Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Tây Nam Bộ

Bài viết phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa khu vực Tây Nam Bộ; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm làm tăng tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ khu vực Tây Nam Bộ

NGHIÏN CÛÂU

RESEARCH

1 Ăùơt víịn ăïì

Thöng tin kïị toaân ghi nhíơn trïn BCTC ặúơc cung

cíịp cho nhađ quaên lyâ bïn trong DNvađ ngûúđi sûê duơng

bïn ngoađi DN ăïí hoơ ra quýịt ắnh phuđ húơp Chíịt lûúơng

thöng tin kïị toaân chñnh xaâc vađ ăaâng tin cíơy lađ víịn ăïì

cûơc kyđ quan troơng vò noâ aênh hûúêng trûơc tiïịp ăïịn hiïơu

quaê cuêa viïơc ra quýịt ắnh, mađ chíịt lûúơng thöng tin kïị

toaân phíìn lúân phuơ thuöơc vađo tñnh hûôu hiïơu cuêa

HTT-TKT cuêa ăún võ Xuíịt phaât tûđ böịi caênh caâc DN úê Viïơt

Nam noâi chung vađ caâc DN khu vûơc Tíy Nam Böơ noâi

riïng mađ phíìn lúân lađ DNNVV ăang gùơp trúê ngaơi trong

giai ăoaơn triïín khai HTTTKT ăïí phuơc vuơ cho hoaơt ăöơng

cuêa töí chûâc nïnnhoâm taâc giaê tiïịn hađnh thûơc hiïơn

nghiïn cûâu nađy

2 Cú súê lyâ thuýịt vïìcaâc nhín töị aênh hûúêng ăïịn

tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT

- Giaê thuýịt H1: Sûơ tham gia höî trúơ cuêa nhađ quaên lyâ

coâ aênh hûúêng tñch cûơc ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT:

Nghiïn cûâu cuêa Yap (1989) thò coâ hai nguýn nhín caâc

nhađ quaên lyâ nïn tham gia höî trúơ viïơc thûơc hiïơn HTTTKT

Ăíìu tiïn, nhađ quaên lyâ lađ nhûông ngûúđi hiïíu roô töí chûâc

cuêa mònh nhíịt, do ăoâ hoơ xaâc ắnh ặúơc cú höơi kinh

doanh trong viïơc khai thaâc HTTTKT Vò víơy, caâc nhađ

quaên lyâ coâ thïí ăem laơi HTTTKT gùưn kïịt ặúơc vúâi chiïịn

lûúơc vađ muơc tiïu taơi DN Nghiïn cûâu cuêa De Guinea vađ

cöơng sûơ (2005) thò sûơ cam kïịt tham gia höî trúơ cuêa nhađ

quaên lyâ coâ thïí taơo ra ăiïím khaâc biïơt trong viïơc thûơc

hiïơn HTTTKT khöng thađnh cöng vađ thađnh cöng

- Giaê thuýịt H2: Kiïịn thûâc cuêa nhađ quaên lyâ coâ aênh

hûúêng tñch cûơc ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT: Theo

Ismail vađ King (2007) thò caâc nhađ quaên lyâ nùưm bùưt

ặúơc nùng lûơc cuêa töí chûâc vađ caâc cöng nghïơ múâi ăïí coâ thïí quýịt ắnh choơn lûơa cöng nghïơ phuđ húơp cho töí chûâc; caâc nhađ quaên lyâ coâ kiïịn thûâc töịt vïì HTTTKT vađ chuýn mön vïì kïị toaân coâ möơt võ trñ cao hún so vúâi nhûông ngûúđi khöng coâ kiïịn thûâc; caâc nhađ quaên lyâ nùưm bùưt nhûông ýu cíìu thöng tin cuêa töí chûâc vađ sûê duơng kiïịn thûâc vïì HTTTKT ăïí quýịt ắnh choơn lûơa triïín khai HTTT thñch húơp vúâi nhu cíìu thöng tin cuêa ăún võ mònh

- Giaê thuýịt H3: Sûơ tham gia cuêa ngûúđi sûê duơng hïơ thöịng coâ aênh hûúêng tñch cûơc ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT: Jon Hartwick and Henri Barki (1994) töíng húơp caâc nghiïn cûâu trûúâc vađ ặa ra kïịt luíơn rùìng sûơ tham gia cuêa ngûúđi sûê duơng hïơ thöịng lađ sûơ tham gia xuýn suöịt trong quaâ trònh phaât triïín hïơ thöịng vađ ặúơc ăo lûúđng búêi möơt tíơp húơp caâc hoaơt ăöơng mađ ngûúđi sûê duơng hïơ thöịng hoùơc ăaơi diïơn cuêa hoơ thûơc hiïơn Lúơi ñch tûđ viïơc tham gia cuêa ngûúđi duđng lađ chíịt lûúơng hïơ thöịng seô töịt hún, qua ăoâ níng cao hiïíu biïịt cuêa ngûúđi sûê duơng HTTT, caâc cam kïịt cuêa ngûúđi sûê duơng lúân hún

- Giaê thuýịt H4: Sûơ höî trúơ cuêa nhađ cung cíịp coâ aênh hûúêng tñch cûơc ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT: Thong vađ cöơng sûơ (1995) quaâ trònh triïín khai thûơc hiïơn HTTT taơi caâc doanh nghiïơp nhoê, caâc nhađ cung cíịp ăöìng thúđi coâ thïí lađm vai trođ lađ nhađ tû víịn, vađ vò thïị hoơ coâ thïí thûơc hiïơn thïm caâc nöơi dung ngoađi nhûông nghôa vuơ thöng thûúđng Hoơ seô höî trúơ ngûúđi sûê duơng trong quaâ trònh triïín khai vađ quaâ trònh sûê duơng Nhû víơy, nhađ cung cíịp dõch vuơ thiïịt líơp maơng lûúâi HTTTKT cho DN ăöìng thúđi cuông coâ thïí lađ caâc chuýn gia tû víịn cung cíịp caâc thöng tin liïn quan ăïí taơo ra tñnh hiïơu quaê cuêa HTTTKT cho DN Caâc nhađ quaên lyâ cuêa doanh nghiïơp coâ thïí coâ chuýn mön töịt trong lônh vûơc hoaơt ăöơng

Caâc nhín töị aênh hûúêng ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa hïơ thöịng thöng tin kïị toaân taơi caâc doanh nghiïơp nhoê vađ vûđa

khu vûơc Tíy Nam Böơ

Tríìn Kim Ngín, Nguýîn Thõ Thanh Thuêy, Nguýîn Thõ Diïîm Trinh

Trûúđng Ăaơi hoơc Trađ Vinh Nguýîn Minh Nhaô Trûúđng Ăaơi hoơc Tiïìn Giang

Bađi viïịt phín tñch caâc nhín töị aênh hûúêng ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa hïơ thöịng thöng tin kïị toaân (HTTTKT) taơi caâc doanh nghiïơp nhoê vađ vûđa (DNNVV) khu vûơc Tíy Nam Böơ (TNB); tûđ ăoâ ăïì xuíịt möơt söị giaêi phaâp nhùìm lađm tùng tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKTtaơi caâc DNNVV khu vûơc TNB Kïịt quaê nghiïn cûâu cho thíịy coâ 5 nhín töị taâc ăöơng ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT taơi caâc DNNVV khu vûơc TNB göìm : Sûơ tham gia höî trúơ cuêa nhađ quaên lyâ (TGHT); Kiïịn thûâc cuêa nhađ quaên lyâ (KTQL);Sûơ tham gia cuêa ngûúđi sûê duơng hïơ thöịng(TGSD); Sûơ höî trúơ cuêa nhađ cung cíịp (HTCC) vađMöi trûúđng vùn hoâa doanh nghiïơp (VHDN)

cuêa mònh nhûng khöng thïí tûơ mònh nùưm bùưt vađ khai

thaâc hïịt ặúơc tñnh hiïơu quaê cuêa HTTTKT Nhúđ sûơ höî

trúơ tû víịn cuêa nhađ cung cíịp ăaô lađm giaêm ăaâng kïí

thiïịu soât vïì thöng tin kyô thuíơt liïn quan ăïịn viïơc thûơc

hiïơn HTTTKT vađ thöng tin chuýn mön bïn ngoađi mađ

quaâ trònh kinh doanh cuêa cöng ty coâ thïí seô ăöịi mùơt

- Giaê thuýịt H5: Möi trûúđng vùn hoâa doanh nghiïơp coâ

aênh hûúêng tñch cûơc ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT:

Nghiïn cûâu cuêa Zhu vađ Meredith (1995) kïịt luíơn rùìng

möịi quan hïơ ăöìng nghiïơp aênh hûúêng ăïịn chíịt lûúơng hïơ

thöịng, möi trûúđng vùn hoâa töịt seô aênh hûúêng ăïịn chíịt

lûúơng cuêa töí chûâc noâi chung vađ HTTTKT noâi riïng

3 Phûúng phaâp nghiïn cûâu

Trïn cú súê kïịt húơp caâc lyâ thuýịt coâ liïn quan, taâc

giaê xíy dûơng mö hònh nghiïn cûâu caâc nhín töị aênh

hûúêng ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT taơi caâc DNNVV

khu vûơc TNB göìm 5 nhín töị nhû sau:

- Caâch choơn míîu: n = 115 quan saât, nhoâm taâc giaê

gûêi phiïịu phoêng víịn ăïịn 250 DNNVV khu vûơc TNB vađ söị

phiïịu thu vïì húơp lïơ lađ 202 phiïịu ặúơc ặa vađo thûơc hiïơn

nghiïn cûâu chñnh thûâc.Söị liïơu ặúơc thu thíơp vađo thaâng

01/2019 thöng qua phoêng víịn ngíîu nhiïn caâc Giaâm

ăöịc, Phoâ Giaâm ăöịc, Kïị toaân trûúêng hoùơc Chuê doanh

nghiïơp cuêa caâc DNNVV khu vûơc TNB Nghiïn cûâu sûê

duơng thang ăo Likert 5 ăiïím: 1 lađ hoađn toađn khöng ăöìng

yâ; 2 lađ khöng ăöìng yâ; 3 lađ khöng yâ kiïịn; 4 lađ ăöìng yâ; 5 lađ

Hoađn toađn ăöìng yâ Nghiïn cûâu ặúơc tiïịn hađnh qua 2

bûúâc: (1) Nghiïn cûâu ắnh tñnh bùìng caâch xíy dûơng

thang ăo vađ caâc biïịn quan saât phuđ húơp; (2) Nghiïn cûâu

ắnh lûúơng thöng qua sûơ höî trúơ cuêa phíìn mïìm SPSS

20.0 bùìng viïơc sûê duơng hïơ söị tin cíơy Cronbach’s Alpha

ăïí kiïím tra mûâc ăöơ chùơt cheô mađ caâc muơc hoêi trong

thang ăo tûúng ặúng vúâi nhau; phín tñch nhín töị

khaâm phaâ (EFA) ặúơc kiïím ắnh caâc nhín töị aênh

hûúêng vađ nhíơn diïơn caâc ýịu töị ặúơc cho lađ phuđ húơp;

ăöìng thúđi sûê duơng phín tñch höìi quy ăa biïịn ăïí xaâc

ắnh caâc nhín töị vađ mûâc ăöơ taâc ăöơng cuêa tûđng nhín töị

ăïịn tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT taơi caâc DNNVV khu vûơc

TNB Mö hònh höìi quy ăa biïịn nhû sau:

HTTT = b0 + b1TGHT + b2 KTQL + b3TGSD + b4

HTCC + b5 VHDN + e

Trong ăoâ:

bi: Troơng söị höìi quy;

TGHT: Sûơ tham gia höî trúơ cuêa nhađ quaên lyâ KTQL: Kiïịn thûâc cuêa nhađ quaên lyâ

TGSD: Sûơ tham gia cuêa ngûúđi sûê duơng hïơ thöịng HTCC: Sûơ höî trúơ cuêa nhađ cung cíịp

VHDN: Möi trûúđng vùn hoâa doanh nghiïơp HTTT: Tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKT e: Hïơ söị nhiïîu

4 Kïịt quaê vađ thaêo luíơn

4.1 Ăaânh giaâ ăöơ tin cíơy cuêa thang ăo bùìng hïơ söị Cronbach's alpha

Kïịt quaê chaơy Cronbach’s alpha cuêa thang ăo cho 5 biïịn ăöơc líơp vađ 1 biïịn phuơ thuöơc nhû sau: Sûơ tham gia höî trúơ cuêa nhađ quaên lyâcoâ Cronbach Alpha = 0.801; Kiïịn thûâc cuêa nhađ quaên lyâcoâ Cronbach Alpha = 0.811; Sûơ tham gia cuêa ngûúđi sûê duơng hïơ thöịngcoâ Cronbach Alpha = 0.828; Sûơ höî trúơ cuêa nhađ cung cíịpcoâ Cronbach Alpha = 0.832; Möi trûúđng vùn hoâa doanh nghiïơp coâ Cronbach Alpha = 0.775; Tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKTcoâ Cronbach Alpha = 0.801

Tíịt caê thang ăo cuêa caâc biïịn ăïìu ăaêm baêo ăöơ tin cíơy vò coâ hïơ söị tûúng quan biïịn töíng lúân hún 0.3 vađ hïơ söị Cronbach’s alpha ăïìu lúân hún 0.7 Do ăoâ, coâ 23 biïịn quan saât cho 5 biïịn ăöơc líơp vađ 1 biïịn phuơ thuöơc ặúơc ặa vađo ăïí phín tñch EFA

4.2 Phín tñch nhín töị khaâm phaâ EFA

+ Phín tñch khaâm phaâ EFA cho caâc biïịn ăöơc líơp

“TGHT, KTQL, TGSD, HTCC, VHDN”: kïịt quaê EFA cho thíịy hïơ söị KMO = 0.752 vađ kiïím ắnh Barlett coâ Sig.= 000 (<0.05) cho thíịy phín tñch EFA lađ thñch húơp + Phín tñch khaâm phaâ EFA cho biïịn phuơ thuöơc

“HTTT”: kïịt quaê EFA cho thíịy hïơ söị KMO = 0.771vađ kiïím ắnh Barlett coâ Sig.= 000 (<0.05) cho thíịy phín tñch EFA lađ thñch húơp

+ Kïịt quaê xoay nhín töị: Sau khi thûơc hiïơn pheâp xoay nhín töị thò kïịt quaê cho thíịy coâ 5 nhín töị ăöơc líơp vađ 1 nhín töị phuơ thuöơc vúâi hïơ söị taêi nhín töị ăïìu > 0.5

4.3 Kiïím ắnh caâc giaê thiïịt cíìn thiïịt trong mö hònh phín tñch höìi quy:

+ Xeât ma tríơn tûúng quan : Caâc biïịn coâ giaâ trõ sig (2 - tailed) < 0.05 theo hađng biïịn phuơ thuöơc ặúơc choơn lađm caâc biïịn ăöơc líơp ăïí chaơy hađm höìi quy ăa biïịn Kïịt quaê coâ 6 biïịn coâ giaâ trõ sig (2 - tailed) < 0.05 nïn ặúơc choơn lađm caâc biïịn ăöơc líơp ăïí chaơy hađm höìi quy ăa biïịn

+ Kiïím ắnh hiïơn tûúơng ăa cöơng tuýịn: Kïịt quaê kiïím tra hiïơn tûúơng ăa cöơng tuýịn cuêa mö hònh, ta thíịy hïơ söị phoâng ăaơi phûúng sai (VIF) cuêa caâc khaâi niïơm ăöơc líơp trong mö hònh ăïìu nhoê hún 10; chûâng toê giûôa caâc khaâi niïơm ăöơc líơp khöng xaêy ra hiïơn tûúơng

ăa cöơng tuýịn

+ Kiïím ắnh vïì tñnh ăöơc líơp cuêa phíìn dû: Ăaơi lûúơng thöịng kï Durbin – Watson (d) cuêa hađm höìi quy

NGHIÏN CÛÂU

RESEARCH

coâ giaâ trõ lađ 2.050<3 vađ gíìn bùìng 2, cho thíịy: khöng coâ

hiïơn tûúơng tûơ tûúng quan chuöîi bíơc 1 hay noâi caâch

khaâc caâc phíìn dû ûúâc lûúơng cuêa mö hònh ăöơc líơp,

khöng coâ möịi quan hïơ tuýịn tñnh vúâi nhau

4.4 Kïịt quaê chaơy mö hònh höìi quy

Kïịt quaê nghiïn cûâu cho thíịy mö hònh coâ ăöơ phuđ

húơp ăaơt ýu cíìu (R2 hiïơu chónh = 0.621, ăiïìu nađy coâ

nghôa 62.1% sûơ biïịn thiïn cuêa tñnh hûôu hiïơu cuêa

HTTTKTcuêa caâc DNNVV khu vûơc TNB ặúơc giaêi thñch

búêi sûơ biïịn thiïn cuêa 5 biïịn ăöơc líơp vúâi ăöơ tin cíơy 95%;

cođn laơi 37.9% ặúơc giaêi thñch búêi caâc biïịn ngoađi mö

hònh vađ sai söị ngíîu nhiïn

Phûúng trònh höìi quyặúơc viïịt nhû sau

HTTT = 0.328*TGHT + 0.346*KTQL +

0.336*TGSD+ 0.310*HTCC + 0.205*VHDN

Nhû víơy, 5 nhín töị trong mö hònh nghiïn cûâu ăïìu

ặúơc chíịp nhíơn, 5 nhín töị ăïìu coâ taâc ăöơng thuíơn

chiïìu vúâi tñnh hûôu hiïơu cuêa HTTTKTcuêa caâc DNNVV

khu vûơc TNB.Trong ăoâ nhín töị “Kiïịn thûâc quaên lyâ” coâ

taâc ăöơng maơnh nhíịt

YÂ nghôa:Trong ăiïìu kiïơn caâc nhín töị khaâc khöng

thay ăöíi, khi Sûơ tham gia höî trúơ cuêa nhađ quaên lyâ, Kiïịn

thûâc cuêa nhađ quaên lyâ, Sûơ tham gia cuêa ngûúđi sûê duơng

hïơ thöịng, Sûơ höî trúơ cuêa nhađ cung cíịp, Möi trûúđng vùn

hoâa doanh nghiïơptùng lïn 1 ăún võ thò tñnh hûôu hiïơu

cuêa HTTTKTcuêa caâc DNNVV khu vûơc TNB tùng lïn

tûúng ûâng 0.328, 0.346, 0.336, 0.310, 0.205 ăún võ

5 Ăïì xuíịt giaêi phaâp

(i) Sûơ tham gia höî trúơ cuêa nhađ quaên lyâ: Sûơ tham gia

höî trúơ cuêa nhađ quaên lyâ vađo viïơc thûơc hiïơn HTTTKT seô

khñch lïơ cho ngûúđi sûê duơng coâ ăöơng thaâi tñch cûơc hún

ăöịi vúâi viïơc sûê duơng HTTTKT vađ vò thïị seô ăoâng goâp vađo

quaâ trònh thay ăöíi cöng viïơc Ăïí coâ thïí thiïịt líơp ặúơc

kïnh truýìn thöng tin hiïơu quaê ăïịn tíịt caê thađnh viïn

thò nhađ quaên lyâ phaêi luön uêm höơ, tiïịt kiïơm tađi chñnh ăïí

coâ ăuê nguöìn lûơc ăíìu tû cho viïơc thiïịt líơp hïơ thöịng

thöng tin cuêa ăún võ

(ii) Kiïịn thûâc cuêa nhađ quaên lyâ: Nhađ quaên lyâ lađ ngûúđi ra quýịt ắnh cho doanh nghiïơp nïn cíìn phaêi coâ kiïịn thûâc vïì quaên trõ vađ quaên lyâ tađi chñnh ăïí caâc quýịt ắnh cuêa mònh mang laơi hiïơu quaê cao nhíịt, ăöìng thúđi coâ kiïịn thûâc ăïí soaât xeât thöng tin kïị toaân tađi chñnh cuêa ăún võ nhùìm traânh viïơc cöng böị thöng tin sai soât lađm aênh hûúêng ăïịn võ thïị cuêa DN vúâi bïn ngoađi cuông nhû traânh nhûông ruêi ro tađi chñnh coâ thïí gùơp phaêi (iii).Sûơ tham gia cuêa ngûúđi sûê duơng hïơ thöịng: Toađn thïí cöng nhín viïn ăïìu nhiïơt tònh tham gia hïơ thöịng thöng tin cuêa ăún võ thò tíịt caê thöng tin seô ặúơc truýìn

ăi möơt caâch thöng suöịt, kõp thúđi vađ chñnh xaâc Ăiïìu nađy giuâp quaâ trònh hoaơt ăöơng cuêa doanh nghiïơp luön thuíơn lúơi vađ chuýn nghiïơp Nhín viïn trong ăún võ phaêi coâ tinh thíìn tûúng trúơ, cung cíịp thöng tin kõp thúđi cho ăöìng nghiïơp, lûu trûô thöng tin möơt caâch coâ hïơ thöịng ăïí dïî dađng truy xuíịt khi cíìn

(iv) Sûơ höî trúơ cuêa nhađ cung cíịp: Nhađ cung cíịp phíìn mïìm quaên lyâ hïơ thöịng thöng tin kïị toaân cíìn quan tím ăïịn caâc ăún võ cíìn sûê duơng hïơ thöịng cuông nhû höî trúơ nhûông vûúâng mùưc trong quaâ trònh triïín khai sûê duơng Nhađ cung cíịp cíìn múđi doanh nghiïơp tham gia caâc buöíi tíơp huíịn, höơi thaêo vïì phíìn mïìm hïơ thöịng quaên lyâ Nhađ cung cíịp ăöìng thúđi cođn lađ chuýn gia tû víịn cho DN nhûông thöng tin hûôu ñch, giuâp doanh nghiïơp biïịt ặúơc thöng tin nađo cöng khai tûâc thúđi, thöng tin nađo cíìn ặúơc soaât xeât kyô trûúâc khi cöng khai…

(v) Möi trûúđng vùn hoâa doanh nghiïơp: Möi trûúđng vùn hoâa doanh nghiïơp thïí hiïơn úê viïơc tíịt caê nhín viïn ăïìu nhiïơt tònh höî trúơ, chia seê thöng tin cho nhau, tíịt caê ăöìng lođng sûê duơng kïnh truýìn thöng tin sao cho coâ hiïơu quaê nhíịt Nhín viïn lađm viïơc vúâi tinh thíìn traâch nhiïơm cao, tíịt caê phaêi ăaêm baêo thöng tin mònh cung cíịp trïn hïơ thöịng lađ hoađn toađn chñnh xaâc, ăaêm baêo thöng tin trïn hïơ thöịng luön ăöìng böơ Tuy víơy cuông cíìn chuâ yâ ăïịn tñnh baêo míơt ăöịi vúâi nhûông thöng tin cíìn baêo míơt nïn ăún võ cíìn phaêi phín quýìn truy cíơp, truy xuíịt ăöịi vúâi nhûông thöng tin quan troơng./

Tađi liïơu tham khaêo

De Guinea A O, Kelley H & Hunter M.G (2005),

“Information Systems Effectiveness in Small Business: Extanding A Singaporean model in Canada”, Journal

of Global Information Management, 13, 3, pp 55-70 Ismail & King (2007), “Factors influencing the align-ment of accounting information systems in small and medium sized Malaysian manufacturing firms”, Journal of Information Systems and Small Business, vol 1, no 1-2, pp 1-20

Thong J.Y.L and Yap C.S (1995), “CEO characteris-tics, organizational characteristics and information technology adoption in small business”, The International Journal Of Management Science, Omega, 23(4), pp 429-442