Bài giảng Nhập môn kinh tế học: Chương 2 - ThS. Hồ Hữu Trí

Bài giảng Nhập môn kinh tế học - Chương 2: Lý thuyết về hành vi của người tiêu dùng cung cấp cho người học các kiến thức: Phân tích bằng thuyết hữu dụng, hữu dụng biên, cân bằng tiêu dùng, phân tích bằng hình học. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI

CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG

I TỔNG SỐ HỮU DỤNG (TU)

Số lượng thỏa mãn đạt được của người tiêu dùng khi tiêuthụ một số lượng hàng hóa nhất định trong một đơn vịthời gian

Đối với một người tiêu thụ, khi số lượng của một loại hànghóa được tiêu thụ tăng lên trong một đơn vị thời gian, tổng

số hữu dụng sẽ tăng lên với tốc độ giảm dần

Sự thay đổi trong tổng số hữu dụng khi thay đổi một

đơn vị hàng hóa được tiêu thụ.

Công thức tính:

X

X X

Q

TU MU







Quy luật hữu dụng biên giảm dần

U

MU

Về mặt toán học, hữu dụng biên là đạo hàm của hàm hữu dụng.

(TU)’=MU

Hữu dụng biên đo lường sở thích của người tiêu thụ đối

với hàng hóa

 MỤC ĐÍCH CỦA SỰ TIÊU DÙNG (MUA HÀNG):

Tối đa hóa hữu dụng (TUmax)

 GiỚI HẠN CỦA SỰ TIÊU DÙNG:

- Thu nhập

- Giá cả của hàng hóa

 TIÊU DÙNG TỐI ƯU

Người tiêu dùng đứng trước các hàng hóa X,Y,Z… trên thịtrường

Các mức giá tương ứng PX, PY, PZ…

Thu nhập của người tiêu dùng là I

Sở thích của người tiêu dùng là MUx, MUy, MUz…

Phải mua X,Y,Z… với số lượng là bao nhiêu để tối đa hóa hữudụng (TU max?)

Qx,y MUx MUy MUx/Px MUy/Py

Để TUmax, phải mua hàng sao cho hai điều kiện sau đây

được thỏa mãn:

1. MUX/PX=MUY/PY=MUZ/PZ=…

2. XPX+YPY +ZPZ+…=I

Qx,y MUx MUy MUx/Px MUy/Py

 Hàm hữu dụng của một người tiêu thụ đối với hai hàng hóa X và Y là

TU= X 0,2 Y 0,8

Cho PX=10, PY=15, I=600

Người tiêu thụ phải mua bao nhiêu X, Y để tối đa hóa

hữu dụng?

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NHU CẦU THEO THUYẾT HỮU DỤNG.

BIÊN)

TIÊU DÙNG

SỰ HÌNH THÀNH ĐƯỜNG CẦU

1 Đường cầu cá nhân

Giả định người tiêu dùng A đang trong tình trạng cân bằng tiêu dùng.

Giá của các hàng hóa là PX1 và PY1, thu nhập

là I.

A sẽ mua X1 và Y1 sao cho

MU

Đối với hàng hóa X, ta đã xác định được

một điểm nằm trên đường cầu cá nhân của A.

PX

Nếu giá của X tăng lên là PX2>PX1 thì số lượng hàng hóa

X được mua là bao nhiêu?

Nếu mua X với số lượng như cũ thì điều kiện tối đa hóa hữu dụng không thỏa

1

2 2

1

Y

Y X

X

P

MU P

MU



Để tối đa hóa hữu dụng, phải giảm mua X để tăng

MUx/Px và đồng thời tăng mua Y để giảm MUy/Py Điều kiện tối đa hóa hữu dụng mới: (Với X2<X1)

I P

Y P

X

P

MU P

MU

Y X

Y

Y X

2

1

2 2

2

Ta đã xác định được là khi giá của X tăng, phải giảm mua

X để tối đa hóa hữu dụng

2 Đường cầu thị trường

Là sự hợp cộng theo hoành độ (theo Q) của các đường cầu cá nhân.

1 Dốc xuống dưới về bên phải.

Để giữ nguyên lợi ích, khi tăng tiêu thụ sản phẩm này,

phải giảm tiêu thụ sản phẩm khác

2 Lồi về phía gốc tọa độ O

Do tỷ lệ thay thế biên giảm dần

Tỷ lệ thay thế biên (MRS) giữa hai sản phẩm là số lượng

sản phẩm này phải giảm đi để tăng thêm một đơn vị

sản phẩm khác mà không làm thay đổi lợi ích của

người tiêu thụ.

MU

MU X

Phương án Số lượng Y Số lượng X Tỷ lệ thay thế

3 Các đường đẳng ích không bao giờ cắt nhau

Tính chất này xuất phát từ định nghĩa của đường đẳng ích

II ĐƯỜNG NGÂN SÁCH

Là tập hợp các phương án mua hàng khác nhau của người tiêuthụ đối với hai sản phẩm, với giá cả và thu nhập cho trước

Người tiêu thụ A có thu nhập là I, đứng trước hai sản phẩm cógiá là PX và PY Sẽ có vô số phương án mua hàng với giá cả vàthu nhập này.

Các phương án mua hàng được thể hiện bằng phương trình:

I YP

XPX  Y 

X

P I

Thể hiện phương trình trên bằng đồ thị, ta có đường ngân sách.

Y

Y

P

P I

P P

I I

SỰ THAY ĐỔI CỦA ĐƯỜNG NGÂN SÁCH

Đường ngân sách phụ thuộc vào 3 yếu tố:

- Thu nhập của người tiêu dùng

- Giá của sản phẩm X

- Giá của sản phẩm Y

Nếu các yếu tố này thay đổi, đường ngân sách sẽ thay đổi

THU NHẬP THAY ĐỔI-GIÁ KHÔNG ĐỔI

Đường ngân sách sẽ dịch chuyển song song

GIÁ CỦA X THAY ĐỔI-THU NHẬP VÀ GIÁ CỦA YKHÔNG ĐỔI

Y

I/PY

Với PX2>PX>PX1

CÂN BẰNG TIÊU DÙNG

B là phương án tiêu dùng tối ưu Tại đó, đường ngân sách tiếp xúc với đường đẳng ích cao nhất mà người tiêu dùng có thể đạt được (độ dốc của hai

đường này bằng nhau tại điểm B)

● D

CÂN BẰNG TIÊU DÙNG

Tại điểm cân bằng tiêu dùng (điểm B), đường ngân sách tiếp xúc với đường đẳng ích (độ dốc của hai đường này bằng nhau tại điểm B).

Do đó, tại điểm này:

Y

X Y

X Y

X

MU

MU P

P X

Y MRS    







,

SỰ HÌNH THÀNH ĐƯỜNG CẦU CÁ NHÂN

Y

X I/PX1

 Hàm đẳng ích (hữu dụng) của một người tiêu thụ đối

với hai hàng hóa X và Y được cho như sau:

PX=5, PY=10, I=1300

a Xác định số lượng X,Y tối ưu

b Nếu giá của X tăng đến 6 thì số lượng X,Y tối ưu là

bao nhiêu?