, L)

L

Q MP

K

Q MP

Năng suất biên được xem như là lợi ích mà một yếu tố sản xuất mang lại cho người sản xuất khi

sử dụng chúng.

QUY LUẬT NĂNG SUẤT BIÊN GIẢM DẦN

Nếu gia tăng sử dụng một yếu tố sản xuất,

đồng thời giữ nguyên mức sử dụng các yếu tố sản xuất khác thì:

- Thoạt đầu, sản lượng sẽ tăng với tốc độ tăng dần (MP tăng dần).

- Tuy nhiên, đến một mức nào đó, sản lượng sẽ tăng với tốc độ giảm dần (MP giảm dần).

- Nếu yếu tố sản xuất này được sử dụng quá

mức, sản lượng sẽ sụt giảm (MP<0).

Q Sản lượng

Lao động

Lao động

MPLNăng suất

biên

2 NĂNG SUẤT TRUNG BÌNH (AP)

Được xác định bằng cách lấy sản lượng chia cho số lượng yếu tố sản xuất được sử dụng.

L Q

AP L 

Khi gia tăng việc sử dụng một yếu tố sản xuất, năng suất trung bình tăng dần đến điểm cực đại, sau đó giảm dần.

SẢN XUẤT TRONG DÀI HẠN

Đường đẳng lượng

Là tập hợp các phối hợp khác nhau giữa hai yếu

tố sản xuất để tạo ra cùng một mức sản lượng.

K

L Đường đẳng lượng

K1

K2

L1 L2A

B

SẢN XUẤT TRONG DÀI HẠN

Tính chất của Đường đẳng lượng

- Dốc xuống dưới về bên phải

- Lồi về phía góc tọa độ

- Không bao giờ cắt nhau.

SẢN XUẤT TRONG DÀI HẠN

Đường đẳng phí

Là tập hợp các phối hợp khác nhau giữa hai yếu tố sản xuất mà xí nghiệp có thể thực hiện được với giá cả các yếu tố sản xuất và chi phí cho trước

K

L

Đường đẳng phí TC/PK

TC/P

III TỐI THIỂU HÓA CHI PHÍ

Hàm sản xuất của một xí nghiệp có dạng:

Q=f(K,L)

Giá của các yếu tố sản xuất là PK và PL

Mức chi phí xí nghiệp có thể chi ra trong một đơn vị thời gian là C Xí nghiệp phải sử dụng bao nhiêu K, bao nhiêu L để sản xuất ra một mức sản lượng lớn nhất?

Để tối đa hóa sản lượng (tối thiểu hóa chi phí cho một đơn vị

sản phẩm), xí nghiệp phải sử dụng các yếu tố sản xuất với số lượng thỏa mãn các điều kiện sau:

C P

L P

K

P

MP P

MP

L

L K

TỐI THIỂU HÓA CHI PHÍ TRONG DÀI HẠN

 Để tối thiểu hóa chi phí, xí nghiệp phải sử dụng phương

án A (K1 yếu tố sản xuất K, và L1 yếu tố sản xuất L)

 Tại điểm cân bằng này, đường đẳng phí tiếp xúc với

một đường đẳng lượng cao nhất có thể được (sản lượng đạt được là cao nhất có thể được)

 Tại điểm tiếp xúc này, độ dốc của hai đường là bằng

nhau

Năng suất theo quy mô

Đầu vào Đầu ra NS theo quy mô

Tăng gấp đôi Tăng ít hơn

I KHÁI NIỆM VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT

Biểu hiện bằng tiền các yếu tố sản xuất

đã chi ra để sản xuất và tiêu thụ sản

phẩm

 Tính phức tạp của chi phí sản xuất:

- Kỹ thuật tính toán

- Ý niệm về chi phí sản xuất

CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH TẾ=CHI PHÍ SẢN XUẤT

KẾ TOÁN+CHI PHÍ SẢN XUẤT CƠ HỘI

Chi phí sản xuất và thời gian

- Chi phí sản xuất trong ngắn hạn (thời gian đủngắn để xí nghiệp chưa thể thay đổi quy mô

sản xuất)

- Chi phí sản xuất trong dài hạn (thời gian đủ

dài để xí nghiệp có thể thay đổi quy mô sản

xuất)

II CÁC LOẠI CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG NGẮN HẠN

1 Các loại chi phí tổng số

a Tổng định phí (TFC)

Các chi phí độc lập với sản lượng

- Chi phí khấu hao

- Lương lao động gián tiếp

- Tiền thuê đất

…

b Tổng biến phí (TVC)

Các loại chi phí đồng biến với sản lượng

- Nguyên, nhiên, vật liệu

- Tiền lương lao động trực tiếp

- Thuế giá trị gia tăng

- …

c Tổng chi phí (TC)

Toàn bộ chi phí chi ra để sản xuất và tiêu thụ

sản phẩm

TC=TFC+TVC

2 Các loại chi phí đơn vị

a Định phí trung bình (AFC)

AFC=TFC/Q

b Biến phí trung bình (AVC)

Là biến phí tính cho một đơn vị sản phẩm.

Q TVC AVC 

c Chi phí trung bình (AC)

Là tổng chi phí tính cho một đơn vị sản

phẩm.

AVC

AFC Q

TC

AC   

d Chi phí biên (MC)

Là mức thay đổi trong tổng chi phí khi thay

đổi một đơn vị hàng hóa được sản xuất ra

Q

TVC Q

TC MC

Ý NGHĨA CỦA CHI PHÍ BIÊN

Số tiền phải chi thêm khi sản xuất thêm

một đơn vị sản phẩm

Ý nghĩa toán học của chi phí biên

MC là đạo hàm của hàm TC

MC=(TC)’

Mặt khác, MC còn là đạo hàm của hàm TVC

MC=(TVC)’

Quan hệ giữa MC và AVC

Khi MC<AVC thì AVC giảm dần

Khi MC>AVC thì AVC tăng dần

Khi MC=AVC thì AVC đạt cực tiểu

Quan hệ giữa MC và AC

Khi MC<AC thì AC giảm dần

Khi MC>AC thì AC tăng dần

Khi MC=AC thì AC đạt cực tiểu

III CÁC LOẠI CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DÀI HẠN

1. CHI PHÍ TRUNG BÌNH DÀI HẠN

Là mức chi phí trung bình thấp nhất mà xí nghiệp

có thể thực hiện được trong điều kiện có thể thayđổi quy mô sản xuất

CHI PHÍ TRUNG BÌNH DÀI HẠN

Chi phí trung bình dài hạn có dạng chữ U donăng suất theo quy mô thay đổi

- Năng suất theo quy mô tăng dần

- Năng suất theo quy mô không đổi

- Năng suất theo quy mô giảm dần

2 CHI PHÍ BIÊN DÀI HẠN

Là sự thay đổi trong tổng chi phí dài hạn khithay đổi một đơn vị sản lượng được sản xuấtra

Q

LTC LMC







LAC LMC

C

q LMC cắt LAC tại điểm cực tiểu của LAC