Một số giải pháp đổi mới giáo dục đại học Việt Nam

Bài viết trình bày quan điểm của Đảng, nhà nước về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; một số giải pháp đổi mới giáo dục đại học Việt Nam trong thời gian tới.

1 Quan ăiïím cuêa Ăaêng, Nhađ nûúâc vïì ăöíi múâi cùn

baên vađ toađn diïơn giaâo duơc - ăađo taơo

Ăöíi múâi cùn baên, toađn diïơn giaâo duơc vađ ăađo taơo lađ

ăöíi múâi tûđ quan ăiïím, tû tûúêng chó ăaơo ăïịn muơc tiïu,

nöơi dung, phûúng phaâp, cú chïị, chñnh saâch, ăiïìu kiïơn

baêo ăaêm thûơc hiïơn; ăöíi múâi tûđ sûơ laônh ăaơo cuêa Ăaêng,

quaên lyâcuêa Nhađ nûúâc ăïịn hoaơt ăöơng quaên trõ cuêa caâc

cú súê giaâo duơc, ăađo taơo vađ viïơc tham gia cuêa gia ằnh,

cöơng ăöìng, xaô höơi vađ baên thín ngûúđi hoơc; ăöíi múâi úê tíịt

caê caâc bíơc hoơc, ngađnh hoơc Ăöíi múâi ăïí taơo ra chuýín

biïịn maơnh meô vïì chíịt lûúơng vađ hiïơu quaê giaâo duơc,

ăaâp ûâng ngađy cađng töịt hún ýu cíìu cuêa sûơ nghiïơp xíy

dûơng vađ baêo vïơ Töí quöịc, nhu cíìu hoơc tíơp cuêa nhín

dín

Ăöíi múâi phaêi baêo ăaêm tñnh hïơ thöịng, coâ tíìm nhòn

dađi haơn, phuđ húơp vúâi tûđng loaơi ăöịi tûúơng vađ cíịp hoơc,

caâc giaêi phaâp ăöìng böơ, khaê thi, coâ troơng tím, troơng

ăiïím, löơ trònhvađbûúâc ăi phuđ húơp

Ăöíi múâi cùn baên vađ toađn diïơn khöng coâ nghôa lađ

lađm laơi tíịt caê, tûđ ăíìu mađ cíìn ăöíi múâi coâ troơng tím,

troơng ăiïím, coâ löơ trònh phuđ húơp vúâi thûơc tïị ăíịt nûúâc,

ắa phûúng; coâ sûơkïị thûđa, phaât triïín nhûông nhín töị

múâi, tiïịp thu coâ choơn loơc nhûông kinh nghiïơm cuêa thïị

giúâi “Ăöíi múâi cùn baên, toađn diïơn nïìn giaâo duơc theo

hûúâng chuíín hoâa, hiïơn ăaơi hoâa, xaô höơi hoâa, dín chuê

hoâa vađ höơi nhíơp quöịc tïị” Ăoâ lađ nhûông tiïu chñ múâi ăöịi

vúâi nïìn giaâo duơc noâi chung vađ ăöịi vúâi möîi cíịp hoơc,

bíơc hoơc noâi riïng” Chuíín hoâa”, “hiïơn ăaơi hoâa”, “xaô

höơi hoâa”, “dín chuê hoâa” vađ “höơi nhíơp quöịc tïị” coâ

quan hïơ chùơt cheô, böí sung chonhau, ặúơc thïí hiïơn

trong toađn böơ caâc quan ăiïím chó ăaơo, muơc tiïu, nhiïơm

vuơ, giaêi phaâp ăöíi múâi giaâo duơc

Chuíín hoâa muơc tiïu, chûúng trònh ăađo taơo, caâc

trònh ăöơ, kyônùng nghïì nghiïơp, kiïím tra ăaânh giaâ,

chuíín ăíìu ra, chuíín kiïím ắnh chíịt lûúơng cú súê giaâo

duơc vađ ăađo taơo, chuíín hoâa ăöơi nguô nhađ giaâo vađ caân böơ

quaên lyâ giaâo duơc, cú chïị quaên lyâ, cú súê víơt chíịt vađ caâcăiïìu kiïơn khaâc baêo ăaêm chíịt lûúơng giaâo duơc

Hiïơn ăaơi hoâa muơc tiïu, nöơi dung giaâo duơc, phûúngphaâp vađ hònh thûâc töí chûâc giaâo duơc, phûúng phaâpăaânh giaâ giaâo duơc, cú súê víơt chíịt vađ hïơ thöịng quaên lyâ-giaâo duơc

Xaô höơi hoâa lađ ăa daơng chuê thïí ăíìu tû, chuê thïítham gia vađ giaâm saât caâc hoaơt ăöơng giaâo duơc; xíydûơng xaô höơi hoơc tíơp, baêo ăaêm ăiïìu kiïơn hoơc tíơp suöịtăúđi cho moơi ngûúđi dín; thûơc hiïơn töịt phûúng chímphöịi húơp chùơt cheô giaâo duơc nhađ trûúđng, gia ằnh vađ xaôhöơi; khuýịn khñch, huy ăöơng vađ taơo ăiïìu kiïơn ăïí toađnxaô höơi tham gia xíy dûơng möi trûúđng giaâo duơc lađnhmaơnh

Dín chuê hoâa lađtaơo bònh ăùỉng vïì cú höơi tiïịp cíơngiaâo duơc cho moơi ngûúđi, nhíịt lađ caâc ăöịi tûúơng vuđngkhoâ khùn vađ caâc ăöịi tûúơng chñnh saâch xaô höơi; thûơchiïơn cú chïị ngûúđi hoơc tham gia ăaânh giaâ hoaơt ăöơnggiaâo duơc; cíịp dûúâi tham gia ăaânh giaâ cíịp trïn Cöngkhai kïịt quaê ăo lûúđng mûâc ăöơ hađi lođng cuêa ngûúđi dínăöịi vúâi sûơ phuơc vuơ cuêa cú quan quaên lyânhađ nûúâc vïìgiaâo duơc vađ caâc cú súê giaâo duơc; cöng khai chñnh saâchgiaâo duơc, cöng khai tađi chñnh, caâc ăiïìu kiïơn baêo ăaêmvađ kïịt quaê giaâo duơc; tùng cûúđng vai trođ cuêa Höơi ăöìngtrûúđng trong caâc cú súê giaâo duơc, ăađo taơo

Chuê ăöơng, tñch cûơchöơi nhíơp quöịc tïịăïíphaât triïíngiaâo duơcvađ ăađo taơo, ăöíi múâi cöng taâc ăaânh giaâ, kiïímắnh chíịt lûúơng giaâo duơc; múê röơng quan hïơ songphûúng vađ ăa phûúng trong húơp taâc quöịc tïị vïì giaâoduơc; khuýịn khñch caâc töí chûâc, caâ nhín nûúâc ngoađi,töí chûâc quöịc tïị, ngûúđi Viïơt Nam ắnh cû úê nûúâc ngoađiăíìu tû, tađi trúơ, giaêng daơy, nghiïn cûâu khoa hoơc, ûângduơng khoa hoơc, chuýín giao cöng nghïơ; xíy dûơng möơtsöị ngađnh ăađo taơo, cú súê giaâo duơc ăaơt trònh ăöơ tiïn tiïịntrong khu vûơc

Trûúâc nhûông chó ăaơo quýịt liïơt vađ sûơ vađo cuöơc

Möơt söị giaêi phaâp ăöíi múâi giaâo duơc ăaơi hoơc Viïơt Nam

Hoađng Xuín Lím Trûúđng Ăaơi hoơc Cöng nghïơ vađ Quaên lyâ Hûôu Nghõ

Cuđng vúâi quaâ trònh ăöíi múâi vađ höơi nhíơp quöịc tïị síu röơng hiïơn nay, giaâo duơc ăaơi hoơc Viïơt Nam cíìn ặúơc ăöíimúâi trïn cú súê víîn giûô ặúơc nhûông neât ăùơc thuđ cuêa giaâo duơc ăaơi hoơc trong nûúâc, ăöìng thúđi tiïơm cíơn ặúơc caâcchuíín chung cuêa thïị giúâi.Giaâo duơc - ăađo taơo luön ặúơc Ăaêng vađ Nhađ nûúâc ta ăùơc biïơt quan tím, coi ăíy lađ

“quöịc saâch hađng ăíìu, lađ sûơ nghiïơp cuêa Ăaêng, Nhađ nûúâc vađ cuêa toađn dín Ăíìu tû cho giaâo duơc lađ ăíìu tû phaâttriïín, ặúơc ûu tiïn ăi trûúâc trong caâc chûúng trònh, kïị hoaơch phaât triïín kinh tïị - xaô höơi”) Trong ăoâ, giaâo duơc -ăađo taơo ăaơi hoơc (GD - ĂTĂH) coâ nhiïơm vuơ quan troơng,“ăađo taơo nhín lûơc trònh ăöơ cao, böìi dûúông nhín tađi

maơnh meô cuêa caê hïơ thöịng chñnh trõ, GD - ĂTĂH cuêa

nûúâc ta ăaô ăaơt ặúơc nhiïìu kïịt quaê quan troơng Tuy

nhiïn, trong quaâ trònh phaât triïín, giaâo duơc ăaô böơc löơ

nhûông ýịu keâm, bíịt cíơp, trong ăoâ coâ nhûông víịn ăïì

gíy bûâc xuâc xaô höơi keâo dađi, chûa ăaâp ûâng ặúơc ýu

cíìu cuêa sûơ nghiïơp CNH, HĂHvađ höơi nhíơp quöịc tïị

2 Möơt söị giaêi phaâp ăöíi múâi giaâo duơc ăaơi hoơc Viïơt

Nam trong thúđi gian túâi

Trûúâc hïịt, ăöíi múâi tû duy phaât triïín GDĂH Ăíy lađ

víịn ăïì khoâ khùưc phuơc hún caê, cíìn coâ sûơ quýịt tím

cao Ăöíi múâi phaêi bùưt ăíìu tûđ tû duy, caâch nghô, caâch

lađm, caâch quaên lyâ cuêa nhađ laônh ăaơo.Trong ăoâ, cíìn

khùưc phuơc tû duy baêo thuê, trò trïơ, bïơnh thađnh tñch, hû

danh, chaơy theo bùìng cíịp

Hai lađ, GD-ĂTĂH Viïơt Nam cíìn gùưn vúâi nhu cíìu xaô

höơi Ăïí thûơc hiïơn ặúơc víịn ăïì nađy, GDĂH cíìn phaêi

gùưn kïịt töịt hún vúâi doanh nghiïơp Cíìn tûđng bûúâc múê

röơng mö hònh ăađo taơo theo cú chïị chia seê kinh phñ ăađo

taơo giûôa Nhađ nûúâc vađ doanh nghiïơp, phöịi húơp chùơt

cheô giûôa caâc cú súê giaâo duơc, ăađo taơo, hûúâng nghiïơp

daơy nghïì vúâi caâc töí chûâc khoa hoơc cöng nghïơ Phöịi

húơp caâc hoaơt ăöơng tû víịn nghïì nghiïơp taơi cú súê ăađo

taơo, daơy nghïì taơi doanh nghiïơp, taơo ăiïìu kiïơn cho sinh

viïn, hoơc viïn, ngûúđi lao ăöơng lûơa choơn ngađnh nghïì

phuđ húơp ngay tûđ khi vađo trûúđng vađ coâ nhiïìu thöng tin

cíìn thiïịt khi sùưp töịt nghiïơp Nhađ nûúâc cíìn khuýịn

khñch caâc cú súê doanh nghiïơp coâ thïí liïn kïịt, ăíìu tû

höî trúơ cho caâc trûúđng ăaơi hoơc theo hònh thûâc “ăùơt

hađng” Víịn ăïì nađy cuông cíìn phaêi baêo ăaêm cín ăöịi chó

tiïu giûôa caâc ngađnh, nghïì ăađo taơo úê möîi ngađnh vađ

phaêi baêo ăaêm vûđa coâ tñnh nhu cíìu trûúâc mùưt vađ vûđa

tñnh ăïịn nhu cíìu líu dađi

Ba lađ, níng cao chíịt lûúơng ăöơi nguô giaêng viïn, caân

böơ lađm cöng taâc GDĂH Ăïí xíy dûơng, phaât triïín ăöơi

nguô nađy, cíìn xíy dûơng quy hoaơch vađ kïị hoaơch ăađo

taơo, böìi dûúông ăöơi nguô nhađ giaâo vađ caân böơ quaên lyâgiaâo

duơc Khùưc phuơc tònh traơng phín taân caâc cú súê ăađo taơo

nhađ giaâo; tíơp trung xíy dûơng möơt söị trûúđng sû phaơm,

trûúđng sû phaơm kyôthuíơt troơng ăiïím; ăiïìu phöịi hïơ

thöịng trûúđng sû phaơm theo muơc tiïu, kïị hoaơch ăađo

taơo, böìi dûúông nhađ giaâo vađ caân böơ quaên lyâgiaâo duơc

trïn phaơm vi caê nûúâc.Mùơt khaâc, cíìn coâ cú chïị tuýín

sinh vađ cûê tuýín riïng ăïí tuýín choơn ặúơc nhûông

ngûúđi thûơc sûơ coâ phíím chíịt, nùng lûơc phuđ húơp vađo

ngađnh sû phaơmvađ ăöíi múâi maơnh meô muơc tiïu, nöơi

dung, phûúng phaâp ăađo taơo, ăađo taơo laơi, böìi dûúông vađ

ăaânh giaâ kïịt quaê hoơc tíơp, ređn luýơn cuêa nhađ giaâo theo

ýu cíìu níng cao chíịt lûúơng, traâch nhiïơm, ăaơo ặâc

nhađ giaâo vađ nùng lûơc nghïì nghiïơp

Bïn caơnh ăoâ, cíìn coâ chïị ăöơ ûu ăaôi ăöịi vúâi nhađ giaâo

vađ caân böơ quaên lyâgiaâo duơc Viïơc tuýín duơng, sûê duơng,

ăaôi ngöơ, tön vinh nhađ giaâo vađ caân böơ quaên lyâgiaâo duơc

phaêi trïn cú súê ăaânh giaâ thûơc tïị nùng lûơc, ăaơo ặâc

nghïì nghiïơp vađ hiïơu quaê cöng taâc Coâ chïị ăöơ ûu ăaôivađ quy ắnh húơp lyâtuöíi nghó hûu ăöịi vúâi nhađ giaâo coâtrònh ăöơ cao, ăöìng thúđi coâ cú chïị sađng loơc, miïînnhiïơm, böị trñ cöng viïơc khaâc hoùơc kiïn quýịt ặa rakhoêi ngađnh ăöịi vúâi nhûông ngûúđi khöng ăuê phíím chíịt,nùng lûơc, khöng ăaâp ûâng ýu cíìu, nhiïơm vuơ Coâ chñnhsaâch höî trúơ giaêng viïn treê vïì chöî úê, hoơc tíơp vađ nghiïncûâu khoa hoơc; khuýịn khñch ăöơi nguô nhađ giaâo vađ caânböơ quaên lyâníng cao trònh ăöơ chuýn mön,nghiïơp vuơ.Baêo ăaêm bònh ăùỉng vïì tön vinh vađ cú höơi ăađo taơo, böìidûúông giûôa nhađ giaâo trûúđng cöng líơp vađ trûúđng ngoađicöng líơp Taơo ăiïìu kiïơn ăïí ngûúđi Viïơt Nam úê nûúâcngoađi, chuýn gia quöịc tïị tham gia giaêng daơy vađnghiïn cûâu trong nûúâc

Böịn lađ, xíy dûơng caâc tiïu chuíín kiïím ắnh chíịtlûúơng vađ thađnh líơp caâc ăún võ chuýn traâch ăïí triïínkhai caâc hoaơt ăöơng ăaânh giaâ, kiïím ắnh chíịt lûúơng.Kiïím ắnh chíịt lûúơng giaâo duơc lađ hoaơt ăöơng tûơ ăaânhgiaâ cuêa cú súê giaâo duơc, ăađo taơo vađ ăaânh giaâ cuêa caâc cúquan coâ chûâc nùng ăaânh giaâ ăöơc líơp (thûúđng ặúơc goơilađ cú quan kiïím ắnh chíịt lûúơng giaâo duơc) ăïí ăaânhgiaâ caâc cú súê giaâo duơc, ăađo taơo hoùơc ăaânh giaâ caâcchûúng trònh ăađo taơo theo tiïu chuíín chíịt lûúơng giaâoduơc Ăïí lađm ặúơc ăiïìu ăoâ, Böơ Giaâo duơc vađ Ăađo taơocíìn ăííy maơnh caâc hoaơt ăöơng quaên lyâ chíịt lûúơng, xíydûơng caâc tiïu chuíín kiïím ắnh chíịt lûúơng vađ thađnhlíơp caâc ăún võ chuýn traâch ăïí triïín khai caâc hoaơtăöơng ăaânh giaâ, kiïím ắnh chíịt lûúơng nhùìm ăaêm baêochíịt lûúơng giaâo duơc Tiïịp tuơc triïín khai thûơc hiïơn Ăïìaân “Xíy dûơng vađ Phaât triïín hïơ thöịng kiïím ắnh chíịtlûúơng giaâo duơc ăöịi vúâi giaâo duơc ăaơi hoơc vađ trung cíịpchuýn nghiïơp giai ăoaơn 2011 -2020” theo Quýịt ắnhsöị 4138/QĂ-BGDĂT ngađy 20-9-2010 cuêa Böơ Giaâo duơcvađ Ăađo taơo

Nùm lađ, tùng cûúđng quýìn tûơ chuê cho caâc trûúđngăaơi hoơc cöng líơp Tûơ chuê trûúđng ăaơi hoơc lađ ăiïìu kiïơncíìn thiïịt ăïí thûơc hiïơn caâc phûúng thûâc quaên trõ ăaơihoơc tiïn tiïịn nhùìm caêi tiïịn vađ níng cao chíịt lûúơngăađo taơo Mùơc duđ Nhađ nûúâc, Böơ Giaâo duơc vađ Ăađo taơo ăaôhïịt sûâc chuâ troơng víịn ăïì tûơ chuê vađ taơo ra hađnh langphaâp lyâ cho quýìn tûơ chuê cuêa caâc cú súê GDĂH, tuynhiïn víîn chûa thíơt sûơ phaât huy taâc duơng Theo quyắnh cuêa Luíơt Giaâo duơc Viïơt Nam, trûúđng ăaơi hoơc coâquýìn tûơ chuê trong nùm lônh vûơc lađ: xíy dûơng chûúngtrònh, giaâo trònh, kïị hoaơch giaêng daơy; töí chûâc tuýínsinh, ăađo taơo, cöng nhíơn töịt nghiïơp; töí chûâc böơ maây;huy ăöơng, quaên lyâ, sûê duơng nguöìn lûơc, húơp taâc trongvađ ngoađi nûúâc Tuy nhiïn, mûâc ăöơ tûơ chuê chûa ặúơcquy ắnh cuơ thïí Ăïí tùng quýìn tûơ chuê, tûơ chõu traâchnhiïơm cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc cíìn coâ caâc thöng tûhûúâng díîn lađm roô rađng, khaê thi, chuíín xaâc, ăuâng ăöịitûúơng Bïn caơnh ăoâ, cíìn rađ soaât laơi caâc vùn baên phaâpquy liïn quan ăïịn quaên lyâ hoaơt ăöơng cuêa caâc trûúđngăaơi hoơc, nöơi dung quaên lyâ cöng taâc ăađo taơo, tađi chñnh,

vađ mûâc ăöơ quan hïơ giûôa quýìn tûơ chuê vađ tûơ chõu traâch

nhiïơm cuêa caâc trûúđng ăaơi hoơc

Quýìn tûơ chuê vađ tûơ chõu traâch nhiïơm lađ hai mùơt cuêa

möơt víịn ăïì khöng thïí taâch rúđi Tùng cûúđng quaâ quýìn

tûơ chuê mađ khöng ăùơt ýu cíìu vïì tûơ chõu traâch nhiïơm

seô coâ nguy cú tuđy tiïơn, giaêm suât chíịt lûúơng, chaơy theo

lúơi ñch trûúâc mùưt Ngûúơc laơi, tùng cûúđng traâch nhiïơm

mađ haơn chïị quýìn tûơ chuê seô troâi buöơc caâc cú súê ăaơi

hoơc, khöng taơo ra ăöơng lûơc vađ cú chïị cho sûơ víơn hađnh

tûơ nhiïn, haơn chïị sûơ mïìm deêo, linh hoaơt, khaê nùng

ăaâp ûâng ýu cíìu ăa daơng cuêa xaô höơi Duy trò sûơ can

thiïơp ăuâng mûâc cuêa nhađ nûúâc thöng qua caâc cöng cuơ

phaâp lyâ, quy chïị, tađi chñnh ăïí röìi tûđ boê díìn sûơ can

thiïơp trûơc tiïịp vađo quaên lyâ vi mö, tùng quýìn tûơ chuê

cho caâc cú súê ăaơi hoơc lađ cíìn thiïịt Mùơt khaâc, ăïí coâ thïí

sûê duơng caâc lûơc lûúơng thõ trûúđng, taơo ăöơng lûơc cho

giaâo duơc ăaơi hoơc möơt caâch ăuâng mûâc, cíìn coâ sûơ tham

gia cuêa caâc lûơc lûúơng xaô höơi trong vađ ngoađi nhađ trûúđng

vađo viïơc ăiïìu chónh vađ níng cao traâch nhiïơm cuêa caâc

cú súê ăaơi hoơc

Saâu lađ, ăííy maơnh xaô höơi hoâa giaâo duơc trong GDĂH

Ăíy lađ chuê trûúng ăuâng ăùưn, phuđ húơp vúâi xu thïị phaât

triïín Ăïí chuê trûúng nađy phaât huy vai trođ trong thûơc tïị

cíìn rađ soaât, sûêa ăöíi, böí sung ăïí hoađn thiïơn caâc vùn

baên, chñnh saâch, taơo hađnh lang phaâp lyâ thuíơn lúơi ăïí

khuýịn khñch caâc nhađ ăíìu tû trong vađ ngoađi nûúâc ăíìu

tû phaât triïín giaâo duơc vađ ăađo taơo Bïn caơnh ăoâ, hoađn

thiïơn quy hoaơch maơng lûúâi caâc cú súê giaâo duơc, ăííy

maơnh xaô höơi hoâa caâc ăún võ sûơ nghiïơp cöng líơp coâ khaê

nùng tûơ baêo ăaêm toađn böơ chi phñ hoaơt ăöơng theo

hûúâng tiïịp tuơc ăííy maơnh viïơc giao quýìn tûơ chuê, tûơ

chõu traâch nhiïơm vïì thûơc hiïơn nhiïơm vuơ, tađi chñnh,

nhín sûơ vađ khuýịn khñch thađnh líơp caâc töí chûâc cung

ûâng dõch vuơ cöng thuöơc lônh vûơc giaâo duơc - ăađo taơo,

tùng cûúđng hoađn thiïơn caâc cöng cuơ quaên lyâ vađ vai trođ

kiïím tra, giaâm saât cuêa caâc cú quan quaên lyâ nhađ nûúâc

Cöng khai caâc quy hoaơch phaât triïín giaâo duơc vađ ăađo

taơo, danh muơc caâc dûơ aân troơng ăiïím ăíìu tû thuöơc caâc

nguöìn vöịn Mùơt khaâc, cíìn ban hađnh caâc cú chïị taơo sûơ

bònh ăùỉng giûôa hïơ thöịng giaâo duơc - ăađo taơo cöng líơp

vađ ngoađi cöng líơp trong tham gia ăađo taơo nguöìn nhín

lûơc xaô höơi vađ hûúêng caâc höî trúơ cuêa ngín saâch nhađ

nûúâc Khuýịn khñch caâc doanh nghiïơp, tíơp thïí, caâ

nhín trong vađ ngoađi nûúâc ăoâng goâp, viïơn trúơ vađ höî trúơ

giaâo duơc, ăađo taơo dûúâi caâc hònh thûâc khaâc nhau, nhû

trao hoơc böíng, nhíơn sinh viïn ăïịn thûơc tíơp, höî trúơ xíy

dûơng cú súê víơt chíịt, hiïịn, tùơng saâch vúê, tađi liïơu trûơc

tiïịp cho hoơc sinh, sinh viïn, hoùơc cho cú súê giaâo duơc,

ăađo taơo Bïn caơnh ăoâ, cíìn khuýịn khñch vađ taơo ăiïìu

kiïơn thuíơn lúơi ăïí caâc trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu quöịc tïị

múê cú súê ăađo taơo úê Viïơt Nam, ăùơc biïơt lađ caâc cú súê

hoaơt ăöơng khöng vò muơc ăñch lúơi nhuíơn Khuýịn khñch

ăíìu tû tûđ nguöìn ngoađi ngín saâch nhađ nûúâc xíy dûơng

cú súê giaâo duơc vađ ăađo taơo chíịt lûúơng cao úê vuđng ăö thõcoâ ăiïìu kiïơn kinh tïị - xaô höơi phaât triïín Ăùơc biïơt, cíìntöí chûâc caâc diïîn ăađn, höơi thaêo nhùìm giúâi thiïơu caâclônh vûơc giaâo duơc vađ ăađo taơo, daơy nghïì ûu tiïn mađChñnh phuê Viïơt Nam cíìn thu huât nguöìn vöịn Höî trúơphaât triïín chñnh thûâc ODA vađ nguöìn vöịn vay ûu ăaôicuêa caâc nhađ tađi trúơ, ăöìng thúđi lađ cú höơi ăïí tiïịp cíơn vađtaơo möịi quan hïơ thín thiïịt vúâi caâc nhađ tađi trúơ chiïịnlûúơc./

Tađi liïơu tham khaêo

Nghõ quýịt söị 29-NQ/TW cuêa Ban Chíịp hađnhTrung ûúng khoâa XI, ngađy 4-11-2013 Vïì ăöíi múâi cùnbaên, toađn diïơn giaâo duơc vađ ăađo taơo, ăaâp ûâng ýu cíìucöng nghiïơp hoâa, hiïơn ăaơi hoâa trong ăiïìu kiïơn kinh tïịthõ trûúđng ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa vađ höơi nhíơpquöịc tïị

Vùn kiïơn Ăaơi höơi ăaơi biïíu toađn quöịc líìn thûâ XII,Nxb Chñnh trõ quöịc gia, Hađ Nöơi, 2016

Hoađng Tuơy (2007), Kiïịn nghõ chíịn hûng, caêi caâch,hiïơn ăaơi hoâa giaâo duơc, trong Giaâo duc ăaơi hoơc ViïơtNam thúđi höơi nhíơp, Nxb Lao ăöơng, Hađ Nöơi

Phaơm Ăöî Nhíơt Tiïịn (2007), “Phaât triïín giaâo duơc ăaơihoơc Viïơt Nam trong böịi caênh múâi”, Taơp chñ Cöơng saên,söị 5 (125)

1 Ăùơt víịn ăïì

Caâch maơng cöng nghiïơp 4.0 (CMCN 4.0) cuđng vúâi

nhûông tiïịn böơ khoa hoơc múâi ăaô mang laơi nhiïìu thay

ăöíi vïì phûúng thûâc saên xuíịt cho nhiïìu ngađnh cöng

nghiïơp, trong ăoâ coâ cöng nghiïơp ö tö (CNOTo) Viïơc

thay ăöíi chiïịn lûúơc kinh doanh cuđng vúâi thađnh tûơu cuêa

CMCN4.0 ăaô ặa quy trònh saên xuíịt ăïịn trònh ăöơ tûơ

ăöơng hoâa cao, nguy cú gíy míịt viïơc lađm cho nhoâm

nhín lûơc truýìn thöịng ngađnh CNOTo nhûng cuông taơo

ra nhûông cú höơi cho nhûông nhoâm lao ăöơng tíơn duơng

ặúơc kyô nùng riïng coâ cuêa con ngûúđi mađ robot chûa

thïí lađm thay (human skills) Trong nhûông nùm vûđa

qua nhu cíìu vïì nhín lûơc trong ngađnh víîn khöng

ngûđng tùng lïn, cho thíịy nhín lûơc cho ngađnh CNOTo

víîn lađ möơt thõ trûúđng cíìn tíơp trung múê röơng

CNOTo cuêa Viïơt Nam hiïơn nay ăang saên xuíịt daơng

ö tö ăöơng cú truýìn thöịng, chûa coâ Doanh nghiïơp

(DN) nađo coâ chiïịn lûúơc chuýín sang dođng xe ăiïơn,

chó coâ möơt vađi cú súê bùưt ăíìu triïín khai dođng xe tûơ

hađnh Thûơc tïị trong nhûông nùm vûđa qua, ö tö saên xuíịt

taơi Viïơt Nam keâm caơnh tranh hún caâc nûúâc trong khu

vûơc Trong Quýịt ắnh söị 1168/QĂ-TTg cuêa Chñnh phuê

vïì Chiïịn lûúơc phaât triïín ngađnh cöng nghiïơp ö tö Viïơt

Nam ăïịn nùm 2025, tíìm nhòn 2035 cuông ăaô ắnh

hûúâng ngađnh CNOTo Viïơt Nam theo hûúâng xuíịt khííu

ăïí múê röơng thõ trûúđng Vúâi xu hûúâng cíịm caâc dođng xe

gíy ra phaât thaêi CO2 trïn thïị giúâi vađ viïơc sûê duơng caâc

dođng xe thöng minh nhû hiïơn nay thò xu hûúâng trong

tûúng lai ngađnh CNOTo cuêa Viïơt Nam cuông phaêi thay

ăöíi phûúng thûâc saên xuíịt keâo theo sûơ thay ăöíi vïì nhu

cíìu nhín lûơc cho ngađnh Do víơy Nhađ nûúâc, DN vađ caâc

cú súê ăađo taơo cíìn nhíơn thûâc roô ặúơc ăiïìu nađy vađ coâ

kïị hoaơch xíy dûơng vađ phaât triïín lûơc lûúơng lao ăöơng

cho ngađnh trong tûúng lai

2 Sûơ thay ăöíi vïì nhu cíìu nhín lûơc ngađnh cöng nghiïơp ö tö trong CMCN 4.0

- Sûơ xuíịt hiïơn cuêa nhoâm lao ăöơng múâi trong ngađnh: Hiïơn nay, taơi caâc thõ trûúđng phaât triïín, caâc nhađ

saên xuíịt ö tö ăang tuýín duơng nhíơn sûơ nhiïìu úê maêngnghiïn cûâu vađ phaât triïín phíìn mïìm hún lađ vai trođphíìn cûâng nhùìm chuíín bõ cho tûúng lai khi nhiïìuphûúng tiïơn giao tiïịp thöng qua möi trûúđng xungquanh Viïơc sûê duơng rö böịt trong ngađnh cöng nghiïơpsaên xuíịt ăang trúê nïn reê hún vađ phuđ húơp hún so vúâitrûúâc kia nïn caâc DN ăang ngađy cađng sûê duơng nhiïìu

rö böịt ăïí thay thïị cho con ngûúđi, ăùơc biïơt úê lônh vûơc

in 3D vađ cùưt CNC Rö böịt ặúơc líơp trònh vúâi sûơ kheâo leâogíìn giöịng con ngûúđi, coâ khaê nùng thûơc hiïơn caâc cöngviïơc thuê cöng vađ thûúđng xuýn hún Cöng nghïơ vađ tûơăöơng hoâa nhiïìu hún coâ nghôa lađ caâc nhađ saên xuíịt ö töcíìn ñt cöng nhín hún, nhûng nhu cíìu vïì lûơc lûúơng laoăöơng cuêa hoơ ngađy cađng tíơp trung vađo cöng nghïơ phuđhúơp vúâi xu hûúâng gia tùng cuêa ö tö ăiïơn vađ xe tûơ hađnh.Caâc võ trñ cöng viïơc phöí biïịn khaâc trong caâc nhađ saênxuíịt ö tö nhû quaên lyâ dûơ aân, kyô sû ăaêm baêo chíịtlûúơng, chuýn gia nghiïn cûâu vađ kyô sû ăiïìu khiïín, líơptrònh viïn web, ngûúđi ặâng ăíìu robot, chuýn giaphín tñch, nhađ thiïịt kïị tûúng taâc vađ chuýn gia tñchhúơp bïìn vûông

- Yïu cíìu cao hún vïì trònh ăöơ lao ăöơng: Caâc kyô sû

víîn ríịt quan troơng, nhûng chuýn mön cuêa hoơ seô thayăöíi Caâc kyô sû ö tö ăang vađ seô víîn lađ xûúng söịng cuêangađnh cöng nghiïơp, kyô sû thiïịt kïị vađ kyô sû saên xuíịt lađhai böơ phíơn quan troơng trong hïơ thöịng saên xuíịt Tuynhiïn, CMCN 4.0 seô ýu cíìu trònh ăöơ kyô thuíơt múâi, vñduơ vúâi viïơc ăiïơn khñ hoâa ö tö thò nhu cíìu vïì kyô sû thiïịtkïị pin dung lûúơng cao seô coâ nhu cíìu nhiïìu hún Tûơăöơng hoâa taơo ra möơt nhu cíìu lúân cho cöng viïơc múâi -nhûông ngûúđi thiïịt kïị vađ chïị taơo caâc cöng nghïơ múâi

Caâch maơng cöng nghiïơp 4.0 vađ nhûông víịn ăïì ăùơt ra cho lûơc lûúơng lao ăöơng ngađnh cöng nghiïơp ö tö Viïơt Nam

Lï Thõ Khaânh Ly Khoa Quaên lyâ Kinh doanh , Ăaơi hoơc Cöng nghiïơp Hađ Nöơi

Bađi viïịt ăaânh giaâ taâc ăöơng cuêa cuöơc caâch maơng cöng nghiïơp 4.0 ăïịn ngađnh cöng nghiïơp ö tö, lađm thay ăöíi toađnböơ vïì chiïịn lûúơc kinh doanh vađ phûúng thûâc saên xuíịt cuêa caâc haông xe lúân trïn thïị giúâi Tûđ ăoâ, ýu cíìu vïì lûơclûúơng lao ăöơng seô coâ xu hûúâng tùng cíìu vïì nhoâm lao ăöơng chíịt lûúơng cao, ûu tiïịn phaât triïín nhûông kyô nùngcon ngûúđi vađ nhûông lônh vûơc múâi tham gia vađ quaâ trònh saên xuíịt Bađi viïịt ăöìng thúđi ăaânh giaâ thûơc traơng lao ăöơngngađnh cöng nghiïơp ö tö Viïơt Nam vađ ăïì xuíịt möơt söị giaêi phaâp níng cao chíịt lûúơng nguöìn nhín lûơc ăaâp ûângcaâch maơng cöng nghiïơp 4.0

caâc kyô sû Hiïơn nay caâc chuýn gia vïì thiïịt kïị xe tûơ

hađnh ăang lađ nhu cíìu lúân cuêa caâc nhađ saên xuíịt Trong

tûúng lai, möơt võ trñ cöng viïơc coâ thïí höơi tuơ caâc kiïịn

thûâc vïì thiïịt kïị, quaên lyâ dûơ aân vađ kyô thuíơt, mang ăïịn

sûơ ăa daơng trong cöng viïơc mađ hiïơn nay ñt ngûúđi coâ

kinh nghiïơm

- Yïu cíìu phaât triïín kyô nùng con ngûúđi: Lûơc lûúơng

lao ăöơng seô cíìn phaêi chuýín sang phaât triïín "Kyô nùng

cuêa con ngûúđi" - tûâc lađ saâng taơo vađ xaô höơi Ăíy lađ

nhûông kyô nùng ặúơc baêo vïơ hiïơu quaê khoêi söị hoâa (ñt

nhíịt lađ trong thúđi gian nađy) CMCN 4.0 coâ thïí lađm aênh

hûúêng ăïịn söị lûúơng viïơc lađm, Tuy nhiïn, níng cao

nhín viïn hiïơn coâ vúâi caâc kyô nùng múâi, theo ýu cíìu

seô giuâp nhín viïn bõ aênh hûúêng chuýín sang caâc vai

trođ khaâc Trong söị caâc kyô nùng cíìn thiïịt cho CNOTo

trong tûúng lai lađ: laônh ăaơo vađ quaên lyâ chiïịn lûúơc,saâng

taơo, ăađo taơo vađ phaât triïín nhín lûơc, ăađm phaân, phaên

biïơn, giaêi quýịt víịn ăïì, tû duy phín tñch, quaên lyâ an

ninh maơng

3 Thûơc traơng lûơc lûúơng lao ăöơng ngađnh cöng

nghiïơp ö tö Viïơt Nam

- Chíịt lûúơng lao ăöơng chûa ăaâp ûâng ặúơc ýu cíìu

thûơc tïị cuêa doanh nghiïơp: Nhoâm lao ăöơng chñnh lađ

cöng nhín kyô thuíơt, kyô sû vađ quaên lyâ tuy ặúơc ăađo taơo

vúâi söị lûúơng lúân nhûng khi lađm viïơc taơi caâc DN laơi böơc

löơ vïì kyô nùng thûơc hađnh keâm Nguýn nhín chuê ýịu lađ

do quaâ trònh ăađo taơo taơi caâc cú súê chó nùơng vïì lyâ thuýịt

mađ ñt coâ cú höơi ăïí thûơc hađnh vađ traêi nghiïơm thûơc tïị

Híìu hïịt lao ăöơng trong ngađnh chi coâ thïí thûơc hiïơn

ặúơc nhûông cöng viïơc giaên ăún, theo quy trònh cûâng

nhùưc, khöng coâ hoùơc coâ ríịt ñt sûơ saâng taơo Nhoâm nhín

lûơc chíịt lûúơng cao chuê ýịu tíơp trung taơi khu vûơc FDI

Caâc DN khöng tòm ặúơc nguöìn tuýín duơng ăaơt ýu

cíìu taơi caâc cú súê ăađo taơo nïn hoơ phaêi chuýín hûúâng

sang thu huât caâc ûâng viïn lađ caâc nhín viïn ăang lađm

viïơc taơi caâc DN liïn doanh, DN FDI hoùơc tuýín trûơc

tiïịp tûđ nûúâc ngoađi nhû VinsFast Mùơc duđ mûâc lûúng ăïí

thu huât ûâng viïn lađ tûúng ăöịi cao vađ chïị ăöơ ăaôi ngöơ töịt

nhûng hiïơn nay caâc DN víîn gùơp khoâ khùn trong tòm

nguöìn tuýín do ýu cíìu vïì trònh ăöơ chuýn mön ăùơc

thuđ cuêa ngađnh CNOTo tûúng ăöịi cao so vúâi mùơt bùìng

chung cuêa nhûông ngađnh khaâc

- Kyô nùng thûơc hađnh keâm: Trong nhûông nùm gíìn

ăíy núê röơ caâc cú súê ăađo taơo nhín lûơc ngađnh CNOTo,caê nûúâc coâ hún 30 trûúđng ăaơi hoơc coâ khoa Kyô thuíơt ö

tö, chûa kïí caâc trûúđng cao ăùỉng, trung cíịp, trûúđngnghïì cuông tham gia lônh vûơc ăađo taơo nađy Cú súê ăađotaơo coâ qui mö ríịt ăa daơng tûđ nhûông xûúêng daơy nghïìsûêa chûôa, trung tím ăađo taơo, caâc trûúđng nghïì, trûúđngăaơi hoơc múê ra caâc lônh vûơc ăađo taơo vïì cú khñ ăöơng lûơc,ăiïơn, ăiïơn tûê, hoâa chíịt, quaên lyâ caâc dõch vuơ vïì ö tö.Tuy nhiïn, viïơc ăađo taơo múâi chó nùơng vïì lyâ thuýịt mađchûa maơnh vïì thûơc hađnh Nguýn nhín lađ do viïơc ăíìu

tû vïì trang thiïịt bõ ngađnh cú khñ ö tö vađ caâc ngađnh coâliïn quan ýu cíìu möơt lûúơng vöịn lúân Hiïơn nay caâc cúsúê ăađo taơo ăaơi ăa söị lađ sûê duơng caâc thiïịt bõ laơc híơu,thúđi gian thûơc hađnh ñt Möơt söị trûúđng coâ nhûông trangthiïịt bõ hiïơn ăaơi hún thò híìu nhû khöng phaêi do khaênùng tûơ trang bõ mađ do tađi trúơ cuêa caâc DN saên xuíịt ö

tö Ăûâng ăíìu hiïơn nay vïì cöng taâc húơp taâc ăađo taơo lađToyota nhû Chûúng trònh Höî trúơ Ăađo taơo Kyô thuíơtToyota (T-TEP) tûđ nùm 2000 vúâi muơc tiïu höî trúơ caâctrûúđng ăaơi hoơc, cao ăùỉng ăađo taơo kyô thuíơt, daơy nghïìchuýn ngađnh ö tö nhû Ăaơi hoơc sû phaơm kyô thuíơtThađnh phöị Höì Chñ Minh, Ăaơi hoơc Cöng nghiïơp Hađ Nöơi,

… Ngoađi viïơc húơp taâc ăađo taơo thò baên thín caâc DNcuông ăaô tûơ thađnh líơp caâc trung tím ăađo taơo cung cíịpnhín lûơc cho chñnh mònh nhû Toyota coâ Trung tímĂađo taơo Saên xuíịt cuêa Toyota Viïơt Nam theo tiïu chuíínkhu vûơc vađ toađn cíìu hoaơt ăöơng tûđ nùm 2008 Chûúngtrònh Monozukuri húơp taâc vúâi trûúđng Ăaơi hoơc BaâchKhoa Hađ Nöơi triïín khai tûđ nùm 2005 höî trúơ trûơc tiïịpcho caâc doanh nghiïơp Viïơt níng cao nùng suíịt laoăöơng vađ hiïơu quaê saên xuíịt kinh doanh, cuông nhû sinhviïn kyô thuíơt coâ cú höơi tiïịp cíơn vađ hiïíu síu hún vïì Hïơthöịng saên xuíịt (TPS) Nùm 2018, VinsFast thađnh líơpTrung tím Ăađo taơo kyô thuíơt viïn nùìm trong töí húơp dûơaân saên xuíịt ö tö VinsFast taơi khu kinh tïị Ăònh Vuô- CaâtHaêi húơp taâc ăađo taơo vúâi caâc cú súê nûúâc ngoađi vúâi muơctiïu trúê thađnh trung tím ăađo taơo thûơc hađnh hađng ăíìungađnh CNOTo taơi Viïơt Nam

- Chûa phaât triïín lûơc lûúơng lao ăöơng taơi caâc lônh vûơc múâi: Caâc chûúng trònh ăađo taơo theo nöơi dung laơc híơu,

chûa bùưt kõp vúâi nhûông thađnh tûơu cuêa CMCN 4.0.Lûúơng lao ăöơng trong ngađnh víîn chó hûúâng túâi viïơcsaên xuíịt ö tö daơng ăöơng cú truýìn thöịng mađ chûa phaâttriïín lïn möơt hûúâng tû duy múâi vïì xe ăiïơn vađ xe thöngminh Caâc lônh vûơc vïì phaât triïín hïơ thöịng phíìn mïìm

xe chûa ặúơc chuâ troơng, nhíịt lađ caâc lônh vûơc múâi vïìthiïịt kïị, víơt liïơu múâi, nguýn liïơu múâi, líơp trònh vađ caâctiïơn ñch trïn xe Nhûông lônh vûơc phíìn mïìm nađy ýucíìu vïì vöịn ăíìu tû traê trûúâc thíịp hún nhiïìu so vúâi lônhvûơc phíìn cûâng cuêa xe Viïơt Nam lađ nûúâc phaât triïínngađnh CNOTo sau caâc nûúâc trong khu vûơc khaâ xa thòviïơc ăíìu tû vađo lônh vûơc nađy coâ thïí lađ hûúâng ăi thuíơnlúơi hún Hiïơn nay múâi chó coâ FPT lađ víơn hađnh thađnhcöng mö hònh xe tûơ hađnh ăíìu tiïn úê Viïơt Nam bùìngcaâch phaât triïín hïơ thöịng phíìn mïìm ăiïìu khiïín tiïntiïịn FPT ăang ăùơt muơc tiïu ăïịn nùm 2025 seô coâ 10%

caâc phíìn mïìm ö tö tûơ hađnh trïn thïị giúâi seô do FPT

phaât triïín

4 Giaêi phaâp níng cao chíịt lûúơng nguöìn nhín lûơc

ăaâp ûâng ýu cíìu cuêa cuöơc CMCN 4.0

4.1 Ăöịi vúâi Nhađ nûúâc

- Xíy dûơng chñnh saâch höî trúơ cho caâc cú súê ăađo taơo

ngađnh cöng nghiïơp ö tö: Nöơi dung cuêa ăïì aân bao göìm

caê viïơc xíy dûơng chûúng trònh vađ höî trúơ trang thiïịt bõ

thûơc hađnh cho hoơc viïn Coâ nhûông ûu ăaôi nhíịt ắnh vïì

tađi chñnh ăöịi vúâi caâc DN xíy dûơng cú súê ăađo taơo vađ

cam kïịt vïì kïịt quaê ăíìu ra Thuâc ăííy nhanh choâng

viïơc múê röơng caâc chûúng trònh ăađo taơo phuđ húơp vúâi sûơ

phaât triïín cuêa khoa hoơc kyô thuíơt, tíơp trung vađo phíìn

mïìm cuêa xe

- Taơo möi trûúđng ăíìu tû thuíơn lúơi taơo ăiïìu kiïơn húơp

taâc vúâi caâc doanh nghiïơp FDI: Caâc DN FDI lađ möơt kïnh

chuýín giao cöng nghïơ töịt thöng qua viïơc ăađo taơo taơi

chöî nguöìn nhín lûơc Do víơy, Nhađ nûúâc cíìn taơo möi

trûúđng ăíìu tû híịp díîn nhùìm thu huât nhoâm DN nađy

Khi thûơc hiïơn saên xuíịt taơi Viïơt Nam, ăïí töịi ûu hoâa hiïơu

suíịt thò caâc DN nađy tûơ thûơc hiïơn viïơc ăađo taơo laơi cho

caâc kyô thuíơt viïn Viïơt Nam hoùơc múê caâc trung tím

ăađo taơo nhùìm cung cíịp nhín lûơc cho hoơ Viïơc nađy chó

coâ thïí thûơc hiïơn taơi caâc DN coâ lûúơng vöịn lúân vađ trònh

ăöơ cao nïn kïnh ăađo taơo tûđ FDI ríịt phuđ húơp vúâi tònh

hònh hiïơn taơi cuêa Viïơt Nam

- Thađnh líơp viïơn nghiïn cûâu chuýn ngađnh: Viïơn

nghiïn cûâu ö tö seô lađ trung tím vûđa thûơc hiïơn chûâc

nùng nghiïn cûâu vađ phaât triïín (R&D) laơi vûđa thûơc hiïơn

chûâc nùng ăađo taơo cho caâc nghiïn cûâu viïn chuýn

ngađnh Ăíy seô lađ míìm ûúm cho nhûông tađi nùng cho

nhûông phaât minh trong tûúng lai Viïơn seô lađ mö hònh kïịt

húơp giûôa caâc nhađ khoa hoơc vađ caâc doanh nghiïơp ăïí tòm

ra caâc giaêi phaâp cöng nghïơ múâi cho ngađnh CNOTo

4.2 Ăöịi vúâi cú súê ăađo taơo

- Thûúđng xuýn cíơp nhíơt cöng nghïơ múâi vađ khuýịn

khñch saâng taơo: Thađnh líơp caâc böơ phíơn chuýn traâch

taơi cú súê thûơc hiïơn viïơc thu thíơp thöng tin vïì nhûông

cöng nghïơ múâi ặúơc phaât minh trïn thïị giúâi, tòm hiïíu

vïì xu hûúâng ăöíi múâi cöng nghïơ hiïơn ăaơi Caâc giaêng

viïn trong nhađ trûúđng ặúơc töí chûâc nhûông khoâa ăađo

taơo thûúđng xuýn ăïí tiïịp cíơn nhûông kiïịn thûâc múâi

cho hoơc viïn, gùưn viïơc giaêng lyâ thuýịt vađ thûơc hađnh

Xíy dûơng chïị ăöơ ăaôi ngöơ töịt ăöịi vúâi giaêng viïn hoùơc

hoơc viïn coâ nhûông phaât minh saâng chïị, ûâng duơng töịt

thađnh quaê cuêa khoa hoơc cöng nghïơ

- Múê röơng lônh vûơc ăađo taơo vïì kyô nùng: Caâc cú súê

ăađo taơo nïn múê röơng tû duy vïì nhín lûơc ngađnh

CNOTo, múê röơng thïm lônh vûơc vïì ö tö trong tûúng lai

nhû kyô sû phíìn mïìm ö tö, nguýn nhiïn víơt liïơu, thiïịt

kïị, ngoaơi ngûô, quaên lyâ díy chuýìn saên xuíịt Nïịu nhû

trûúâc ăíy ö tö ặúơc xem lađ saên phíím cuêa ngađnh cú

khñ, ăiïơn, ăiïơn tûê thò hiïơn nay lônh vûơc nađy coâ sûơ kïịt

húơp cuêa ăa daơng caâc ngađnh hún

- Chuê ăöơng liïn kïịt vúâi caâc Doanh nghiïơp: Nhađtrûúđng cíìn chuê ăöơng tòm caâch húơp taâc vađ kïu goơi ăíìu

tû tûđ caâc DN Viïơc húơp taâc mö hònh giûôa nhađ trûúđng vađ

DN seô mang laơi lúơi ñch cho caê ăöi bïn Nhađ trûúđng coâặúơc sûơ höî trúơ vïì kyô thuíơt, trang thiïịt bõ ăađo taơo, hoơcviïn coâ cú höơi tiïịp cíơn thûơc tiïîn saên xuíịt níng caotrònh ăöơ DN coâ thïí coâ ặúơc nguöìn nhín lûơc ặúơc ăađotaơo theo muơc tiïu cuêa mònh vađ khöng míịt nhiïìu thúđigian ăi tòm nguöìn ûâng viïn Hònh thûâc húơp taâc coâ thïí

ăa daơng dûúâi daơng tađi trúơ vïì tađi chñnh, trang thiïịt bõ,kïịt húơp xíy dûơng chûúng trònh ăađo taơo, húơp taâc giaêngdaơy, tiïịp nhíơn ăíìu ra

4.2 Ăöịi vúâi Doanh nghiïơp

- Tòm nguöìn ûâng viïn taơi caâc võ trñ chuê chöịt taơi caâc

DN nûúâc ngoađi: Caâc võ trñ chuê chöịt trong DN nhû caânböơ quaên lyâ, kyô sû cöng nghïơ nïn ặúơc tuýín choơn tûđnguöìn ûâng viïn nûúâc ngoađi Chiïịn lûúơc nađy nïn thûơchiïơn trong giai ăoaơn Viïơt Nam chûa hònh thađnh ặúơcăöơi nguô nhín lûơc coâ trònh ăöơ cao Lûơc lûúơng lao ăöơngnađy seô truýìn taêi kiïịn thûâc vađ kyô nùng cuêa hoơ cho laoăöơng Viïơt Nam Sûơ lan toêa tri thûâc seô lađ ăiïìu kiïơn töịtcho sûơ phaât triïín nhín lûơc trong ngađnh CNOTo

- Thûơc hiïơn viïơc ăađo taơo laơi taơi núi saên xuíịt cuêacaâc DN: Hiïơn nay caâc DN FDI ăang lađm ríịt töịt viïơc nađy.Yïu cíìu vïì chíịt lûúơng nhín lûơc cuêa khu vûơc FDI ngađycađng cao nïn hoơ ăaô ăíìu tû ríịt nhiïìu vađo viïơc ăađo taơolaơi lao ăöơng Caâc DN Viïơt Nam vađ DN liïn doanh cuôngnïn theo ắnh hûúâng nađy Ăöịi vúâi nhûông lao ăöơngăang súê hûôu, coâ thïí trûơc tiïịp ăađo taơo hoơ Ăiïìu nađythûơc hiïơn khöng quaâ khoâ khùn do lûơc lûúơng lao ăöơngăaô ặúơc ăađo taơo bađi baên taơi caâc trûúđng vađ cú súê ăađotaơo nïn viïơc níng cao tay nghïì cho hoơ khöng töịn quaânhiïìu thúđi gian

- Tùng cûúđng caâc dûơ aân húơp taâc vúâi Nhađ trûúđng vađcaâc Viïơn nghiïn cûâu: Viïơc húơp taâc vúâi caâc cú súê ăađotaơo vađ caâc trung tím nghiïn cûâu seô cho DN sûơ chuêăöơng trong viïơc tòm nguöìn ûâng viïn Chíịt lûúơng cuêahoơc viïn coâ thïí ặúơc kiïím soaât vađ ăiïìu chónh theoắnh hûúâng cuêa DN Nhûông dûơ aân húơp taâc nghiïn cûâugiûôa DN vađ caâc ăún võ seô ăaơt hiïơu quaê cao hún do tñnhchuýn mön hoâa vađ thûơc tiïîn cao Nhûông dûơ aân nađy coâthïí thûơc hiïơn dûúâi hònh thûâc caâc ăún ăùơt hađng, caâcthoêa thuíơn húơp taâc cöng nghïơ

Tađi liïơu tham khaêo

Thuê tûúâng Chñnh Phuê,Quýịt ắnh söị 1168/QĂ-TTgPhï duýơt chiïịn lûúơc phaât triïín cöng nghiïơp ö tö ViïơtNam ăïịn nùm 2025, tíìm nhòn 2035

ILO, Triïín voơng viïơc lađm vaô xaô höơi thïị giúâi nùm2018

Judit Nagy, The Role and Impact of Industry 4.0 andthe Internet of Things on the Business Strategy of theValue Chain—The Case of Hungary,2018

Marc Ingo Wolter, Industry 4.0 and the quences for labour market and economy, 2015

1 Chñnh saâch vađ biïơn phaâp phođng chöịng tham

nhuông cuêa Singapore

1.1 Quýịt tím chñnh trõ vïì xíy dûơng Chñnh phuê

saơch, khöng tham nhuông

Trûúâc nùm 1965, naơn tham nhuông cuông trađn lan taơi

Singapore bíịt chíịp luíơt vađ cú quan ăiïìu tra chöịng tham

nhuông víîn ăang töìn taơi Tònh hònh bùưt ăíìu coâ nhûông

chuýín biïịn quan troơng khi Ăaêng PAP lïn cíìm quýìn

Ngûúđi xíy dûơng vađ lan toaê yâ chñ vïì quýịt tím chöịng

tham nhuông úê Singapore lađ Thuê tûúâng Lyâ Quang Diïơu

möơt ngûúđi coâ “tíìm nhòn”vađ “liïm khiïịt” Trong hún 3

thíơp kyê cíìm quýìn (tûđ nùm 1959 -1990) öng lađ ngûúđi

khai sinh ra hïơ thöịng chñnh trõ cuêa Quöịc ăaêo Sû tûê vađ

cuông lađ ngûúđi ăíìy tím huýịt biïịn noâ thûơc sûơ lađ möơt hïơ

thöịng trong saơch,vûông maơnh, luön líịy dín lađm göịc Lyâ

Quang Diïơu cuđng vúâi Ăaêng PAP hiïíu ặúơc rùìng con

ặúđng phaât triïín líu bïìn nhíịt lađ phaêi dûơa trïn möơt xaô

höơi cöng bùìng vađ minh baơch Do ăoâ, sau khi lïn nùưm

quýìn öng ăaô yâ thûâc síu sùưc vïì sûâ mïơnh cuêa mònh lađ

“thiïịt líơp möơt chñnh phuê saơch, hiïơu quaê chöịng laơi möơt

khu vûơc mađ tham nhuông lan trađn” Ăíy ặúơc xem lađ

ýịu töị cöịt tûê giuâp Singapore thoaât khoêi tònh traơng tham

nhuông cuông nhû sûơ tuơt híơu sau khi giađnh ặúơc ăöơc

líơp Chñnh vò thïị, bïn caơnh nhûông chñnh saâch phaât

triïín kinh tïị, Singapore ăùơc biïơt quan tím ăïịn nhûông

chñnh saâch “khöng khoan dung” tham nhuông, lađm

saơch ăíịt nûúâc Khöng chó coâ Lyâ Quang Diïơu mađ caâc

thuê tûúâng kïị nhiïơm cuêa Singapore nhû Goh Chok

Tong vađ Lyâ Hiïín Long víîn luön chuâ troơng hoađn thiïơn

phaâp luíơt vađ böơ maây chöịng tham nhuông ăïí ăaêm baêo

rùìng Singapore tiïịp tuơc ặúơc coi lađ möơt trong nhûông

quöịc gia ñt tham nhuông nhíịt thïị giúâi

Bïn caơnh ăoâ, yâ chñ quýịt tím cuêa Chñnh phuê

Singapore khöng chó dûđng laơi úê trïn giíịy mađ ặúơc thïí

hiïơn thöng qua nhûông biïơn phaâp, nhûông chñnh saâch

cuơ thïí Chñnh sûơ thöịng nhíịt giûôa quýịt tím chñnh trõ vađ

viïơc lađm cuơ thïí nađy ăaô giuâp chñnh quýìn Singaporetaơo ặúơc niïìm tin vađ sûơ tham gia tñch cûơc cuêa ngûúđidín vađo cöng cuöơc phođng, chöịng tham nhuông

1.2 Caâc biïơn phaâp phođng chöịng tham nhuông

ÚÊ Singapore Luíơt chöịng tham nhuông (PreventionCorruption Act) lađ cöng cuơ chñnh ặúơc sûê duơng ăïí ăíịutranh phođng chöịng tham nhuông, ặúơc ban hađnh vađongađy 17/6/1960, böơ luíơt nađy ăaô ặúơc sûêa ăöíi vađo caâcnùm 1972, 1981 bao göìm 37 ăiïìu vađ 6 chûúng Luíơtquy ắnh nhûông víịn ăïì cú baên nhû: Khaâi niïơm tiïìntham nhuông, caâc hònh phaơt aâp duơng, thíím quýìn cuêacaâc Uyê viïn Cöng töị trong viïơc ăiïìu tra tham nhuông, vïìböí nhiïơm Chuê tõch vađ nhín viïn cú quan ăiïìu trachöịng tham nhuông…vađ caâc víịn ăïì khaâc nhùìm ăaêmbaêo cho cöng taâc ăíịu tranh phođng chöịng tham nhuôngăaơt kïịt quaê cao nhíịt.Luíơt cođn cho pheâp cú quanchöịng tham nhuông ăiïìu tra tham nhuông caê úê khu vûơccöng vađ tû; cöng dín Singapore úê nûúâc ngoađi nïịu coâhađnh vi tham nhuông seô bõ truy töị hïơt nhû úê trongnûúâc;Luíơt cođn quy ắnh tađi saên bíịt cín xûâng vúâinguöìn thu nhíơp cuêa möîi ngûúđi ăïìu bõ coi lađ bùìngchûâng khi hoơ bõ caâo buöơc tham nhuông…tíịt caê taơo nïnmöơt hađnh lang phaâp lyâ roô rađng, trong viïơc xaâc ắnh vađxûê lyâ caâc hađnh vi tham nhuông

Bïn caơnh hïơ thöịng luíơt luön ặúơc thùưt chùơt, (CPIB)ặúơc vñ nhû “con mùưt coâ thïí nhòn thíịy moơi thûâ”, ăöơclíơp hoađn toađn trong viïơc ăiïìu tra tham nhuông úêSingapore Trïn thûơc tïị, Cuơc Ăiïìu tra chöịng thamnhuông (CPIB) ặúơc ngûúđi Anh thađnh líơp nùm 1952 khiăang ăö höơ Singapore, tuy nhiïn hoaơt ăöơng khönghiïơu quaê.Khi Lyâ Quang Diïơu lïn cíìm quýìn öng ăaôtiïịn hađnh caêi töí laơi töí chûâc nađy CPIB trûơc thuöơc Thuêtûúâng, ăiïìu tra ăöơc líơp vađ khöng chõu sûơ chi phöịi cuêabíịt cûâ caâ nhín hay töí chûâc nađo bao göìm caê Thuêtûúâng CPIB ặúơc chia thađnh nhiïìu böơ phíơn khaâcnhau nhû: nghiïơp vuơ; trinh saât; hađnh chñnh vúâi töíng söị

75 nhín viïn, trong ăoâ coâ 49 nhín viïn ăiïìu tra vađ 26

Phođng chöịng tham nhuông úê Singapore vađ möơt vađi gúơi yâ chñnh saâch cho Viïơt Nam

Kiïìu Thõ Yïịn Hoơc viïơn Ngín hađng

Tham nhuông lađ möơt víịn ăïì toađn cíìu, lađ thaâch thûâc chung ăöịi vúâi tíịt caê caâc quöịc gia, ăe doaơ ăïịn quaâ trònh töìntaơi vađ phaât triïín cuêa möîi dín töơc Möơt trong nhûông ýịu töị quýịt ắnh ăïịn sûơ phaât triïín cuêa nïìn kinh tïị Singaporeăoâ lađ quýịt tím xíy dûơng möơt möi trûúđng minh baơch, khöng tham nhuông Do ăoâ, sûơ thađnh cöng cuêa Singaporecoâ thïí lađ bađi hoơc tham khaêo cho caâc quöịc gia trong ăoâ coâ Viïơt Nam Trïn cú súê phín tñch caâc chñnh saâch vađbiïơn phaâp phođng chöịng tham nhuông cuêa Singapore, bađi viïịt seô ruât ra möơt vađi gúơi yâ chñnh saâch trong thûơc hiïơncaâc biïơn phaâp chöịng tham nhuông taơi Viïơt Nam

nhín viïn phuơc vuơ hoaơt ăöơng chuýn traânh toađn böơ

thúđi gian Bïn caơnh ăoâ, CPIB cođn coâ Ban tiïịp nhíơn

thöng tin hoaơt ăöơng 24/24 giúđ, chñnh ăiïìu nađy lađm cho

Cuơc luön tiïịp nhíơn nhûông thöng tin phaên aânh möơt

caâch nhanh choâng vađ ăíìy ăuê nhíịt lađm cú súê cho quaâ

trònh ăiïìu tra sau nađy

Cuđng vúâi hïơ thöịng luíơt chùơt cheô vađ Cuơc Ăiïìu tra

Chöịng tham nhuông ăöơc líơp, truơ cöơt tiïịp theo trong cú

quan chöịng tham nhuông cuêa Singapore lađ chïị tađi

nghiïm khùưc vađ giaâm saât chùơt cheô Theo chïị tađi cuêa

Chñnh phuê Singapore, möơt ngûúđi ặúơc Nhađ nûúâc

tuýín vađo ngaơch cöng chûâc, quan chûâc Chñnh phuê, thò

hađng thaâng buöơc phaêi trñch möơt tyê lïơ lûúng nhíịt ắnh

ăïí gûêi vađo Quyô Dûơ phođng Trung ûúng (CPF) Luâc ăíìu

lađ 5%, sau ăoâ tùng díìn theo tyê lïơ tùng lûúng Ăöịi vúâi

quan chûâc cađng cao thò tyê lïơ phíìn trùm trñch ra gûêi tiïịt

kiïơm cađng nhiïìu Söị tiïìn ăoâ do Ngín hađng Nhađ nûúâc

quaên lyâ theo höì sú cöng chûâc vađ seô ặúơc nhíơn laơi sau

khi vïì hûu Tuy nhiïn, nïịu bíịt kyđ cöng chûâc, viïn

chûâc nađo phaơm töơi tham nhuông, duđ chó bõ xûê lyâ hađnh

chñnh, thò toađn böơ söị tiïìn kia seô bõ trûng thu

ÚÊ Singapore,“böơ quy tùưc ûâng xûê” cuêa cöng chûâc,

viïn chûâc hûúâng túâi ăïì cao ăaơo ặâc vađ sûơ liïm khiïịt

cuêa caân böơ Vñ duơ: Quan chûâc, cöng chûâc khöng ặúơc

sûê duơng bíịt kyđ thöng tin chñnh thûâc nađo ăïí thuâc ăííy

lúơi ñch tû; khöng ặúơc tham gia kinh doanh hoùơc coâ

caâc cöng viïơc lađm ngoađi; khöng ặúơc nhíơn quađ biïịu,

quađ tùơng dûúâi bíịt cûâ hònh thûâc nađo tûđ ngûúđi dín…Caâc

quan chûâc, cöng chûâc chó ặúơc nhíơn quađ vúâi giaâ trõ

100 SGD trúê xuöịng Nïịu trïn mûâc ăoâ thò ngûúđi ặúơc

tùơng phaêi tòm caâch tûđ chöịi, hoùơc muöịn nhíơn thò phaêi

lađm baâo caâo xin pheâp laônh ăaơo trûơc tiïịp coâ yâ kiïịn cho

pheâp múâi ặúơc nhíơn…cođn nïịu ai “leân luât” höịi löơ vađ

nhíơn höịi löơ khi bõ cú quan ăiïìu tra phaât hiïơn thò seô xûê

lyâ theo luíơt hònh sûơ

Cuđng vúâi caâc truơ cöơt trong phođng chöịng tham nhuông

úê trïn, Singapore ăùơc biïơt quan tím ăïịn viïơc giaêm trûđ

caâc nguy cú díîn ăïịn tham nhuông nhû caêi caâch thuê tuơc

hađnh chñnh, troơng duơng nhín tađi vađ tùng lûúng

Ăíìu nhûông nùm 1980 Singapore tiïịp tuơc caêi caâch

hađnh chñnh vúâi quy mö lúân tíơp trung vađo caâc lônh vûơc

then chöịt nhû: húơp taâc cöng -tû/tû nhín hoaâ, ngín

saâch, troơng duơng nhín tađi, chöịng tham nhuông nhùìm

cung cíịp caâc dõch vuơ cöng chíịt lûúơng cao ăïịn ngûúđi

dín vađ doanh nghiïơp Nhiïìu nùm trúê laơi ăíy,

Singapore thûơc hiïơn chûúng trònh Public Service for

the 21 st Century (PS21: Cöng vuơ trong thïị kyê 21)

nhùìm taơo ra möơt vùn hoaâ ăoân nhíơn trong ăöơi nguô caân

böơ cöng chûâc, viïn chûâc thöng qua cung cíịp caâc dõnh

vuơ dûơa trïn nhu cíìu cuêa khaâch hađng, xoaâ boê thuê tuơc,

luíơt lïơ laơc híơu, quan liïu tiïịn ăïịn möơt nïìn hađnh chñnh

cöng gíìn guôi vúâi nhu cíìu cuêa ngûúđi dín

Thïm vađo ăoâ, tûđ nhûông nùm 1983, úê Singapore

Chñnh phuê ăaô tíơp trung phaât triïín haơ tíìng kyô thuíơt

cöng nghïơ thöng tin, xíy dûơng chñnh phuê ăiïơn tûê

nhùìm trang bõ khoa hoơc cöng nghïơ cho ăöơi nguô caân

böơ, cöng chûâc Hiïơn nay, Quöịc ăaêo sû tûê trúê thađnhmöơt trong nhûông quöịc gia díîn ăíìu vïì töịc ăöơ chñnhphuê ăiïơn tûê triïín khai caâc ûâng duơng di ăöơng, cú súê dûôliïơu ăöìng böơ vađ giaâm saât thöng minh ăïí caêi thiïơn chíịtlûúơng dõch vuơ cöng nhùìm biïịn Singapore thađnh möơtquöịc gia thöng minh dađnh cho tíịt caê moơi ngûúđi vađkhöng ai bõ boê laơi phña sau

Bïn caơnh ăoâ, Singapore ríịt chuâ troơng ăïịn viïơc sûêduơng nhín tađi ăíy ặúơc coi lađ chiïịn lûúơc ăïí xíy dûơngvađ phaât triïín ăíịt nûúâc Nùm 1998, Uyê ban Tuýín duơngTađi nùng Singapore ra ăúđi nhùìm tòm kiïịm nhûông caânhín xuíịt sùưc caê úê trong vađ ngoađi nûúâc tham gia vađo böơmaây cöng quýìn Nùng lûơc lađ ýịu töị duy nhíịt ặúơc xemxeât trong tuýín duơng, möîi nùm Chñnh phuê cíịp hoơc böíngcho sinh viïn theo hoơc úê caâc trûúđng ăaơi hoơc hađng ăíìu,híìu hïịt úê nûúâc ngoađi Nhûông ngûúđi du hoơc bùìng hoơcböíng trúê vïì “bùưt buöơc” phaêi gia nhíơp lûơc lûúơng cöngchûâc cíịp cao, núi hoơ seô ặúơc ăađo taơo vađ ređn luýơn ăïítrúê thađnh nhûông ngûúđi laônh ăaơo hađng ăíìu trong böơ maâyhađnh chñnh Nhûông ngûúđi gioêi nhíịt trúê thađnh quaên lyâhađnh chñnh taơi möơt böơ thíơm chñ lađ böơ trûúêng

Ăïí giûô chín ặúơc nhín tađi, ăöìng thúđiăííy luđi ặúơctham nhuông Singapore luön coâ chñnh saâchăïí caân böơcöng chûâc söịng ăíìy ăuê nhúđ vađo lûúng Nùm 1994,Singapore ban hađnh: “Tađi liïơu trùưng vïì mûâc lûúngcaơnh tranh dađnh cho Chñnh phuê coâ nùng lûơc vađ trongsaơch” Thuê tûúâng Lyâ Quang Diïơu ăaô khùỉng ắnh“ Nïịuchuâng ta traê lûúng cho hoơ thíịp, chuâng ta khöng thïímong chúđ hoơ phuơc vuơ líu dađi trong nhađ nûúâc, khi mađthu nhíơp cuêa hoơ chó lađ möơt phíìn nhoê, so vúâi viïơc lađmbïn ngoađi” Theo ăoâ, lûúng ặúơc traê theo thõ trûúđng,thûúđng xuýn ặúơc ăiïìu chónh vađ ăaânh giaâ hađng nùmthöng qua nùng lûơc vađ hiïơu quaê cöng viïơc nhùìm ăaêmbaêo mûâc caơnh tranh vúâi khu vûơc tû nhín cuông nhûchöịng tham nhuông

Singapore sùĩn sađng traê nhûông mûâc lûúng cao nhíịtăïí coâ ặúơc nhûông caân böơ gioêi vađ liïm khiïịt nhíịt phuơcvuơ trong böơ maây cöng quýìn Hiïơn nay, mûâc lûúng cuêathuê tûúâng, caâc böơ trûúêng, thíím phaân toađ aân nhín díntöịi cao luön xïịp hađng cao nhíịt thïị giúâi, mùơc duđ mûâcthu nhíơp ăaô giaêm xuöịngdo nhûông lo ngaơi vïìkhoaêngcaâch giađu ngheđonhûng mûâc lûúng cuêa Thuê tûúâng LyâHiïín Long hiïơn nay víîn cođn 2,2 triïơu SGD (1,7 triïơuUSD) möîinùm vađ nïịu so saânh vúâi ăöìng nghiïơp cuêamònh taơi Myô vúâi mûâc thu nhíơp 210.700 USD/nùm thòthu nhíơp cuêa öng Lyâ Hiïín Long víîn cao hún gíịp 4 líìn.Toâm laơi, coâ thïí thíịy rùìng ăiïím nöíi bíơt trong chñnhsaâch mađ ngûúđi Singapore lađm ặúơc, hiïơu quaê trongcöng taâc ăíịu tranh phođng chöịng tham nhuông lađ ăaô taơonïn ặúơc möơt nïìn vùn hoaâ chöịng tham nhuông, tûđ laônhăaơo cao nhíịt cuêa nhađ nûúâc ăïịn hađnh vi ûâng xûê hađngngađy cuêa caân böơ, cöng chûâc trong cöng súê vađ sûơ phaênûâng vúâi tïơ tham nhuông ngay trong caâch ûâng xûê vađhađnh ăöơng cuêa möîi ngûúđi dín trong toađn xaô höơi

2 Möơt vađi gúơi yâ chñnh saâch

Nhû víơy, tûđ möơt quöịc gia mađ tham nhuông trađn lan,

khoâ kiïím soaât Singapore ăaô vûún mònh maơnh meô ghi

tïn vađo hađng nhûông quöịc gia “trong saơch” nhíịt trïn

thïị giúâi Chñnh ăiïìu nađy ăaôăïí laơi nhûông bađi hoơc kinh

nghiïơm síu sùưc cho caâc quöịc gia, trong ăoâ coâ Viïơt

Nam trong cöng taâc ăíịu tranh phođng ngûđa tham

nhuông nhû sau:

i) Tûđ thađnh cöng cuêa Singapore, chuâng ta thíịy rùìng

tham nhuông töìn taơi úê tíịt caê caâc mö hònh nhađ nûúâc, noâ

khöng phaêi chuýơn riïng cuêa caâc quöịc gia tû baên chuê

nghôa hay xaô höơi chuê nghôa mađ lađ cíu chuýơn chung

lõch sûê Muöịn thađnh cöng trûúâc tiïn phaêi coâ ngûúđi laônh

ăaơo “coâ tím vađ coâ tíìm” ăuê duông khñ vađ yâ chñ sùưt ăaâ

quýịt tím chöịng laơi tham nhuông ăïí lan toaê caâc giaâ trõ

tñch cûơc túâi caân böơ vađ nhín dín Ăùơc biïơt trong böịi

caơnh hiïơn nay, khi mađ tham nhuông ăaô trađn lan vađ nguy

cú ăe doaơ ăïịn sûơ töìn vong cuêa chïị ăöơ Bïn caơnh ăoâ,

Chñnh phuê phaêi nùng ăöơng vađ daâm thay ăöíi vïì nùng

lûơc víơn hađnh, daâm nghô, daâm lađm vađ daâm chõu traâch

nhiïơm trûúâc nhûông quýịt ắnh cuêa mònh

ii) Tham nhuông thûúđng coâ cú höơi phaât triïín khi mađ

hïơ thöịng luíơt chûa ăuê maơnh, hònh phaơt chûa ăuê sûâc rùn

ăe vađ nghiïm khùưc Do ăoâ, cíìn thûúđng xuýn rađ soaât laơi

hïơ thöịng luíơt vađ böí sung kõp thúđi caâc biïơn phaâp hiïơu

quaê nhùìm ngùn chùơn vađ ăííy luđi tham nhuông, ăaêm baêo

rùìng chuâng ta coâ möơt hïơ thöịng luíơt ăíìy ăuê, chùơt cheô

Bïn caơnh ăoâ, cíìn tiïịp tuơc caêi caâch hađnh chñnh, xíy

dûơng möơt böơ maây nhađ nûúâc goơn nheơ, coâ cú chïị cöng

khai, minh baơch; xoaâ boê caâc thuê tuơc hađnh chñnh phiïìn

hađ, nhuông nhiïîu; xoaâ boê thaâi ăöơ “vö caêm” cuêa caân böơ

cöng chûâc ăöịi vúâi nhu cíìu cuêa nhín dín

iii) Viïơt Nam cíìn xíy dûơng ặúơc möơt cú quan chöịng

tham nhuông ăöơc líơp taâch khoêi caâc cú quan khaâc, coâ

quýìn ăöơc líơp ăiïìu tra vađ ngùn chùơn tham nhuông Hoaơt

ăöơng tiïịp nhíơn vađ ăiïìu tra caâc töị giaâc vïì tham nhuông úê

trong khu vûơc cöng vađ tû nhín; ăiïìu tra vađ lađm roô caâc

hađnh vi vi phaơm phaâp luíơt vađ ăaơo ặâc nghïì nghiïơp;

ngùn chùơn vađ phođng ngûđa caâc tïơ naơn tham nhuông bùìng

caâch ăiïìu tra, xem xeât quaâ trònh vađ phûúng thûâc hoaơt

ăöơng trong caâc cú quan nhađ nûúâc nhùìm haơn chïị töịi ăa

caâc ăiïìu kiïơn naêy sinh tham nhuông

Nhû hiïơn nay chuâng ta coâ Ban chó ăaơo Trung ûúng

vïì PCTN, ngoađi ra cođn coâ caâc cú quan khaâc tham gia

phođng chöịng tham nhuông tûđ Böơ cöng an, Thanh tra

Chñnh phuê… vúâi nhiïìu nguöìn thöng tin khaâc nhau Vò

thïị, coâ sûơ phín taân vïì traâch nhiïơm vađ díîn ăïịn sûơ

chöìng cheâo vïì thíím quýìn gíy khoâ khùn trong cöng

taâc ăíịu tranh tham nhuông Vò thïị cíìn xíy dûơng möơt cú

quan ăöơc líơp, chuýn traâch vađ khöng chõu sûơ chi phöịi

trong quaâ trònh ăiïìu tra lađ cú súê ăïí ăaêm baêo tñnh minh

baơch vađ hiïơu quaê trong quaâ trònh chöịng tham nhuông

iv) Chuâ troơng cöng taâc troơng duơng nhín tađi vađ thûơc

hiïơn caâc chñnh saâch caêi caâch tiïìn lûúng Nhòn laơilõch

sûê dín töơc Viïơt Nam úê caâc triïìu ăaơi phong kiïịn öng

cha ăaô coâ nhûông coâ nhûông chñnh saâch nuöi dûúông tađinùng vađ haơn chïị tham nhuông, nhû lađ chïị ăöơ “dûúôngliïm” Hiïơn nay, khoâ khùn vïì ăúđi söịng lađ möơt trongnhûông nguýn nhín lađm naêy sinh tham nhuông

Seô lađ ríịt khoâ ăïí chuâng ta hoơc hoêi ặúơc ngay caâchmađ ngûúđi Singapore ăaôi ngöơ ăöịi vúâi caân böơ cöng chûâccuêa hoơ, nhûng roô rađng cíìn phaêi coâ nhûông bûúâc ăi cuơthïí trong giaêi quýịt nhûông nhu cíìu thiïịt thín trongăúđi söịng cuêa caân böơ, cöng chûâc ăïí hoơ coâ thïí ýn tímcöng taâc vađ cöịng hiïịn hïịt mònh trong cöng viïơc Tûđngbûúâc xíy dûơng vađ xoaâ boê khoaêng caâch vïì lûúng giûôakhu vûơc hađnh chñnh cöng vađ tû nhín, Viïơt Nam cíìn coâmöơt böơ khung tiïu chuíín múâi vïì “mûâc lûúng caơnhtranh” dûơa trïn nùng lûơc vađ sûơ cöịng hiïịn cuêa möîingûúđi Coâ nhû víơy thò chuâng ta múâi tûđng bûúâc loaơi díìnặúơc víịn ăïì “chaêy maâu chíịt xaâm” ra nûúâc ngoađi vađ lađ

cú súê ăïí haơn chïị tham nhuông

Toâm laơi, tham nhuông lađ víịn ăïì mang tñnh lõch sûê vađnoâ lađm ăau ăíìu böơ maây cíìm quýìn cuêa nûúâc, aênhhûúêng túâi tíịt caê caâc lônh vûơc tûđ chñnh trõ, kinh tïị, vùnhoaâ, xaô höơi ăïịn an ninh quöịc phođng ăe doaơ ăïịn sûơtöìn vong cuêa chïị ăöơ Chñnh vò víơy, viïơc tham khaêo caâcchñnh saâch phođng chöịng tham nhuông hiïơu quaê úêSingapore lađ nhûông kinh nghiïơm quyâ baâu goâp phíìntòm ra “phûúng thuöịc” hûôu hiïơu cho nhiïìu quöịc gia,ăùơc biïơt lađ caâc quöịc gia ăang phaât triïín trong ăoâ coâViïơt Nam./

Tađi liïơu tham khaêo

(https://www.transparency.org/cpi2018)

Ăöng phong: Singapore saơch boâng tham nhuôngnhúđ caêi caâch hađnh chñnh, (https://news.zing.vn/singa-pore-sach-bong-tham-nhung-nho-cai-cach-hanh-chinh-post837760.html)

Nguýîn Trung Tiïịn (2002), Tiïìn dûúông liïm – möơtgiaêi phaâp tađi chñnh phođng ngûđa naơn tham nhuông thúđiNguýîn Tuýín tíơp nhûông bađi nghiïn cûâu vïì triïìuNguýîn, Taơp chñ Nghiïn cûâu vađ phaât triïín, tr.19 – 24.Hoađng Thõ Thanh Nhađn (2012), Chñnh saâch phođngchöịng tham nhuông cuêa Singapore, Khoaâ luíơn töịtnghiïơp cûê nhín Ăöng phûúng hoơc, Trûúđng Ăaơi hoơcKhoa hoơc Húị

Lyâ Quang Diïơu (2001), Bñ quýịt hoaâ röìng: Lõch sûêSingapore 1965 – 2000.Nxb Treê, TP Höì Chñ MinhThaâi An: Lyâ Quang Diïơu:phaêi thoaât khoêi tham lam,tham nhuông, (https://dulich.dantri.com.vn/the-gioi/ly-quang-dieu-phai-thoat-khoi-tham-lam-tham-nhung-1427748541.htm)

1 Sûơ cíìn thiïịt phaêi ăíìu tû phaât triïín kïịt cíịu haơ

tíìng giao thöng víơn taêi

Giao thöng noâi chung lađ saên phíím cuêa quaâ trònh

saên xuíịt hađng hoaâ, ngûúơc laơi giao thöng laơi lađ ăiïìu

kiïơn ăïí saên xuíịt hađng hoaâ phaât triïín Do ăoâ, giûôa ýu

cíìu phaât triïín cuêa giao thöng vađ saên xuíịt hađng hoaâ thò

giao thöng phaêi ặúơc xíy dûơng vađ phaât triïín trûúâc so

vúâi saên xuíịt hađng hoaâ Song ăïí phaât triïín nhanh giao

thöng trûúâc hïịt phaêi ăíìu tû xíy dûơng vađ cuêng cöị kïịt

cíịu haơ tíìng giao thöng

Kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng víơn taêi coâ vai trođ nïìn

moâng lađ tiïìn ăïì víơt chíịt hïịt sûâc quan troơng cho moơi

hoaơt ăöơng víơn chuýín, lûu thöng hađng hoaâ Nïịu

khöng coâ möơt hïơ thöịng ặúđng giao thöng ăíìy ăuê, ăaêm

baêo tiïu chuíín thò caâc phûúng tiïơn víơn taêi nhû caâc

loaơi xe ö tö, tađu hoaê, maây bay seô khöng thïí hoaơt

ăöơng töịt ặúơc, khöng ăaêm baêo an toađn, nhanh choâng

khi víơn chuýín hađnh khaâch vađ hađng hoaâ Vò víơy chíịt

lûúơng cuêa caâc cöng trònh haơ tíìng giao thöng lađ ăiïìu

kiïơn tiïn quýịt aênh hûúêng ăïịn chíịt lûúơng hoaơt ăöơng

víơn taêi noâi riïng vađ aênh hûúêng ăïịn sûơ phaât triïín cuêa

nïìn saên xuíịt kinh tïị- xaô höơi noâi chung Möơt xaô höơi

ngađy cađng phaât triïín thò nhu cíìu víơn taêi ngađy cađng

tùng ăođi hoêi cú súê haơ tíìng giao thöng phaêi ặúơc ăíìu tû

thñch ăaâng caê vïì lûúơng líîn vïì chíịt

Ăíìu tû xíy dûơng maơng lûúâi giao thöng vûông maơnh

lađ cú súê nïìn taêng ăaêm baêo sûơ phaât triïín bïìn vûông cho

caê möơt hïơ thöịng cú súê haơ tíìng kinh tïị- xaô höơi cuêa möơt

quöịc gia CSHT GTVT lađ möơt böơ phíơn quan troơng cíịu

thađnh nïn kïịt cíịu haơ tíìng cuêa möơt nïìn kinh tïị Nïịu

chó quan tím ăíìu tû cho caâc lônh vûơc nùng lûúơng, viïîn

thöng, hoùơc caâc cú súê haơ tíìng xaô höơi mađ khöng quan

tím xíy dûơng maơng lûúâi giao thöng bïìn vûông thò seô

khöng coâ sûơ kïịt nöịi hûôu cú giûôa caâc ngađnh, caâc lônh

vûơc kinh tïị- xaô höơi KCHT cuêa nïìn kinh tïị seô trúê thađnh

möơt thïí loêng leêo, khöng liïn kïịt vađ khöng thïí phaât

triïín ặúơc

Ăíìu tû phaât triïín cú súê haơ tíìng giao thöng nhùìmăaêm baêo cho ngađnh GTVT phaât triïín nhanh choâng.Nhúđ ăoâ thuâc ăííy quaâ trònh phaât triïín saên xuíịt hađnghoaâ vađ lûu thöng hađng hoaâ giûôa caâc vuđng trong caênûúâc; khai thaâc sûê duơng húơp lyâ moơi tiïìm nùng cuêa ăíịtnûúâc nhíịt lađ úê vuđng nöng thön, vuđng síu, vuđng xa cođnlaơc híơu; cho pheâp múê röơng giao lûu kinh tïị vùn hoaâ vađníng cao tñnh ăöìng ăïìu vïì ăíìu tû giûôa caâc vuđng trongcaê nûúâc

Ăíìu tû phaât triïín kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng lađ phuđhúơp vúâi xu thïị tíịt ýịu cuêa möơt xaô höơi ăang phaât triïínvúâi töịc ăöơ ăö thõ hoaâ cao Ngađy nay, caâc phûúng tiïơngiao thöng víơn taêi phaât triïín nhû vuô baôo nhúđ vađonhûông thađnh tûơu cuêa nïìn vùn minh khoa hoơc vađ kyôthuíơt Tûđ chiïịc xe keâo bùìng sûâc ngûúđi thò ngađy nay ăaôặúơc thay thïị bùìng xe ăaơp, xe maây, ö tö, xe troơng taêilúân, xe ăiïơn ngíìm, tađu siïu töịc Sûơ tùng lïn cuêa dínsöị kïịt húơp vúâi sûơ xuíịt hiïơn cuêa hađng loaơt caâc phûúngtiïơn giao thöng ngađy cađng hiïơn ăaơi ăođi hoêi caâc cöngtrònh haơ tíìng nhû ặúđng saâ, cíìu cöịng, nhađ ga, sín bay,bïịn baôi cíìn ặúơc ăíìu tû múê röơng, níng cíịp vađ xíydûơng laơi trïn quy mö lúân, hiïơn ăaơi bùìng nhûông víơt liïơumúâi coâ chíịt lûúơng cao Coâ nhû thïị múâi khùưc phuơcặúơc nhûông töìn taơi trong víịn ăïì víơn chuýín lûu thöng

úê nhûông ăö thõ lúân nhû naơn uđn tùưc giao thöng, tai naơngiao thöng

2 Ăùơc ăiïím cuêa ăíìu tû xíy dûơng kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng víơn taêi

Ăíìu tû vađo KCHTGT cíìn khöịi lûúơng vöịn lúân, chuêýịu lađ tûđ vöịn ngín saâch nhađ nûúâc ( vöịn ngín saâchthûúđng chiïịm tûđ 60 – 70% töíng vöịn ăíìu tû ) Do caâccöng trònh haơ tíìng giao thöng víơn taêi thûúđng ăođi hoêivöịn lúân, thúđi gian xíy dûơng líu, hiïơu quaê kinh tïị manglaơi cho chuê ăíìu tû khöng cao, khoâ thu höìi vöịn nïnkhöng híịp díîn caâc nhađ ăíìu tû caâ nhín Bïn caơnh ăoâcaâc cöng trònh giao thöng phuơc vuơ cho nhu cíìu ăi laơi

Ăíìu tû phaât triïín kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng víơn taêi:

thûơc traơng vađ giaêi phaâp

Voô Thõ Höìng Lan Böơ Cöng an

Töíng vöịn ăíìu tû phaât triïín toađn xaô höơi ặúơc hònh thađnh tûđ 5 nguöìn, ăoâ lađ vöịn ngín saâch nhađ nûúâc ( göìm caêvöịn ODA vađ vöịn viïơn trúơ), vöịn tñn duơng ăíìu tû, vöịn do caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc ăíìu tû, vöịn ăíìu tû trong dín

cû vađ tû nhín vađ vöịn ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi (FDI) Nguöìn vöịn ăíìu tû tûđ ngín saâch nhađ nûúâc (bao göìmcaê ODA, vöịn viïơn trúơ, tađi trúơ cuêa quöịc tïị cho Chñnh phuê Viïơt Nam) chuê ýịu ặúơc ăíìu tû trûơc tiïịp cho kïịt cíịuhaơ tíìng úê caê nöng thön vađ ăö thõ Nguöìn vöịn ăíìu tû tûđ ngín saâch nhađ nûúâc ăoâng vai trođ hïịt sûâc quan troơng, taơodûơng nïìn taêng vađ ăiïìu kiïơn ban ăíìu ăïí thu huât caâc nguöìn vöịn khaâc tíơp trung cho ăíìu tû phaât triïín

cuêa toađn xaô höơi, ặúơc moơi thađnh phíìn kinh tïị tham

gia khai thaâc möơt caâch triïơt ăïí, khi hû hoêng laơi ñt ai

quan tím ăíìu tû sûêa chûôa, baêo dûúông ăïí duy trò tuöíi

thoơ cho chuâng Vò víơy nhađ nûúâc hađng nùm ăïìu trñch

ngín saâch ăïí ăíìu tû xíy dûơng múâi, sûêa chûôa khùưc

phuơc nhûông cöng trònh hû hoêng goâp phíìn caêi taơo böơ

mùơt giao thöng ăíịt nûúâc

Ăíìu tû KCHTGT mang tñnh xaô höơi hoaâ cao, khoâ thu

höìi vöịn nhûng ăem laơi nhiïìu lúơi ñch cho nïìn kinh

tïị-xaô höơi Tuy hoaơt ăöơng ăíìu tû xíy dûơng cú súê haơ tíìng

giao thöng khöng ăem laơi lúơi ñch trûơc tiïịp cho chuê ăíìu

nhûng lúơi ñch mađ nïìn kinh tïị xaô höơi ặúơc hûúêng thò

khöng thïí cín ăong ăo ăïịm ặúơc Coâ thïí coi hoaơt

ăöơng ăíìu tû nađy lađ ăíìu tû cho phuâc lúơi xaô höơi, phuơc vuơ

nhu cíìu cuêa toađn thïí cöơng ăöìng

Saên phíím ăíìu tû xíy dûơng caâc cöng trònh giao

thöng lađ möơt loaơi hađng hoaâ cöng cöơng, ýu cíìu giaâ trõ

sûê duơng bïìn líu nhûng laơi do nhiïìu thađnh phíìn tham

gia khai thaâc sûê duơng Vò víơy nhađ nûúâc cíìn tùng cûúđng

quaên lyâ chùơt cheô caâc giai ăoaơn hònh thađnh saên phíím,

lûơa choơn ăuâng cöng nghïơ thñch húơp, hiïơn ăaơi ăïí cho

ra caâc cöng trònh ăaơt tiïu chuíín vađ chíịt lûúơng quöịc tïị,

ăaêm baêo an toađn cho moơi hoaơt ăöơng cuêa nïìn kinh tïị

Ăíìu tû KCHTGT coâ tñnh ruêi ro ríịt cao do chõu nhiïìu

taâc ăöơng ngíîu nhiïn trong thúđi gian dađi, coâ sûơ míu

thuíîn giûôa cöng nghïơ múâi vađ vöịn ăíìu tû, giûôa cöng

nghïơ ăùưt tiïìn vađ khöịi lûúơng xíy dûơng khöng ăaêm baêo

Do ăoâ trong quaên lyâ cíìn loaơi trûđ ăïịn mûâc töịi ăa caâc

nguýn nhín díîn ăïịn ruêi ro cho nhađ ăíìu tû, nhađ thíìu

khoaân vađ tû víịn

Ăíìu tû xíy dûơng caâc cöng trònh giao thöng thûúđng

liïn quan ăïịn nhiïìu vuđng laônh thöí Caâc nhađ quaên lyâ

cíìn tñnh ăïịn khaê nùng nađy ăïí tùng cûúđng viïơc ăöìng

böơ hoaâ trong khai thaâc töịi ăa caâc tiïìm nùng cuêa vuđng

laônh thöí, caâc thađnh phíìn kinh tïị ăïí phaât triïín giao

thöng, nhùìm giaêm hao phñ lao ăöơng xaô höơi

Xíy dûơng caâc cöng trònh giao thöng lađ möơt ngađnh

cíìn thûúđng xuýn tiïịp nhíơn nhûông tiïịn böơ múâi cuêa

khoa hoơc kyô thuíơt, cuêa cöng nghïơ saên xuíịt hiïơn ăaơi ăïí

ăaâp ûâng nhu cíìu ngađy cađng cao cuêa con ngûúđi Vñ dûơ

nhû ngađnh ặúđng sùưt Viïơt Nam ăang nghiïn cûâu ăïí

xíy dûơng tuýịn ặúđng sùưt khöng khe nöịi giuâp cho tađu

chaơy ïm, taơo caêm giaâc dïî chõu cho hađnh khaâch vađ

möi trûúđng; traânh ặúơc nhûông vađ ăíơp lađm hao mođn hû

haơi ăíìu maây toa xe vađ haơn chïị hiïơn tûúơng guơc möịi ray

lađm aênh hûúêng ăïịn an toađn víơn chuýín ặúđng sùưt

Trong quaâ trònh xíy dûơng KCHTGT luön ăođi hoêi ýu

cíìu kyô thuíơt cao, cöng nghïơ hiïơn ăaơi, vò coâ thïí möơt

cöng trònh khöng ăaêm baêo chíịt lûúơng seô gíy ra thiïơt

haơi vïì tñnh maơng vađ taêi saên cuêa ríịt nhiïìu ngûúđi

3 Thûơc traơng huy ăöơng vöịn ăíìu tû phaât triïín kïịt

cíịu haơ tíìng giao thöng

Theo Ăïì aân Chûúng trònh vađ Chñnh saâch thu huât

ăíìu tû nûúâc ngoađi vađo giao thöng víơn taêi ăïịn nùm

2020 cuêa Böơ Giao thöng víơn taêi, töíng chi ăíìu tû phaâttriïín kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng do Böơ quaên lyâ bònhquín nùm ăaô liïn tuơc tùng trong thúđi gian qua Tûúngûâng caâc giai ăoaơn 2001 - 2005 vađ 2006 - 2010 lađ 12.000tyê ăöìng/nùm (khoaêng 0,76 tyê USD) vađ 36.000 tyêăöìng/nùm (khoaêng 1,9 tyê USD) Vađ con söị bònh quíncuêa hiïơn nay lađ khoaêng 70.000 tyê ăöìng/nùm (khoaêng3,1 tyê USD)

Thöịng kï cuêa Böơ Giao thöng víơn taêi cho thíịy,nguöìn vöịn nûúâc ngoađi ặúơc thu huât vađ ăíìu tû vađongađnh giao thöng víơn taêi hiïơn coâ nguöìn ODA (vađ vöịnvay ûu ăaôi) vađ vöịn ăíìu tû trûơc tiïịp nûúâc ngoađi (FDI).Vöịn nûúâc ngoađi chiïịm gíìn 32% töíng chi ăíìu tû vađongađnh giao thöng, trong ăoâ ODA chiïịm 28% vađ cođn laơilađ FDI (söị liïơu ûúâc tñnh, chûa ặúơc thöịng kï ăíìy ăuê).Vöịn ODA tíơp trung böị trñ phíìn lúân cho lônh vûơc haơtíìng ặúđng böơ (cao töịc, quöịc löơ, cíìu lúân, ặúđng tónh,giao thöng nöng thön), möơt phíìn cho lônh vûơc haơ tíìngcaêng hađng khöng, haơ tíìng hađng haêi, haơ tíìng ặúđngthuêy, haơ tíìng ặúđng sùưt (tuýịn ặúđng sùưt quöịc gia,ặúđng sùưt ăö thõ)

Chi tiïu cöng cho lônh vûơc giao thöng úê nûúâc ta khaâcao Tyê troơng cuêa chi ăíìu tû cöng cho xíy dûơng kïịtcíịu haơ tíìng giao thöng úê caê trung ûúng vađ ắa phûúng(bùìng khoaêng 1,2 líìn chi ngín saâch trung ûúng) bònhquín giai ăoaơn 2009-2013 lađ 3,5% Con söị nađy lađ möơtmûâc cao hún so vúâi möơt söị nûúâc trong khu vûơc

Trong 5 nùm qua, ngađnh giao thöng víơn taêi ăaô thûơchiïơn rađ soaât quy mö ăíìu tû, tiïu chuíín, phín kyđ ăíìu

tû húơp lyâ, lûơa choơn giaêi phaâp thiïịt kïị phuđ húơp nïn ăaôtiïịt giaêm ặúơc hún 57.000 tyê ăöìng trong töíng mûâc ăíìu

tû caâc dûơ aân Ăöìng thúđi, ngađnh ăaô taơo ặúơc bûúâc ăöơtphaâ trong viïơc thu huât caâc thađnh phíìn kinh tïị, kïí caêcaâc nhađ ăíìu tû nûúâc ngoađi tham gia phaât triïín kïịt cíịuhaơ tíìng giao thöng Trong giai ăoaơn 2011-2015, ăaô kïugoơi ăíìu tû ngoađi ngín saâch nhađ nûúâc cho kïịt cíịu haơtíìng giao thöng ặúơc trïn 410.000 tyê ăöìng

Tûđ nùm 2012 ăïịn nay, söị vöịn tû nhín tham gia ăíìu

tû vađo phaât triïín haơ tíìng giao thöng tùng ăöơt biïịn.Riïng nùm 2014, ngađnh giao thöng víơn taêi ăaô huy ăöơngặúơc gíìn 43.000 tyê ăöìng vöịn tû nhín tham gia ăíìu tûvađo caâc dûơ aân giao thöng Tñnh ăïịn cuöịi nùm 2014,trong 63 dûơ aân PPP do Böơ Giao thöng víơn taêi quaên lyâ,caâc ngín hađng thûúng maơi ăaô tham gia tađi trúơ túâi135.000 tyê ăöìng (chiïịm trïn 89% töíng mûâc ăíìu tû).Tuy nhiïn, caâc dûơ aân ăíìu tû haơ tíìng giao thöng thûúđngcoâ thúđi gian thu höìi vöịn dađi lïn ăïịn hađng chuơc nùm.Ăíy lađ thaâch thûâc lúân ăöịi vúâi caâc ngín hađng thûúngmaơi trong viïơc thu höìi vöịn, quaên lyâ ruêi ro thanh khoaên,ruêi ro kyđ haơn Ăöơng thaâi chñnh saâch múâi ăíy cuêa Ngínhađng Nhađ nûúâc vïì viïơc siïịt cho vay trung vađ dađi haơnăang ăùơt ra thaâch thûâc khöng nhoê cho viïơc tòm kiïịmnguöìn vöịn xíy dûơng kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng

Ngín saâch haơn heơp, khaê nùng nguöìn vöịn tñn duơngtrung vađ dađi haơn sùưp túâi bõ haơn chïị mûâc cho vay, cöơng

vúâi viïơc giaêm nguöìn vöịn ODA vay ûu ăaôi khi Viïơt Nam

bûúâc vađo ngûúông quöịc gia coâ thu nhíơp trung bònh lađ

nhûông thaâch thûâc khöng nhoê trong viïơc huy ăöơng vöịn

cho ăíìu tû phaât triïín kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng

4 Ăõnh hûúâng vađ giaêi phaâp phaât triïín giai ăoaơn

2016 - 2020

Chiïịn lûúơc phaât triïín ngađnh giao thöng víơn taêi xaâc

ắnh muơc tiïu töíng quaât ăïịn nùm 2020 Viïơt Nam seô

hònh thađnh ặúơc möơt hïơ thöịng giao thöng víơn taêi húơp

lyâ giûôa caâc phûúng thûâc víơn taêi, phaât triïín möơt caâch

ăöìng böơ, tûđng bûúâc tiïịn túâi hiïơn ăaơi nhùìm goâp phíìn

ặa ăíịt nûúâc cú baên trúê thađnh nûúâc cöng nghiïơp theo

hûúâng hiïơn ăaơi Möơt söị muơc tiïu cuơ thïí göìm: Ăïịn nùm

2020 coâ trïn 2.000km ặúđng böơ cao töịc; hoađn thađnh

hún 600km ặúđng Höì Chñ Minh; töịc ăöơ bònh quín chaơy

tađu tuýịn Bùưc - Nam lađ 80 - 90km/h ăöịi vúâi tađu khaâch

vađ 50 - 60km/h ăöịi vúâi tađu hađng; ặa töíng nùng lûơc caâc

caêng hađng khöng ăaơt khoaêng 100 triïơu hađnh

khaâch/nùm; töíng cöng suíịt caâc caêng biïín ăaơt khoaêng

800 triïơu tíịn/nùm vađo nùm 2020;

Ăïí thûơc hiïơn caâc muơc tiïu ăoâ, theo ûúâc tñnh cuêa

Böơ Giao thöng víơn taêi, töíng nhu cíìu vöịn ăíìu tû phaât

triïín kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng Viïơt Nam giai ăoaơn

2016 - 2020 lađ khoaêng 1.015.000 tyê ăöìng (khoaêng 48 tyê

USD), trong ăoâ, nhu cíìu phín theo caâc lônh vûơc líìn

lûúơt lađ: ặúđng böơ khoaêng 651.000 tyê ăöìng, ặúđng sùưt

khoaêng 119.000 tyê ăöìng, hađng khöng khoaêng 101.000

tyê ăöìng, hađng haêi 68.000 tyê ăöìng vađ ặúđng thuêy nöơi ắa

hún 33.000 tyê ăöìng Cuông theo Böơ Giao thöng víơn taêi,

khoaêng hún 300.000 tyê ăöìng (14 tyê USD) seô huy ăöơng

tûđ nguöìn ngoađi ngín saâch, ăùơc biïơt lađ vöịn ăíìu tû tûđ

nûúâc ngoađi

Nhû víơy, nhu cíìu vïì vöịn ăíìu tû phaât triïín kïịt cíịu

haơ tíìng giao thöng lađ ríịt lúân Trong khi ăoâ, nguöìn vöịn

ngín saâch haơn heơp, khaê nùng huy ăöơng vöịn ODA vađ

vöịn vay ûu ăaôi ăaô giaêm khi Viïơt Nam bûúâc vađo ngûúông

quöịc gia coâ mûâc thu nhíơp trung bònh vađ tríìn núơ cöng

bõ khöịng chïị Ăiïìu nađy ăang ăùơt ra nhiïìu thaâch thûâc

vađ aâp lûơc khöng nhoê trong viïơc huy ăöơng vöịn cho ăíìu

tû phaât triïín kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng trong böịi caênh

hiïơn nay vađ trong nhûông nùm túâi Ăïí vûúơt qua nhûông

thaâch thûâc vïì huy ăöơng vöịn xíy dûơng kïịt cíịu haơ tíìng

giao thöng, trong thúđi gian túâi, cíìn tíơp trung thûơc hiïơn

möơt söị giaêi phaâp:

Möơt lađ, cíìn ûu tiïn ăíìu tû coâ troơng tím, troơng ăiïím,

ûu tiïn caâc cöng trònh coâ tñnh lan toêa, baêo ăaêm kïịt nöịi

caâc trung tím kinh tïị, caâc vuđng kinh tïị troơng ăiïím vađ

caâc phûúng thûâc víơn taêi thöng qua viïơc rađ soaât, ăiïìu

chónh caâc chiïịn lûúơc, quy hoaơch phaât triïín ngađnh, baêo

ăaêm tñnh khaê thi, phuđ húơp vúâi ăiïìu kiïơn thûơc tïị nûúâc

ta

Hai lađ, tùng cûúđng ûâng duơng khoa hoơc, cöng nghïơ,

giaêm chi phñ vađ níng cao hiïơu quaê trong ăíìu tû xíy

dûơng kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng Thûơc hiïơn triïơt ăïí

giaêi phaâp nađy giuâp giaêm suíịt ăíìu tû cho caâc cöng trònhgiao thöng, qua ăoâ, coâ thïí tùng quy mö ăíìu tû vúâi möơtnguöìn vöịn ăíìu tû nhíịt ắnh

Ba lađ, tiïịp tuơc ăííy maơnh thu huât moơi nguöìn lûơc ăïíphaât triïín kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng, bao göìm caênguöìn lûơc trong vađ ngoađi nûúâc bùìng cú chïị, chñnhsaâch phuđ húơp Nhađ nûúâc cíìn rađ soaât, sûêa ăöíi, banhađnh caâc cú chïị, chñnh saâch thu huât ăíìu tû, ăùơc biïơtlađ hoađn thiïơn hïơ thöịng chñnh saâch thu huât ăíìu tû theohònh thûâc PPP, nhùìm taơo sûơ ăöơt phaâ trong thu huât vöịn

tû nhín tham gia ăíìu tû phaât triïín kïịt cíịu haơ tíìng giaothöng Xem xeât xíy dûơng Luíơt vïì PPP trïn cú súê níngcíịp caâc quy ắnh taơi Nghõ ắnh 15/2015/NĂ-CP ăïí taơo

cú súê phaâp lyâ cao nhíịt, thöịng nhíịt, ăöìng böơ cho viïơcxaô höơi hoâa thu huât ăíìu tû, trong ăoâ coâ xaô höơi hoâa thuhuât ăíìu tû kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng

Böịn lađ, thûơc hiïơn töịt cöng taâc giaêi phoâng mùơt bùìngăïí baêo ăaêm tiïịn ăöơ caâc dûơ aân, qua ăoâ, níng cao hiïơuquaê ăíìu tû, traânh laông phñ khi dûơ aân bõ chíơm tiïịn ăöơ

do vûúâng mùưc vïì giaêi phoâng mùơt bùìng Böơ Giao thöngvíơn taêi, caâc chuê ăíìu tû cíìn phöịi húơp chùơt cheô vúâi caâcắa phûúng huy ăöơng hïơ thöịng chñnh trõ cú súê vađocuöơc ăïí thuâc ăííy cöng taâc giaêi phoâng mùơt bùìng, baêoăaêm tiïịn ăöơ thi cöng caâc dûơ aân Tùng cûúđng cöng taâcthanh tra, kiïím tra, giaâm saât, xûê lyâ caâc víịn ăïì liïnquan ăïịn tiïịn ăöơ vađ chíịt lûúơng cöng trònh

Nùm lađ, ăííy maơnh cöng taâc phođng, chöịng thamnhuông trong ăíìu tû xíy dûơng cú baên; níng cao nùnglûơc cuêa caâc chuê thïí tham gia vađo quaâ trònh ăíìu tû xíydûơng cöng trònh kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng Tiïịp tuơcăííy maơnh caêi caâch hađnh chñnh taơo möi trûúđng thöngthoaâng cho hoaơt ăöơng ăíìu tû, trong ăoâ coâ ăíìu tû caâccöng trònh kïịt cíịu haơ tíìng giao thöng./

Tađi liïơu tham khaêo

Lyâ Huy Tuíịn (2017) Chiïịn lûúơc phaât triïín giaothöng ăö thõ Viïơt Nam ăïịn nùm 2030 Taơp chñ Giaothöng víơn taêi, thaâng 10

Quýịt ắnh 355/QĂ-TTg ngađy 25/02/2013 vïì viïơcphï duýơt ăiïìu chónh Chiïịn lûúơc phaât triïín giao thöngvíơn taêi Viïơt Nam ăïịn nùm 2020, tíìm nhòn ăïịn nùm2030

Taâi cú cíịu lônh vûơc víơn taêi giai ăoaơn 2016 - 2020 vađắnh hûúâng ăïịn 2025 http://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/tai-co-cau-linh-vuc-van-tai-giai-doan-2016-2020-va-dinh-huong-den-2025-119136.htmlBöơ Giao thöng víơn taêi (2017) Ăõnh hûúâng vađ chñnhsaâch phaât triïín cú súê haơ tíìng giao thöng Viïơt Namhttp://www.mt.gov.vn/atgt/tin-tuc/51792/dinh-huong-va-chinh-sach-phat-trien-co-so-ha-tang-giao-thong-viet-nam.aspx

Trong nhûông nùm gíìn ăíy, möi trûúđng ăang trúê

thađnh víịn ăïì thúđi sûơ coâ tñnh chíịt toađn cíìu Sûơ thay ăöíi

trong nhíơn thûâc vïì traâch nhiïơm xaô höơi cuêa doanh

nghiïơp trûúâc caâc víịn ăïì möi trûúđng ăaô ăùơt kïị toaân taơi

caâc doanh nghiïơp trûúâc thaâch thûâc: lađm sao vađ bùìng

caâch nađo coâ thïí kïị toaân caâc ýịu töị möi trûúđng? khöng

chó thöng qua ghi cheâp vađ baâo caâo caâc thöng tin tađi

chñnh, mađ cođn phaêi thïí hiïơn ặúơc vai trođ cuêa kïị toaân

nhû lađ möơt cöng cuơ trúơ giuâp hûôu hiïơu cho caâc nhađ

quaên lyâ quaên trõ caâc víịn ăïì möi trûúđng trong phaơm vi

tûđng ăún võ kinh tïị.Vò víơy, sûê duơng cöng cuơ kïị toaân

möi trûúđng ăïí nhíơn diïơn vađ ăaânh giaâ caâc ăöịi tûúơng kïị

toaân möi trûúđng vađ taâc ăöơng cuêa chuâng ăïịn sûơ phaât

triïín kinh tïị tađi chñnh cuêa doanh nghiïơp lađ viïơc lađm vö

cuđng cíìn thiïịt Ăïí lađm ặúơc ăiïìu ăoâ, caâc doanh

nghiïơp khöng chó thûơc hiïơn cöng taâc kïị toaân noâi

chung taơi ăún võ, cođn cíìn phaêi thûơc hiïơn cöng taâc kïị

toaân möi trûúđng

2 Khuön khöí phaâp lyâ vïì Kïị toaân möi trûúđngtaơi

Viïơt Nam

Viïơt Nam ăaô ban hađnh Luíơt möi trûúđng líìn ăíìu vađo

nùm 1993 vađ Luíơt baêo vïơ möi trûúđng sûêa ăöíi vađo nùm

2005 vađ ặúơc thay thïị bùìng Luíơt baêo vïơ möi trûúđng

2014 söị 55/2014/QH13 coâ hiïơu lûơc tûđ ngađy 01/01/2015,

caâc nghõ ắnh, thöng tû hûúâng díîn thi hađnh luíơt,

nghiïn cûâu vađ chíịp nhíơn möơt söị tiïu chuíín cuêa böơ

ISO 14001 quöịc tïị vađ ban hađnh thađnh Tiïu chuíín Viïơt

Nam böơ ISO 14001 vïì quaên trõ chíịt lûúơng vïì möi

trûúđng Tuy nhiïn nhûông hûúâng díîn vïì kïị toaân möi

trûúđng víîn chûa ặúơc thïí hiïơn trong chïị ăöơ kïị toaân

hiïơn hađnh

2.1 Vïì mùơt cöng cuơ quaên lyâ

i) Cöng cuơ luíơt phaâp vađ chñnh saâch

- Luíơt baêo vïơ möi trûúđng 2014 söị 55/2014/QH13 coâhiïơu lûơc tûđ ngađy 01/01/2015 thay thïị Luíơt baêo vïơ möitrûúđng 2005

- Nghõ ắnh söị 19/2015/NĂ-CP Quy ắnh chi tiïịt thihađnh möơt söị ăiïìu cuêa Luíơt Baêo vïơ möi trûúđng# coâhiïơu lûơc tûđ ngađy 01/04/2015

- Nghõ ắnh söị80/2006/NĂ-CP Nghõ ắnh qui ắnh chitiïịt vađ hûúâng díîn thi hađnh möơt söị ăiïìu cuêa Luíơt baêovïơ möi trûúđng

- Thöng tû 27/2015/TT-BTNMT hûúâng díîn vïì ăaânhgiaâ möi trûúđng chiïịn lûúơc, ăaânh giaâ taâc ăöơng möitrûúđng vađ kïị hoaơch baêo vïơ möi trûúđng coâ hiïơu lûơc tûđngađy 15/07/2015 thay thïị thöng tû söị 26/2011/TT-BTNMT

Ngoađi caâc vùn baên chñnh vïì baêo vïơ möi trûúđng nïutrïn, nhiïìu khña caơnh cuêa möịi quan tím baêo vïơ möitrûúđng chung cuêa Nhađ nûúâc cuông ặúơc ăïì cíơp trongcaâc vùn baên phaâp luíơt khaâc nhû Luíơt khoaâng saên,Luíơt Phaât triïín vađ baêo vïơ rûđng, Luíơt Díìu khñ, Luíơt Tađinguýn nûúâc…

ii) Cöng cuơ kyô thuíơt quaên lyâCaâc cöng cuơ kyô thuíơt quaên lyâ möi trûúđng coâ thïíbao göìm caâc ăaânh giaâ möi trûúđng, kiïím toaân möitrûúđng, caâc hïơ thöịng quan trùưc möi trûúđng, xûê lyâ chíịtthaêi, taâi chïị vađ taâi sûê duơng chíịt thaêi

iii) Cöng cuơ kinh tïịCaâc loaơi cöng cuơ kinh tïị ăaô ặúơc Chñnh phuê ViïơtNam sûê duơng lađ: Thúị, phñ möi trûúđng; Kyâ quyô hoađntraê; Nhaôn sinh thaâi; Chñnh saâch ûu ăaôi cuêa Chñnh phuê

2.2 Hïơ thöịng chuíín mûơc kïị toaân Viïơt Nam coâ liïn quan ăïịn kïị toaân möi trûúđng

Hïơ thöịng chuíín mûơc kïị toaân Viïơt Nam (VAS) ặúơc

Khuön khöí phaâp lyâ vïì kïị toaân möi trûúđng taơi Viïơt Nam:

thûơc traơng vađ giaêi phaâp

Tríìn Anh Quang Trûúđng Ăaơi hoơc Lao ăöơng - Xaô höơi

Trïn thûơc tïị kïị toaân möi trûúđng ăaô ặúơc xuíịt hiïơn vađ phaât triïín tûđ nhûông nùm cuêa thíơp niïn 90 cuêa thïị kyêtrûúâc Víịn ăïì baêo vïơ möi trûúđng ăaô vađ ăang lađ víịn ăïì ặúơc caâc quöịc gia trïn thïị giúâi trong ăoâ coâ Viïơt namquan tím nhíịt, viïơc baêo vïì möi trûúđng lađ ăiïìu khöng thïí thiïịu cuêa caâc doanh nghiïơp trong phûúng aân kinhdoanh cuêa mònh goâp phíìn giuâp doanh nghiïơp phaât triïín Víơy kïị toaân möi trûúđng lađ gò? Khuön khöí vïì kïị toaânmöi trûúđng taơi Viïơt Nam hiïơn nay nhû thïị nađo? Trong khuön khöí bađi viïịt nađy, taâc giaê tòm hiïíu thûơc traơng khuönkhöí phaâp lyâ vïì kïị toaân möi trûúđng taơi Viïơt Nam vađ ặa ra möơt söị giaêi phaâp nhùìm hoađn thiïơn khuön khöí phaâplyâ vïì kïị toaân möi trûúđng goâp phíìn giuâp doanh nghiïơp phaât triïín bïìn vûông

xíy dûơng dûơa trïn chuíín mûơc kïị toaân quöịc tïị (IAS) vò

thïị coâ nhûông ăiïím tûúng ăöìng giûôa hai hïơ thöịng

chuíín mûơc nađy:

Ăöịi vúâi caâc chuíín mûơc tûúng ûâng giûôa Chuíín mûơc

Viïơt Nam vađ Chuíín mûơc quöịc tïị, vñ duơ VAS 23 tûúng

ûâng IAS 10 thò nöơi dung cuêa Chuíín mûơc Viïơt Nam gíìn

nhû tûúng tûơ vúâi Chuíín mûơc quöịc tïị

Caâc chuíín mûơc quöịc tïị liïn quan ăïịn möi trûúđng

mađ chûa coâ chuíín mûơc Viïơt Nam tûúng ûâng, bao göìm

caâc Chuíín mûơc vïì caâc víịn ăïì sau:

- Khoaên tađi trúơ tûđ Chñnh phuê

- Sûơ töín thíịt tađi saên

- Thùm dođ vađ ăaânh giaâ tađi nguýn khoaâng saên

- Quyô phuơc höìi möi trûúđng

2.3 Thûơc traơng quy ắnh vïì kïị toaân möi trûúđng

taơi Viïơt Nam

Trong chïị ăöơ kïị toaân chûa coâ hûúâng díîn riïng vïì

kïị toaân möi trûúđng, chïị ăöơ kïị toaân hûúâng díîn chung

caâc khoaên tađi saên, doanh thu, chi phñ, núơ phaêi traê khi

phaât sinh thoôa mùn ăiïìu kiïơn ghi nhíơn thò caâc doanh

ghi nhíơn vađo caâc ăöịi tûúơng (tađi khoaên) phuđ húơp vađ

trònh bađy thöng tin trïn baâo caâo tađi chñnh theo quy

ắnh chung

- Chi phñ möi trûúđng: Theo VAS 01 - Chuíín mûơc

chung Chi phñ lađ töíng caâc khoaên lađm giaêm lúơi ñch kinh

tïị trong kyđ kïị toaân dûúâi hònh thûâc caâc khoaên tiïìn chi ra,

caâc khoaên khíịu trûđ tađi saên hoùơc phaât sinh caâc khoaên núơ

díîn ăïịn lađm giaêm vöịn chuê súê hûôu, khöng bao göìm

khoaên phín phöịi cho cöí ăöng hoùơc chuê súê hûôu

- Tađi saên möi trûúđng: Theo quy ắnh cuêa chuíín

mûơc kïị toaân Viïơt Nam, caâc tađi saên cöị ắnh ặúơc ghi

nhíơn líìn ăíìu theo nguýn giaâ vađ coâ hûúâng díîn caâch

xaâc ắnh nguýn giaâ trong caâc trûúđng húơp hònh thađnh

nhû mua sùưm, tûơ xíy dûơng, thú tađi chñnh…

Caâc chi phñ phaât sinh sau ghi nhíơn ban ăíìu ặúơc

ghi tùng nguýn giaâ tađi saên nïịu caâc chi phñ nađy chùưc

chùưn lađm tùng lúơi ñch kinh tïị trong tûúng lai do sûê

duơng tađi saên ăoâ Caâc chi phñ phaât sinh khöng thoêa maôn

ăiïìu kiïơn trïn phaêi ặúơc ghi nhíơn lađ chi phñ saên xuíịt,kinh doanh trong kyđ

- Núơ phaêi traê möi trûúđng: Theo VAS 01 - Chuíín mûơcchung, Núơ phaêi traê lađ nghôa vuơ hiïơn taơi cuêa doanhnghiïơp phaât sinh tûđ caâc giao dõch vađ sûơ kiïơn ăaô quamađ doanh nghiïơp phaêi thanh toaân tûđ caâc nguöìn lûơccuêa mònh Ăõnh nghôa núơ phaêi traê nađy cuđng vúâi chuíínmûơc VAS 18 – Caâc khoaên dûơ phođng, tađi saên vađ núơtiïìm tađng tûúng tûơ IAS 37.Caâc ắnh nghôa vïì Núơ tiïìmtađng vađ Dûơ phođng núơ phaêi traê, phín biïơt Dûơ phođng vađNúơ phaêi traê tûúng tûơ Chuíín mûơc kïị toaân quöịc tïị.Ăöịi vúâi caâc khoaên núơ phaêi traê möi trûúđng ăaô chùưcchùưn vïì giaâ trõ phaêi thanh toaân thò doanh nghiïơp seô ghinhíơn khoaên núơ phaêi traê theo giaâ trõ ăoâ Ăöịi vúâi trûúđnghúơp dûơ phođng núơ phaêi traê coâ coâ caâc ýịu töị khöng chùưcchùưn, chuíín mûơc VAS 18 cho rùìng cíìn “ghi nhíơn möơtkhoaên dûơ phođng lađ giaâ trõ ûúâc tñnh húơp lyâ nhíịt vïìkhoaên tiïìn seô phaêi chi ăïí thanh toaân nghôa vuơ núơ hiïơntaơi taơi ngađy kïịt thuâc kyđ kïị toaân nùm” (VAS 18, Ăoaơn32), caâch ûúâc tñnh cíìn thöng qua ăaânh giaâ cuêa Bangiaâm ăöịc, kinh nghiïơm tûđ hoaơt ăöơng tûúng tûơ vađ thamkhaêo caâc chuýn gia ăöơc líơp, coâ thïí dûơa vađo caâc sûơkiïơn xaêy ra sau ngađy kïịt thuâc kyđ kïị toaân nùm Caâcquy ắnh nïu trïn vïì ăo lûúđng núơ phaêi traê möi trûúđngtûúng tûơ nhû Chuíín mûơc kïị toaân quöịc tïị

- Thu nhíơp möi trûúđng: Víịn ăïì thu nhíơp möitrûúđng trong chuíín mûơc kïị toaân quöịc tïị liïn quanăïịn IAS 20 – Caâc khoaên tađi trúơ cuêa Chñnh phuê, hiïơntaơi úê Viïơt Nam chûa coâ chuíín mûơc kïị toaân coâ nöơidung tûúng ûâng vúâi chuíín mûơc nađy

2.4 Giaêi phaâp hoađn thiïơn khuön khöí phaâp lyâ vïì kïị toaân möi trûúđng taơi Viïơt Nam

Trïn cú súê nghiïn cûâu, phín tñch, ăaânh giaâ caâc tađiliïơu liïn quan ăïịn khuön khöí phaâp lyâ vïìkïị toaân möitrûúđng, coâ thïí thíịy rùìng hiïơn nay Viïơt Nam ăaô bùưt ăíìuquan tím ăïịn caâc víịn ăïì liïn quan ăïịn möi trûúđng,cuông ăaô ban hađnh möơt söị vùn baên hûúâng díîn quy ắnhvïì luíơt baêo vïơ möi trûúđng Tuy nhiïn trong lônh vûơc kïịtoaân chûa ban hađnh chïị ăöơ kïị toaân coâ liïn quan ăïịnviïơc töí chûâc kïị toaân möi trûúđng trong doanh nghiïơp Trûúâc hïịt, Böơ tađi chñnh cíìn hoađn thiïơn hïơ thöịngchuíín mûơc kïị toaân nhùìm taơo ăiïìu kiïơn víơn duơng kïịtoaân möi trûúđng cuơ thïí cíìn ban hađnh caâc hûúâng díînchi tiïịt liïn quan ăïịn kïị toaân möi trûúđng:

- Hoađn thiïơn, böí sung caâc quy ắnh hiïơn hađnh liïnquan ăïịn thöng tin möi trûúđng

Luíơt hoâa viïơc cöng böị caâc thöng tin vïì möi trûúđnglađ ríịt quan troơng Caâc vùn baên phaâp lyâ liïn quan ăïịnkïị toaân cíìn coâ ýu cíìu cöng böị caâc thöng tin vïì chiphñ, doanh thu, thu nhíơp liïn quan ăïịn möi trûúđngnhû chi phñ xûê lyâ chíịt thaêi, baêo vïơ möi trûúđng, thunhíơp liïn quan ăïịn baân chíịt thaêi, doanh thu thu ặúơctûđ baân caâc saên phíím saên xuíịt tûđ chíịt thaêi cuêa quitrònh saên xuíịt chñnh… Viïơc cöng böị thöng tin vïì kïịtoaân möi trûúđng cho caâc bïn liïn quan seô trúê thađnh

cíìn tòm moơi caâch ăïí thûơc hiïơn ăođi hoêi ăoâ möơt caâch tûơ

nguýơn Nhûông ngûúđi sûê duơng thöng tin vïì kïị toaân

möi trûúđng bao göìm: Cöí ăöng, nhađ quaên trõ doanh

nghiïơp, caâc nhín viïn, nhađ ăíìu tû, ngûúđi cho vay,

chñnh phuê, caâc cú quan chûâc nùng, cú quan truýìn

thöng… Nhađ nûúâc nïn xem xeât caâc qui ắnh vïì hoađn

thiïơn hïơ thöịng thöng tin thöịng kï vïì möi trûúđng taơi

Töíng cuơc Thöịng kï ăïí caâc doanh nghiïơp, töí chûâc coâ

ăiïìu kiïơn truy cíơp, nùưm bùưt ặúơc caâc thöng tin vïì möi

trûúđng giuâp cho viïơc xíy dûơng caâc ắnh mûâc, chó tiïu

ăaânh giaâ trong doanh nghiïơp, nhíịt lađ caâc loaơi hònh

doanh nghiïơp vïì thuêy saên, nöng nghiïơp, khoaêng saên,

díìu khñ, chïị biïịn, saên xuíịt xi mùng…

- Ăöìng thúđi cíìn ặa ra caâc vùn baên hûúâng díîn, tiïu

chuíín, quy ắnh coâ liïn quan ăïịn möi trûúđng vađ quaên

lyâ möi trûúđng chùơt cheô vađ roô rađng hún nhùìm taơo nïìn

taêng cú súê vađ hađnh lang phaâp lyâ cho viïơc phaât triïín

haơch toaân quaên lyâ möi trûúđng möơt caâch roô rađng vađ cuơ

thïí hún, traânh trònh traơng luâng tuâng khöng phín biïơt

ặúơc ăíu lađ chi phñ möi trûúđng cuêa kïị toaân möi trûúđng

vúâi caâc hoaơt ăöơng baêo vïơ möi trûúđng Nhûông thöng tin

vïì kïị toaân möi trûúđng dûúâi daơng ăo lûúđng bùìng tiïìn

tïơ, hay nhûông baâo caâo vïì kïị toaân möi trûúđng daơng phi

tiïìn tïơ ăïìu ặúơc ríịt nhiïìu doanh nghiïơp hay caâc töí

chûâc chñnh phuê, phi tađi chñnh quan tím

- Hoađn thiïơn, böí sung caâc thöng tin möi trûúđng

nhùìm ăaâp ûâng nhu cíìu sûê duơng möi trûúđng, xíy dûơng

chuíín mûơc kïị toaân hay quy ắnh nađo úê Viïơt Nam ýu

cíìu trònh bađy chñnh saâch möi trûúđng trïn baâo caâo tađi

chñnh Trong thûơc tïị, chñnh saâch möi trûúđng taâc ăöơng

ăaâng kïí ăïịn tònh hònh tađi chñnh vađ kïịt quaê tađi chñnh

cuêa cuêa cöng ty trong hiïơn taơi cuông nhû tûúng lai,

thöng tin vïì chñnh saâch möi trûúđng cuêa cöng ty trïn

baâo caâo tađi chñnh khöng nhûông giuâp ngûúđi ăoơc baâo

caâo ăaânh giaâ ặúơc yâ thûâc tuín thuê phaâp luíơt, yâ thûâc

baêo vïơ möi trûúđng cuêa cöng ty mađ cođn giuâp ngûúđi ăoơc

baâo caâo tađi chñnh hònh dung ặúơc caâch cöng ty nhòn

nhíơn vađ ûâng phoâ vúâi caâc ruêi ro trong tûúng lai vò víịn

ăïì möi trûúđng ăöi khi chûâa ặơng nhûông ruêi ro ríịt lúân

aênh hûúêng ăïịn uy tñn vađ kïịt quaê kinh doanh cuêa cöng

ty.Bíịt kyđ chñnh saâch kïị toaân cuơ thïí liïn quan ăïịn chi

phñ vađ núơ phaêi traê möi trûúđng cíìn ặúơc cöng böị ăïí

giuâp ngûúđi sûê duơng thöng tin coâ caâi nhòn töíng quan vïì

taâc ăöơng tađi chñnh cuêa hoaơt ăöơng möi trûúđng hiïơn taơi

vađ tûúng lai cuêa doanh nghiïơp, caâc thöng tin sau cíìn

ặúơc cöng böị:

+ Mö taê caâc loaơi víịn ăïì möi trûúđng coâ thïí xuíịt

hiïơn cho möơt cöng ty hoùơc ngađnh cöng nghiïơp Chñnh

saâch möi trûúđng chñnh thûâc ăaô ặúơc thöng qua, nïịu

khöng coâ chñnh saâch nađo ặúơc thöng qua cuông cíìn

cöng böị

+ Nhûông caêi tiïịn chñnh ăaô ặúơc thûơc hiïơn kïí tûđ khi

cöng böị chñnh saâch, hoùơc trong vođng nùm nùm qua,

tuđy vađo khoaên thúđi gian nađo ngùưn hún

+ Mûâc ăöơ thûơc hiïơn biïơn phaâp baêo vïơ möi trûúđng

theo quy ắnh phaâp luíơt cuêa Chñnh phuê, vađ mûâc ăöơýu cíìu cuêa Chñnh phuê

3 Kïịt luíơn

Nhû víơy Viïơt Nam cíìn nghiïn cûâu vađ súâm banhađnh chïị ăöơ kïị toaân cho viïơc töí chûâc kïị toaân möitrûúđng trong doanh nghiïơp búêi chïị ăöơ hiïơn hađnh chûacoâ caâc vùn baên hûúâng díîn doanh nghiïơp trong viïơcboâc taâch vađ theo doôi ặúơc chi phñ möi trûúđng trong chiphñ saên xuíịt kinh doanh, chûa coâ caâc tađi khoaên cíìnthiïịt ăïí haơch toaân caâc khoaên chi phñ möi trûúđng cuôngnhû doanh thu hay thu nhíơp trong trûúđng húơp doanhnghiïơp coâ hïơ thöịng xûê lyâ chíịt thaêi baân quýìn thaêi ramöi trûúđng cho caâc doanh nghiïơp cuđng ngađnh (nïịucoâ) Bïn caơnh ăoâ, ặa caâc khoaên chi phñ vađ thu nhíơpnađy vađo baâo caâo kïịt quaê hoaơt ăöơng kinh doanh vađtrònh bađy cuơ thïí trïn thuýịt minh baâo caâo tađi chñnh ăïítûđ ăoâ coâ thïí ăaânh giaâ hiïơu quaê kinh doanh cuêa doanhnghiïơp chñnh xaâc nhíịt./

Tađi liïơu tham khaêo

Böơ tađi chñnh,2005c, Thöng tû söị 23/2005/TT-BTChûúâng díîn kïị toaân thûơc hiïơn saâu chuíín mûơc kïị toaân.Phaơm Ăûâc Hiïịu, Tríìn Thõ Höìng Mai (2012), Kïị toaânmöi trûúđng trong doanh nghiïơp, Nxb Giaâo duơcViïơtNam

International Guidance Document IFAC (2005),Environmental Management Accounting

Japanese Ministry of the Environment (2005).Environmental Accounting Guidelines

United Nations Conference on Trade andDevelopment (2002) Accounting and FinancialReporting for Environmental Costs andLiabilities

United Nations Divisionfor SustainableDevelopment (2001), Environmental managementaccounting procedures andprinciples

USEPA (1995), An introduction environmentalaccounting as a business management tool: Key con-cepts andterms

1 Ăùơt víịn ăïì

Trong thúđi gian gíìn ăíy víịn ăïì vïì vïơ sinh an toađn

thûơc phíím ăang lađ möơt chuê ăïì ríịt noâng vađ ăaâng baâo

ăöơng trong xaô höơi Viïơt Nam ( baâo caâo cuêa ngín hađng

thïị giúâi vïì tiïu duđng thûơc phíím taơi Viïơt Nam) Theo söị

liïơu cuêa töíng cuơc thöịng kï thò chó trong vođng möơt nùm

trïn ắa bađn caê nûúâc ăaô coâ khoaêng 100 vuơ ngöơ ăöơc

thûơc phíím nghiïm troơng, lađm hún 3000 ngûúđi bõ ngöơ

ăöơc , trong ăoâ coâ 9 trûúđng húơp tûê vong Bïn caơnh

nhûông taâc haơi trûơc tiïịp thò theo thöịng kï cuêa böơ y tïị,

viïơc sûê duơng caâc thûơc phíím coâ chûâa hađm lûúơng ăöơc

töị cao tñch tuơ trong cú thïí trong möơt thúđi gian dađi coâ

thïí gíy ra nhûông bïơnh hiïím ngheđo nhû ung thû, suy

gan, suy thíơn Hađng loaơt nhûông tin tûâc lan truýìn trïn

maơng, caâc chûúng trònh truýìn hònh thúđi sûơ vïì an toađn

thûơc phíím ăaô lađm ngûúđi tiïu duđng díìn míịt niïìm tin

vađ gíy khoâ khùn trong viïơc lûơa choơn mua caâc saên

phíím bađy baân taơi caâc chúơ coâc, chúơ truýìn thöịng cuêa

Viïơt Nam, kïí caê nhûông saên phíím vöịn ríịt quen thuöơc

vúâi hoơ nhû rau, thõt, caâ vađ ặúơc bađy baân trong siïu

thõ Do víơy bïn caơnh söị lûúơng caâc doanh nghiïơp saên

xuíịt caâc saên phíím an toađn nhû hïơ thöịng trang traơi

meat deli, thõt gađ saơch CP, thõt lúơn saơch thò caâc ăiïím

baân leê thûơc phíím toađn nhû chuöîi thûơc phíím saơch baâc

Töm, Soâi biïín, Ecofood cuông nhû caâc siïu thõ cuông

ăang tñch cûơc hún trong viïơc tuýn truýìn thay ăöíi

nhíơn thûâc vađ niïìm tin cuêa ngûúđi tiïu duđng vïì thûơc

phíím an toađn

2 Töíng quan thõ trûúđng tiïu thuơ thûơc phíím an

toađn (TPAT) cuêa ngûúđi tiïu duđng Hađ Nöơi ăöịi vúâi

thûơc phíím an toađn

Baâo caâo phaât triïín Viïơt Nam cuêa World Bank ăaô dûơ

baâo trong hai thíơp kyê túâi, ngađnh nöng nghiïơp - thûơc

phíím seô tiïịp tuơc ăoâng vai trođ chñnh trong nïìn kinh tïịquöịc gia vađ ăúđi söịng cuêa ngûúđi dín Sûơ phaât triïín cuêatöịc ăöơ ăö thõ hoaâ vađ sûơ gia tùng cuêa tíìng lúâp trung lûu,vúâi sûơ phín hoaâ trong giúâi ngûúđi tiïu duđng vađ nhûôngthay ăöíi vïì xu hûúâng dinh dûúông vađ khííu phíìn ùn lađmcho ngađnh cöng nghiïơp thûơc phíím chuýín díìn sanghûúâng giaâ trõ gia tùng Bïn caơnh ăoâ lađ sûơ quan tím cuêachñnh phuê vađ caâc phûúng tiïơn ăaơi chuâng vïì tñnh antoađn thûơc phíím ăaô díìn khiïịn thõ trûúđng coâ nhiïìu thayăöíi Thûơc phíím an toađn noâi chung vađ thûơc phíím hûôu

cú - organic ngađy cađng ặúơc ûa chuöơng Nhiïìu saênphíím rau, cuê quaê, thõt saên xuíịt theo phûúng phaâpnađy ăaô ặúơc bađy baân khaâ nhiïìu trïn caâc kïơ hađng cuêahïơ thöịng siïu thõ, cûêa hađng thûơc phíím taơi Hađ Nöơi.Song hađnh vúâi nhu cíìu, hïơ thöịng phín phöịi, cûêahađng thûơc phíím hûôu cú (TPHC) noâi riïng vađ thûơcphíím saơch noâi chung khaâ phaât triïín Theo thöịng kïcuêa viïơn nghiïn cûâu chiïịn lûúơc, chñnh saâch cöngthûúng - böơ cöng thûúng, tñnh ăïịn nùm 2018, söị lûúơngcaâc cûêa hađng chuýn doanh phín phöịi thûơc phíímhûôu cú coâ khoaêng trïn 150 cûêa hađng bao göìm chuöîicûêa hađng hûôu cú nhû organia, Ăaơi ngađn, Vietgarden ,chuöîi cûêa hađng thûơc phíím saơch nhû Baâc Töm, clever-food, Sevenfood, soâi biïín - lađ hïơ thöịng phín phöịichiïịm tyê troơng lúân nhíịt Ngoađi ra coâ khoaêng 8 Hïơthöịng siïu thõ triïín khai nhoâm mùơt hađng hûôu cú múâiphaât triïín tûđ nùm 2017 ăïịn nay coâ thïí kïí ăïịn nhû co

- opmart, vinmart vúâi thûúng hiïơu vineco Bïn caơnhăoâ lađ TMĂT website, facebook, chuöîi nhađ hađng, quaâncafe kinh doanh saên phíím an toađn, chúơ phiïn hûôucú/chúơ phiïn nöng saên saơch thûúđng ặúơc töí chûâc taơieco-park hay ặúđng Tö Ngoơc Vín, Tíy höì

Hoaơt ăöơng truýìn thöng Marketing cuêa caâc doanh nghiïơp baân leê vúâi saên phíím thûơc phíím an toađn trïn ắa bađn Hađ Nöơi - Thûơc traơng vađ hađm yâ ăïì xuíịt

Vuô Phûúng Anh Ăinh Thuyê Bñch Ăaơi hoơc Thûúng Maơi

Truýìn thöng marketing ặúơc caâc doanh nghiïơp sûê duơng möơt caâch tñch cûơc trong viïơc truýìn ăaơt caâc thöng tinvađ giaâ trõ khaâch hađng ăïịn thõ trûúđng muơc tiïu Viïơc sûê duơng ăa daơng caâc cöng cuơ truýìn thöng ăaô taâc ăöơng ríịtlúân lađm thay ăöíi nhíơn thûâc cuêa ngûúđi tiïu duđng vïì möơt saên phíím, xíy dûơng kiïịn thûâc cho ngûúđi tiïu duđng vađkeâo theo ăoâ lađ taâc ăöơng lúân túâi yâ ắnh mua vađ quýịt ắnh mua cuêa hoơ ăùơc biïơt vúâi saên phíím an toađn

3 Thûơc traơng hoaơt ăöơng truýìn thöng Marketing

cuêa caâc doanh nghiïơp baân leê thûơc phíím an toađn

trïn ắa bađn Hađ Nöơi

3.1 Chuâ troơng vađo caâc hoaơt ăöơng xuâc tiïịn taơi

ăiïím baân

Kiïịn thûâc vađ trònh ăöơ vùn hoaâ cuêa khaâch hađng muơc

tiïu cuêa Thûơc phíím an toađn lađ ríịt cao do víơy caâc cûêa

hađng thûơc phíím saơch ăaô ríịt chuâ troơng túâi caâc hoaơt

ăöơng xuâc tiïịn taơi ăiïím baân nhû hoađn thiïơn hïơ thöịng

nhíơn diïơn thûúng hiïơu cuêa mònh taơi ăiïím baân vúâi viïơc

sûê duơng mađu "xanh" lađ chuê ýịu, tïn thûúng hiïơu

thûúđng gùưn vúâi chûô eco, hoùơc saơch vúâi ríịt nhiïìu khííu

hiïơu ăa daơng nhû " saơch tûđ tím", "cam kïịt vïì uy tñn"

caâch trang trñ quíìy kïơ cuông mang ăíơm chíịt thín thiïơn

vúâi möi trûúđng taơo caêm giaâc ban ăíìu töịt ăeơp cho

khaâch hađng khi vađo cûêa hađng

Caâc túđ rúi, biïín quaêng caâo, standee taơi ăiïím baân

hiïơn cuông ríịt ặúơc chuâ troơng ăíìu tû thiïịt kïị vúâi mađu

sùưt bùưt mùưt, nhíịt quaân vïì nhíơn diïơn thûúng hiïơu,

thöng tin vúâi tñnh cíơp nhíơt cao gùưn vúâi caâc loaơi thûơc

phíím saơch múâi, thûúđng ặúơc trûng bađy taơi caâc khu

nöíi bíơt, dïî thíịy, thu huât aânh nhòn cuêa khaâch hađng

cuông taơo ra ặúơc nhûông hiïơu ûâng nhíịt ắnh trong viïơc

giúâi thiïơu caâc mùơt hađng múâi Caâc hoaơt ăöơng cöí ăöơng

taơi ăiïím baân nhû duđng thûê saên phíím múâi, cûê nhín

viïn ặâng taơi quíìy saên phíím múâi ăïí giúâi thiïơu, cung

cíịp thïm thöng tin, nhiïơt tònh giaêi ăaâp thùưc mùưc,

thuýịt phuơc khaâch hađng taơi chöî cuông thûúđng xuýn

ặúơc aâp duơng

3.2 Tñch cûơc tham gia vađo caâc diïîn

ăađn/forum/höơi nhoâm vïì TPAT

Vúâi nhu cíìu tiïu duđng hûôu cú tùng nhanh, nïìn taêng

cuêa internet vađ sûơ phaât triïín cuêa maơng xaô höơi, söị

lûúơng caâc diïîn ăađn, höơi nhoâm online vađ offline ăaô tùng

lïn nhanh choâng Coâ thïí kïí ăïịn nhû Höơi tiïu duđng

hûôu cú, Höơi nhoâm "ăuơng" caâc saên phíím an toađn

Nhûông höơi nhoâm nađy ặúơc thađnh líơp búêi nhûông ngûúđi

kinh doanh trong lônh vûơc thûơc phíím hûôu cú, ăam mï

vúâi thûơc phíím hûôu cú vađ mong muöịn truýìn ăaơt

nhûông kiïịn thûâc chuýn síu vađ giuâp ăúô ngûúđi tiïu

duđng thöng thaâi coâ möơt kïnh thöng tin chíịt lûúơng

nhùìm ắnh hûúâng hađnh vi tiïu duđng xanh cuêa hoơ Hoơ

thûúđng xuýn viïịt caâc bađi viïịt phín tñch vïì khña caơnh

hûôu cú, saơch cuêa caâc loaơi saên phíím tûđ níịm, rau, thõt

ăïịn caâc thûơc phíím, hay myô phíím ăoâng goâi Chia seê

nhûông khoâ khùn vađ thaâch thûâc trong viïơc kinh doanh

nhûông saên phíím nađy vúâi ngûúđi cuđng kinh doanh trong

ngađnh, giaêi ăaâp thùưc mùưc vađ tû víịn cho nhûông ngûúđi

tiïu duđng vïì caâc loaơi saên phíím vađ nhûông víịn ăïì ngûúđi

tiïu duđng ăang gùơp phaêi nhû mua úê ăíu, coâ phaêi hûôu

cú khöng, duđng nhû thïị nađo lađ ăuâng

3.3 Tham gia phöịi húơp vađo chuöîi caâc hoaơt ăöơng

cuêa böơ, ban ngađnh phöịi húơp vúâi ăađi truýìn hònh,

caâc töí chûâc phi chñnh phuê, caâc cú quan nghiïn cûâu

töí chûâc

Caâc doanh nghiïơp cuông thûúđng xuýn sûê duơng caâckïnh truýìn thöng ăaơi chuâng nhû möơt caâch thûâcquaêng baâ hiïơu quaê cho doanh nghiïơp mònh thöng quaviïơc tham gia caâc chûúng trònh tuýn truýìn vïì antoađn thûơc phíím trïn baâo, truýìn hònh coâ thïí kïí ăïịnnhûchûúng trònh "Chuâng ta ăang ùn gò?" trïn VTC16,caâc söị phaât soâng nhùìm níng cao nhíơn thûâc cho ngûúđitiïu duđng thöng qua nhûông phoâng sûơ vïì víịn ăïì lûơachoơn thûơc phíím saơch, chïị biïịn vađ baêo quaên thûơcphíím an toađn, cuông nhû cung cíịp caâc ắa chó phínphöịi caâc saên phíím an toađn nhùìm ắnh hûúâng chohađnh vi lûơa choơn hađng hoaâ tiïu duđng cuêa ngûúđi dín.Hay caâc chûúng trònh dađnh cho caâc baơn treê nhû "cafekhúêi nghiïơp" vúâi viïơc giúâi thiïơu caâc gûúng ăiïín hònh vïìdoanh nghiïơp start-up Ngoađi ra lađ hïơ thöịng caâc höơichúơ thûơc phíím an toađn, höơi chúơ nöng saên saơch ặúơctöí chûâc ắnh kò búêi böơ cöng thûúng, böơ nöng nghiïơpphöịi húơp vúâi caâc töí chûâc phi chñnh phuê trïn khùưp moơimiïìn nhùìm xuâc tiïịn cho hònh aênh TPAT

3.4 Thûúđng xuýn töí chûâc caâc hoaơt ăöơng tham quan cú súê saên xuíịt thûơc phíím an toađn

Niïìm tin cuêa ngûúđi tiïu duđng vïì nguöìn göịc xuíịt xûâlađ ýịu töị quan troơng nhíịt trong viïơc taâc ăöơng túâi quýịtắnh mua cuêa hoơ, ăiïìu nađy ăùơc biïơt khoâ khùn vúâinhûông ngûúđi lúân tuöíi Möơt trong nhûông caâch thûâc lađmgia tùng niïìm tin nhanh nhíịt ăoâ chñnh lađ lađm chokhaâch hađng ặúơc traêi nghiïơm thûơc tïị nhûông hoaơtăöơng saên xuíịt vúâi caâc caâch thûâc an toađn caâc loaơi thûơcphíím hûôu cú Vò víơy caâc doanh nghiïơp baân leê thûúđngliïn kïịt vúâi caâc trang traơi saên xuíịt rau hay thõt lúơn ăïítöí chûâc cho caâc khaâch hađng cuêa mònh cuđng gia ằnhăïịn thùm quan vađo caâc ngađy cuöịi tuíìn, Bïn caơnh ăoâ,hoơ cođn vïì caâc phûúđng, töí dín phöị, höơi phuơ nûô ăïí töíchûâc cho caâc khaâch hađng lúân tuöíi trong töí hûu thamquan trang traơi miïîn phñ Khaâch hađng seô ặúơc ăi miïînphñ vađ tham gia vađo caâc hoaơt ăöơng böí ñch taơi caâc trangtraơi nađy nhû thûê lađm nöng dín tröìng rau, hay seô coâmöơt bûôa tiïơc nûúâng sûê duơng thõt saên xuíịt ra taơi trangtraơi Bïn caơnh viïơc tham quan coâ thïí mua thõt ngay taơitrang traơi, ặúơc tíơn mùưt chûâng kiïịn vađ lùưng nghe giaêithñch chi tiïịt vïì quy trònh chùn nuöi, giïịt möí hay tröìngvađ thu hoaơch an toađn

3.5 Töịi ûu hoaâ caâc hoaơt ăöơng truýìn thöng tûúng taâc

Caâc DNBL chuê ýịu lađ caâc doanh nghiïơp start-up,vúâi ûu thïị vïì kiïịn thûâc cöng nghïơ so vúâi caâc doanhnghiïơp truýìn thöịng, do tñnh híịp díîn cao búêi mûâc lúơinhuíơn cíơn biïn trong ngađnh vađ hûúâng túâi caâc khaâchhađng coâ mûâc thu nhíơp cao, vò víơy viïơc töịi ûu hoaâ hoaơtăöơng Marketing trûơc tiïịp vađ marketing tûúng taâc lađăiïìu mađ caâc doanh nghiïơp nađy aâp duơng ríịt nhiïìu.Website cuêa cûêa hađng ăïìu ặúơc chuâ troơng ăíìu tû caêvïì nöơi dung líîn hònh thûâc Nhûông thöng tin vïì nguöìnhađng ăïìu ặúơc cöng khai minh baơch roô rađng, vúâi hònhaênh ăeơp, bùưt mùưt Hađng hoaâ ặúơc sùưp xïịp theo chuêngloaơi tûđ hađng nguýn liïơu ăïịn sú chïị, ăïịn nguýn liïơu

ăaô chïị biïịn, caâc set thûơc phíím theo nhu cíìu lađm

khaâch hađng ríịt dïî theo doôi thöng tin

Doanh nghiïơp cuông ríịt tñch cûơc sûê duơng maơng xaô

höơi nhû facebook ăïí quaêng baâ thöng tin vïì saên phíím,

ăùơt link website ăïí khaâch hađng coâ thïí tra cûâu danh

muơc hađng hoaâ dïî dađng hún, tûúng taâc vúâi khaâch hađng

ặúơc nhiïìu hún bùìng caâc post, hay message, sûê duơng

google adword, hay caâc cöng cuơ ăïì xuíịt nhû post

engagement, suggest túâi khaâch hađng nhùìm tùng mûâc

ăöơ nhíơn diïơn vúâi caâc hoaơt ăöơng baân online vađ offline

3.6 Phaât triïín caâc chûúng trònh xuâc tiïịn baân ăa

daơng

Sûê duơng caâc hònh thûâc khuýịn maơi bùìng chiïịt khíịu,

tùơng keđm saên phíím (mua thõt tùơng rau), voucher, caâc

chûúng trònh tñch ăiïím ăöíi thađnh tiïìn, chûúng trònh

khaâch hađng thín thiïịt cuông lađ nhûông hònh thûâc truýìn

thöng mađ caâc loaơi hònh doanh nghiïơp baân leê sûê duơng

Tuy nhiïn tíìn suíịt sûê duơng cuêa siïu thõ thò nhiïìu hún so

vúâi caâc cûêa hađng chuýn doanh ríịt nhiïìu caê vïì söị

lûúơng vađ chíịt lûúơng Tuy nhiïn, nhiïìu nghiïn cûâu cuông

cho thíịy, viïơc khuýịn maơi khöng cođn taâc ăöơng quaâ

nhiïìu úê mûâc ăöơ cao túâi khaâch hađng, ăùơc biïơt khaâch

hađng tiïu duđng thûơc phíím an toađn nhû trûúâc ăíy nûôa

4 Möơt söị kïịt luíơn vađ hađm yâ

i) Vïì muơc tiïu truýìn thöng: Hiïơn nay híìu nhû caâc

hoaơt ăöơng truýìn thöng ăïìu hûúâng túâi viïơc tùng cûúđng

nhíơn thûâc cuêa ngûúđi tiïu duđng vïì an toađn thûơc phíím,

vađ thûơc tïị lađ nhíơn thûâc cuêa ngûúđi tiïu duđng ăaô phíìn

nađo ặúơc caêi thiïơn nhiïìu trong thúđi gian vûđa qua

Nhiïìu ngûúđi ăaô chuýín ăöíi nhu cíìu tûđ caâc loaơi thûơc

phíím hiïơn taơi ăang mua qua chúơ sang ăi siïu thõ vađ

caâc cûêa hađng baân leê ăïí tiïu duđng caâc thûơc phíím an

toađn hún vò víơy troơng tím trong giai ăoaơn túâi caâc

doanh nghiïơp baân leê cíìn troơng tím hún vađo muơc tiïu

"cuêng cöị niïìm tin" cuêa ngûúđi tiïu duđng vïì saên phíím,

tñnh an toađn cuêa saên phíím, an toađn trong caâch sûê

duơng saên phíím, vađ lûơa choơn ăiïím baân

ii) Vïì ăöịi tûúơng nhíơn tin: Hiïơn nay ăöịi tûúơng nhíơn

tin muơc tiïu cuêa caâc doanh nghiïơp baân leê TPAT phín

hoaâ ríịt ăa daơng Tuy nhiïn trong thúđi gian túâi cíìn

chuýín hûúâng troơng tím túâi caâc khaâch hađng treê tûđ

23-30 nhiïìu hún vò hoơ seô lađ nhûông khaâch hađng tiïìm nùng

trong tûúng lai cuêa TPAT, vađ ăöịi tûúơng ngûúđi lúân tuöíi

bïn caơnh höơ gia ằnh trung tuöíi

Nhoâm ăöịi tûúơng chuê ýịu víîn lađ höơ gia ằnh treê, coâ

con nhoê, mûâc thu nhíơp trung bònh khaâ trúê lïn, coâ thoâi

quen tiïịp cíơn vúâi internet vađ tòm kiïịm thöng tin qua

internet Hoơ lađ nhoâm ăöịi tûúơng bíơn röơn vúâi cöng viïơc,

khöng coâ nhiïìu thúđi gian dađnh cho viïơc ăi chúơ hađng

ngađy vò víơy kïnh truýìn thöng coâ thïí tiïịp cíơn hoơ hiïơu

quaê chñnh lađ truýìn thöng dûơa trïn nïìn taêng internet

nhû maơng xaô höơi, website, phíìn mïìm ûâng duơng qua

ăiïơn thoaơi di ăöơng, caâc hònh thûâc trûng bađy vađ cöí ăöơng

taơi ăiïím baân

iii) Nöơi dung thöng ăiïơp truýìn thöng hûúâng ăïịnngûúđi tiïu duđng phaêi ăíìy ăuê, roô rađng, dïî hiïíu, ăaêmbaêo tñnh khoa hoơc vađ coâ sûơ cíơp nhíơt cao Trong ăoâtñnh thíím myô trong caâch thïí hiïơn thöng ăiïơp ríịt ặúơccaâc nhoâm khaâch hađng muơc tiïu quan tím vađ taơo caêmxuâc vađ ăöơng lûơc thay ăöíi hađnh vi cho hoơ ríịt lúân Caâcnhoâm chuê ăïì mađ ngûúđi tiïu duđng thûơc phíím an toađnquan tím nhíịt chñnh lađ lúơi ñch cuêa tiïu duđng thûơcphíím an toađn, hûúâng díîn caâch phín biïơt thïị nađo lađthûơc phíím an toađn, caâch tra cûâu nguöìn göịc, thûúnghiïơu cuêa nhađ saên xuíịt, vađ möơt söị hûúâng díîn caâch chïịbiïịn caâc saên phíím tûđ thûơc phíím an toađn theo nhûôngcaâch an toađn Khi thïí hiïơn thöng ăiïơp cíìn sûê duơng caâctûđ ngûô chñnh xaâc traânh gíy hiïíu líìm, khöng sûê duơngnhiïìu hònh aênh phaên caêm mađ thay vađo ăoâ duđng nhûônghònh aênh minh hoaơ coâ tñnh gíìn guôi vúâi thoâi quen sinhhoaơt hađng ngađy cuêa hoơ Vúâi caâc ăöịi tûúơng nhíơn tin treêtuöíi, nïn sûê duơng caâch minh hoaơ sinh ăöơng bùìng hònhaênh, video clip coâ tñnh thíím myô cao ăïí dïî thu huât vađghi nhúâ thöng ăiïơp hún

iv) Vïì caâch thûâc truýìn thöng: Vúâi nhoâm ăöịi tûúơngchñnh lađ caâc höơ gia ằnh trung tuöíi coâ tûđ 1 - 2 con, thunhíơp tûđ trung bònh khaâ trúê lïn Cíìn tùng cûúđng caâchoaơt ăöơng baân hađng caâ nhín vađ marketing trûơc tiïịpqua caê kïnh online nhû tin nhùưn facebook, Zalo, phíìnmïìm ûâng duơng di ăöơng Doanh nghiïơp cíìn phaêi lûuhöì sú chi tiïịt coâ cíơp nhíơt vïì tïn, ắa chó, ăiïơn thoaơi, tađikhoaên facebook, ắa chó giao hađng thûúđng giao, thúđigian khaâch hađng hay nhíơn ặúơc hađng dïî dađng, thoâiquen khi mua hađng nhû söị lûúơng hađng mua, loaơi hađngmua, phûúng thûâc thanh toaân, lúơi ñch hoơ tòm kiïịm ăïícoâ sûơ chuê ăöơng hún trong tiïịp cíơn khaâch hađng, giúâithiïơu caâc menu múâi, caâc danh muơc hađng múâi, giaêiăaâp thùưc mùưc cuêa khaâch hađng, chuê ăöơng liïn hïơ thùmdođ ăaânh giaâ tûđ phña hoơ vïì caâc giao dõch ặúơc thûơchiïơn Ngoađi ra caâc doanh nghiïơp cuông cíìn chuâ troơngtúâi caâc hoaơt ăöơng trûng bađy taơi ăiïím baân, khuýịn maơi,tñch ăiïím cho khaâch hađng vađ caâc hoaơt ăöơng thamquan cú súê saên xuíịt kïịt húơp daô ngoaơi, caâc hoaơt ăöơngkhuýịn maơi, giaêm giaâ Cíìn ăöìng böơ hoaâ vïì thöng ăiïơpvađ ăùơc biïơt lađ hïơ thöịng nhíơn diïơn thûúng hiïơu trongmoơi ăiïím tiïịp xuâc vúâi khaâch hađng ăïí töịi ûu hoaâ húntaâc ăöơng cuêa hoaơt ăöơng truýìn thöng./

Tađi liïơu tham khaêo

Baâo caâo World Bank vïì quaên lyâ nguy cú an toađnthûơc phíím úê Viïơt Nam - nhûông thaâch thûâc vađ cú höơinùm 2017

Baâo caâo thõ trûúđng rau quaê Viïơt nam 2017 - Trungtím chñnh saâch vađ chiïịn lûúơc nöng nghiïơp nöng thönniïìm Nam, SCAP-IPSARD

An toađn thûơc phíím nöng saên - möơt söị hiïíu biïịt vïìsaên phíím, hïơ thöịng saên xuíịt phín phöịi vađ chñnh saâchnhađ nûúâc - Chuê biïn Phaơm Haêi Vuô - Ăađo Thïị Anh - nhađxuíịt baên nöng nghiïơp 2016

1 Yïu cíìu cuêa nöng nghiïơp trong böịi caênh höơi

nhíơp kinh tïị quöịc tïị

Thûâ nhíịt, mùơc duđ ngađnh Nöng nghiïơp hiïơn nay cođn

ríịt nhiïìu töìn taơi cíìn khùưc phuơc nhû: Quy mö saên xuíịt

cuêa höơ nöng dín nhoê; kïịt cíịu haơ tíìng ýịu keâm, trònh

ăöơ aâp duơng caâc tiïịn böơ kyô thuíơt thíịp; chuöîi liïn kïịt,

chuöîi cung ûâng nöng nghiïơp chûa hònh thađnh; chíịt

lûúơng nguöìn nhín lûơc thíịp vađ dûúâi aâp lûơc do höơi nhíơp

taơo ra Trûúâc nhûông aâp lûơc nađy thò cú höơi ăïí taâi cú

cíịu nöng nghiïơp, níng cao nùng suíịt vađ caêi thiïơn cú

cíịu ngađnh nöng nghiïơp seô thuíơn lúơi nïịu biïịt tíơn duơng

caâc lúơi ñch mađ höơi nhíơp mang laơi nhû thu huât cöng

nghïơ cao, giaêm thúị trong nöng nghiïơp,

Thûâ hai, võ thïị cuêa ngađnh Nöng nghiïơp gia tùng

thöng qua cú höơi tham gia vađo chuöîi cung ûâng nöng

saên thïị giúâi khi viïơc múê röơng thõ trûúđng nöơi ắa díîn túâi

nöng saên Viïơt Nam seô coâ nhiïìu cú höơi tiïịp cíơn vúâi

nhiïìu phín khuâc thõ trûúđng hún, giaêm thiïíu sûơ phuơ

thuöơc vađo thõ trûúđng Trung Quöịc Hún thïị thöng qua

caâc thõ trûúđng trung gian, nöng saên Viïơt Nam seô coâ cú

höơi múê röơng thõ trûúđng, tham gia síu hún vađo chuöîi

cung ûâng nöng saên toađn cíìu

Thûâ ba, tíơn duơng höơi nhíơp ăïì hu huât ăíìu tû vađo

ngađnh Nöng nghiïơp, thöng qua viïơc ăoân ăíìu caâc hònh

thûâc ăíìu tû múâi, nhû ăíìy tû vađo nöng nghiïơp cöng

nghïơ cao, cöng nghiïơp höî trúơ

Thûâ tû, tûđng bûúâc thuâc ăííy caêi caâch thïí chïị vađ möi

trûúđng kinh doanh trong ngađnh nöng nghiïơp vađ coâ taâc

ăöơng lan toêa túâi caâc ngađnh khaâc dûơa trïn cú súê hïơ

thöịng chñnh saâch seô ặúơc ăiïìu chónh phuđ húơp vúâi

thöng lïơ quöịc tïị

Thûâ nùm, Tùng cûúđng ăíìu tû cho khoa hoơc cöng

nghïơ: Coâ thïí noâi haơn chïị vïì ăíìu tû khoa hoơc cöng

nghïơ trong ngađnh nöng, quaâ trònh xíy dûơng nïìn nöng

nghiïơp cöng nghïơ cao haơn chïị, chûa taơo ăöơt phaâ

nhùìm níng cao giaâ trõ gia tùng vađ chuýín dõch cú cíịu

kinh tïị theo hûúâng bïìn vûông Thiïịt bõ vađ cöng nghïơ

chïị biïịn sau thu hoaơch cođn laơc híơu, kïịt cíịu haơ tíìngphuơc vuơ baêo quaên chïị biïịn cođn chûa phaât triïín, quy

mö nhoê, tyê lïơ hao huơt, thíịt thoaât cao

Ăiïìu nađy ăođi hoêi phaêi tûđng bûúâc aâp duơng khoa hoơccöng nghïơ trònh ăöơ cao dûúâi nhiïìu hònh thûâc khaâcnhau nhû caêi tiïịn cöng nghïơ trong saên xuíịt, níng caochíịt lûúơng ăöơi nguô khoa hoơc cöng nghïơ nhùìm ăaâpûâng ặúơc ýu cíìu höơi nhíơp ngađy cađng cao, nhíịt lađ khicuöơc caâch maơng cöng nghiïơp 4.0 ăang tûđng bûúâc hònhthađnh vađ phaât triïín trïn thïị giúâi

2 Sûơ cíìn thiïịt phaêi phaât triïín nöng nghiïơp trong böịi caênh höơi nhíơp

Coâ thïí noâi viïơc phaât triïín nöng nghiïơp trong böịicaênh höơi nhíơp seô ăaơt ặúơc nhiïìu lúơi ñch sau:

- Phín böí nguöìn lûơc trong nöng nghiïơp: Vò coâ thïícoâ sûơ khaâc biïơt giûôa lúơi ñch tû nhín vađ lúơi ñch xaô höơi,hay giûôa chi phñ tû nhín vađ chi phñ xaô höơi, cho nïn ýịutöị quan troơng cíìn xem xeât lađ khaâi niïơm nùng suíịt biïnxaô höơi cuêa caâc dûơ aân ăíìu tû thay thïị Khaâi niïơm nađy,hay kyô thuíơt ûúâc lûúơng tyê söị chi phñ - lúơi ñch keâm phûâctaơp hún vađ dïî sûê duơng hún, lađ nhûông khaâi niïơm coâ thïísûê duơng húơp lyâ trong thíím ắnh caâc dûơ aân ăíìu tû quy

mö lúân trong khu vûơc nöng nghiïơp

- Ăa daơng hoâa saên phíím vađ thõ trûúđng: Khi tham giahöơi nhíơp kinh tïị quöịc tïị vađ thûơc thi caâc Hiïơp ắnhmíơu dõch tûơ do ăaô kyâ kïịt seô taơo ăiïìu kiïơn ăïí tùngtrûúêng thûúng maơi vađ ăa daơng hoâa thõ trûúđng, saênphíím xuíịt khííu; taơo cú höơi viïơc lađm, phaât triïín saênxuíịt vađ tùng thu nhíơp cho nöng dín

- Tiïịp thu khoa hoơc cöng nghïơ múâi, níng cao nùngsuíịt chíịt lûúơng: Quaâ trònh höơi nhíơp seô taơo ăiïìu kiïơncho nïìn nöng nghiïơp tiïịp thu ặúơc thađnh tûơu khoahoơc cöng nghïơ múâi, tûđ ăoâ aâp duơng vađo saên phíím nöngnghiïơp tûđ quaâ trònh saên xuíịt ăïịn chïị biïịn, giuâp níngcao nùng suíịt, chíịt lûúơng Cöng nghïơ cao ặúơc tñchhúơp ûâng duơng trong nöng nghiïơp bao göìm: Cöng

Phaât triïín nöng nghiïơp trong böịi caênh höơi nhíơp kinh tïị quöịc tïị

Nguýîn Huy Caênh Trûúđng Ăaơi hoơc Kiïịn truâc Hađ Nöơi

Coâ thïí noâi hiïơn nay nöng nghiïơp ăoâng vai trođ quan troơng trong sûơ phaât triïín kinh tïị - xaô höơi cuêa möîi quöịc gia.Tuy nhiïn viïơc phaât triïín nöng nghiïơp trong böịi caênh höơi nhíơp kinh tïị quöịc tïị coâ nhiïìu ýịu töị taâc ăöơng, aênhhûúêng ăïịn quaâ trònh phaât triïín Bađi viïịt sau ăíy seô ặa ra möơt söị ýu cíìu, sûơ cíìn thiïịt vađ nöơi dung vïì phaât triïínnöng nghiïơp trong böịi caênh höơi nhíơp kinh tïị

nghiïơp hoâa nöng nghiïơp (cú giúâi hoâa caâc khíu cuêa

quaâ trònh saên xuíịt, thu hoaơch, sú chïị, chïị biïịn ), tûơ

ăöơng hoâa, cöng nghïơ thöng tin, cöng nghïơ víơt liïơu

múâi, cöng nghïơ sinh hoơc; caâc giöịng cíy tröìng, víơt nuöi

nùng suíịt, chíịt lûúơng cao ; caâc quy trònh canh taâc

tiïn tiïịn, canh taâc hûôu cú cho hiïơu quaê kinh tïị cao

trïn möơt ăún võ saên xuíịt

- Níng cao chíịt lûúơng nguöìn nhín lûơc trong nöng

nghiïơp: Höơi nhíơp trong ngađnh nöng nghiïơp tûđng bûúâc

thuâc ăííy nguöìn nhín lûơc trong nöng nghiïơp theo

hûúâng phaât triïín nguöìn nhín lûơc vïì söị lûúơng vađ vïì

chíịt lûúơng

3 Nöơi dung phaât triïín nöng nghiïơp trong böịi caênh

höơi nhíơp

Trong quaâ trònh höơi nhíơp kinh tïị quöịc tïị, coâ nhiïìu

ýịu töị taâc ăöơng höơi nhíơp nhû thûúng maơi quöịc tïị

trong nöng nghiïơp,… aênh hûúêng ăïịn quaâ trònh phaât

triïín Do víơy viïơc phaât triïín ngađnh nöng nghiïơp phaêi

tíơp trung vađo caâc ýịu töị sau nhùìm tûđng bûúâc coâ thïí

thñch ûâng ặúơc vúâi quaâ trònh höơi nhíơp vúâi nïìn kinh tïị

thïị giúâi, nhíịt lađ trong lônh vûơc nöng nghiïơp

3.1 Phaât triïín nöng nghiïơp theo hûúâng bïìn vûông

- Ăöịi vúâi kinh tïị

Coâ thïí noâi ăïí ăaâp ûâng ýu cíìu höơi nhíơp hiïơn nay

thò cú cíịu kinh tïị nöng nghiïơp phaêi phaât triïín dûơa trïn

kinh tïị tri thûâc - dûơa trïn nïìn taêng trñ túơ vađ cöng nghïơ

cao, dûơa trïn sûơ phaât triïín cuêa cú cíịu kinh tïị hiïơn ăaơi

vúâi nùng suíịt, chíịt lûúơng khöng ngûđng tùng lïn vađ

cuöịi cuđng lađ mang ăïịn xaô höơi thõnh vûúơng cuđng ăúđi

söịng khaâ giaê cuêa ngûúđi dín, ăođi hoêi cú cíịu kinh tïị

hiïơn ăaơi phaât triïín dûơa trïn nïìn taêng cöng nghïơ cao,

thín thiïơn vúâi möi trûúđng vađ coâ biïíu hiïơn cú baên lađ tyê

troơng lônh vûơc cöng nghïơ hiïơn ăaơi vađ tyê troơng saên

phíím xuíịt khííu coâ hađm lûúơng cöng nghïơ cao trong

töíng GDP ngađy cađng lúân, nhúđ ăoâ mađ noâ ăem laơi hiïơu

quaê cao vađ sûơ phaât triïín bïìn vûông

Cú cíịu kinh tïị nöng nghiïơp hiïơn ăaơi phaêi gùưn vúâi

caâc ýịu töị sau: (i) Sûơ phaât triïín khöng ngûđng cuêa ăöơi

nguô doanh nghiïơp nöng nghiïơp; (ii) Hònh thađnh caâc

khu quy hoaơch (ăíịt saên xuíịt, quy mö, khu vûơc chïị

biïịn, )

Cíìn phaêi ăađo taơo kiïịn thûâc, kyô nùng, phûúng phaâp

huy ăöơng nguöìn vöịn, nguöìn lûơc cho caân böơ quaên lyâ,

ăađo taơo kyô thuíơt cho nöng dín thûơc hiïơn töịt caâc

nhiïơm vuơ chuýn mön cuêa mònh qua caâc lúâp böìi

dûúông ngùưn haơn, dađi haơn, níng cao dín trñ trong baêo

vïơ möi trûúđng Phöí biïịn hûúâng díîn phûúng thûâc saên

xuíịt, níng cao trònh ăöơ tay nghïì cho nöng dín phuđ

húơp vúâi ýu cíìu vađ khaê nùng, ăiïìu kiïơn saên xuíịt, kinh

doanh cuêa hoơ, thñch ûâng kõp thúđi ýu cíìu cuêa thõ

trûúđng quöịc tïị

- Ăöịi vúâi xaô höơi

Caâc hoaơt ăöơng saên xuíịt thûúđng bùưt nguöìn tûđ kinh

tïị höơ gia ằnh nïn viïơc chuâ troơng thuâc ăííy phaât triïíncaâc hoaơt ăöơng kinh tïị khaâc nhau cuêa kinh tïị höơ giaằnh lađ möơt trong nhûông biïơn phaâp taơo viïơc lađm coâhiïơu quaê Hún thïị viïơc chuýín ăöíi cú cíịu cíy tröìng,víơt nuöi theo hûúâng thu duơng nhiïìu lao ăöơng cuông lađbiïơn phaâp taơo thïm nhiïìu viïơc lađm ngay trong saênxuíịt nöng nghiïơp - Hoaơt ăöơng dõch vuơ nöng thön lađkhu vûơc thu huât ăaâng kïí lao ăöơng nöng thön vađ taơo rathu nhíơp cao cho lao ăöơng

Lao ăöơng nöng thön ặúơc giaêi quýịt viïơc lađm seô coâcuöơc söịng öín ắnh, goâp phíìn quan troơng trong viïơcxíy dûơng vađ phaât triïín kinh tïị - xaô höơi vúâi tû caâchchñnh hoơ lađ möơt phíìn tûê cöịt ýịu Khöng coâ viïơc lađmhoùơc viïơc lađm bíịp bïnh, nùng suíịt lao ăöơng thíịp,hiïơu quaê saên xuíịt keâm, díîn ăïịn thu nhíơp khöng öínắnh, khiïịn cho viïơc ăíìu tû taâi saên xuíịt úê khu vûơcnöng thön gùơp nhiïìu khoâ khùn Mùơt khaâc, víịn ăïì dûthûđa lao ăöơng úê nöng thön trúê nïn ăaâng baâo ăöơng,nhiïìu lađng nghïì truýìn thöịng mai möơt, thanh niïn úêcaâc lađng qú khöng coâ viïơc lađm thûúđng xuýn chúibúđi, lïu löíng, díîn ăïịn sa ngaô vađo tïơ naơn xaô höơi Tûđng bûúâc xoâa ăoâi giaêm ngheđo, níng cao thu nhíơpvađ mûâc söịng cho ngûúđi nöng dín

- Ăöịi vúâi möi trûúđngThuâc ăííy viïơc phaât triïín tùng trûúêng xanh trongnöng nghiïơp thöng qua viïơc tùng cûúđng sûê duơng caâcbiïơn phaâp vađ cöng nghïơ trong canh taâc nöng nghiïơpnhùìm tùng nùng suíịt vađ lúơi nhuíơn trong nöng nghiïơp;sûê duơng caâc nguöìn lûơc húơp lyâ caâc nguöìn tađi nguýnsinh thaâi bùìng caâch giaêm ö nhiïîm vađ sûê duơng tađinguýn hiïơu quaê hún

Ăaêm baêo an ninh lûúng thûơc vađ dinh dûúông thöngqua sûơ cín bùìng thñch húơp giûôa saên xuíịt vađ thûúngmaơi; sûê duơng caâc kiïịn thûâc truýìn thöịng vađ khoa hoơcăïí duy trò bïìn vûông caâc hïơ sinh thaâi giuâp ăaơt muơc tiïusaên xuíịt lûúng thûơc vađ tön troơng caâc rađng buöơc vïì möitrûúđng vađ tađi nguýn thiïn nhiïn

3.2 Phaât triïín nöng nghiïơp hûúâng vïì xuíịt khííu

Ăíy lađ möơt trong nhûông ýịu töị quan troơng thuâc ăííyquaâ trònh höơi nhíơp, viïơc phaât triïín nöng nghiïơp phaêitheo hûúâng höơi nhíơp – xuíịt khííu chuê chöịt trong viïơchûúâng ăïịn thõ trûúđng thïị giúâi Ăïí thûơc hiïơn ặúơc ăiïìunađy ăođi hoêi ngađnh nöng nghiïơp phaêi tûđng bûúâc hoađnthiïơn caâc ýịu töị phuơc vuơ cho quaâ trònh höơi nhíơp:Vïì baên chíịt, thõ trûúđng nöng saên (TTNS) noâi chungặúơc hiïíu lađ möơt tíơp húơp nhûông thoêa thuíơn, dûơa vađoăoâ mađ caâc chuê thïí kinh tïị trong vađ ngoađi ngađnh nöngnghiïơp coâ thïí trao ăöíi ặúơc caâc hađng hoâa nöng saênhay caâc dõch vuơ cho nhau

Cuđng vúâi sûơ phaât triïín ngađy cađng cao cuêa saên xuíịt vađtrao ăöíi hađng hoâa trong nöng nghiïơp, thõ trûúđng nöngnghiïơp phaât triïín ngađy cađng phûâc taơp tñnh chíịt phûâctaơp vađ ăa daơng cuêa thõ trûúđng nöng nghiïơp lađ do tñnh ăadaơng trong nhu cíìu tiïu duđng caâc loaơi nöng saên thûơcphíím cuêa ngûúđi dín úê thađnh thõ hay nöng thön

Do víơy, trong quaâ trònh höơi nhíơp nhû hiïơn nay, phaât

triïín thõ trûúđng nöng saên phaêi gùưn liïìn vúâi nhu cíìu

trong nûúâc, mađ ngađy cađng ăaâp ûâng ặúơc nhûông ýu

cíìu khùưt khe trïn thïị giúâi Ăïí lađm ặúơc ăiïìu ăoâ thò thõ

trûúđng nöng saên ăođi hoêi:

(i) Phaât triïín saên phíím nöng nghiïơp vađ thõ trûúđng

nöng saên mang tñnh chíịt vuđng vađ khu vûơc Ăùơc ăiïím

nađy xuíịt phaât tûđ ăùơc ăiïím cuêa saên xuíịt nöng nghiïơp

gùưn chùơt vúâi ăiïìu kiïơn tûơ nhiïn mang tñnh chíịt vuđng

Lúơi thïị so saânh vađ lúơi thïị tuýơt ăöịi cuêa caâc vuđng lađ ýịu

töị ríịt quan troơng trong viïơc lûơa choơn hûúâng saên xuíịt

kinh doanh cuêa cú súê saên xuíịt kinh doanh vađ töí chûâc

húơp lyâ quaâ trònh tiïu thuơ saên phíím

(ii) Haơn chïị tñnh chíịt muđa vuơ cuêa saên xuíịt nöng

nghiïơp nhùìm giaêm thiïíu taâc ăöơng ăïịn cung – cíìu

cuêa thõ trûúđng nöng saên vađ giaâ caê nöng saên, sûơ khan

hiïịm díîn ăïịn giaâ caê cao vađo ăíìu vuơ, cuöịi vuơ vađ sûơ dû

thûđa lađm cho giaâ caê giaêm vađo chñnh vuơ lađ möơt biïíu

hiïơn cuêa ăùơc ăiïím nađy vađ viïơc chïị biïịn, baêo quaên vađ

dûơ trûô saên phíím lađ ăïí ăaêm baêo cung cíìu tûúng ăöịi öín

ắnh lađ möơt ýu cíìu cíìn ặúơc chuâ yâ trong quaâ trònh töí

chûâc tiïu thuơ saên phíím

(iii) Tûđng bûúâc phaât triïín saên phíím nöng nghiïơp

mang tñnh ăa daơng, phong phuâ vađ trúê thađnh nhu cíìu

töịi thiïíu hađng ngađy cuêa möîi ngûúđi, ăöìng thúđi töí chûâc

caâc chúơ nöng thön, caâc cûêa hađng lûu ăöơng vađ nhiïìu

lônh vûơc linh hoaơt vađ thuíơn tiïơn cho ngûúđi tiïu duđng,

hoùơc sú chïị trûúâc khi ặa tiïu thuơ, ăöìng thúđi phaêi sûê

duơng caâc phûúng tiïơn chuýn duđng riïng khi víơn

chuýín, baêo quaên

(iv) Tûđng bûúâc haơn chïị tònh traơng ăöơc quýìn tûúng

ăöịi phöí biïịn trïn thõ trûúđng nöng saên Nïìn nöng

nghiïơp víơn hađnh theo cú chïị thõ trûúđng coâ sûơ quaên lyâ

cuêa nhađ nûúâc chõu taâc ăöơng cuêa quy luíơt caơnh tranh

thõ trûúđng Vïì lyâ luíơn, coâ hai loaơi caơnh tranh thõ trûúđng

nöng nghiïơp, ăoâ lađ thõ trûúđng caơnh tranh hoađn haêo vađ

thõ trûúđng caơnh tranh ăöơc quýìn, vïì mùơt thûơc tiïîn cho

thíịy, khöng phaêi moơi thõ trûúđng ăïìu coâ tñnh chíịt caơnh

tranh, mađ ngûúơc laơi trong thõ trûúđng nöng nghiïơp, ăöơc

quýìn möơt ngûúđi baân vađ ăöơc quýìn möơt ngûúđi mua lađ

nhûông neât ăùơc trûng Do víơy, phaêi coâ nhûông biïơn phaâp

caê vïì kinh tïị líîn phi kinh tïị nhùìm haơn chïị tònh traơng

nađy trïn thõ trûúđng nöng saên

(v) Xíy dûơng hònh thûâc töí chûâc saên xuíịt hiïơn ăaơi

trong nöng nghiïơp: Phaât triïín maơnh kinh tïị höơ, tùng

cûúđng chûâc nùng quaên lyâ Nhađ nûúâc cuêa chñnh quýìn

cíịp xaô trong nöng nghiïơp, nöng thön, cuêng cöị vađ

chuýín ăöíi hoaơt ăöơng cuêa HTX theo Luíơt, bûúâc ăíìu

hònh thađnh caâc HTX chuýn ngađnh theo Luíơt HTX nùm

2012, goâp phíìn khai thaâc hiïơu quaê hún caâc tiïìm nùng

ăíịt ăai, lao ăöơng, taơo thïm ăöơng lûơc múâi cho phaât

triïín saên xuíịt nöng nghiïơp

Tyê lïơ cú giúâi hoâa trong saên xuíịt nöng nghiïơp úê mûâc

nhíịt ắnh Tñch tuơ ăíịt ăai cho nhu cíìu saên xuíịt hađng

hoâa lúân Chuê trûúng khuýịn khñch tñch tuơ, tíơp trung

ruöơng ăíịt nhùìm níng cao hiïơu quaê saên xuíịt nöngnghiïơp, thöng qua múê röơng quy mö saên xuíịt phuđ húơp,aâp duơng tiïịn böơ khoa hoơc cöng nghïơ vađ hònh thađnhkhu vûơc chuýn canh theo hûúâng saên xuíịt nöngnghiïơp hiïơn ăaơi, chuýn mön hoâa gùưn vúâi thõ trûúđng Xíy dûơng cöng ăoaơn saên xuíịt ra saên phíím coâ thïídiïîn ra úê möơt hay möơt söị ắa phûúng vúâi sûơ tham giacuêa möơt hay nhiïìu cöng ty (nhađ saên xuíịt); cöng ăoaơntiïu thuơ ặúơc diïîn ra theo hïơ thöịng phín phöịi (mađnglûúâi) úê möơt söị ắa phûúng tham gia vađo chuöîi giaâ trõ

3.3 ÛÂng duơng cöng nghïơ cao trong nöng nghiïơp

Coâ thïí noâi ăïí phaât triïín nhanh trong ngađnh nöngnghiïơp thò viïơc ûâng duơng cöng nghïơ trong hoaơt ăöơngsaên xuíịt ăoâng vai trođ quan troơng, noâ thuâc ăííy viïơc tùngnùng suíịt lao ăöơng, taơo ra nhiïìu saên phíím nöng saêncoâ giaâ trõ cao trïn thõ trûúđng Bûúâc sang thïị kyê XXI –thïị kyê cuêa cöng nghïơ söị thò khoa hoơc cöng nghïơ trongnöng nghiïơp ngađy cađng ặúơc caâc nhađ khoa hoơc quantím vađ phaât triïín, ăùơc biïơt lađ cöng nghïơ sinh hoơc Ăiïìunađy ăođi hoêi phaêi aâp duơng KHKT ăïí níng cao nùngsuíịt, chíịt lûúơng saên phíím Do ăoâ, viïơc aâp duơng caâcthađnh tûơu KHCN vađo SXHH quy mö lúân lađ möơt ûu tiïnhađng ăíìu coâ tñnh quýịt ắnh Möi trûúđng saên xuíịt lúân,tíơp trung, sûê duơng cú giúâi hoâa, chuýn mön hoâa laoăöơng chñnh lađ tiïìn ăïì töịt ăïí caâc nhađ khoa hoơc chuýíngiao KHKT vïì giöịng, cíy tröìng, víơt nuöi, kyô thuíơt canhtaâc múâi tûđ thñ nghiïơm ăïịn saên xuíịt ăaơi trađ Ngoađi ratíơp trung ûâng duơng nöng nghiïơp cöng nghïơ cao lađ hoaơtăöơng saên xuíịt vúâi sûơ tñch húơp cuêa nhiïìu ngađnh, tûđcöng nghïơ cú khñ, ăiïơn tûê, tûơ ăöơng hoâa, hoâa hoơc, cöngnghïơ thöng tin, ăïịn cöng nghïơ sinh hoơc, khñ tûúơng, tađichñnh – quaên trõ kinh doanh, chïị biïịn, baêo quaên…,ăïí taơo ra saên píím nöng nghiïơp chíịt lûúơng cao Saênxuíịt nöng nghiïơp úê daơng nađy seô khùưc phuơc ặúơcnhûông thaâch thûâc cuêa ngađnh nöng nghiïơp Viïơt Nam,nhû: diïơn tñch ăíịt bõ thu heơp do ăö thõ hoâa, do biïịn ăöíikhñ híơu, sûâc caơnh tranh chíịt lûúơng hađng nöng – thuêysaên ngađy cađng quýịt liïơt…; vađ tiïịp cíơn vúâi sûơ phaâttriïín cuêa caâc nûúâc trong khu vûơc vađ trïn thïị giúâi, níngcao sûâc caơnh tranh cuêa nöng saên Viïơt Nam./

Tađi liïơu tham khaêo

Böơ Nöng nghiïơp vađ Phaât triïín nöng thön (2004),Tùng cûúđng nùng lûơc höơi nhíơp kinh tïị quöịc tïị cuêangađnh nöng nghiïơp vađ phaât triïín nöng thön, Nhađ xuíịtbaên Nöng nghiïơp

Nguýîn Tûđ (2008), Taâc ăöơng cuêa höơi nhíơp kinh tïịquöịc tïị ăöịi vúâi phaât triïín nöng nghiïơp Viïơt Nam, NxbChñnh trõ quöịc gia, Hađ Nöơi

Böơ Kïị hoaơch & Ăíìu tû (2010), Baâo caâo taâc ăöơngcuêa höơi nhíơp kinh tïị quöịc tïị ăöịi vúâi nïìn kinh tïị sau

ba nùm Viïơt Nam gia nhíơp WTO Hađ Nöơi

Ăaêng Cöơng saên Viïơt Nam, Vùn kiïơn Ăaêng líìn thûâXII vïì phaât triïín kinh tïị - xaô höơi, Nxb Chñnh trõ Quöịcgia

1 Thûơc traơng caâc chñnh saâch höî trúơ cuêa chñnh phuê

trong thuâc ăííy xuíịt khííu hađng nöng saên Viïơt Nam

vađo thõ trûúđng Nhíơt Baên

1.1 Chñnh saâch höî trúơ saên xuíịt trong xuíịt khííu

nöng saên

Ăïí taơo ăiïìu kiïơn cho caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu

nöng saên cuêa Viïơt Nam sang thõ trûúđng Nhíơt Baên thûơc

hiïơn töịt chiïịn lûúơc phaât triïín saên phíím, trûúâc tiïn

Chñnh phuê ăaô coâ nhûông quan tím vïì ăaêm baêo chíịt

lûúơng hađng nöng saên Nhíơt Baên coâ chñnh saâch baêo höơ

nöng saên trong nûúâc ríịt chùơt cheô, thõ trûúđng Nhíơt Baên

ríịt khùưt khe trong caâc quy ắnh vïì chíịt lûúơng hađng

hoâa nhíơp khííu Ăöịi vúâi nöng saên nhíơp khííu, Nhíơt Baên

ăang tùng cûúđng cöng taâc kiïím tra, giaâm saât caâc vi

sinh víơt gíy bïơnh, ăùơc bïơt lađ caâc loaơi vi khuíín gíy

bïơnh ặúđng ruöơt Trûúâc nhûông quy ắnh chùơt cheô ăoâ,

nhiïìu doanh nghiïơp xuíịt khííu nöng saên Viïơt Nam ăaô

khöng vûúơt qua ặúơc rađo caên chíịt lûúơng Do ăoâ, Böơ

Nöng nghiïơp vađ Phaât triïín Nöng thön Viïơt Nam ăaô xíy

dûơng caâc tiïu chuíín vïì nöng saên nhû VIETGAP vađ

GlobalGAP nhùìm níng cao chíịt lûúơng hađng nöng saên

cuêa caâc doanh nghiïơp Viïơt VIETGAP (Thûơc hađnh saên

xuíịt nöng nghiïơp töịt úê Viïơt Nam) dûơa trïn caâc tiïu

chñ: tiïu chuíín vïì kyô thuíơt saên xuíịt, an toađn thûơc

phíím göìm caâc biïơn phaâp ăaêm baêo khöng coâ hoâa chíịt

nhiïîm khuíín hoùơc ö nhiïîm víơt lyâ khi thu hoaơch, möi

trûúđng lađm viïơc töịt, truy tòm nguöìn göịc saên phíím

Tiïu chuíín GlobalGAP ýu cíìu caâc nhađ saên xuíịt nöng

nghiïơp phaêi thiïịt líơp möơt hïơ thöịng kiïím tra vađ giaâm

saât an toađn thûơc phíím trong suöịt quaâ trònh saên xuíịt vađ

sau khi thu hoaơch

Ríịt nhiïìu caâc vùn baên quy phaơm phaâp luíơt vađ vùn

baên chó ăaơo vïì kiïím soaât chíịt lûúơng saên phíím xuíịt

khííu ra ăúđi nhùìm giuâp caâc doanh nghiïơp xaâc ắnh

ăuâng chiïịn lûúơc phaât triïín saên phíím, ăaâp ûâng ăíìy ăuê

tiïu chuíín chíịt lûúơng cuêa hađng nöng saên xuíịt khííu

nhíịt lađ vađo thõ trûúđng khoâ tñnh nhû Nhíơt Baên Caâc vùn

baên chó ăaơo thûơc thi cuơ thïí ặúơc Chñnh phuê xaâc ắnhnhû sau:

Vïì giöịng: baêo ăaêm trïn 70% giöịng ặúơc duđng trongsaên xuíịt nöng saên xuíịt khííu lađ giöịng töịt, coâ chíịtlûúơng, khaê nùng ăïì khaâng cao Ăííy maơnh viïơc nghiïncûâu lai taơo vađ ûâng duơng giöịng ûu thïị lai Ăíìu tû ăïí baêoăaêm ýu cíìu xíy dûơng cú súê víơt chíịt cho cöng taâcnghiïn cûâu taơo giöịng múâi vađ saên xuíịt giöịng göịc.Giađnh ăuê kinh phñ cíìn thiïịt ăïí nhíơp khííu nguöìn genvađ giöịng tiïịn böơ kyô thuíơt phuơc vuơ cöng taâc nghiïn cûâu,lai taơo giöịng múâi vađ ăïí nhín nhanh giöịng töịt phuơc vuơsaên xuíịt ăaơi trađ

Vïì thuyê lúơi: Quaâ trònh ăíìu tû kïịt cíịu haơ tíìng ăöịi vúâihïơ thöịng thuyê lúơi theo hûúâng vûđa ăíìu tû xíy dûơng múâi,vûđa baêo ăaêm kinh phñ duy tu, sûêa chûôa, baêo dûúôngắnh kyđ, sûêa chûôa lúân caâc cöng trònh thuyê lúơi ăaô xuöịngcíịp nghiïm troơng

Vïì baêo quaên, chïị biïịn: Nghiïn cûâu vađ aâp duơngcöng nghïơ hiïơn ăaơi ăïí baêo quaên, sú chïị, chïị biïịnnöng saên phíím nhùìm giaêm töín thíịt sau thu hoaơch,níng cao giaâ trõ hađng hoâa, baêo ăaêm tiïu chuíín, chíịtlûúơng quöịc tïị vađ ăa daơng hoâa caâc saên phíím phuơc vuơtiïu duđng nöơi ắa vađ xuíịt khííu phuđ húơp vúâi nhu cíìu vađthõ hiïịu cuêa tûđng thõ trûúđng xuíịt khííu hađng hoâa.Nhû víơy, coâ thïí thíịy Chñnh phuê ăaô nöî lûơc nhiïìutrong viïơc khuýịn khñch ngûúđi saên xuíịt nhíịt lađ saênxuíịt nöng saên xuíịt khííu caêi thiïơn vađ ăaêm baêo chíịtlûúơng saên phíím, líịy chñnh saâch chíịt lûúơng lađm troơngtrong marketing xuíịt khííu búêi ăiïìu nađy seô taơo nïntñnh öín ắnh cuêa hoaơt ăöơng baân hađng Sûơ tham gia vađhöî trúơ nhiïìu nhíịt cuêa caâc cú quan Chñnh phuê nùìm úêviïơc quy ắnh roô rađng caâc tiïu chuíín chíịt lûúơng cuôngnhû thûơc hiïơn kiïím soaât chíịt lûúơng xuíịt khííu Tuynhiïn, trïn thûơc tïị, cöng taâc nađy víîn cođn nhiïìu haơnchïị, viïơc kiïím soaât chíịt lûúơng cođn mang tñnh hònhthûâc vađ phuơ thuöơc vađo chuê ăöơng cuêa doanh nghiïơp

1.2 Chñnh saâch höî trúơ giaâ trong xuíịt khííu nöng saên

Chñnh saâch höî trúơ cuêa chñnh phuê trong thuâc ăííy xuíịt khííu

hađng nöng saên Viïơt Nam vađo thõ trûúđng Nhíơt Baên

Hoađng Möơng Long Trûúđng Ăaơi hoơc Ngoaơi ngûô - Tin hoơc TP Höì Chñ Minh

Trong caâc thõ trûúđng xuíịt khííu hađng nöng saên cuêa Viïơt Nam, Nhíơt Baên lađ möơt thõ trûúđng quan troơng Nhûôngnùm gíìn ăíy, xuíịt khííu nöng saên cuêa Viïơt Nam sang Nhíơt Baên coâ mûâc tùng trûúêng nhanh vađ öín ắnh vúâi kimngaơch tùng 10-30%/nùm Nhíơt Baên lađ thõ trûúđng xuíịt khííu nöng saên lúân thûâ ba cuêa Viïơt Nam Ăiïìu nađy khùỉngắnh nhûông nöî lûơc lúân cuêa chñnh phuê trong viïơc höî trúơ caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu sang Nhíơt Baên Nhû víơy,cíìn phaêi hoađn thiïơn hún nûôa caâc chñnh saâch höî trúơ cuêa chñnh phuê nhùìm phaât huy lúơi thïị, thuâc ăííy múê röơng thõtrûúđng nöng saên Viïơt Nam úê Nhíơt Baên trong thúđi gian túâi

ăíìu tû cú súê haơ tíìng nöng thön, thuyê lúơi, aâp duơng khoa

hoơc-kyô thuíơt nhùìm taơo giöịng töịt, chíịt lûúơng cao

Chñnh phuê cuông aâp duơng möơt söị chñnh saâch trúơ cíịp

ăíìu vađo vađ höî trúơ giaâ ăöịi vúâi khu vûơc nöng nghiïơp

Híìu nhû moơi chñnh saâch höî trúơ cuêa Chñnh phuê ăïìu tíơp

trung vađo viïơc giaêm giaâ thađnh saên xuíịt ăïí taơo lúơi thïị

caơnh tranh vïì giaâ cho caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu

nöng saên hoaơt ăöơng trïn thõ trûúđng Nhíơt Baên Cuơ thïí:

Nùm 2018, Viïơt Nam ăaô tham gia ăađm phaân, kyâ kïịt

vađ triïín khai thûơc hiïơn 7 Hiïơp ắnh thûúng maơi tûơ do

(FTA) trong ăoâ coâ FTA Viïơt Nam - Nhíơt Baên, híìu hïịt

hïịt caâc mùơt hađng nöng lím thuêy saên xuíịt khííu tûđ Viïơt

Nam sang Nhíơt Baên seô aâp mûâc thúị 0% Ăíy lađ möơt lúơi

thïị ríịt lúân vïì giaâ cho caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu

nöng saên cuêa Viïơt Nam khi hoaơt ăöơng trïn thõ trûúđng

Nhíơt Baên Tuy nhiïn, Nhíơt Baên cuông seô aâp duơng haơn

chïị nhíơp khííu bùìng hađng rađo quy ắnh vïì kiïím dõch

vađ an toađn vïơ sinh thûơc phíím theo quy ắnh vađ tiïu

chuíín quöịc tïị

Tûđ nùm 2015, Ngín hađng Nhađ nûúâc ăaô chó ăaơo caâc

töí chûâc tñn duơng giaêm laôi suíịt cho vay vúâi mûâc tríìn lađ

7%/nùm cho caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu nöng saên,

giaâ trõ vay lïn túâi 70% giaâ trõ toađn dûơ aân Ngoađi ra nöng

dín saên xuíịt cuông ặúơc xem xeât vay khöng tađi saên

ăaêm baêo vúâi nhûông trûúđng húơp cuơ thïí

Tuy nhiïn nhûông chñnh saâch trïn ăïìu mang tñnh

chung chung, aâp duơng cho tíịt caê caâc hoaơt ăöơng xuíịt

khííu cuêa Viïơt Nam mađ chûa coâ chñnh saâch riïng höî

trúơ cho caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu nöng saên Viïơt

Nam xíy dûơng chñnh saâch giaâ cuêa mònh Viïơc ăađm

phaân vïì giaâ caê úê tíìm vô mö cuông khöng ặúơc ăùơt ra

mađ hoađn toađn theo tñn hiïơu cuêa thõ trûúđng Trong khi

ăoâ, caâc cú súê tòm hiïíu, cíơp nhíơt vađ cung cíịp thöng tin

vïì giaâ úê thõ trûúđng Nhíơt Baên cuêa Nhađ nûúâc xíy dûơng

cho caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu cuông ríịt thiïịu vùưng

khiïịn cho doanh nghiïơp xuíịt khííu nöng saên úê Viïơt

Nam cuông gùơp khaâ nhiïìu khoâ khùn trong viïơc xíy

dûơng chñnh saâch giaâ cuêa mònh

1.2 Chñnh saâch höî trúơ phín phöịi trong xuíịt

khííu nöng saên

Töí chûâc Thûúng maơi ăöịi ngoaơi Nhíơt Baên (JETRO)

ặúơc Chñnh phuê Nhíơt Baên thađnh líơp nùm 1958 vúâi tû

caâch lađ cú quan xuâc tiïịn thûúng maơi cuêa Chñnh phuê

JETRO ặúơc giao nhiïơm vuơ tùng cûúđng möịi quan hïơ

ăíìu tû vađ cín bùìng thûúng maơi vúâi caâc nûúâc trïn thïị

giúâi trong ăoâ coâ Viïơt Nam JETRO ăùơt vùn phođng ăaơi

diïơn taơi Hađ Nöơi vađo nùm 1993 vađ taơi TP Höì Chñ Minh

nùm 2000, ngoađi viïơc höî trúơ ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa Nhíơt

Baên vađo Viïơt Nam cuông nhû höî trúơ phaât triïín nïìn kinh

tïị thõ trûúđng úê Viïơt Nam thò JETRO cuông phaât triïín quan

hïơ thûúng maơi Viïơt Nam qua viïơc thuâc ăííy xuíịt nhíơp

khííu hai chiïìu Thöng qua ăöịi taâc xuâc tiïịn cuêa Chñnh

phuê Nhíơt, doanh nghiïơp xuíịt khííu nöng saên Viïơt Nam

cuông coâ thïí tòm hiïíu thöng tin, nhúđ höî trúơ xíy dûơng

kïnh phín phöịi phuđ húơp úê thõ trûúđng Nhíơt Baên

Vïì phña Chñnh phuê Viïơt Nam, nhùìm ăííy maơnh xuâctiïịn thûúng maơi sang thõ trûúđng Nhíơt Baên, Cuơc xuâctiïịn thûúng maơi (Böơ Cöng thûúng) ăaô phöịi húơp vúâi Ăaơisûâ quaân Viïơt Nam taơi Nhíơt Baên ăïí töí chûâc caâc chûúngtrònh höơi thaêo giao thûúng nhùìm tòm kiïịm húơp taâccuông nhû höî trúơ xíy dûơng kïnh phín phöịi cho hađngnöng saên Viïơt Nam trïn thõ trûúđng Nhíơt Baên Nhûônghoaơt ăöơng cuêa Cuơc ăaô giuâp doanh nghiïơp Viïơt Nam coâthïí khaêo saât hïơ thöịng phín phöịi taơi Nhíơt Baên ăïí coâthïí tiïịp cíơn vađ xíy dûơng hïơ thöịng phín phöịi phuđ húơp.Tuy nhiïn, víîn chûa coâ möơt cú quan chñnh thûâc höî trúơxíy dûơng hïơ thöịng phín phöịi cuêa Chñnh phuê Viïơt Namtaơi Nhíơt Baên mùơc duđ ăaô coâ kïị hoaơch cho víịn ăïì nađy.Ăíy cuông lađ möơt trong nhûông haơn chïị cíìn phaêi giaêiquýịt ngay trong thúđi gian túâi khiïịn cho nhiïìu nöngsaên cuêa Viïơt Nam chûa thïí trûơc tiïịp ăùơt hïơ thöịng phínphöịi taơi Nhíơt Baên mađ víîn phaêi thöng qua caâc sađn giaodõch nûúâc súê taơi

1.3 Chñnh saâch höî trúơ xuâc tiïịn thûúng maơi trong xuíịt khííu nöng saên

Hoaơt ăöơng xuâc tiïịn thûúng maơi ăöịi vúâi caâc doanhnghiïơp noâi chung úê Viïơt Nam ặúơc thûơc hiïơn theo caâcnöơi dung chuê ýịu nhû:

* Töí chûâc höơi chúơ triïín laôm trong vađ ngoađi nûúâc:Trong nhûông nùm gíìn ăíìy, Nhađ nûúâc ăaô thađnh líơpQuyô xuâc tiïịn thûúng maơi vađ thađnh líơp Cuơc xuâc tiïịnthûúng maơi (VIETTRADE) thuöơc Böơ Cöng thûúng ăïítriïín khai caâc chûúng trònh xuâc tiïịn thûúng maơi troơngăiïím quöịc gia, sûê duơng nguöìn quyô trïn vúâi muơc ăñchhöî trúơ caâc doanh nghiïơp Viïơt Nam thuâc ăííy xuíịt khííu,phaât triïín vađ múê röơng thõ trûúđng xuíịt khííu Tuy nhiïn,chûa coâ chûúng trònh xuâc tiïịn thûúng maơi troơng ăiïímquöịc gia nađo dađnh riïng ăïí höî trúơ thuâc ăííy xuíịt khííuhađng nöng saên sang Nhíơt Baên

* Trûng bađy, giúâi thiïơu saên phíím taơi caâc Trungtím/showroom giúâi thiïơu hađng nöng saên Viïơt Nam úêNhíơt Baên: Hiïơn nay, Nhađ nûúâc múâi chó tađi trúơ cho viïơcthađnh líơp vađ duy trò möơt vađi trung tím giúâi thiïơu hađngViïơt Nam úê Nhíơt Baên vađ ăïìu lađ nhûông trung tím giúâithiïơu saên phíím ăa ngađnh, ăa lônh vûơc Quy mö cuêanhûông trung tím nađy khaâ khiïm töịn, trong khi ăoâ cöngtaâc quaêng caâo, tuýn truýìn, giúâi thiïơu vïì nhûông trungtím nađy chûa töịt nïn ñt ngûúđi biïịt ăïịm sûơ hiïơn diïơncuêa chuâng, díîn ăïịn hiïơu quaê hoaơt ăöơng thíịp

* Giúâi thiïơu, xuâc tiïịn thöng qua tham taân thûúngmaơi: Vai trođ cuêa caâc tham taân thûúng maơi taơi ăaơi sûâquaân Viïơt Nam úê Nhíơt Baên cho ăïịn nay ăaô ặúơc quantím, ăïì cao, thöng qua möơt söị Höơi nghõ giao lûu giûôacaâc tham taân thûúng maơi vúâi caâc doanh nghiïơp xuíịtnhíơp khííu Hiïơn nay, Chñnh phuê cuông chûa coâ trungtím höî trúơ nghiïn cûâu thõ trûúđng vađ cung cíịp thöng tinthûúng maơi cíìn thiïịt cho doanh nghiïơp xuíịt khííunöng saên sang Nhíơt Baên

* Giúâi thiïơu doanh nghiïơp, saên phíím, quaêng caâotrïn internet: Mùơc duđ Phođng Thûúng maơi vađ Cöng

nghiïơp Viïơt Nam (VCCI) ăaô cho ra ăúđi sađn giao dõch

ăiïơn tûê “VN E-mart”, trong ăoâ coâ giúâi thiïơu, chađo baân

hađng nöng saên Ăíy lađ möơt trong nhûông cöíng giao dõch

ăiïơn tûê ặúơc ăaânh giaâ chuýn nghiïơp do VCCI ặúơc

ăíìu tû vïì tađi chñnh, con ngûđoi, cú súê víơt chíịt Tuy

nhiïn, trïn thûơc tïị, hiïơu quaê ăöịi vúâi xuíịt khííu nöng

saên sang Nhíơt Baên chó úê mûâc nhíịt ắnh, chó dûđng laơi úê

viïơc quaêng baâ, giúâi thiïơu, chûa thûơc hiïơn ặúơc dõch vuơ

höî trúơ thanh toaân trûơc tuýịn giûôa ngûúđi mua vađ ngûúđi

baân, nhíịt lađ xuýn quöịc gia

* Caâc hònh thûâc xuâc tiïịn khaâc: Cođn möơt söị hònh

thûâc xuâc tiïịn khaâc nhû: quaêng caâo trïn caâc phûúng

tiïơn truýìn thöng, tiïịn hađnh caâc chûúng trònh khuýịn

maơi, chuê ăöơng töí chûâc höơi thaêo giúâi thiïơu ngađnh hađng

taơi nûúâc nhíơp khííu… nhûng nhûông hònh thûâc nađy

khöng ặúơc caâc doanh nghiïơp xuíịt khííu nöng saên

thûơc hiïơn thûúđng xuýn hoùơc quan tím ăùơc biïơt

2 Ăaânh giaâ chñnh saâch cuêa chñnh phuê höî trúơ thuâc

ăííy xuíịt khííu hađng nöng saên Viïơt Nam vađo thõ

trûúđng Nhíơt Baên

2.1 Kïịt quaê thûơc hiïơn

Nhûông chñnh saâch cuêa Chñnh phuê trong höî trúơ thuâc

ăííy xuíịt khííu hađng nöng saên Viïơt Nam vađo thõ trûúđng

Nhíơt Baên thúđi gian qua ăaơt ặúơc nhûông kïịt quaê nhíịt

ắnh Cuơ thïí: Thûâ nhíịt, xuíịt khííu caâc mùơt hađng nöng

saên chuê ýịu cuêa Viïơt Nam sang Nhíơt Baên thay ăöíi theo

tûđng nùm, song coâ xu hûúâng tùng khaâ öín ắnh Thûâ hai,

caâc mùơt hađng nöng saên cuêa Viïơt Nam ăang tûđng bûúâc

khùỉng ắnh ặúơc uy tñn, chíịt lûúơng trïn thõ trûúđng Nhíơt

Baên Nhiïìu saên phíím cuêa Viïơt Nam ăaô ặúơc ngûúđi tiïu

duđng Nhíơt Baên chíịp nhíơn, ăiïìu nađy chûâng toê khaê nùng

caơnh tranh cuêa hađng nöng saên Viïơt Nam ngađy cađng

ặúơc níng cao Thûâ ba, hiïơn nay, caâc doanh nghiïơp

Viïơt Nam ăaô bùưt ăíìu xuíịt khííu trûơc tiïịp cho caâc nhađ

nhíơp khííu cuêa Nhíơt Baên thay vò xuíịt khííu giaân tiïịp qua

trung gian lađ caâc doanh nghiïơp cuêa Singapore, Hong

Kong nhû trûúâc ăíy Thûâ tû, caâc chûúng trònh xuâc tiïịn

xuíịt khííu ăöịi vúâi hađng nöng saên bûúâc ăíìu ăaô coâ nhûông

kïịt quaê nhíịt ắnh trong viïơc ăííy maơnh xuíịt khííu hađng

nöng saên túâi thõ trûúđng Nhíơt

2.2 Haơn chïị

Bïn caơnh nhûông thađnh tûơu ăaơt ặúơc, hoaơt ăöơng

marketing höîn húơp trong xuíịt khííu hađng nöng saên

Viïơt Nam vađo thõ trûúđng Nhíơt Baên cođn nhiïìu haơn chïị

Thûâ nhíịt, caâc hađnh lang phaâp lyâ cho hoaơt ăöơng

mar-keting höîn húơp thuâc ăííy xuíịt khííu hađng nöng saên

sang thõ trûúđng Nhíơt Baên cođn thiïịu ăöìng böơ Thûâ hai,

chiïịn lûúơc saên phíím cođn thiïịu vađ ýịu Thûâ ba, chiïịn

lûúơc phín phöịi cođn chûa chûa bao phuê röơng, múâi chó

phuơ thuöơc vađo möơt söị doanh nghiïơp thûúng maơi lúân

Thûâ tû, chiïịn lûúơc xuâc tiïịn xuíịt khííu cođn nhiïìu haơn

chïị Thûâ nùm, caâc ăiïìu kiïơn ăïí thûơc hiïơn marketing

höîn húơp trong xuíịt khííu nöng saên sang Nhíơt Baên cođn

úê mûâc ăöơ thíịp

3 Giaêi phaâp hoađn thiïơn caâc chñnh saâch höî trúơ thuâc ăííy xuíịt khííu hađng nöng saên Viïơt Nam sang thõ trûúđng Nhíơt Baên

Thûâ nhíịt, hoađn thiïơn hađnh lang phaâp lyâ taơo möitrûúđng kinh doanh lađnh maơnh, öín ắnh cho hoaơt ăöơngtrao ăöíi thûúng maơi giûôa hai nûúâc Chñnh phuê súâm rađsoaât cú chïị chñnh saâch thuâc ăííy saên xuíịt vađ xuíịt khííunöng saên phuđ húơp vúâi böịi caênh hiïơn taơi Tùng cûúđngquaên lyâ Nhađ nûúâc vïì xuíịt khííu nöng saên Ăaêm baêocung cíịp thöng tin ăíìy ăuê ăïí höî trúơ doanh nghiïơpnhùìm phaât triïín thõ trûúđng xuíịt khííu hađng nöng saênsang Nhíơt Baên Nghiïn cûâu vađ ặa ra caâc biïơn phaâpphođng traânh caâc rađo caên kyô thuíơt do caâc nûúâc aâp duơngăöịi vúâi hađng nöng saên xuíịt khííu cuêa Viïơt Nam

Thûâ hai, hoađn thiïơn chñnh saâch saên phíím ăöịi vúâihađng nöng saên xuíịt sang Nhíơt Baên Chñnh phuê cíìnhoađn thiïơn cöng taâc quy hoaơch vuđng saên xuíịt vađ chïịbiïịn nöng saên xuíịt khííu vađ thûơc hiïơn nghiïm caâc quyhoaơch ăaô ặúơc duýơt Cíịu truâc laơi cú cíịu xuíịt khííuhađng nöng saên Viïơt Nam xuíịt khííu sang Nhíơt Baên,thûơc hiïơn ăa daơng hoaâ saên phíím Níng cao chíịtlûúơng, giaâ trõ hađng nöng saên xuíịt khííu Tùng cûúđngûâng duơng thađnh tûơu khoa hoơc kyô thuíơt vađo saên xuíịt vađchïị biïịn hađng nöng saên xuíịt khííu sang thõ trûúđngNhíơt Baên

Thûâ ba, hoađn thiïơn vađ múê röơng caâc kïnh phín phöịihađng nöng saên xuíịt khííu sang thõ trûúđng Nhíơt Baên.Chñnh phuê cíìn quan tím phaât triïín nhûông kïnh phínphöịi múâi Khuýịn khñch caâc doanh nghiïơp saên xuíịt vađxuíịt khííu nöng saên ăöíi múâi tû duy vađ phaât triïín phongcaâch baân hađng Caâc cú quan chûâc nùng cíìn tùngcûúđng tòm kiïịm caâc ăaơi diïơn mua hađng cuêa doanhnghiïơp Nhíơt Baên, caâc trung gian vađ nhađ nhíơp khííuhađng nöng saên

Thûâ tû, ăííy maơnh xuâc tiïịn xuíịt khííu hađng nöngsaên sang thõ trûúđng Nhíơt Baên Nhađ nûúâc xíy dûơng caâctöí chûâc chuýn traâch vïì thõ trûúđng Nhíơt Baên Tùngcûúđng xíy dûơng, phaât triïín vađ baêo vïơ thûúng hiïơuhađng nöng saên Sûê duơng linh hoaơt caâc cöng cuơ xuâc tiïịnxuíịt khííu nöng saên sang thõ trûúđng Nhíơt Baên

Tađi liïơu tham khaêo

Chñnh phuê nûúâc CHXHCN Viïơt Nam (2000), Nghõquýịt 09/2000/NĂ-CP vïì “Möơt söị chuê trûúng vađ chñnhsaâch vïì chuýín dõch cú cíịu kinh tïị vađ tiïu thuơ saênphíím nöng nghiïơp”

Cuơc Xuâc tiïịn Thûúng maơi, Böơ Cöng Thûúng (2018),Baâo caâo Xuâc tiïịn xuíịt khííu 2016-2017

Buđi Ngoơc Sún (chuê biïn) (2011), Níng cao nùng lûơcxuíịt khííu nhoâm hađng nöng lím thuyê saên cuêa ViïơtNam sang thõ trûúđng Nhíơt Baên: Saâch chuýn khaêo,NXB Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi, 2011

1.1 Kinh nghiïơm cuêa Ngín hađng Phaât triïín Hađn Quöịc

Ngín hađng Phaât triïín Hađn Quöịc (KDB) chuâ troơng vađo

viïơc xíy dûơng hïơ thöịng quaên trõ ruêi ro tñn duơng, cuơ thïí

ặúơc thïí hiïơn qua nhûông nöơi dung cú baên: (i) Chiïịn

lûúơc vađ khííu võ ruêi ro; (ii) Phûúng thûâc quaên trõ ruêi ro;

(iii) Hïơ thöịng quaên lyâ haơn mûâc ruêi ro; (iv) Hïơ thöịng phï

duýơt tñn duơng; (v) Hïơ thöịng kiïím soaât RRTD

i) Chiïịn lûúơc vađ khííu võ ruêi ro: Khííu võ ruêi ro cuêa

KDB ặúơc xem xeât cín ăöịi giûôa nhûông cú höơi ăaơt

ặúơc vađ nhûông thaâch thûâc phaêi ăöịi mùơt, dûơa trïn taâc

ăöơng cuêa noâ túâi nhûông khña caơnh coâ thïí ăo lûúđng

ặúơc nhû vöịn, thu nhíơp, vađ nhûông khña caơnh khöng

ăo lûúđng ặúơc nhû thûúng hiïơu ngín hađng, cú cíịu töí

chûâc ngín hađng, kïịt quaê hoaơt ăöơng cuêa ngín hađng

Chiïịn lûúơc cuêa KDB lađ töịi ăa hoâa lúơi nhuíơn trong

phaơm vi ruêi ro chíịp nhíơn ặúơc

ii) Phûúng thûâc quaên trõ ruêi ro: KDB xíy dûơng löơ

trònh quaên trõ ruêi ro hiïơn ăaơi vúâi tûđng giai ăoaơn sau:

Giai ăoaơn 1:Tñnh toaân ba cíịu phíìn: Thûâ nhíịt lađ PD

- xaâc suíịt khaâch hađng khöng traê ặúơc núơ Thûâ hai lađ

LGD - tyê lïơ töín thíịt dûơ kiïịn (%) trong trûúđng húơp

khaâch hađng khöng traê ặúơc núơ Cuöịi cuđng lađ EAD - söị

dû núơ ruêi ro Dûơa trïn kïịt quaê tñnh toaân, PD, LGD vađ

EAD, caâc ngín hađng seô phaât triïín caâc ûâng duơng trong

QTRRTD trïn nhiïìu phûúng diïơn nhû: tñnh toaân, ăo

lûúđng RRTD qua EL - töín thíịt dûơ kiïịn vađ UL - töín thíịt

ngoađi dûơ kiïịn taơi cíịp ăöơ möơt khaâch hađng cuơ thïí Caâc

cíịu phíìn PD,LGD, EAD ặúơc thiïịt líơp dûơa vađo caâc

nguýn tùưc quaên trõ theo Basel II

Giai ăoaơn 2: Dûơa trïn viïơc xaâc ắnh ăöơ ruêi ro tûúng

quan giûôa caâc tađi saên/ mûâc vúô núơ cuêa caâc tađi saên coâ

ruêi ro vađ mûâc ruêi ro tíơp trung cuêa caê danh muơc, ngín

hađng tiïịn hađnh quaên trõ ruêi ro bùìng caâch lûúơng hoâamûâc töín thíịt dûơ kiïịn (ELp) vađ ngoađi dûơ kiïịn (ULp)cuêa caê danh muơc ăíìu tû

Giai ăoaơn 3: Khi caâc thûúâc ăo RRTD lađ EL vađ UL ăaôặúơc lûúơng hoâa, ngín hađng coâ cú súê ăïí xaâc ắnh laôisuíịt cho vay theo ăuâng phûúng chím "ruêi ro cao, lúơinhuíơn cao; ruêi ro thíịp, lúơi nhuíơn thíịp" qua cú chïị tñnhgiaâ buđ ăùưp ruêi ro Ngín hađng coâ thïí quaên trõ vöịn kinhtïị vađ ắnh giaâ khoaên vay theo mûâc ruêi ro tûúng ûâng.Giai ăoaơn 4: Ngín hađng hûúâng túâi viïơc quaên trõ ruêi

ro danh muơc tñn duơng chuê ăöơng (ACPM-Active creditportfolio management) thay vò quaên trõ ruêi ro danhmuơc möơt caâch thuơ ăöơng bùìng viïơc xaâc ắnh vađ chuýíngiao ruêi ro möơt caâch chuê ăöơng thöng qua viïơc sûê duơngngín quyô tñn duơng vađ chûâng khoaân hoâa khoaên vay(Credit Treasury and Securitisation)

Giai ăoaơn 5: Cöng taâc quaên trõ ruêi ro ặúơc hiïơu quaê,chñnh xaâc dûơa vađo viïơc quaên trõ ruêi ro trïn cú súê giaâ trõ(Value-based management - VBM) Khi ăoâ, tíịt caê caâcgiaâ trõ ăaô ặúơc ăiïìu chónh ruêi ro cuêa khoaên tñn duơngăún leê cho ăïịn danh muơc ăíìu tû ăïìu ặúơc xaâc ắnhmöơt caâch roô rađng

iii) Hïơ thöịng quaên trõ haơn mûâc ruêi ro: Quaên trõ haơn

mûâc taơi KDB bao göìm hai cíịp ăöơ chuê ýịu lađ giúâi haơn tñnduơng theo khaâch hađng vađ theo tûđng ngađnh KDB thiïịtlíơp haơn mûâc ruêi ro cho nhoâm khaâch hađng coâ liïn quan

úê möơt giúâi haơn cho pheâp Trûúđng húơp haơn mûâc ruêi rocuêa möơt khaâch hađng hay möơt nhoâm khaâch hađng coâ liïnquan vûúơt quaâ giúâi haơn cho pheâp, caâc quýịt ắnh cíịptñn duơng phaêi ặúơc phï duýơt búêi chuê tõch HĂQT

iv) Hïơ thöịng phï duýơt tñn duơng: Hïơ thöịng phï

duýơt tñn duơng cuêa ngín hađng ặúơc thiïịt líơp theo tûđngăöịi tûúơng khaâch hađng: doanh nghiïơp lúân, doanhnghiïơp vûđa vađ nhoê, ắnh chïị tađi chñnh Ăíy hiïơn taơi

Kinh nghiïơm quaên trõ rui ro tñn duơng cuêa möơt söị ngín hađng thûúng maơi trïn thïị giúâi vađ bađi hoơc ăöịi vúâi Ngín hađng thûúng maơi TNHH MTV Díìu khñ Toađn cíìu (GPBank)

Hoađng Nghôa Ăûâc Ngín hađng thûúng maơi TNHH MTV Díìu khñ Toađn cíìu (GPBank)

Ruêi ro tñn duơng khöng nhûông lađ möơt trong nhûông nhín töị chuê ýịu mađ cođn lađ nhín töị coâ taâc ăöơng maơnh meô ăïịn hoaơtăöơng kinh doanh cuêa ngín hađng thûúng maơi (NHTM) Ruêi ro tñn duơng xaêy ra cođn taâc ăöơng ăïịn khaê nùng tiïịp cíơnvöịn cuêa caâc doanh nghiïơp, tûđ ăoâ taâc ăöơng tiïu cûơc ăïịn tùng trûúêng vađ phaât triïín cuêa nïìn kinh tïị Bađi viïịt nađy tíơptrung nghiïn cûâu nhûông kinh nghiïơm quaên trõ ruêi ro tñn duơng cuêa möơt söị ngín hađng thûúng maơi trïn thïị giúâi, tûđ ăoâcoâ thïí gúơi múê nhûông bađi hoơc, giaêi phaâp cho Ngín hađng thûúng maơi TNHH MTV Díìu khñ toađn cíìu (GPBank)

ặúơc xem lađ mö hònh phï duýơt tíơp trung ặúơc nhiïìu

ngín hađng úê Viïơt Nam ăang aâp duơng Hïơ thöịng phï

duýơt tñn duơng cuêa ngín hađng thïí hiïơn úê vai trođ, chûâc

nùng vađ thíím quýìn cuêa tûđng böơ phíơn, caâ nhín trong

quaâ trònh phï duýơt tñn duơng

v) Hïơ thöịng kiïím soaât RRTD: Hïơ thöịng kiïím soaât

RRTD cuêa KDB cho pheâp ngín hađng kiïím tra tònh

traơng cuêa khoaên vay tûđ ăiïìu kiïơn cíịp tñn duơng, xïịp

haơng khaâch hađng, ăiïìu kiïơn giaêi ngín, dûơ phođng ruêi ro,

haơn mûâc ruêi ro vađ mûâc ăöơ tuín thuê phaâp luíơt, giuâp

ngín hađng ăaânh giaâ laơi chiïịn lûúơc ruêi ro cuông nhû caâc

chñnh saâch trûúâc khi xaêy ra ruêi ro Kïịt quaê kiïím tra

kiïím soaât RRTD seô ặúơc baâo caâo trûơc tiïịp lïn UÊy ban

quaên trõ ruêi ro

1.2 Kinh nghiïơm cuêa ngín hađng Citibank - Myô

Ăûúơc thađnh líơp nùm 1812, Citibank ăaô xíy dûơng

quy trònh quaên trõ ruêi ro tñn duơng thñch húơp, cuơ thïí:

Thûâ nhíịt, Citibank phín ắnh roô chûâc nùng caâc ban

trong cú cíịu töí chûâc:

- Ban laônh ăaơo: Ban laônh ăaơo phín böí nguöìn vöịn,

ăiïìu hađnh hoaơt ăöơng cuêa caê ngín hađng trong ăoâ coâ hoaơt

ăöơng tñn duơng, ăöìng thúđi coâ traâch nhiïơm ăïì ra mûâc ruêi

ro cuêa ngín hađng; ăïì ra nhûông muơc tiïu chiïịn lûúơc vađ

caâc quy ắnh chung sûê duơng trong toađn ngín hađng;

kiïím tra laơi quýịt ắnh cíịp tñn duơng cuêa caâc caân böơ tñn

duơng nïịu thíịy nghi ngúđ coâ khaê nùng gíy ra thiïơt haơi vïì

víơt chíịt, hoùơc aênh hûúêng túâi uy tñn cuêa ngín hađng

- Ban hoaơch ắnh chñnh saâch tñn duơng: Ban nađy phaêi

chõu traâch nhiïơm trong viïơc duy trò möơt hònh thûâc

QTR-RTD hoađn chónh, coâ hiïơu quaê; tham gia vađo viïơc líơp kïị

hoaơch ăíìu tû giaân tiïịp, dûơ ăoaân nhûông töín thíịt tñn

duơng; xem xeât vađ chónh sûêa chñnh saâch tñn duơng nïịu

xeât thíịy chuâng coâ thïí gíy ra ruêi ro bíịt thûúđng; líơp caâc

baâo caâo vïì ăíìu tû giaân tiïịp, tíơp trung ăaânh giaâ chíịt

lûúơng caâc thöng tin ruêi ro, tiïịn trònh xûê lyâ ruêi ro ăöịi vúâi

tíịt caê caâc trûúđng húơp quaâ haơn mûâc tñn duơng cho pheâp

- Ban quaên trõ haơn mûâc tñn duơng: Nhûông ngûúđi quaên

trõ haơn mûâc tñn duơng coâ traâch nhiïơm phaât triïín chiïịn

lûúơc kinh doanh, xeât vađ duýơt cho vay caâc chûúng trònh

tñn duơng, quaên trõ ăíìu tû giaân tiïịp vađ kiïím tra chíịt

lûúơng, sûêa chûôa caâc thiïịu soât khi cíìn Ăöìng thúđi hoơ cođn

nhiïơm vuơ ăiïìu hađnh vađ phaât triïín caâc kïị hoaơch kinh

doanh, xem xeât vađ thöng qua caâc khoaên tñn duơng, chõu

traâch nhiïơm vïì chíịt lûúơng cuêa khoaên tñn duơng ăoâ

- Ban ăaânh giaâ ruêi ro kinh doanh: Ban nađy thûơc hiïơn

viïơc ăaânh giaâ tònh hònh kinh doanh cuêa caâc ăún võ vađ

cung cíịp thöng tin ruêi ro trong ăíìu tû giaân tiïịp; ăaânh

giaâ sûơ ăaânh giaâ ăöơc líơp vïì caâc hoaơt ăöơng tñn duơng, vïì

caâc chñnh saâch, sûơ thi hađnh vađ caâc thuê tuơc trong quaên

trõ tñn duơng; phöịi húơp hoaơt ăöơng vúâi giaâm saât viïn vađ

kiïím toaân viïn ăöơc líơp

Thûâ hai, Citibank ăaânh giaâ ăöơ tin cíơy cuêa ngûúđi ăi

vay tíơp trung vađo nhûông ăiïím chuê ýịu theo truýìn

thöịng "Tñn duơng 5 chûô C" cuơ thïí nhû sau: i) Character

of management: Nùng lûơc quaên trõ cuêa ngûúđi vay; ii)

Financial capacity of the venture: Nùng lûơc tađi chñnhcuêa ngûúđi vay; iii) Collateral security: Thïị chíịp ăaêmbaêo khoaên vay; iv) Condition of the industry: Lônh vûơcmađ ngûúđi vay hoaơt ăöơng; v) Condition of terms: Caâcăiïìu khoaên vađ ăiïìu kiïơn tñn duơng

Thûâ ba, Citibank coâ sûơ phín biïơt giûôa quýìn phïduýơt vađ quýìn cíịp tñn duơng:

- Quýìn phï duýơt: ÚÊ Citibank, quýìn phï duýơtkhöng do möơt ngûúđi quýịt ắnh, mađ ặúơc quýịt ắnhbúêi 3 caân böơ tñn duơng, nhûông ngûúđi chõu traâch nhiïơmvïì cho vay vađ phaêi thöng qua caâc chûúng trònh tñnduơng hay giao dõch tñn duơng riïng leê

- Quýìn cíịp tñn duơng ặúơc uêy nhiïơm cho caân böơ tñnduơng dûơa trïn nùng lûơc vađ tû caâch, kyô nùng vađ kinhnghiïơm nghïì nghiïơp, trònh ăöơ hoơc víịn vađ ăađo taơo cuêanhín viïn, chûâ khöng dûơa vađo chûâc vuơ cuêa caâ nhín ăoâtrong ngín hađng

Thûâ tû, Hoaơt ăöơng quaên trõ ruêi ro cuêa Citibank ặúơctíơp trung taơi Höơi súê chñnh vađ chia thađnh 3 böơ phíơnchûâc nùng: Böơ phíơn taâc nghiïơp, böơ phíơn quaên trõ ruêi

ro, böơ phíơn quaên trõ núơ ÚÊ Citibank mö hònh töí chûâcquaên trõ ruêi ro ặúơc xíy dûơng theo mö hònh tíơp trung

1.3 Kinh nghiïơm cuêa ngín hađng ANZ - UÂc

ANZ lađ möơt trong nhûông ngín hađng hađng ăíìu cuêaUÂc, vúâi cöng taâc QTRRTD cuêa ANZ nhû sau:

- Ăo lûúđng ruêi ro ắnh lûúơng: Do ăaô xíy dûơng ặúơc

hïơ thöịng dûô liïơu tñch húơp, tíơp trung nïn ANZ coâ thïí aâpduơng ặúơc 02 mö hònh ăïí ăo lûúđng ruêi ro ăoâ lađ: möhònh ăo lûúđng tñn duơng nöơi böơ vađ mö hònh RAROC.+ Thûâ nhíịt, ăöịi vúâi Mö hònh ăo lûúđng tñn duơng nöơiböơ, ANZ aâp duơng mö hònh nađy theo quy trònh chungtheo quy ắnh cuêa Basel II Trong ăoâ tiïu chñ chuê chöịtlađ xaâc suíịt khöng traê ặúơc núơ, tiïu chñ nađy ặúơc duđngăïí xem mûâc ăöơ tin cíơy cuêa ngûúđi vay trong quaâ trònhxïịp haơng khaâch hađng Hïơ thöịng xïịp haơng tñn duơng cuêaANZ ặúơc thiïịt kïị tham khaêo töí chûâc ăaânh giaâ mûâctñn nhiïơm Standard & Poor, vađ tuín thuê caâc quy tùưcnghiïm ngùơt cuêa Basel II

+ Thûâ hai, ăöịi vúâi Mö hònh Raroc,phûúng phaâpRaroc ăaêm baêo rùìng möơt khoaên vay chó ặúơc thöngqua khi vađ chó khi khoaên vay ăem laơi giaâ trõ cho cöíăöng Nïịu RAROC cuêa khoaên vay thíịp hún ROE thòkhoaên vay seô tûđ chöịi, tuy nhiïn nïịu lúân hún seô ặúơcthöng qua Ngín hađng ANZ xem ăíy lađ phûúng phaâptñnh hiïơu quaê khoaên vay

- Töí chûâc quaên trõ ruêi ro tíơp trung: ANZ ăo lûúđng ruêi

ro theo mö hònh töí chûâc quaên trõ ruêi ro tíơp trung Moơiquýịt ắnh vïì chiïịn lûúơc quaên trõ ruêi ro cuêa ANZ tíơptrung úê Höơi ăöìng quaên trõ Ngoađi ra, cíịu truâc cuêa hoaơtăöơng quaên trõ ruêi ro úê ANZ chia lađm 3 böơ phíơn: Böơphíơn kinh doanh vađ quan hïơ khaâch hađng, Böơ phíơnQuaên trõ ruêi ro, Böơ phíơn quaên trõ núơ Ăiïìu nađy giuâp choviïơc quýịt ắnh tñn duơng ặúơc chùơt cheô vađ roô rađng.Cuöịi cuđng, ăöịi vúâi caâc khoaên vay lúân thò quýịt ắnhcuöịi cuđng ặúơc ặa ra búêi UÊy ban quaên trõ ruêi ro vađ höơi

- Kiïím soaât RRTD keâp: ANZ chuâ troơng xíy dûơng

möơt hïơ thöịng kiïím soaât tñn duơng nöơi böơ toađn diïơn

trong ăoâ coâ 03 ýịu töị chñnh : (i) Thûâ nhíịt, hïơ thöịng

caênh baâo caâc díịu hiïơu bíịt thûúđng cuêa caâc khoaên tñn

duơng ặúơc nghiïn cûâu vađ ăi vađo hoaơt ăöơng ăïí coâ thïí

khíịc phuơc kõp thúđi traânh töín thíịt xaêy ra; (ii) Thûâ hai,

hoaơt ăöơng "kiïím tra thûê khuêng hoaêng" ặúơc thûơc hiïơn

ắnh kyđ hoùơc taơi nhûông thúđi ăiïím nïìn kinh tïị coâ díịu

hiïơu bíịt öín ăïí lûúơng hoâa ruêi ro chñnh xaâc trong tûđng

thúđi kyđ vađ coâ biïơn phaâp phođng chöịng, dûơ phođng ruêi roơ,

chñnh saâch giaâ phuđ húơp; (iii) Thûâ ba, hoaơt ăöơng kiïím

toaân nöơi böơ vúâi phûúng thûâc kiïím tra bíịt ngúđ ăang

ặúơc duy trò möơt caâch ríịt hiïơu quaê ăaêm baêo tñnh tuín

thuê tuýơt ăöịi trong hïơ thöịng

2 Bađi hoơc kinh nghiïơm cho GPBank trong quaên trõ

ruêi ro tñn duơng

Qua nghiïn cûâu cöng taâc quaên trõ ruêi ro úê möơt söị

ngín hađng trïn thïị giúâi, bađi hoơc kinh nghiïơm ruât ra

cho GPBank lađ:

i) Thûơc hiïơn quaên trõ ruêi ro tñn duơng theo thöng lïơ

quöịc tïị, tùng cûúđng sûê duơng phûúng phaâp ắnh lûúơng

trong phín tñch, ăaânh giaâ ruêi ro tñn duơng: Möîi NHTM

ăïìu coâ möơt löơ trònh riïng cho viïơc triïín khai theo

Basel 2, tuđy theo ăùơc ăiïím tñnh chíịt cuêa tûđng ngín

hađng Möîi ngín hađng cùn cûâ vađo ăùơc ăiïím vïì RRTD vađ

nùng lûơc quaên lyâ RRTD ăïí coâ sûơ lûơa choơn phuđ húơp

nhíịt cho caâch tiïịp cíơn cuêa mònh cuông nhû thúđi ăiïím

tuín thuê tûđng truơ cöơt cuêa Basel 2: Coâ thïí aâp duơng möơt

hoùơc nhiïìu caâch tiïịp tiïịp cíơn cho RRTD, coâ thïí tuín

thuê díìn tûđng truơ cöơt hoùơc ăöìng thúđi caê 3 truơ cöơt Quaâ

trònh triïín khai Basel 2 phaêi gùưn liïìn vúâi quaâ trònh ăöíi

múâi, nùng cao nùng lûơc quaên trõ RRTD

Theo kinh nghiïơm caâc NHTM ặúơc khaêo saât,

GPBank cíìn lûơa choơn phûúng phaâp tiïịp cíơn phuđ húơp

vúâi thûơc traơng hoaơt ăöơng tñn duơng vađ khaê nùng hiïơn coâ

cuêa ngín hađng, viïơc tuín thuê Basel 2 khöng nhíịt thiïịt

phaêi tuín thuê phûúng phaâp tiïịp cíơn phûâc taơp nhíịt

ii) Lûơa choơn mö hònh quaên trõ ruêi ro tñn duơng dûơa

trïn ăiïìu kiïơn cuơ thïí cuêa GPBank: Ăöịi vúâi GPBank,

sau khi chñnh thûâc chuýín ăöíi mö hònh hoaơt ăöơng vađ

nhíơn diïơn thûúng hiïơu tûđ ngađy 7/7/2015 tûđ NHTM Cöí

phíìn thađnh Ngín hađng 100% vöịn nhađ nûúâc, Ngín

hađng ăöìng thúđi tiïịn hađnh thay ăöíi mö hònh phï duýơt

theo hûúâng tíơp trung taơi Truơ súê chñnh Viïơc thay ăöíi

mö hònh phï duýơt tñn duơng tíơp trung giuâp GPBank

kiïím soaât vađ quaên trõ tíơp trung taơi Truơ súê chñnh ruêi ro

liïn quan ăïịn quaâ trònh phï duýơt tñn duơng

Hiïơn taơi, mùơc duđ hoaơt ăöơng trong möơt thõ trûúđng tađi

chñnh khaâ phaât triïín, tuy nhiïn do nhûông nùm 2015

trúê ăi núơ quaâ haơn phaât sinh cao, GPBank ăaô sûê duơng

thïm phûúng phaâp ăo lûúđng ắnh tñnh thöng qua hïơ

thöịng cho ăiïím tñn duơng ăïí phín tñch caâc khoaên vay

dûúâi chuíín böí sung

iii) Hiïơu quaê quaên trõ ruêi ro tñn duơng phuơ thuöơc vađo kïịt quaê cuêa caâc khíu trong quaên trõ ruêi ro tñn duơng: Viïơc

chó tíơp trung QTRRTD dûơa trïn viïơc ăo lûúđng ruêi ro thòseô khöng ăem laơi hiïơu quaê GPBank cíìn kïịt húơp caâckhíu cuêa quaâ trònh QTRRTD möơt caâch chùơt cheô, tûđ viïơcnhíơn biïịt ăïịn quaên lyâ, ăo lûúđng, kiïím soaât taơo thaênhmöơt khöịi thöịng nhíịt trong hoaơt ăöơng quaên trõ ruêi ro.Hoaơt ăöơng ăo lûúđng ắnh lûúơng chñnh xaâc kïịt húơp vúâiböơ phíơn kiïím tra nöơi böơ kiïím soaât töịt ặúơc hoaơt ăöơngtñn duơng seô ăem laơi hiïơu quaê ăöìng böơ cho ngín hađng.Ngoađi ra hađng thaâng, Ngín hađng GPBank cíìn tiïịnhađnh phín tñch caâc biïịn ăöơng vïì mûâc ăöơ ruêi ro tûđngsaên phíím ăïí ăaêm baêo ruêi ro khöng vûúơt quaâ caâc haơnmûâc ặúơc xíy dûơng, ăöìng thúđi cíìn hoađn thiïơn hïơthöịng xïịp haơng tñn duơng nöơi böơ ăïí duy trò nhíịt quaânmûâc khííu võ ruêi ro cuêa ngín hađng

iv) Hoađn thiïơn vađ tuín thuê hïơ thöịng phaâp lyâ: Ăöịi

vúâi GPBank, cíìn hoađn thiïơn vađ tuín thuê caâc quy ắnhvïì phín loaơi núơ vađ trñch líơp dûơ phođng RRTD, ăöìng thúđixaâc ắnh cöng taâc xûê lyâ núơ xíịu lađ möơt trong nhûông ûutiïn hađng ăíìu Ăöìng thúđi tñch cûơc triïín khai rađ soaât,phín loaơi vađ ăaânh giaâ laơi caâc khoaên núơ xíịu, caâc khoaênphaêi thu, chuê ăöơng hún nûôa, saât sao hún nûôa triïín khaiăöìng böơ caâc giaêi phaâp xûê lyâ núơ xíịu

v) Hiïơn ăaơi hoâa cöng nghïơ ăïí víơn hađnh mö hònh quaên trõ ruêi ro tñn duơng hiïơu quaê: Hiïơn taơi GPBank víîn

ăang sûê duơng phíìn mïìm hïơ thöịng Ngín hađng loôi T24(Core Banking) cuêa haông Temenos cuêa Thuơy Syô, vúâikhaê nùng xûê lyâ trïn 10.000 giao dõch/giíy Ăïí níng caohiïơu quaê QTRRTD, Ngín hađng cíìn xíy dûơng cho mònhmöơt hïơ thöịng cöng nghïơ thöng tin hiïơn ăaơi hún nûôa,giuâp cho caâc caân böơ ngín hađng coâ thïí dïî dađng tra cûâutòm kiïịm thöng tin liïn quan ăïịn khaâch hađng Ngoađi

ra, möơt hïơ thöịng cöng nghïơ thöng tin hiïơn ăaơi cuônggiuâp níng cao chíịt lûúơng cöng taâc phín tñch, thíímắnh khaâch hađng, giaêm thiïíu ruêi ro do thiïịu thöng tin.Xíy dûơng möơt hïơ thöịng quaên lyâ dûô liïơu tíơp trung toađnhađng lađm cú súê ăaânh giaâ, theo doôi liïn tuơc vađ kõp thúđidanh muơc tñn duơng ăíìu tû./

Tađi liïơu tham khaêo:

Nguýîn Thõ Vín Anh (2014), Haơn chïị ruêi ro cho hïơthöịng ngín hađng thöng qua aâp duơng Basel 2- Nhòn tûđkinh nghiïơm quöịc tïị, Taơp chñ Thõ trûúđng Tađi chñnhTiïìn tïơ, söị 20- thaâng 10, trang 36-39

Nguýîn Nhû Dûúng (2017) Bađi hoơc kinh nghiïơm vïìquaên trõ ruêi ro tñn duơng tûđ Ngín hađng ANZ, Taơp chñ Tađichñnh, kyđ 2 söị thaâng 12 (671), trang 46-47

Nguýîn Nhû Dûúng (2018) ÛÂng phoâ ruêi ro tñn duơng

2011 - 2017 taơi Ngín hađng thûúng maơi cöí phíìn Cöngthûúng Viïơt Nam, Taơp chñ Nghiïn cûâu Tađi chñnh kïịtoaân, söị 11 (184), trang 68-71

Allan Wilet (1951) The Economic Theory of Riskand Insurance, Philadelphia, University ofPennsylvania Press, USA

1 Díîn nhíơp

Möơt trong nhûông nöơi dung quan troơng cuêa ặúđng

löịi ăöíi múâi KT cuêa chñnh phuê lađ ăöíi múâi cú cíịu KT,

bao göìm cú cíịu KT ngađnh, cú cíịu KT vuđng vađ cú cíịu

thađnh phíìn KT vađ khi ăoâ cú cíịu lao ăöơng seô chuýín

dõch theo Thöng qua caâc chñnh saâch quaên lyâ kinh tïị

vô mö mađ quan troơng nhíịt lađ chñnh saâch phín böí

nguöìn lûơc vöịn ăíìu tû ăïí taâc ăöơng, lađm chuýín dõch cú

cíịu kinh tïị, lao ăöơng theo hûúâng cöng nghiïơp

hoâa-hiïơn ăaơi hoâa Trong giai ăoaơn 2011-2017, Tónh Vônh

Long thûơc hiïơn töịt chuê trûúng nađy cuêa chñnh phuê vađ ăaô

ăaơt möơt söị kïịt quaê tñch cûơc, ăaâng ghi nhíơn

2 Ăaânh giaâ taâc ăöơng vöịn ăíìu tû phaât triïín tûđ saâch

nhađ nûúâc ăöịi vúâi cú cíịu kinh tïị vađ chuýín dõch

lao ăöơng cuêa tónh Vônh Long giai ăoaơn 2011-2017

Ăíìu tû (ĂT) phaât triïín (PT) lađm chuýín ăöíi cú cíịu

KT thao hûúâng tñch cûơc: Giai ăoaơn 2011-2017 cú cíịu

KT cuêa tónh tiïịp tuơc coâ sûơ chuýín dõch tñch cûơc, ăuâng

hûúâng tûúng ăöịi roô neât, giaêm díìn tó troơng khu vûơc

nöng, lím nghiïơp, thuyê saên, tùng díìn tùng tyê troơng khu

vûơc cöng nghiïơp vađ dõch vuơ; ăïịn nùm 2017 tyê troơng

cöng nghiïơp-xíy dûơng chiïịm 16,72%; dõch vuơ chiïịm

44,17% vađ nöng, lím nghiïơp, thuyê saên cođn 33,6%

Goơi: Khu vûơc nöng nghiïơp, lím nghiïơp vađ thuêy saên

lađ khu vûơc I (KVI); Khu vûơc CN-XD lađ khu vûơc II (KVII);

vađ khu vûơc dõch vuơ lađ khu vûơc III (KVIII)

So saânh töịc ăöơ tùng trûúêng cuêa 3 khu vûơc KT cuêagiai ăoaơn 2011-2017 vúâi giai ăoaơn 2006-2010 cho thíịytöịc ăöơ tùng trûúêng cuêa caê 3 khu vûơc giai ăoaơn 2011-

2017 ăïìu thíịp hún giai ăoaơn 2006-2010 Tùng trûúêngKVI bùìng 43,63% (2,26/5,18); khu vûơc II bùìng 67,1%(10,95/16,32) vađ khu vûơc III bùìng 52,02% (8,36/16,07)

so vúâi giai ăoaơn 2006-2010

- Khu vûơc I: Suöịt tûđ giai ăoaơn 2006-2010, KVI coâ xuhûúâng tùng trûúêng khöng ăïìu, nùm 2010, nùm caonhíịt ăaơt ẳnh ăiïím vúâi töịc ăöơ tùng 9,41% Nhûng tûđnùm 2011 ăïịn 2017, tùng trûúêng suơt giaêm ríịt maơnh,nùm 2016, nùm thíịp nhíịt chó ăaơt töịc ăöơ tùng 1,44%, vađnùm cao nhíịt (2011) cuông chó ăaơt 6,16% Nùm 2017,tùng trûúêng cuêa KVI ăaơt úê mûâc thíịp 2,18%

So saânh tùng trûúêng KVI giûôa giai ăoaơn 2011-2017vúâi giai ăoaơn 2006-2010 cho thíịy tùng trûúêng giai ăoaơn2011-2017 lađ 2,26%, thíịp hún giai ăoaơn 2006-2010 lađ5,18%

- Khu vûơc II: Giai ăoaơn 2006-2010, tùng trûúêng KVIItùng ríịt maơnh, coâ thïí noâi, cöng nghiïơp ăaô tùng trûúêngnhaêy voơt tûđ nùm 2006 vúâi mûâc tùng lađ 15,67% vađ tùngvoơt lïn 27,33% vađo 2007 Sau nùm 2007, tùng trûúêngsuơt giaêm maơnh do taâc ăöơng cuêa khuêng hoaêng kinh tïịchung, xuöịng cođn 9,17% Caâc nùm 2009 vađ 2010 phuơchöìi díìn, tùng trûúêng tùng lïn 14,04% (2009) vađ 16,13%(2010)

Tuy nhiïn, sang giai ăoaơn 2011-2017, tùng trûúêngKVII khaâ vûông chùưc, ăaô öín ắnh úê mûâc cao, trïn 11%,coâ nùm (2014) tùng maơnh lïn 14,38% Nguýn nhín,

do tùng trûúêng vöịn ĂT, kïịt húơp vúâi chíịt lûúơng nhínlûơc ăaô ặúơc chuâ troơng vađ ngađy cađng níng cao

- Khu vûơc III: Khu vûơc dõch vuơ coâ töịc ăöơ tùng trûúêngcuđng vúâi xu thïị chung cuêa KVII Giai ăoaơn 2006-2010tùng trûúêng cao, sang giai ăoaơn 2011-2017 öín ắnh úê

Hiïơu quaê kinh tïị vöịn ăíìu tû phaât triïín tûđ ngín saâch nhađ nûúâc ăöịi vúâi cú cíịu kinh tïị vađ lao ăöơng: nghiïn cûâu

trûúđng húơp tónh Vônh Long, giai ăoaơn 2011-2017

Lï Phûúâc Thađnh Ăaêng uêy phûúđng 1, Thađnh phöị Vônh Long, tónh Vônh Long

Ăíìu tû cöng trong giai ăoaơn 2011-2017 cuêa tónh Vônh Long ăaô mang laơi nhiïìu kïịt quaê tñch cûơc goâp phíìn thuâcăííy kinh tïị-xaô höơi cuêa tónh phaât triïín Möơt trong nhûông kïịt quaê tñch cûơc ăaâng ghi nhíơn ăoâ lađ taâc ăöơng chuýínăöíi cú cíịu kinh tïị vađ chuýín dõch lao ăöơng theo hûúâng cöng nghiïơp hoâa-hiïơn ăaơi hoâa Qua phín tñch ăaânh giaâcaâc mùơt ăaơt ặúơc cuông nhû caâc mùơt cođn khoâ khùn, haơn chïị, taâc giaê coâ möơt söị víịn ăïì khuýịn nghõ phuđ húơp ăïíníng cao hún nûôa hiïơu quaê vöịn ăíìu tû phaât triïín tûđ ngín saâch nhađ nûúâc cuêa tónh ăöịi vúâi chuýín ăöíi cú cíịukinh tïị vađ chuýín dõch lao ăöơng trong giai ăoaơn phaât triïín túâi

cao nhíịt (2007) ăaơt gíìn 22%, mûâc thíịp nhíịt lađ 13,27%

(2006) Giai ăoaơn 2011-2017, nhòn chung öín ắnh úê

mûâc tùng trûúêng bònh quín lađ 8,36%; nùm cao nhíịt

ăaơt 9,98% (2011) vađ nùm thíịp nhíịt ăaơt 6,26% (2014)

Nùm 2017 ăaơt mûâc tûúng ăöịi cao lađ 8,8%

Cú cíịu KT húơp lyâ seô thuâc ăííy nïìn KT phaât triïín,

khai thaâc coâ hiïơu quaê tiïìm nùng thïị maơnh cuêa tónh,

aâp duơng nhûông tiïịn böơ khoa hoơc cöng nghïơ vađo saên

xuíịt tùng cûúđng cöng taâc saên xuíịt kinh doanh

Giai ăoaơn 2011-2017, vöịn ĂT tùng nhanh, ĂT cho

lônh vûơc nöng–lím–thuyê saên víîn tiïịp tuơc tùng nhûng

tyê troơng ĂT vađo khu vûơc nađy giaêm díìn vađ tùng díìn cho

khu vûơc cöng nghiïơp vađ dõch vuơ Nùm 2017, cú cíịu

vöịn ĂT coâ nhiïìu thay ăöíi ăaâng kïí, chñnh ăiïìu ăoâ taâc

ăöơng tñch cûơc túâi quaâ trònh chuýín dõch cú cíịu KT

Mùơc duđ giai ăoaơn 2011-2017, vöịn ăíìu tû víîn baêo

ăaêm töịc ăöơ tùng bònh quín 3,84%/nùm, nhûng ăaô

khöng ăuê lûơc thuâc ăííy tùng trûúêng KT phuơc höìi laơi töịc

ăöơ tùng maơnh úê caâc nùm 2010 vađ 2011, nguýn nhín

lađ do phín böí ĂT chûa húơp lyâ úê caâc khu vûơc KT Trong

khi KVII vađ KVIII lađ hai khu vûơc luön ăaơt töịc ăöơ tùng

trûúêng KT cao hún KVI, nhûng töịc ăöơ tùng trûúêng vöịn

ĂT laơi thíịp hún KVI (3,6% cho KVII vađ 3,5% cho KVIII)

KVI lađ khu vûơc khoâ thïí ăaơt töịc ăöơ tùng trûúêng KT cao,

nhûng laơi ặúơc ĂT vúâi mûâc ríịt cao (11,86%), cao hún

gíìn gíịp ba hai KVII vađ KVIII Ăiïìu nađy cho thíịy chuýín

dõch cú cíịu KT ngađnh chûa húơp lyâ, vò baên chíịt cuêa

chuýín dõch cú cíịu KT ngađnh lađ sûơ phín böí laơi nguöìn

lûơc, trong ăoâ phín böí vöịn ĂT lađ sûơ phín böí nguöìn lûơc

quan troơng nhíịt Nïn ăïí thuâc ăííy tùng trûúêng GRDP,

giai ăoaơn túâi, VL vûđa phaêi tùng söị lûúơng vöịn, vûđa phaêi

tùng cûúđng sûê duơng hiïơu quaê (HQ) vöịn ĂT thöng qua

phín böí húơp lyâ vöịn vađo khu vûơc KT coâ nùng suíịt cao

* ĂT hiïơu quaê lađm chuýín dõch lao ăöơng giûôa caâc

khu vûơc KT theo hûúâng tñch cûơc: Caâc söị liïơu tùng

trûúêng KT vađ sûê duơng lao ăöơng cuêa tónh trong quaâ trònh

phaât triïín ăaô khùỉng ắnh nguöìn nhín lûơc coâ aênh

hûúêng ríịt lúân ăïịn tùng trûúêng vađ phaât triïín KT Trong

nhûông nùm KT tùng trûúêng nhanh, töịc ăöơ tùng trûúêng

lao ăöơng cuông tùng nhanh, trong khi tyê lïơ thíịt nghiïơp

ăaô giaêm khaâ maơnh Ngûúơc laơi, khi töịc ăöơ tùng trûúêng

KT chíơm laơi, töịc ăöơ tùng trûúêng lao ăöơng trong nïìn KT

laơi giaêm xuöịng, trong khi tyê lïơ thíịt nghiïơp ăaô tùng lïn

Nhû víơy, quan hïơ giûôa tùng trûúêng KT vađ sûê duơng

nguöìn nhín lûơc trong nïìn KT cuêa tónh khaâ chùơt cheô

Nùm 2011, töịc ăöơ tùng trûúêng KT ăaơt mûâc cao 8,35%

thò nhu cíìu sûê duơng nguöìn nhín lûơc chiïịm ăïịn 0,71%;

caâc nùm tûđ 2012 ăïịn 2015, töịc ăöơ tùng trûúêng KT giaêmxuöịng mûâc cao vûđa trïn dûúâi 6% thò töịc ăöơ tùng nguöìnnhín lûơc cuông giaêm theo cođn tûđ 0,18% - 0,49%; hainùm 2016 vađ 2017 töịc ăöơ tùng trûúêng KT giaêm xuöịngmûâc 5,2 vađ 5,6 thò nguöìn nhín lûơc giaêm tûúng ûâng lađ -0,05% vađ -0,19%

Roô rađng, trong ăiïìu kiïơn cung cú baên víîn thíịp húncíìu vađ tùng trûúêng chuê ýịu dûơa trïn phaât triïín theochiïìu röơng úê VL trong caâc thíơp kyê gíìn ăíy, khi nïìn KTtùng trûúêng nhanh, nhu cíìu sûê duơng lao ăöơng tùng lïnvađ qua ăoâ lao ăöơng ăaô ăoâng goâp tñch cûơc vađo quaâ trònhtùng trûúêng KT Vò quan hïơ giûôa tùng trûúêng KT vađ sûêduơng lao ăöơng, vöịn ĂT, ăíịt ăai vađ caâc nguöìn tađinguýn thiïn nhiïn sùĩn coâ trong thúđi gian qua khaâchùơt, nïn coâ thïí noâi quaâ trònh phaât triïín KT VL trongcaâc nùm gíìn ăíy ăaô chuê ýịu dûơa trïn caâc nhín töịtùng trûúêng theo chiïìu röơng

Do kïịt quaê cú cíịu vöịn ĂT ặúơc ăiïìu chónh, nïn lûơclûúơng lao ăöơng giûôa caâc khu vûơc cuông coâ nhiïìu thay ăöíi

Lûơc lûúơng lao ăöơng ăaô ặúơc chuýín dõch tûđ khuvûơc saên xuíịt nöng nghiïơp sang khu vûơc saên xuíịt CN-

XD vađ dõch vuơ Ăïịn nùm 2017, cú cíịu lûơc lûúơng laoăöơng KVI chiïịm 45,99% giaêm 11,15% so nùm 2011; cúcíịu lûơc lûúơng lao ăöơng KVII chiïịm 22,02% tùng 5,78%

so nùm 2011; cú cíịu lûơc lûúơng lao ăöơng KVIII chiïịm32% tùng 5,37% so nùm 2011

3 Nhûông víịn ăïì vïì taâc ăöơng cuêa vöịn ăíìu tû phaât triïín tûđ saâch nhađ nûúâc ăöịi vúâi cú cíịu kinh tïị vađ lao ăöơng tónh Vônh Long ăang gùơp phaêi trong giai ăoaơn 2011-2017

Möơt lađ, chuýín dõch cú cíịu KT ngađnh cođn chíơm,chûa húơp lyâ do phín böí ĂT chûa húơp lyâ úê caâc khu vûơc

KT Trong khi KVII vađ KVIII lađ hai khu vûơc luön ăaơt töịc

ăöơ tùng trûúêng KT cao hún KVI, nhûng töịc ăöơ tùng

trûúêng vöịn ĂT laơi thíịp hún KVI KVI lađ khu vûơc khoâ thïí

ăaơt töịc ăöơ tùng trûúêng KT cao, nhûng laơi ặúơc ĂT vúâi

mûâc ríịt cao hún gíìn gíịp ba líìn hai KVII vađ KVIII

Hai lađ, phaât triïín KT cuêa tónh trong caâc nùm gíìn

ăíy ăaô chuê ýịu dûơa trïn caâc nhín töị tùng trûúêng theo

chiïìu röơng nïn tùng trûúêng KT vađ tùng trûúêng lao ăöơng

khaâ chùơt cheô: nhûông nùm KT tùng trûúêng nhanh, töịc

ăöơ tùng trûúêng lao ăöơng cuông tùng nhanh, tyê lïơ thíịt

nghiïơp ăaô giaêm khaâ maơnh vađ ngûúơc laơi mùơc duđ xu

hûúâng dõch chuýín lao ăöơng lađ tñch cûơc theo hûúâng

CNH-HĂH tûđ khu vûơc coâ nùng suíịt lao ăöơng thíịp

(nöng nghiïơp) sang khu vûơc coâ nùng suíịt lao ăöơng

cao (CN vađ dõch vuơ)

Ba lađ, do xuíịt phaât ăiïím kinh tïị thíịp vađ hiïơn cú

cíịu lao ăöơng trong KVI cođn chiïịm tó troơng cao nïn söị

lûúơng lao ăöơng chûa ặúơc ăađo taơo, chíịt lûúơng vađ nùng

suíịt lao ăöơng thíịp Khi chuýín dõch seô gùơp nhiïìu khoâ

khùn, bíịt cíơp

4 Caâc khuýịn nghõ ăöịi vúâi tónh trong giai ăoaơn

ăíìu tû túâi

Möơt lađ, Tùng cûúđng thu huât vöịn ĂT, thûơc hiïơn ăiïìu

chónh cú cíịu ĂT trïn cú súê ăiïìu chónh qui hoaơch PT

KT-XH theo hûúâng tùng cûúđng HQ vađ sûâc caơnh tranh

cuêa nïìn KT, taơo ra nhiïìu lúơi thïị trong höơi nhíơp trong

böịi caênh CP chuê trûúng taâi cú cíịu ĂT cöng vađ tònh

hònh biïịn ăöíi khñ híơu diïîn ra hïịt sûâc gay gùưt (haơn haân,

xím nhíơp mùơn, saơt lúô,…) seô aênh hûúêng ríịt lúân túâi khu

vûơc nöng nghiïơp-thuêy saên

Hai lađ, Vûđa tùng mûâc ĂT cho nöng nghiïơp-thuêy saên

ăïí phaât huy tiïìm nùng, thïị maơnh vađ giaêi quýịt lao

ăöơng, nhûng phaêi tùng nhiïìu hún ĂT cho cöng

nghiïơp-xíy dûơng vađ dõch vuơ lađ caâc ngađnh coâ nùng suíịt tùng

cao Cuơ thïí nhû: ûu tiïn PT CN chïị biïịn gùưn vúâi phaât

triïín vuđng nguýn liïơu taơi ắa phûúng Súâm hònh thađnh

möơt söị ngađnh KT muôi nhoơn lađ nöng nghiïơp-thuêy saên vađ

phaât triïín du lõch-dõch vuơ

Ba lađ, Tùng cûúđng ĂT cho cöng taâc ăađo taơo nhíịt lađ

ăađo taơo nghïì cho khu vûơc nöng thön goâp phíìn giaêi

quýịt viïơc lađm vađ taơo ăiïìu kiïơn thu huât ăíìu tû cuông

nhû chuýín dõch lao ăöơng

5 Kïịt luíơn

Ăíìu tû tûđ vöịn ngín saâch nhađ nûúâc hiïơu quaê seô thûơc

hiïơn phín cöng laơi lao ăöơng xaô höơi, thuâc ăííy quaâ trònh

chuýín dõch cú cíịu kinh tïị ăuâng hûúâng vađ phaât triïín

maơnh meô kinh tïị-xaô höơi Tyê troơng giaâ trõ tùng thïm cuêa

möîi khu vûơc trong töíng saên phíím cuêa tónh ăaô chuýín

dõch theo hûúâng tùng díìn tyê troơng cuêa khu vûơc cöng

nghiïơp-xíy dûơng vađ dõch vuơ; giaêm tyê troơng khu vûơc

nöng nghiïơp-thuêy saên, trong khi víîn duy trò ặúơc töịc

ăöơ tùng cuêa tíịt caê caâc khu vûơc vađ caâc ngađnh kinh tïị

Ăoâ lađ sûơ chuýín dõch cú cíịu ăuâng hûúâng vađ phuđ húơp

vúâi ýu cíìu cú cíịu laơi nïìn kinh tïị, ăííy maơnh cöng

nghiïơp hoâa-hiïơn ăaơi hoâa./

Tađi liïơu tham khaêo

Thaâi Baâ Cíín (2003), Quaên lyâ tađi chñnh trong lônh vûơcăíìu tû xíy dûơng, Nxb Tađi chñnh

Dûúng Ăùng Chinh (2008), Quaên lyâ tađi chñnh cöng,Nxb tađi chñnh Hađ Nöơi

Cuơc Thöịng kï Vônh Long (2012, 2014, 2017), Niïngiaâm thöịng kï Vônh Long

Tónh uêy Vônh Long (2016), Vùn kiïơn Ăaơi höơi Ăaêngböơ tónh Vônh Long líìn thûâ X

Tónh uêy Vônh Long (2018), Nghõ quýịt söị 12-NQ/TUngađy 15 thaâng 3 nùm 2018 vïì thûơc hiïơn caâc giaêi phaâpphaât triïín bïìn vûông kinh tïị-xaô höơi tónh Vônh Long ăaơtkhaâ cuêa vuđng Ăöìng bùìng söng Cûêu Long vađo nùm2020

Tûđ Quang Phûúng, Phaơm Vùn Huđng (2012), Giaâotrònh kinh tïị Ăíìu tû, Nxb Ăaơi hoơc kinh tïị Quöịc dín.Voô Kim Sún (1999), Phûúng phaâp phín tñch vađ dûơbaâo kinh tïị-xaô höơi cho caâc nhađ quaên lyâ, Nxb Khoa hoơc– Kyô thuíơt

Nùm 2016, caê nûúâc coâ 25 mùơt hađng coâ kim ngaơch

xuíịt khííu ăaơt trïn 1 tyê USD so vúâi 23 mùơt hađng cuêa

nùm 2015.Nhoâm hađng nöng saên, thuêy saên ăaơt 22,14 tyê

USD, tùng 7,5% so vúâi nùm 2015 Ăùơc biïơt nhiïìu mùơt

hađng coâ sûơ tùng trûúêng maơnh vïì lûúơng nhû: rau quaê,

thuêy saên, haơt tiïu, haơt ăiïìu, cađ phï Taâc ăöơng cuêa

lûúơng xuíịt khííu tùng ăaô goâp phíìn tùng kim ngaơch

xuíịt khííu cuêa nhoâm hađng nađy 795 triïơu USD, trong khi

taâc ăöơng cuêa giaâ xuíịt khííu giaêm lađm giaêm kim ngaơch

caê nhoâm 266 triïơu USD Nhiïìu chuêng loaơi rau quaê cuêa

Viïơt Nam ăaô ặúơc chñnh thûâc thím nhíơp vađo caâc thõ

trûúđng nhû vaêi, nhaôn, chuöịi, xoađi, dûa híịu, mñt, thanh

long, chöm chöm vađo thõ trûúđng Trung Quöịc; vaêi, xoađi

vađo thõ trûúđng UÂc; vaêi, nhaôn, thanh long, chöm chöm

vađo thõ trûúđng Hoa Kyđ,…

Nùm 2017, coâ 29 thõ trûúđng xuíịt khííu ăaơt kim ngaơch

trïn 1 tyê USD vađ 4 thõ trûúđng ăaơt kim ngaơch trïn 10 tyê

USD Nhoâm hađng nöng, thuêy saên coâ sûơ tùng trûúêng töịt

(ăaơt 25,9 tyê USD, tùng 16,9% so vúâi 2016),trong ăoâ nhiïìu

mùơt hađng coâ kim ngaơch vađ tùng trûúêng cao nhû thuêy

saên - 8,35 tyê USD, tùng 18,5%; rau quaê: 3,45tyê USD, tùng

43,1%; haơt ăiïìu: 3,52 tyê USD, tùng 23,9%,

Trung Quöịc víîn tiïịp tuơc ặâng võ trñ thûâ nhíịt vïì thõ

trûúđng nhíơp khííu gaơo cuêa Viïơt Nam vúâi 39,5% thõ

phíìn.Cuông díîn ăíìu vïì tiïu thuơ cao su, chiïịm túâi 64%

töíng khöịi lûúơng cao su xuíịt khííu cuêa Viïơt Nam (Trong

söị hún 1,65 tó ăö la thu vïì tûđ xuíịt khííu cao su, thò coâ

1,5 tó ăö la lađ baân cho thõ trûúđng Trung Quöịc).Thöịng kï

cuêa Töíng cuơc Haêi quan cuông cho thíịy, nùm 2017, xuíịt

khííu rau quaê Viïơt Nam ăaô ăaơt 3,45 tyê USD, tùng 40,5%

so vúâi nùm 2016 Trung Quöịc, Nhíơt Baên, Hoa Kyđ vađ

Hađn Quöịc lađ 4 thõ trûúđng nhíơp khííu hađng ăíìu cuêa

hađng rau quaê Viïơt Nam vúâi thõ phíìn líìn lûúơt lađ 75,7%

-3,7% - 2,9% vađ 2,5% Xuíịt khííu rau quaê tùng maơnh vađo

caâc thõ trûúđng, trong ăoâ : Nhíơt Baên tùng 70,6% , CaâcTiïíu vûúng quöịc AÊ ríơp Thöịng Nhíịt tùng 57,4% vađTrung Quöịc tùng 54,9% Nhòn chung, rau quaê xuíịtkhííu kim ngaơch tùng, song chuê ýịu xuíịt sang TrungQuöịc qua ặúđng tiïíu ngaơch, giaâ trõ thíịp, chuê ýịu lađxuíịt thö.Giaâ nhín ăiïìu xuíịt khííu bònh quín tùng22,3% so vúâi nùm 2016 Hoa Kyđ, Hađ Lan vađ Trung Quöịcvíîn lađ 3 thõ trûúđng nhíơp khííu ăiïìu lúân nhíịt cuêa ViïơtNam, chiïịm thõ phíìn líìn lûúơt lađ 35%, 15,6% vađ 12,9%töíng giaâ trõ xuíịt khííu haơt ăiïìu.Xuíịt khííu lím saên ûúâcăaơt 8 tyê USD, tùng 9,1% so vúâi nùm 2016 Hoa Kyđ, TrungQuöịc, vađ Nhíơt Baên cuông lađ 3 thõ trûúđng nhíơp khííu göîvađ saên phíím göî lúân nhíịt vúâi thõ phíìn líìn lûúơt lađ 42,8%,14%, vađ 13,5% Saên lûúơng thõt lúơn cuêa Viïơt Nam nùm

2017 ûúâc ăaơt 2,75 triïơu tíịn, ặâng thûâ saâu trïn thïị giúâichó sau Trung Quöịc, EU, Myô, Brazil vađ Nga Phíìn lúân lađxuíịt khííu lúơn húi sang Trung Quöịc bùìng con ặúđngtiïíu ngaơch Nùm 2016, Viïơt Nam xuíịt khííu tiïíu ngaơchsang Trung Quöịc ăaơt gíìn 12 triïơu con lúơn (33.000con/ngađy) Nùm 2017, xuíịt khííu lúơn tiïíu ngaơch sangTrung Quöịc gíìn nhû bõ tï liïơt hoađn toađn

Mùơc duđ xuíịt khííu nöng saên Viïơt Nam ăaô coânhûông bûúâc phaât triïín khaâ maơnh meô, nhûng cúcíịu nöng saên xuíịt khííu phaên aânh roô thûơc traơng nöngnghiïơp víîn chûa thoaât khoêi tònh traơng saên xuíịt nhoê, kyôthuíơt laơc híơu, chuê ýịu phaât triïín theo bïì röơng trïn cúsúê khai thaâc lúơi thïị sùĩn coâ, khaê nùng ăaâp ûâng ýu cíìuthõ trûúđng quöịc tïị cođn thíịp keâm

Tyê troơng hađng nöng lím saên xuíịt khííu hiïơn chiïịmkhoaêng 30 - 35% khöịi lûúơng hađng nöng saên thûơc phíímlađm ra, trong ăoâ luâa gaơo chiïịm khoaêng 20%, cađ phï:95%, cao su: 85%, haơt ăiïìu: 90%, cheđ: 80%, haơt tiïu:95%… Möơt söị nöng saên cuêa Viïơt Nam ăaô khùỉng ắnhặúơc võ thïị trïn thõ trûúđng thïị giúâi (gaơo,cađ phï, haơtăiïìu, haơt tiïu) Ngoađi caâc khu vûơc tiïu thuơ truýìnthöịng nöng saên cuêa Viïơt Nam nhû Trung Quöịc,ASEAN, Nga vađ Ăöng Íu, nöng saên Viïơt Nam cuông ăaô

Möơt söị giaêi phaâp níng cao khaê nùng caơnh tranh

cuêa hađng nöng saên Viïơt Nam

Phan Huy Ăûúđng Trûúđng Ăaơi hoơc Kinh tïị, Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi

Toađn cíìu hoâa lađ sûơ phuơ thuöơc, hođa nhíơp ngađy cađng tùng giûôa caâc quöịc gia.Ăùìng sau toađn cíìu hoâa íín chûâa cuöơccaơnh tranh vúâi quy mö ngađy cađng lúân.Thûúng hiïơu quöịc gia, thûúng hiïơu doanh nghiïơp (DN) vađ saênphíím…muöịn khöng bõ thïị giúâi laông qún phaêi ặúơc cuêng cöị, xíy dûơng trïn nhûông chuíín mûơc ặúơc thõ trûúđngchíịp nhíơn.Vúâi xu hûúâng toađn cíìu hoâa ăang diïîn ra möơt caâch maơnh meô, choơn möơt võ trñ thñch húơp ăïí töìn taơi vađthùng hoa giaâ trõ cuêa mònh chñnh lađ sûơ lûơa choơn quan troơng nhíịt cuêa möîi DN vađ möîi quöịc gia nhùìm khùỉng ắnhvai trođ vađ võ thïị cuêa mònh trong möơt thïị giúâi röơng lúân vađ thay ăöíi tûđng ngađy

bûúâc ăíìu thím nhíơp thõ trûúđng UÂc, Niu Di Lín, EU, Myô

vađ chíu Phi

Ăïịn nay Viïơt Nam ăaô coâ quan hïơ vúâi 200 nûúâc vađ

vuđng laônh thöí, ăaô kyâ hiïơp ắnh thûúng maơi vúâi 61 nûúâc

vađ thoaê thuíơn ăöịi xûê töịi húơ quöịc vúâi 68 quöịc gia.Tuy

nhiïn coâ thïí noâi : chuâng ta höơi nhíơp vúâi tû caâch lađ möơt

nûúâc nhoê trïn moơi goâc ăöơ vïì giai ăoaơn phaât

triïín.Trong thúđi gian túâi, do nhiïìu nguýn nhín khaâc

nhau, chuâng ta seô gùơp khoâ khùn lúân khi phaêi caơnh

tranh vúâi caâc nûúâc trong khu vûơc Caâc thõ trûúđng

truýìn thöịng seô trúê nïn "vúđi xa" do ýu cíìu cao vïì chíịt

lûúơng, míîu maô

2 Giaêi phaâp níng cao khaê nùng caơnh tranh nöng

saên Viïơt Nam

Trong nhûông nùm túâi, xuíịt khííu nöng saên víîn

ặúơc coi lađ möơt trong nhûông ắnh hûúâng chiïịn lûúơc

cuêa nöng nghiïơp Viïơt Nam Ăïí hađng nöng saên Viïơt

Nam coâ thïí tham gia vađo chuöîi giaâ trõ nöng saên toađn

cíìu, nhûông giaêi phaâp lúân cíìn thûơc thi lađ:

- Hoađn thiïơn chiïịn lûúơc phaât triïín nöng saên xuíịt

khííu: Vúâi 70 triïơu thûêa ruöơng, bònh quín möîi höơ nöng

dín chó coâ 0,7 ha ăíịt canh taâc, nhûng chia nhoê trïn 7

– 8 thûêa ruöơng Sûơ manh muân ăaô aênh hûúêng ríịt lúân

ăïịn khaê nùng cú giúâi hoaâ, ûâng duơng tiïịn böơ khoa hoơc

kyô thuíơt múâi Vò thïị , bïn caơnh viïơc múê röơng haơn ăiïìn,

tùng thúđi gian sûê duơng ăíịt, thò viïơc hònh súâm xíy dûơng,

ăííy maơnh giao dõch thõ trûúđng ăíịt nöng nghiïơp, taơo

thuíơn tiïơn cho viïơc chuýín nhûúơng, chuýín ăöíi , cho

thú, goâp vöịn, cho mûúơn quýìn sûê duơng ăíịt … lađ viïơc

lađm coâ yâ nghôa quan troơng Thöng qua hoaơt ăöơng thõ

trûúđng, seô tûđng bûúâc ắnh hûúâng cho quy mö vađ cú

cíịu saên xuíịt phuđ húơp vúâi quy mö vađ cú cíịu nhu cíìu

Nhû víơy ríịt cíìn phaêi xûê lyâ nhanh choâng víịn ăïì haơn

ăiïìn ăïí nhanh choâng taơo líơp ặúơc nhûông vuđng

chuýn canh vúâi khöịi lûúơng hađng hoaâ lúân, öín ắnh

bùìng caâch thiïịt líơp húơp ăöìng dađi haơn giûôa ngûúđi saên

xuíịt vađ ngûúđi chïị biïịn, xuíịt khííu trïn cú súê quan hïơ

thõ trûúđng

Hiïơn nay cöng nghiïơp chïị biïịn nöng saên cuêa Viïơt

Nam cođn nhoê beâ, cöng nghïơ laơc híơu, tó troơng nöng saên

chïị biïịn trong töíng saên lûúơng saên xuíịt cođn ríịt thíịp

Ăïí phaât triïín maơnh cöng nghiïơp chïị biïịn, cíìn giaêi

quýịt nhiïìu víịn ăïì, trong ăoâ chuê ýịu lađ ăíìu tû phaât

triïín cöng nghiïơp chïị biïịn nöng saên gùưn vúâi vuđng

nguýn liïơu Coâ nhûông chñnh saâch ûu ăaôi kñch thñch sûơ

tham gia cuêa tíịt caê caâc thađnh phíìn kinh tïị ăíìu tû phaât

triïín cöng nghiïơp chïị biïịn xuíịt khííu

Böơ NN& PTNT cíìn phöịi húơp vúâi caâc cú quan chûâc

nùng khíín trûúng líơp ăïì aân xíy dûơng Sađn giao dõch,

Hïơ thöịng kho dûơ trûô nöng saên quöịc gia, ăöìng thúđi cíìn

coâ cú chïị tñn duơng ûu ăaôi höî trúơ caâc doanh nghiïíp

triïín khai xíy dûơng hïơ thöịng kho dûơ trûô cuêa mònh

- Thu huât maơnh meô ăíìu tû vađo lônh vûơc nöng

nghiïơp: Sau hún 30 nùm thûơc hiïơn ăöíi múâi trong nöng

nghiïơp , tuy cođn ngheđo nhûng trong nöng thön ăaô coâmûâc tñch luyô ăaâng kïí, nhûng trïn thûơc tïị ăaơi böơ phíơnkhoaên ăïí dađnh nađy ăaô bõ huât vađo viïơc xíy dûơng, caêitaơo nhađ úê, mua sùưm ăöì duđng, phíìn dađnh cho taâi saênxuíịt múê röơng lađ cođn thíịp.Nhû víơy ngay trong nöngthön, cöng nghiïơp, khu vûơc ăöíi múâi súâm nhíịt, cúêi múênhíịt thò hïơ thöịng thïí chïị vađ chñnh saâch cuông chûa ăuêsûâc cuöịn huât caâc chuê thïí kinh doanh thûơc sûơ “tiïịtkiïơm” ăïí ûu tiïn ăíìu tû cho phaât triïín

Chó coâ ặa doanh nghiïơp ăíìu tû vađo nöng nghiïơpmúâi coâ thïí giaêi quýịt 3 ăiïím ngheôn lúân nhíịt cuêangađnh hiïơn nay: coâ nguöìn vöịn lúân; coâ tiïìm lûơc ûângduơng khoa hoơc cöng nghïơ cao vađo saên xuíịt; coâ nùnglûơc, nhanh nhaơy kïịt nöịi thõ trûúđng Do quy hoaơchngađnh, vuđng vađ möơt söị saên phíím quan troơng triïín khaichíơm, thiïịu öín ắnh nïn khöng taơo ăiïìu kiïơn cho viïơcxíy dûơng caâc danh muơc, chûúng trònh kïu goơi vöịn FDI.Thöng tin vïì caâc dûơ aân kïu goơi ăíìu tû cođn sú lûúơc,chûa híịp díîn, thu huât ặúơc sûơ quan tím cuêa caâc nhađăíìu tû Xíy dûơng quyô Xuâc tiïịn ăíìu tû, níng cao hiïơuquaê hoaơt ăöơng xuâc tiïịn trong lônh vûơc nöng, lím, ngû,cuơ thïí hoaâ chñnh saâch ûu ăaôi ăađo taơo nghïì .phaêiặúơc xem lađ nhûông viïơc cíìn lađm ngay

Kiïịn nghõ Nhađ nûúâc höî trúơ chi phñ giaêi phoâng mùơtbùìng cho doanh nghiïơp ñt nhíịt 70% ăöịi vúâi vuđng síu,vuđng xa vađ höî trúơ laôi suíịt ngín hađng 50%; höî trúơ 100%

cú súê haơ tíìng ngoađi hađng rađo Böơ Tađi chñnh xem xeâtăiïìu chónh caâc mùơt hađng phín boân, thûâc ùn chùnnuöi, maây nöng nghiïơp vađo danh muơc thuöơc ăöịi tûúơngthúị VAT 0% doanh nghiïơp coâ thïí khíịu trûđ ặúơc thúịăíìu vađo khi thu mua nöng saên khöng coâ hoâa ăún

- Töí chûâc töịt thõ trûúđng, hïơ thöịng vađ caâc kïnh phín phöịi nöng saên Phaât triïín thõ trûúđng nöng thön (TTNT)

khöng chó lađ taâc nhín kñch thñch saên xuíịt hađng hoaâ,níng cao dín trñ, goâp phíìn taơo tñch luyô tûđ nöơi böơ nïìnkinh tïị mađ cođn lađ cú súê , chöî ặâng vûông bïìn ăïí múêröơng kinh tïị ăöịi ngoaơi Vúâi quan ăiïím nhû víơy thònhûông muơc tiïu cíìn hûúâng túâi lađ:

+ Töí chûâc töịt lûu thöng hađng hoâa nhùìm taơo ranhûông tiïìn ăïì bïn trong cho saên xuíịt vađ phín cönglao ăöơng trong nöng nghiïơp theo hûúâng múê röơng caâcngađnh nghïì chïị biïịn dõch vuơ bïn caơnh saên xuíịt nöngnghiïơp, ăöìng thúđi taơo ra caâc tiïìn ăïì bïn ngoađi (nhíịt lađmúê röơng thõ trûúđng xuíịt khííu) ăïí ặa saên xuíịt hađnghoaâ úê nöng thön lïn qui mö lúân, tiïịp cíơn vúâi thõ trûúđngthïị giúâi

+ Xuíịt phaât tûđ tiïu thuơ, tûđ nhu cíìu thõ trûúđng trongvađ ngoađi nûúâc ăïí kïị hoaơch hoaâ saên xuíịt vađ lûu thöngnhùìm baân caâi thõ trûúđng cíìn chûâ khöng phaêi baân caâimònh coâ Cíìn phaêi cíịu truâc laơi nïìn saên xuíịt nöngnghiïơp theo hûúâng gùưn chùơt saên xuíịt vúâi thõ trûúđng,trïn cú súê phaât huy töịi ăa caâc lúơi thïị so saânh vuđng, ắaphûúng Cú chïị khoaân höơ ăaô giuâp ngûúđi nöng dínthoaât khoêi caênh ăoâi ngheđo nhûng nïịu khöng chuýíntheo hûúâng nöng nghiïơp lúân, coâ tó suíịt hađng hoaâ caogùưn vúâi nhu cíìu thõ trûúđng khu vûơc vađ thïị giúâi thò nöng

cûêa vađ höơi nhíơp ngađy cađnh síu röơng

Sûơ víơn ăöơng thöng suöịt cuêa hađng hoaâ tûđ saên xuíịt

ăïịn tiïu duđng ặúơc thûơc hiïơn theo nhiïìu hònh thûâc töí

chûâc vúâi qui mö vađ cíịu truâc khaâc nhau Trong böịi caênh

hiïơn nay, mùơc duđ saên xuíịt úê qui mö nhoê gùưn vúâi kinh tïị

höơ gia ằnh, nhûng lûu thöng phaêi tûđng bûúâc trúê thađnh

lûu thöng lúân múâi múê röơng quy mö saên xuíịt vađ thûơc

diïơn chuýn mön hoaâ Vò thïị cíìn coâ caâc chuê thïí trung

gian cíìn thiïịt höî trúơ cho chuê thïí trung tím cuêa thi

trûúđng nöng thön lađ höơ gia ằnh ÚÊ ăíy cíìn ăùơc biïơt coi

troơng vai trođ cung ûâng dõch vuơ cuêa Húơp taâc xaô nöng

nghiïơp vai trođ caâc Húơp taâc xaô dõch vuơ tûơ nguýơn Cíìn töí

chûâc laơi HTX mua baân theo ăuâng nguýn tùưc kinh tïị tíơp

thïí Caâc töí chûâc nađy cuđng vúâi thûúng nhín, caâc höơ

nöng nhađn hònh thađnh möơt maơng lûúâi kinh doanh ăa

daơng, vûđa caơnh tranh, vûđa húơp taâc vúâi nhau, trong ăoâ

caâc doanh nghiïơp ăoâng vai trođ lađ chuê thïí chñnh cuêa

kïnh mua buön, baân buön caâc tû liïơu saên xuíịt quan

troơng vađ caâc nöng phíím chuê ýịu phuơc vuơ tiïu duđng tíơp

trung, saên xuíịt cöng nghiïơp vađ xuíịt khííu

- Tùng cûúđng liïn kïịt quöịc tïị trong saên xuíịt vađ

xuíịt khííu nöng saên: Ăïí baêo ăaêm hiïơu quaê cuêa xuíịt

khííu vađ níng cao khaê nùng caơnh tranh cuêa nöng saên,

cíìn coi troơng viïơc múê röơng quan hïơ liïn kïịt quöịc tïị

trong caê saên xuíịt vađ xuíịt khííu Quan hïơ liïn kïịt nađy

coâ thïí bao göìm nhûông nöơi dung chuê ýịu sau ăíy:

+ Phöịi húơp trong lônh vûơc nghiïn cûâu khoa hoơc –

cöng nghïơ ăïí taơo ra nhûông giöịng cíy tröìng, víơt nuöi

coâ khaê nùng caơnh tranh cao

+ Phöịi húơp xíy dûơng hïơ thöịng dõch vuơ kiïím dõch

ăöơng thûơc víơt xuíịt khííu theo tiïu chuíín quöịc tïị

+ Phöịi húơp caâc chñnh saâch thûúng maơi cuêa caâc

nûúâc trong khu vûơc trong thûơc hiïơn hoaơt ăöơng xuíịt

khííu nöng saên

+ Hònh thađnh caâc Hiïơp höơi theo ngađnh hađng

ăïí phöịi húơp hađnh ăöơng trïn thõ trûúđng quöịc tïị…

- Víịn ăïì xíy dûơng thûúng hiïơu cho nöng saên: Nöng

saên chiïịm tyê troơng lúân trong töíng lûúơng hađng xuíịt

khííu cuêa Viïơt Nam.Tuy nhiïn, giaâ gaơo, cheđ, haơt ăiïìu,

tiïu… cuêa Viïơt Nam víîn luön thíịp hún so vúâi caâc

nûúâc khaâc cuđng xuíịt khííu nhûông mùơt hađng nađy nhû

Thaâi Lan, Indonesia, Trung Quöịc Sûơ thua thiïơt vïì giaâ

caê khöng chó do nöng saên cuêa ta múâi úê daơng thö hoùơc

sú chïị mađ cođn do phíìn lúân caâc mùơt hađng “khöng coâ

thûúng hiïơu riïng”

“Khi xíy dûơng vađ phaât triïín thûúng hiïơu, caâc doanh

nghiïơp phaêi hònh dung trûúâc trong ăíìu möơt söị bûúâc ăi

cíìn thiïịt Baên thín möîi ngađnh saên phíím nöng nghiïơp

cuêa Viïơt Nam phaêi ăïì ra möơt chiïịn lûúơc phaât triïín

thûúng hiïơu cuêa mònh Trûúâc mùưt caâc hiïơp höơi ngađnh

hađng cuêa Viïơt Nam nïn töí chûâc giúâi thiïơu saên phíím

cuêa ngađnh cho ngûúđi tiïu duđng úê möơt söị ắa phûúng

taơi caâc nûúâc mađ hađng Viïơt Nam xuíịt khííu túâi, nhùìm

taơo ra niïìm tin cho ngûúđi tiïu duđng ăöịi vúâi nhaôn hiïơu

saên phíím mang thûúng hiïơu Viïơt Coâ thûúng hiïơu,hađng nöng saên Viïơt Nam múâi coâ thïí coâ mùơt vađ thamgia ặúơc vađo chuöîi nöng saên thïị giúâi

Chiïịn lûúơc phaât triïín thûúng hiïơu cíìn thöịng nhíịtxaâc ắnh trong thúđi gian dađi vađ coâ sûơ ăaêm baêo nhíịtắnh vïì tađi chñnh ăïí coâ ăuê khaê nùng öín ắnh phaât huythïị caơnh tranh nùng ăöơng cho möơt vađi nhoâm saênphíím vúâi phín khuâc thõ trûúđng muơc tiïu roô rađng.Chûúng trònh Thûúng hiïơu quöịc gia ngoađi viïơc lûơachoơn caâc thûúng hiïơu díîn ăíìu nhû hiïơn nay, cíìn lûơachoơn, khai thaâc saên phíím ăöơc ăaâo, coâ chó díîn ắa lyâ úêcaâc ắa phûúng, tñch húơp caâc giaâ trõ, tri thûâc baên ắa vađthûúng maơi hoaâ

- Ăöíi múâi cöng taâc thöng tin, dûơ baâo: Möơt nguýn

nhín chñnh khiïịn giaâ trõ saên xuíịt nöng nghiïơp vûđa quachûa cao lađ do khíu thöng tin, dûơ baâo thõ trûúđng chûatöịt Vò thïị cíìn phaêi coâ nhûông “ăöơt phaâ” trong lônh vûơcnađy Ăíìu tû thay ăöíi hïơ thöịng, cöng nghïơ dûơ baâo thõtrûúđng lađ nhûông bûúâc ăi ăíìu tiïn.Súâm hònh thađnh cúchïị phöịi húơp thöng tin khöng chó giûôa caâc cú quanquaên lyâ , vúâi caâc hiïơp höơi ngađnh hađng mađ ríịt cíìn thiïịtlíơp kïnh thöng tin vúâi nöng dín, doanh nghiïơp chïịbiïịn, thu mua nöng saên Cú chïị thu thíơp, xûê lyâ thöngtin cuông cíìn ăöíi múâi theo hûúâng ăi síu vađo caâc ngađnhhađng

Hïơ thöịng Thûúng vuơ Viïơt Nam úê nûúâc ngoađi cuôngăaô vađ ăang tham gia tñch cûơc vađo cöng taâc cíơp nhíơtthöng tin thõ trûúđng nûúâc súê taơi cuông nhû caâc caênh baâotrong kinh doanh ăöịi vúâi caâc doanh nghiïơp kinhdoanh xuíịt nhíơp khííu nöng saên úê Viïơt Nam Tuynhiïn, cöng taâc nađy cíìn phaêi ăííy maơnh vađ triïín khaitrïn nhiïìu mùơt hađng nöng saên hún nûôa./

Tađi liïơu tham khaêo

Phaơm Quöịc Quýịt (2016) Níng cao sûâc caơnhtranh hađng nöng saên Viïơt Nam trong höơi nhíơp Taơp chñTađi chñnh kyđ 2 thaâng 2

Ăađo Ăûâc Huíịn (2018) Xíy dûơng vađ phaât triïínthûúng hiïơu nöng saên Viïơt Nam trong böịi caênh höơinhíơp quöịc tïị Taơp chñ Cöơng saên ăiïơn tûê.http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/PrintStory.aspx?distribution=52635&print=true

Tiïịn Lím (2017) Níng cao sûâc caơnh tranh cuêa caâcmùơt hađng nöng saên Viïơt Nam http://www.dangcon-gsan.vn/kinh-te/nang-cao-suc-canh-tranh-cua-cac-mat-hang-nong-san-viet-nam-451297.html

1 Giúâi thiïơu

Ngađnh baêo hiïím ăang phaât triïín nhanh choâng trïn

toađn thïị giúâi vađ ăaô ăaơt ặúơc võ thïị chuê chöịt ăoâng möơt

vai trođ quan troơng trong viïơc trang traêi ruêi ro cho cuöơc

söịng vađ kinh doanh cuêa hađng triïơu ngûúđi (Lulla vađ

Bhargava, 2015) Caâc dõch vuơ baêo hiïím coâ thïí ặúơc

mö taê dûúâi daơng saên phíím dûúâi hònh thûâc húơp ăöìng

phaâp lyâ bùìng vùn baên (tađi liïơu baêo hiïím) ặúơc böí

sung thïm vúâi möơt goâi dõch vuơ ặúơc kïịt nöịi vúâi noâ

Caâc cöng ty baêo hiïím úê Bangladesh ăaô tiïịn hađnh tiïịp

thõ baêo hiïím úê caâc mûâc ăöơ khaâc Baêo hiïím lađ giaêi

phaâp tuýơt vúđi cuêa nïìn kinh tïị hiïơn ăaơi lađm giaêm sûơ

cùng thùỉng cuêa sûơ khöng chùưc chùưn vađ ruêi ro Trïn

toađn thïị giúâi, quy mö cuêa baêo hiïím nhín thoơ ăang

thay ăöíi nhanh choâng do múê cûêa thõ trûúđng, ăöíi múâi

cöng nghïơ vađ toađn cíìu hoaâ Baêo hiïím úê Bangladesh

phaêi theo kõp vúâi sûơ thay ăöíi toađn cíìu Baêo hiïím nhín

thoơ phaêi caơnh tranh trïn thõ trûúđng caê vúâi caâc töí chûâc

trong nûúâc cuông nhû nûúâc ngoađi Baêo hiïím nhín thoơ

bao göìm möơt loaơt caâc lúơi thïị mađ caâc ắnh chïị tađi

chñnh khaâc coâ nhûng baêo ăaêm tađi chñnh lađ lúơi ñch

chñnh cuêa baêo hiïím nhín thoơ Caâc cöng ty baêo hiïím

nhín thoơ ăang ăoâng möơt vai trođ quan troơng vađ quan

troơng trong nïìn kinh tïị cuêa Bangladesh nhûng thaâi ăöơ

cuêa ngûúđi dín vúâi baêo hiïím nhín thoơ víîn chûa thoêa

ăaâng Vò víơy, muơc tiïu chñnh cuêa nghiïn cûâu nađy lađ ăïí

ăo lûúđng thaâi ăöơ cuêa ngûúđi dín ăöịi vúâi baêo hiïím nhín

thoơ taơi thađnh phöị Rangpur Bïn caơnh ăoâ, nghiïn cûâu

nađy giuâp hiïíu möi trûúđng kinh doanh baêo hiïím nhín

thoơ hiïơn taơi tûđ ăoâ ăïì xuíịt möơt söị yâ tûúêng ăïí thay ăöíi

thaâi ăöơ cuêa ngûúđi dín ăöịi vúâi baêo hiïím nhín thoơ

2 Töíng quan nghiïn cûâu

Thaâi ăöơ

Thaâi ăöơ thûúđng ặúơc coi lađ möơt sûơ phaân ăoaân vađ lađ

kïịt quaê cuêa nhûông kinh nghiïơm trûơc tiïịp tûđ möi

trûúđng xaô höơi hoùơc thöng qua quan saât, traêi nghiïơmăöịi vúâi ăöịi tûúơng Kotler ăaô chó ra rùìng thaâi ăöơ cuêa möơtngûúđi xaâc ắnh nhûông ăaânh giaâ thuíơn lúơi hoùơc bíịt lúơicuêa mònh, caêm xuâc, biïíu caêm vađ nhûông hađnh ăöơng coâkhuynh hûúâng khaâc nhau ăöịi vúâi möơt söị hađnh ăöơnghoùơc ăöịi tûúơng (Schiffman vađ cöơng sûơ, 2008) Thaâi ăöơlađ möơt khuynh hûúâng vïì liïn quan ăïịn möơt muơc tiïucuơ thïí Vò víơy, thaâi ăöơ coâ thïí ặúơc coi lađ möơt cíịu truâcgiaê thuýịt, ăaơi diïơn cho mûâc ăöơ thñch hoùơc khöngthñch cuêa möơt caâ nhín ăöịi vúâi möơt ăöịi tûúơng cuơ thïí.Thaâi ăöơ bao göìm niïìm tin vïì híơu quaê cuêa viïơc thûơchiïơn hađnh vi vađ ăaânh giaâ vïì caâch ngûúđi tiïu duđng seôcaêm nhíơn vïì nhûông híơu quaê cuêa hađnh vi ăoâ.(Ajzen,2008) Thaâi ăöơ coâ thïí ặúơc ắnh nghôa lađ möơt kïịt quaêlíu dađi vïì ăöơng lûơc, caêm xuâc, tri giaâc vađ quaâ trònh nhíơnthûâc ăöịi vúâi möơt söị khña caơnh cuêa möi trûúđng cuêachuâng ta (Best et.al, 2003)

Baêo hiïím nhín thoơBaêo hiïím nhín thoơ lađ möơt cöng cuơ tađi chñnh quantroơng ăïí phín böí nguöìn lûơc trong möơt cuöơc söịngkhöng chùưc chùưn vađ noâ lađ möơt ýịu töị quan troơng trongkïị hoaơch tađi chñnh dađi haơn (Baek vađ DeVaney, 2005).Vïì mùơt kyô thuíơt, baêo hiïím nhín thoơ ặúơc ắnh nghôalađ húơp ăöìng giûôa chuê súê hûôu chñnh saâch vađ cöng tybaêo hiïím, trong ăoâ doanh nghiïơp baêo hiïím ăöìng yâ traêcho ngûúđi thuơ hûúêng ặúơc chó ắnh möơt khoaên tiïìnkhi coâ sûơ xuíịt hiïơn cuêa caâc sûơ kiïơn díîn ăïịn caâi chïịtcuêa caâ nhín ặúơc baêo hiïím hoùơc caâc sûơ kiïơn khaâcnhû bïơnh hiïím ngheđo giai ăoaơn cuöịi hoùơc bïơnhnghiïm troơng Ăöíi laơi, chuê súê hûôu chñnh saâch ăöìng yâtraê möơt khoaên phñ baêo hiïím hay möơt söị tiïìn ặúơc quyắnh theo khoaêng thúđi gian ắnh kyđ hoùơc traê möơt líìn(Akpan, 2013) Trong baêo hiïím nhín thoơ, giaâ trõ chochuê súê hûôu húơp ăöìng coâ nguöìn göịc khöng phaêi tûđ sûơkiïơn xaâc nhíơn quýìn súê hûôu nhû trong tađi saên, thayvađo ăoâ lađ giaâ trõ ăaêm baêo bùưt nguöìn tûđ sûơ an tím nhùìm

Thaâi ăöơ cuêa ngûúđi dín ăöịi vúâi quýịt ắnh mua baêo hiïím nhín thoơ: kinh nghiïơm thûơc tiïîn úê thõ trûúđng Bangladesh

Ăöî Thuđy Dung Mai Thõ Hûúđng

Bíịt kïí nhûông giaâ trõ lúơi ñch mađ baêo hiïím noâi chung vađ baêo hiïím nhín thoơ noâi riïng mang laơi, thaâi ăöơ cuêa ngûúđidín ăöịi vúâi baêo hiïím nhín thoơ víîn ríịt thúđ ú, ăùơc biïơt úê caâc nûúâc ăang phaât triïín vađ nghiïn cûâu ăiïín hònh taơiBangladesh cuêa víîn khöng muöịn baêo ăaêm hoơ Nghiïn cûâu nađy nhùìm ắnh lûúơng thaâi ăöơ cuêa ngûúđi dín ăöịi vúâibaêo hiïím nhín thoơ Cuöơc khaêo saât nghiïn cûâu ăaô kïịt húơp 15 cíu hoêi vïì thaâi ăöơ theo thang ăiïím 7 cuêa thang

ăo likert ặúơc thûơc hiïơn vúâi möơt míîu göìm 100 ngûúđi taơi thađnh phöị Rangpur úê Bangladesh Nghiïn cûâu nađy seôtrúê nïn hûôu ñch cho viïơc caêi thiïơn baêo hiïím nhín thoơ úê Bangladesh vađ ruât ra bađi hoơc kinh nghiïơm cho thõ trûúđngbaêo hiïím nhín thoơ cuêa Viïơt Nam

chïịt trong cuöơc söịng

Theo caâc caâch khaâc nhau, baêo hiïím nhín thoơ coâ

thïí coi lađ phûúng phaâp quaên lyâ ruêi ro vađ chi tiïu trung

bònh cho ngûúđi tiïu duđng Baêo hiïím nhín thoơ theo ăoâ

seô trúê thađnh cú chïị ăïí ăaêm baêo möơt dođng thu nhíơp

liïn tuơc cho nhûông ngûúđi hûúêng lúơi thöng qua ăíìu tû

tađi chñnh hoùơc phûúng phaâp quaên lyâ ruêi ro

Thaâi ăöơ cuêa ngûúđi dín ăöịi vúâi baêo hiïím nhín thoơ

Caâc tađi liïơu vïì thaâi ăöơ vađ nhíơn thûâc cuêa caâc chuê

húơp ăöìng baêo hiïím nhín thoơ phíìn lúân tíơp trung vađo

caâc ýịu töị dûơ ăoaân nhûông traơng thaâi cuêa tím trñ

(Skinner vađ Dubinsky, 1984) Caâc ýịu töị nhû giaâ trõ

nhíơn thûâc cuêa ngûúđi tiïu duđng (Smith vađ cöơng sûơ,

2008) vïì sûơ hađi lođng vađ traâch nhiïơm ra quýịt ắnh mua

hađng (Kuhlemeyer vađ Allen, 1999) ăaô ặúơc coi lađ cíịp

thiïịt nhíịt ăöịi vúâi caâc tađi liïơu vïì thaâi ăöơ vađ nhíơn thûâc

cuêa caâc chuê húơp ăöìng baêo hiïím nhín thoơ

Lapointe vađ Olsen (2007) trong caâc nghiïn cûâu cuêa

mònh ăaô cho rùìng giaâ caê, giaâ trõ ăöìng tiïìn vađ thu nhíơp

höơ gia ằnh khöng ặúơc coi lađ rađo caên ăöịi vúâi tiïu thuơ

baêo hiïím thò Verbeke vađ Vackier (2005) cho thíịy giaâ

cao coâ taâc ăöơng tiïu cûơc ăïịn thaâi ăöơ ăöịi vúâi tiïu duđng

Mûâc ăöơ biïịt chûô vađ hiïíu biïịt vïì tađi chñnh coâ liïn quan

chùơt cheô vađ tñch cûơc ăïịn thaâi ăöơ ăöịi vúâi tiïu thuơ baêo

hiïím (Lewis, 1989) Saibaba vađ cöơng sûơ (2000) nghiïn

cûâu rùìng phuơ nûô caêm thíịy rùìng cuöơc söịng cuêa hoơ

khöng coâ giaâ trõ, hoơ coi baêo hiïím nhû möơt cöng cuơ

baêo hiïím ruêi ro vađ khöng phaêi lađ phûúng thûâc tiïịt

kiïơm thúị, hoơ cuông thiïịu kiïịn ##thûâc vïì caâc kïị

hoaơch baêo hiïím phuđ húơp (Namasivayam vađ cöơng sûơ,

2006) ăaô ăiïìu tra möịi quan hïơ giûôa nhíơn thûâc ruêi ro

cuêa caâ nhín vađ khaê nùng cuêa hoơ ăïí traê tiïìn cho sûơ an

toađn vađ an ninh múê röơng trong möơt sûơ kiïơn coâ xaâc suíịt

thíịp, coâ tíìm quan troơng cao

Phín tñch caâc ýịu töị kinh tïị xaô höơi chõu traâch

nhiïơm cho viïơc mua baêo hiïím nhín thoơ cho thíịy:

Tuöíi taâc, trònh ăöơ hoơc víịn vađ giúâi tñnh cuêa caâc chuê húơp

ăöìng khöng quan troơng tuy nhiïn mûâc thu nhíơp, nghïì

nghiïơp vađ quy mö gia ằnh lađ nhûông ýịu töị chñnh

(Nwogugu, 2005) (Reddy, 2005) kïịt luíơn phíìn lúân

nhûông ngûúđi ặúơc hoêi caêm thíịy rùìng caâc chñnh saâch

ặúơc cung cíịp búêi caâc cöng ty tû nhín ăaô ăaơt ăïịn kyđ

voơng cuêa hoơ, nhûng khi so saânh vúâi chñnh saâch cuêa

caâc cöng ty nhađ nûúâc, ríịt ñt chñnh saâch lađ lûơa choơn

thay thïị töịt hún (Kruglanski vađ Stroebe, 2005) ăaô gúơi

yâ rùìng giaâ trõ saên phíím vađ sûơ hađi lođng cuêa khaâch hađng

lađ nhûông thađnh phíìn quan troơng cho sûơ thađnh cöng

cuêa caâc cöng ty baêo hiïím trïn thõ trûúđng

Do víơy, phín tñch töíng quan möơt söị nghiïn cûâu vïì

thaâi ăöơ ăöịi vúâi baêo hiïím nhín thoơ coâ thïí thíịy ăíy víîn

lađ möơt cíu hoêi lúân cho caâc doanh nghiïơp trong viïơc

xem xeât thaâi ăöơ cuêa khaâch hađng ăïí lađm cú súê cho viïơc

caêi thiïơn dõch vuơ cuông nhû níng cao hiïơu quaê khai

thaâc saên phíím nađy trïn thõ trûúđng

3 Kïịt quaê nghiïn cûâu

Vúâi nhûông kïịt quaê nghiïn cûâu noâi trïn, (Md vađcöơng sûơ, 2017) ăaô thiïịt kïị 1 nghiïn cûâu vúâi dûơ ắnh tòmhiïíu thaâi ăöơ cuêa ngûúđi dín ăöịi vúâi baêo hiïím nhín thoơtaơi thađnh phöị Rangpur úê Bangladesh Ăùơc ăiïím ăöịitûúơng khaêo saât vúâi 56% ngûúđi traê lúđi lađ nam giúâi vađ 43%ngûúđi traê lúđi lađ nûô 67% ngûúđi traê lúđi söịng úê thađnh thõvađ 33% ngûúđi traê lúđi söịng úê nöng thön 24% söị ngûúđiặúơc hoêi lađ 21-30 tuöíi, 53% lađ 31-40 tuöíi vađ 24% lađ hún

40 nùm 24% ngûúđi traê lúđi lađ chûa kïịt hön vađ 76%ngûúđi traê lúđi ăaô kïịt hön 43,3% lađ trung hoơc, 20,0% lađgiaâo duơc ăaơi hoơc vađ 16,7% ngûúđi ặúơc hoêi lađ giaâo duơckhaâc.36,7% söị ngûúđi ặúơc hoêi lađ doanh nghiïơp, 33,3%ngûúđi traê lúđi lađ ngûúđi kinh doanh dõch vuơ, 13,3% ngûúđitraê lúđi thuöơc nhoâm ăöịi tûúơng khaâc Kïịt quaê nghiïncûâu ặúơc thïí hiïơn thöng qua baêng sau:

Theo baêng thöịng kï mö taê vïì thaâi ăöơ ăöịi vúâi baêohiïím nhín thoơ thöng qua 15 chó baêo ăaô phaât hiïơn rarùìng híìu hïịt moơi ngûúđi ăïìu coâ nhíơn thûâc tñch cûơc vïìbaêo hiïím nhín thoơ ÚÊ Bangladesh, 70% ngûúđi traê lúđibiïịt vïì Baêo hiïím nhín thoơ vađ 30% khöng biïịt vïì Baêohiïím nhín thoơ 75% ngûúđi ặúơc hoêi tin rùìng baêo hiïímnhín thoơ lađ cíìn thiïịt cho moơi ngûúđi Caâc cöng ty baêohiïím coâ nhûông nguýn tùưc vađ quy ắnh nhíìm líîn vïì sûơhiïíu biïịt cuêa cöng chuâng vò hoơ khöng thïí tiïịp cíơnặúơc thûơc traơng cuêa chñnh saâch baêo hiïím nhín thoơ.Caâc cöng ty baêo hiïím úê Bangladesh thûơc sûơ phuơ thuöơcvađo ăaơi lyâ cuêa hoơ vïì tíịt caê caâc chñnh saâch baêo hiïímcuêa mònh vađ cung cíịp tíịt caê thöng tin liïn quan ăïịncaâc kïị hoaơch baêo hiïím nhín thoơ cho khaâch hađngthöng qua kïnh nađy Tuy nhiïn ríịt nhiïìu nhín viïncung cíịp thöng tin khöng xaâc thûơc cho ngûúđi nùưm giûôchñnh saâch Vò víơy, ngađnh baêo hiïím nhín thoơ khöngphaât triïín maơnh nhû úê caâc nûúâc phaât triïín khaâc thíơmchñ so vúâi caê caâc nûúâc ăang phaât triïín vađ chó coâ möơtsöị ñt ngûúđi ăang tíơn duơng ặúơc lúơi ñch cuêa baêo hiïímnhín thoơ

Bïn caơnh nhûông nghiïn cûâu vïì phña khaâch hađng,kïịt quaê nghiïn cûâu cuông cho biïịt rùìng khaâch hađng coâmöơt söị lûúơng lúân caâc khiïịu naơi vïì thiïịt kïị saên phíímbaêo hiïím nhín thoơ Hoơ cuông nghô rùìng cöng ty baêohiïím cíìn phaêi thiïịt kïị cuêa hoơ bùìng caâch xem xeât nhucíìu vađ mong muöịn cuêa hoơ Nghiïn cûâu nađy coâ möơt

phaât hiïơn roô rađng rùìng khaâch hađng ăang coâ möơt sûơ suy

giaêm lúân vïì niïìm tin ăöịi vúâi caâc doanh nghiïơp baêo

hiïím vò möơt söị hoaơt ăöơng phi ăaơo ặâc cuêa caâc cöng ty

baêo hiïím trûúâc ăoâ mađ hoơ tiïịp cíơn Noâ cuông ăïì cíơp

ăïịn hònh aênh tiïu cûơc hoùơc kinh nghiïơm xíịu vïì caâc

khaâch hađng súê hûôu baêo hiïím nhín thoơ trûúâc ăíy Ăíy

cuông lađ möơt trúê ngaơi lúân ăöịi vúâi viïơc kinh doanh baêo

hiïím úê caâc khu vûơc thađnh phöị Rangpur Caâc tađi liïơu

liïn quan ăïịn viïơc mua möơt saên phíím baêo hiïím nhín

thoơ ăïí ăaơt ặúơc quýìn lúơi cuêa doanh nghiïơp thíơt sûơ

phûâc taơp vađ coâ sûơ khoâ khùn trong viïơc hiïíu ặúơc phñ

baêo hiïím vađ söị lûúơng caâc khoaên traê goâp ặúơc hònh

thađnh nhû thïị nađo Ngoađi ra riïng vúâi thõ trûúđng nađy

niïìm tin tön giaâo cuêa ngûúđi dín cuông lađ möơt haơn chïị

lúân vïì kinh doanh baêo hiïím nhín thoơ

4 Kïịt luíơn vađ gúơi yâ chñnh saâch

Cuöơc söịng con ngûúđi lađ möơt tađi saên quyâ giaâ Baêo

hiïím nhín thoơ cung cíịp an toađn vađ baêo vïơ cho ngûúđi

tham gia ăöìng thúđi cuông khuýịn khñch tiïịt kiïơm vađ chia

seê ruêi ro trïn phaơm vi quöịc gia Tûđ caâc cuöơc thaêo luíơn

vađ thaêo luíơn röơng raôi trïn ăíy vađ phín tñch thaâi ăöơ cuêa

ngûúđi dín ăöịi vúâi baêo hiïím nhín thoơ coâ thïí thíịy thaâi ăöơ

ăöịi vúâi saên phíím baêo hiïím nhín thoơ lađ möơt haơn chïị lúân

trong kinh doanh baêo hiïím nhín thoơ úê thõ trûúđng nađy

Vò víơy, caâc cöng ty baêo hiïím cíìn phaêi tíơp trung vađo

nhûông giaêi phaâp nhùìm caêi thiïơn mûâc ăöơ tin tûúêng cho

khaâch hađng vađo nhûông dõch vuơ cuêa mònh nhû:

- Cöng ty cíìn nghiïn cûâu liïn tuơc vïì thõ trûúđng ăïí

tòm hiïíu nhu cíìu ăang thay ăöíi liïn tuơc cuêa khaâch

hađng Xem xeât thaâi ăöơ vađ mûâc ăöơ hađi lođng cuêa hoơ ăöịi

vúâi saên phíím vađ kinh doanh baêo hiïím nhín thoơ

- Cöng ty baêo hiïím cíìn phaêi xaâc ắnh nhûông ngûúđi

coâ aênh hûúêng lúân thûơc sûơ trong xaô höơi vađ liïn kïịt vúâi hoơ

trong viïơc quaêng baâ vađ sûê duơng hònh aênh ăïí loaơi boê íịn

tûúơng tiïu cûơc trûúâc ăíy trong tím trñ cuêa khaâch hađng

- Caâc nhađ tiïịp thõ cíìn phaêi ûâng duơng cöng nghïơ

thöng tin trong caâc dõch vuơ baêo hiïím cuêa doanh

nghiïơp ăïí khaâch hađng coâ thïí dïî dađng nhíơn ặúơc

thöng tin vïì saên phíím baêo hiïím nhín thoơ cuêa hoơ

- Nhađ tiïịp thõ, ăaơi lyâ baêo hiïím cíìn phaêi thiïịt kïị laơi

quy trònh vađ thuê tuơc cuông nhû caâc tađi liïơu cuêa hoơ vađ

lađm cho noâ dïî dađng cuông nhû thiïịt kïị nhûông saên

phíím phuđ húơp vúâi mûâc thu nhíơp cuêa khaâch hađng

Thõ trûúđng Viïơt Nam coâ nhiïìu neât tûúng ăöìng vúâi

thõ trûúđng Bangladesh vúâi mûâc ăöơ phaât triïín kinh tïị

nhûng quan troơng hún lađ nhûông tûúng ăöìng trong thaâi

ăöơ nhíơn thûâc cuêa ngûúđi tiïu duđng ăöịi vúâi caâc saên

phíím baêo hiïím nhín thoơ Vò víơy, thöng qua nghiïn

cûâu thõ trûúđng baêo hiïím cuêa Bangladesh coâ thïí ruât ra

nhûông bađi hoơc kinh nghiïơm cho thõ trûúđng Viïơt Nam

ăïí caêi thiïơn hoaơt ăöơng kinh doanh cuêa caâc doanh

nghiïơp baêo hiïím cuông nhû ăííy maơnh vai trođ vađ võ thïị

cuêa saên phíím baêo hiïím trong viïơc ăaêm baêo chíịt

lûúơng cuöơc söịng cuêa ngûúđi dín trong tûúng lai./

Tađi liïơu tham khaêo

Ajzen Icek (2008), Consumer attitudes and ior, Taơp chñ Handbook of consumer psychology, Söị1,Trang: 525-548

behav-Baek Eunyoung vađ Sharon A DeVaney (2005),Human capital, bequest motives, risk, and the pur-chase of life insurance, Taơp chñ Journal of PersonalFinance, Söị 4(2),Trang: 62-84

Bhartiaxa A (2009), The benefits and Importance ofLife Insurance Policies, Taơp chñ Online at: http://www.traderji com/insurance/25786-benfits-importance-life-insurancepolicies html (Accessed 12 September2012)

Kuhlemeyer Gregory A vađ Garth H Allen (1999),Consumer satisfaction with life insurance: A bench-marking survey, Taơp chñ Journal of FinancialCounseling and Planning, Söị 10(2),Trang: 35

Lewis Frank D (1989), Dependents and thedemand for life insurance, Taơp chñ American econom-

ic review, Söị 79(3),Trang: 452-467

Md Nekmahmud, Shahedul Asm vađ Md FerdushRahman (2017), Measuring People’s Attitude towardsthe Life Insurance in Rangpur City Corporation inBangladesh,

Omar Ogenyi Ejye (2007), The retailing of life ance in Nigeria: an assessment of consumers' atti-tudes, Taơp chñ The Journal of Retail MarketingManagement Research

insur-Reddy GS (2005), Customer perception towardsprivate life insurance companies' policies with refer-ence to Bangalore city, Taơp chñ Indian Journal ofMarketing, Söị 35(4),Trang: 9-14

Schiffman Leon G vađ Leslie Lazar Kanuk (2000),Consumer behavior, 7th, Taơp chñ NY: PrenticeHall,Trang: 15-36

Schiffman LG, LL Kanuk vađ H v Hansen (2008),Consumer Attitude Formation and Change, Taơp chñConsumer Behavior: A European Outlook,Trang: 247-280

Yaari Menahem E (1965), Uncertain lifetime, lifeinsurance, and the theory of the consumer, Taơp chñThe Review of Economic Studies, Söị 32(2),Trang: 137-150

Mö hònh Tam giaâc chó ra sûơ tûúng taâc, rađng buöơc vađ

phuơ thuöơc líîn nhau giûôa 2 ýịu töị cú baên vađ 1 ýịu töị

trung gian Viïơc xuíịt hiïơn thïm ýịu töị trung gian ăaô

giuâp hònh thađnh cöng cuơ phín tñch hoađn thiïơn ăuê 3 ýịu

töị Chùỉng haơn, trong möịi quan hïơ giûôa doanh nghiïơp

vađ ăöịi taâc thò sûơ tûúng taâc, rađng buöơc vađ phuơ thuöơc líîn

nhau giûôa 2 chuê thïí nađy vïì thûơc chíịt lađ möịi quan hïơ

mua – baân thuíìn tuây, nhûng khi xuíịt hiïơn thïm möơt

ýịu töị trung gian lađ ăöịi thuê caơnh tranh, luâc nađy tñnh

chíịt cuêa hoaơt ăöơng mua – baân giûôa doanh nghiïơp vađ

ăöịi taâc khöng cođn thuíìn tuây nhû trûúâc nûôa, búêi vò khi

ăoâ möi trûúđng kinh doanh ăaô coâ sûơ caơnhtranh

1.2 Mö hònh Tam giaâc Caơnh tranh

Mö hònh Tam giaâc caơnh tranhlađ sûơ víơn duơng Mö

hònh Tam giaâc vađo lônh vûơc Töí chûâc ngađnh khi nghiïn

cûâu chiïịn lûúơc, cú cíịu thõ trûúđng vađ sûơ tûúng taâc giûôa

caâc doanh nghiïơp trong nïìn kinh tïị Mö hònh Tam giaâc

Caơnh tranh trúê thađnh möơt cöng cuơ phín tñch thiïịt thûơc

vïì nùng lûơc caơnh tranh vò noâ coâ tñnh chñnh xaâc, logic

vađ biïơn chûâng cao vađ lađ sûơ böí sung hûôu ñch khi phín

tñch vïì caơnh tranh vađ nùng lûơc caơnh tranh cuêa Viïơt

Nam vađ caâc tónh cuêa Viïơt Nam Mö hònh Tam giaâc

Caơnh tranh chó ra möịi quan hïơ tûúng taâc, rađng buöơc,

phuơ thuöơc líîn nhau giûôa 3 cíịp ăöơ caơnh tranh lađ cíịp ăöơ

tranh tranh saên phíím, cíịp ăöơ caơnh tranh doanh

nghiïơp vađ cíịp ăöơ caơnh tranh nïìn kinh tïị

Möịi quan hïơ tûúng taâc, rađng buöơc vađ phuơ thuöơc líînnhau giûôa 3 cíịp ăöơ caơnh tranh noâi trïn ăaô hònh thađnhnïn möơt tam giaâc vïì caơnh tranh vúâi 3 ẳnh lađ caơnhtranh cíịp ăöơ saên phíím, cíịp ăöơ doanh nghiïơp vađ cíịpăöơ nïìn kinh tïị

2 Phín tñch caâc chó söị trong Mö hònh Tam giaâc Caơnh tranh

2.1 Chó söị nùng lûơc caơnh tranh cíịp ăöơ saên phíím

- Thûâ nhíịt, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ saên phíímặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ chíịt lûúơng saên phíím Theoquan ăiïím caơnh tranh, chíịt lûúơng saên phíím lađ nhûôngăùơc ăiïím, tñnh chíịt nöíi tröơi trong saên phíím cuêa doanhnghiïơp mađ saên phíím cuêa caâc ăöịi thuê caơnh tranhkhöng coâ Möîi chó tiïu thađnh phíìn trong tiïu chñ nađy-coâ vai trođ khaâc nhau trong viïơc taơo nïn chíịt lûúơng saênphíím

- Thûâ hai, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ saên phíímặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ giaâ baân Giaâ saên phíím lađ ýịutöị nöơi sinh trong quan hïơ cung cíìu Giaâ caê taâc ăöơngbúêi chi phñ saên xuíịt, chñnh saâch giaâ, chñnh saâch mar-keting Thûơc tïị cho thíịy, giaâ caê caơnh tranh phaêi lađ giaâhúơp lyâ vađ luön coâ xu hûúâng thíịp hún tûúng ăöịi so vúâigiaâ cuêa ăöịi thuê caơnh tranh

- Thûâ ba,sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ saên phíímặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ kïnh phín phöịi Möîi chó tiïuthađnh phíìn trong tiïu chñ nađy coâ vai trođ khaâc nhautrong viïơc tiïu thuơ saên phíím, trong ăoâ caâc doanhnghiïơp lúân thûúđng ăùơc biïơt chuâ troơng phaât triïín hïơthöịng ăaơi lyâ vađ hïơ thöịng nhađ phín phöịi Viïơc chuâ troơngphaât triïín hïơ thöịng ăaơi lyâ vađ hïơ thöịng nhađ phín phöịiseô giuâp caâc doanh nghiïơp lúân ruât ngùưn quaâ trònh ặasaên phíím tûđ nhađ maây, tûđ kho ăïịn thõ trûúđng, qua ăoâgiuâp nhanh thu höìi vöịn, tùng vođng quay cuêa vöịn

- Thûâ tû, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ saên phíímặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ xuâc tiïịn Ăöơ hiïơn diïơn cuêa saênphíím cho ta biïịt sûơ coâ mùơt cuêa saên phíím taơi caâc

Mö hònh phín tñch tam giaâc caơnh tranh trong nghiïn cûâu

vïì nùng lûơc caơnh tranh cíịp tónh

Nöng Minh Trang NCS, Khoa Kinh tïị, Hoơc viïơn Khoa hoơc Xaô höơi

Theo quy ûúâc cuêa nhûông caâc nhađ nghiïn cûâu trïn thïị giúâi, möơt mö hònh phín tñch maơnh phaêi thoêa maôn ăuê 3thuöơc tñnh lađ chñnh xaâc, logic vađ biïơn chûâng Tíịt nhiïn, möơt khi thoêa maôn ăíìy ăuê caê 3 thuöơc tñnh trïn, mö hònhíịy seô trúê thađnh möơt cöng cuơ phín tñch maơnh vađ hiïơu quaê Theo ắnh nghôa triïịt hoơc, möịi quan hïơ lađ sûơ tûúngtaâc, sûơ rađng buöơc, sûơ phuơ thuöơc líîn nhau giûôa caâc mùơt, caâc thuöơc tñnh, caâc sûơ víơt, hiïơn tûúơng trong tûơ nhiïn,xaô höơi vađ tû duy Mö hònh phín tñch nađy lađ mö hònh phín tñch quan hïơ tam giaâc

ăiïím baân hađng mađ khöng phín biïơt chuê thïí thûơc hiïơn,

noâ cho thíịy sûâc lan toêa vađ bađnh trûúâng cuêa saên phíím

vïì mùơt khöng gian thõ trûúđng Ăöơ phuê cuêa saên phíím

cho ta biïịt vïì mûâc ăöơ bao phuê thõ trûúđng cuêa saên

phíím do nhûông chuê thïí cuơ thïí thûơc hiïơn lađ nhađ baân

leê, hïơ thöịng ăaơi lyâ hay hïơ thöịng nhađ phín phöịi, noâ cho

ta thíịy sûâc maơnh thím nhíơp síu thõ trûúđng cuêa tûđng

hïơ thöịng phín phöịi saên phíím

- Thûâ nùm, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ saên phíím

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ hađng töìn kho Hađng töìn kho

dûơ trûô lađ möơt ýu cíìu mang tñnh bùưt buöơc ăöịi vúâi

doanh nghiïơp ăïí ăaêm baêo tiïu chñ sùĩn coâ cuêa saên

phíím Tuy nhiïn, hađng töìn kho do löîi lađ möơt ăiïìu tïơ

haơi ăöịi vúâi doanh nghiïơp, cíìn phaêi xûê lyâ ríịt khoa hoơc

ăïí haơn chïị töịi ăa aênh hûúêng tiïu cûơc ăïịn viïơc saên

xuíịt vađ kinh doanh cuêa doanh nghiïơp Hađng töìn kho

do dû cung coâ nhiïìu nguýn nhín hoùơc lađ do sûơ baôo

hođa cuêa saên phíím, hoùơc coâ thïí do khöng thoêa maôn

ặúơc thõ hiïịu cuêa ngûúđi tiïu duđng, hoùơc coâ thïí do

nùng lûơc baân hađng cuêa doanh nghiïơp keâm trong khi laơi

khöng biïịt ăiïìu chónh kõp thúđi saên lûúơng

2.2 Chó söị Nùng lûơc caơnh tranh cíịp ăöơ Doanh nghiïơp

- Thûâ nhíịt, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ doanh

nghiïơp ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ Chiïịn lûúơc cöng ty

Trong caâc chó tiïu thađnh phíìn nađy, chiïịn lûúơc caơnh coâ

möịi quan hïơ míơt thiïịt vúâi híìu hïịt caâc tiïu chñ cođn laơi

Möơt chó tiïu quan troơng nûôa lađ võ thïị cuêa doanh nghiïơp

trong ngađnh/cuơm ngađnh cho biïịt doanh nghiïơp coâ

nùìm trong töịp díîn ăíìu, töịp giûôa hay töịp cuöịi cuêa

ngađnh, tûđ ăoâ coâ chiïịn lûúơc caơnh tranh cho phuđ húơp

Thûơc tïị cho thíịy, möîi doanh nghiïơp luön coâ sûơ tûúng

taâc, rađng buöơc, phuơ thuöơc ríịt lúân vađo ngađnh/cuơm

ngađnh cuêa noâ, vò thïị võ thïị trong ngađnh/cuơm ngađnh coâ

thïí seô giuâp doanh nghiïơp thuíơn lúơi, hoùơc gíy ra khoâ

khùn trong viïơc caơnh tranh cuêa doanh nghiïơp vúâi caâc

ăöịi thuê trong nöơi böơ ngađnh/cuơm ngađnh

- Thûâ hai, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ doanh nghiïơp

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ Marketing.Trong söị caâc tiïu

chñ trïn, tiïu chñ xíy dûơng kïnh phín phöịi vađ xuâc tiïịn

coâ vai trođ cûơc kyđ to lúân, coâ möịi quan hïơ míơt thiïịt vúâi

caâc chó tiïu thađnh phíìn cođn laơi vò kïnh phín phöịi lađ

möơt tíơp húơp caâc cöng ty hay caâ nhín tûơ gaânh vaâc hay

giuâp ăúô cho möơt ai ăoâ quýìn súê hûôu ăöịi vúâi möơt hađng

hoâa cuơ thïí hay dõch vuơ trïn con ặúđng tûđ nhađ saên xuíịt

ăïịn ngûúđi tiïu duđng Trong ăoâ quaêng caâo vađ PR coâ vai

trođ lúân nhíịt.Vai trođ cuêa quaêng caâo trong caơnh tranh lađ

ríịt quan troơng vò “quaêng caâo trong nïìn kinh tïị thõ

trûúđng gùưn liïìn vúâi caơnh tranh vađ thïí hiïơn hoaơt ăöơng

caơnh tranh cú baên cuêa doanh nghiïơp

- Thûâ ba, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ doanh nghiïơp

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ nhín sûơ Trong söị caâc chó tiïu

thađnh phíìn noâi trïn, chó tiïu sûê duơng vađ ăaôi ngöơ coâ

möịi quan hïơ míơt thiïịt vúâi caâc chó tiïu cođn laơi.Thûơc tïị

cho thíịy, nïịu tuýín duơng nhín sûơ mađ khöng gùưn vúâi

sûê duơng vađ ăaôi ngöơ thò coâ thïí ngûúđi tađi bõ laông phñ,

hoùơc seô khöng giûô chín ặúơc hoơ.Tiïu chñ nhín sûơ

ăoâng vai trođ quýịt ắnh trong viïơc níng cao nùng lûơccaơnh tranh cuêa bíịt kyđ töí chûâc, doanh nghiïơp nađo

- Thûâ tû, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ doanh nghiïơpặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ nghiïn cûâu vađ phaât triïín.Trong ăoâ cöng taâc nghiïn cûâu thõ trûúđng coâ vai trođquan troơng nhíịt Möơt hoaơt ăöơng cú baên trong nghiïncûâu thõ trûúđng lađ nghiïn cûâu tñn hiïơu thõ trûúđng vò ăíylađ nhûông phûúng tiïơn giaân tiïịp ăïí thöng tin trïn thõtrûúđng vađ híìu hïịt nïịu khöng noâi lađ tíịt caê caâc hađnh vicuêa möơt ăöịi thuê caơnh tranh ăïìu coâ thïí mang thöng tinhöî trúơ cho phín tñch ăöịi thuê caơnh tranh vađ hoaơch ắnhchiïịn lûúơc

- Thûâ nùm, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ doanhnghiïơp ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ tađi chñnh Trong caâcchó tiïu thađnh phíìn cuêa tiïu chñ nađy, chó tiïu huy ăöơngvöịn vađ sûê duơng vöịn coâ möịi quan hïơ míơt thiïịt vúâi caâcchó tiïu cođn laơi.Viïơc huy ăöơng vöịn cuêa möơt doanhnghiïơp hiïơn ăaơi thûúđng coâ xu hûúâng gùưn vúâi viïơc huyăöơng nguöìn lûơc tûđ hoaơt ăöơng phaât hađnh cöí phiïịu, traâiphiïịu cöng ty Vò thïị, chó tiïu sûê duơng vöịn cíìn phaêihiïơu quaê vađ ăuâng luíơt, vađ cíìn sûơ tham gia cuêa caâc chótiïu ăađu tû tađi chñnh, kiïím tra, giaâm saât viïơc huy ăöơngvađ sûê duơng vöịn

- Thûâ saâu, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ doanh nghiïơpặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ quan hïơ cöng chuâng (PR).Trong söị caâc chó tiïu thađnh phíìn cuêa tiïu chñ nađy, chótiïu PR nöơi böơ vađ ăöịi phoâ vúâi khuêng hoaêng coâ möịi quanhïơ míơt thiïịt vúâi caâc tiïu chñ cođn laơi Thûơc tïị cho thíịy,bíịt kyđ doanh nghiïơp nađo cuông phaêi quan tím ăuângmûâc ăïịn PR nöơi böơ khi muöịn níng cao nùng lûơc caơnhtranh cuêa mònh vò ăïí níng cao ặúơc nùng lûơc caơnhtranh thò ăiïìu ăíìu tiïn cíìn phaêi “trong íịm, ngoađi ïm”.Ăïí ăöịi phoâ hiïơu quaê vúâi khuêng hoaêng, doanh nghiïơpcíìn chuê ăöơng xíy dûơng chiïịn lûúơc quaên trõ khuênghoaêng vađ ăöơi nguô nhín sûơ quaên trõ khuêng hoaêng

2.3 Chó söị Nùng lûơc caơnh tranh cíịp ăöơ nïìn kinh tïị

- Thûâ nhíịt, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïịặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ chñnh saâch tađi khoâa Trongcaâc chó tiïu thađnh phíìn trïn, thúị vađ ăíìu tû cöng coâmöịi quan hïơ míơt thiïịt vúâi caâc chó tiïu cođn laơi Viïơctùng hay giaêm thúị ăöịi vúâi saên phíím nađo ăoâ, vúâi lônhvûơc nađo ăoâ, hoùơc vúâi ngađnh nađo ăoâ seô taâc ăöơng maơnhmeô ăïịn sûơ phaât triïín cuêa saên phíím, lônh vûơc, ngađnhăoâ Ăíìu tû cöng ặúơc coi lađ cöng cuơ cíìn thiïịt giuâpphaât triïín kïịt cíịu haơ tíìng nhùìm níng cao nùng lûơccaơnh tranh cuêa caâc doanh nghiïơp vađ caê nïìn kinh tïị

- Thûâ hai, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïịặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ chñnh saâch tiïìn tïơ Trong ăoâchó tiïu laôi suíịt vađ tyê giaâ höịi ăoaâi quan hïơ míơt thiïịt vúâicaâc chó tiïu cođn laơi.Vúâi nhûông nïìn kinh tïị lúân, viïơcNgín hađng TW tùng hay giaêm laôi suíịt cú baên seô taâcăöơng lúân túâi nïìn kinh tïị cuêa quöịc gia ăoâ Bïn caơnhăoâ, viïơc giûô öín ắnh hay thaê nöíi vïì tyê giaâ höịi ăoaâicuôngăïìu taâc ăöơng maơnh meô ăïịn hoaơt ăöơng thûúng maơiquöịc tïị cuêa caâc doanh nghiïơp trong nïìn kinh tïị

- Thûâ ba, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïị

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ chñnh saâch Thûúng maơi quöịc

tïị Trong caâc chó tiïu thađnh phíìn nïịu trïn, xuâc tiïịn

thûúng maơi vađ phaâ giaâ tiïìn tïơ coâ vai trođ lúân trong

thûúng maơi quöịc tïị.Viïơc ăííy maơnh xuâc tiïịn thûúng

maơi seô giuâp viïơc lûu thöng hađng hoâa nhanh choâng,

thuíơn lúơi, qua ăoâ níng cao ặúơc nùng lûơc caơnh tranh

cuêa nïìn kinh tïị

- Thûâ tû, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïị

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ Chñnh saâch ăađo taơo nguöìn

nhín lûơc Trong caâc chó tiïu thađnh phíìn noâi trïn, ăađo

taơo nghïì cíìn phaêi ặúơc chuâ troơng ăuâng mûâc vò ăíy lađ

chó tiïu ñt ặúơc coi troơng thûơc sûơ úê nûúâc ta trong

nhûông nùm qua Ăađo taơo phöí thöng vađ ăaơi hoơc, sau ăaơi

hoơc cíìn phaêi gùưn vúâi thûơc tiïîn cuöơc söịng, gùưn vúâi saên

xuíịt, kinh doanh vađ gùưn vúâi cöng taâc ăađo taơo nghïì cho

ngûúđi lao ăöơng nhùìm goâp phíìn tñch cûơc vađo viïơc níng

cao nùng lûơc caơnh tranh cuêa nïìn kinh tïị

- Thûâ nùm, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïị

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ Chñnh saâch ăíìu tû Trong caâc

chó tiïu thađnh phíìn nïu trïn, chó tiïu cú cíịu kinh tïị coâ

quan hïơ míơt thiïịt vúâi caâc chó tiïu cođn laơi Thíơt víơy, cú

cíịu kinh tïị húơp lyâ seô goâp phíìn quan troơng vađo viïơc

níng cao nùng lûơc caơnh tranh cuêa nïìn kinh tïị, traâi laơi

cú cíịu kinh tïị bíịt húơp lyâ seô taơo ra nhûông khoâ khùn

khöng ăaâng coâ cho nïìn kinh tïị, qua ăoâ lađm giaêm suât

nùng lûơc caơnh tranh quöịc gia

- Thûâ saâu, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïị

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ Chñnh saâch khoa hoơc vađ cöng

nghïơ Trong caâc tiïu chñ thađnh phíìn nïu trïn, baên

quýìn, súê hûôu trñ túơ vađ ăöíi múâi saâng taơo ngađy cađng

ăoâng vai trođ to lúân trong viïơc níng cao nùng lûơc caơnh

tranh cíịp ăöơ nïìn kinh tïị Theo ăoâ, nûúâc nađo thûơc hiïơn

töịt 3 chó tiïu thađnh phíìn trïn seô coâ lúơi thïị caơnh tranh

vađ níng cao ặúơc nùng lûơc caơnh tranh cuêa nïìn kinh tïị

cuêa quöịc gia ăoâ

- Thûâ baêy, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïị

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ Chñnh saâch tađi nguýn vađ möi

trûúđng.Viïơc thûơc hiïơn ăöìng böơ caâc chó tiïu thađnh phíìn

trong tiïu chñ nađy seô giuâp níng cao ặúơc nùng lûơc caơnh

tranh cuêa nïìn kinh tïị.Trong nhûông nùm gíìn ăíy víịn ăïì

sûê duơng, baêo vïơ vađ phođng ruêi ro trong lônh vûơc tađi

nguýn möi trûúđng ăaô bùưt ăíìu nhíơn ặúơc sûơ quan tím

cuêa Nhađ nûúâc vađ cöơng ăöìng dín cû, doanh nghiïơp

- Thûâ taâm, sûâc caơnh tranh cuêa cíịp ăöơ nïìn kinh tïị

ặúơc thïí hiïơn úê tiïu chñ Chñnh saâchhöî trúơ doanh

nghiïơp Thûơc hiïơn ăöìng böơ vađ hiïơu quaê caâc chó tiïu

thađnh phíìn trong tiïu chñ nađy seô höî trúơ cöơng ăöìng

doanh nghiïơp phaât triïín maơnh meô, tûđ ăoâ níng cao

nùng lûơc caơnh tranh cíịp ăöơ nïìn kinh tïị Chó tiïu thïí

chïị ăoâng vai trođ ríịt quan troơng trong viïơc taơo ra möi

trûúđng kinh doanh thuíơn lúơi cho caâc doanh nghiïơp,

trong khi ăoâ chñnh saâch thúị húơp lyâ seô vûđa tùng nguöìn

thu ngín saâch, vûđa giuâp caơnh tranh bònh ăùỉng giûôa caâc

thađnh phíìn kinh tïị, vûđa níng cao nùng lûơc caơnh tranh

cuêa saên phíím vađ doanh nghiïơp

3 Möịi quan hïơ giûôa caâc tiïu chñ vađ chó tiïu thađnh phíìn cuêa möơt chó söị, möịi quan hïơ giûôa caâc cíịp ăöơ trongMö hònh Tam giaâc Caơnh tranh

3.1 Möịi quan hïơ giûôa caâc tiïu chñ vađ chó tiïu thađnh phíìn cuêa möơt chó söị trong mö hònh Tam giaâc caơnh tranh

- Thûâ nhíịt, viïơc xaâc ắnh caâc tiïu chñ vađ chó tiïuthađnh phíìn cuêa möơt chó söị trong mö hònh Tam giaâccaơnh tranh lađ coâ tñnh khaâch quan vađ coâ tñnh lõch sûê -cuơ thïí Thíơt víơy, caâc tiïu chñ vađ chó tiïu thađnh phíìncuêa möơt chó söị seô goâp phíìn lađm roô nùng lûơc caơnhtranh cuêa chó söị caơnh tranh.Chuâng luön töìn taơi khaâchquan, khöng phuơ thuöơc vađo yâ chñ chuê quan cuêa chuângta.Chuâng cuông ăođi hoêi phaêi ặúơc xem xeât trong sûơ víơnăöơng, biïịn ăöíi khöng ngûđng

- Thûâ hai, möịi quan hïơ giûôa caâc tiïu chñ vađ chó tiïuthađnh phíìn trong möơt chó söị lađ coâ tñnh biïơn chûâng.Möịi quan hïơ khùng khñt, gùưn boâ, böí sung cho nhaugiûôa caâc tiïu chñ vađ chó tiïu thađnh phíìn ăaô taơo ra tñnh

ăa chiïìu trong ăaânh giaâ vïì caâc chó söị caơnh tranh trong

Mö hònh Tam giaâc caơnh tranh

3.2 Möịi quan hïơ giûôa caâc cíịp ăöơ trong mö hònh Tam giaâc caơnh tranh

- Thûâ nhíịt, giûôa caâccíịp ăöơ caơnh tranh trong möhònh Tam giaâc caơnh tranh luön coâ sûơ tûúng taâc, rađngbuöơc vađ phuơ thuöơc líîn nhau Sûơ tûúng taâc, rađng buöơcvađ phuơ thuöơc giûôa chuâng coâ tñnh khaâch quan, logic, cuơthïí vađ biïơn chûâng Trong ăoâ, möîi cíịp ăöơ thïí hiïơn roônùng lûơc caơnh tranh cuêa mònh thöng qua nùng lûơccaơnh tranh cuêa caâc tiïu chñ vađ chó tiïu thađnh phíìn cíịuthađnh nïn noâ Thûơc tïị cho thíịy, sûơ caơnh tranh thûúđngbùưt ăíìu búêi cíịp ăöơ saên phíím, kïịt thuâc búêi cíịp ăöơdoanh nghiïơp vađ chiïịn thùưng búêi cíịp ăöơ nïìn kinh tïị(tónh, hoùơc quöịc gia)

- Thûâ hai, logic suy luíơn coâ tñnh bùưc cíìu trongchûâng minh cho sûơ tûúng taâc, rađng buöơc, phuơ thuöơclíîn nhau giûôa 3 cíịp ăöơ (hay 3 ẳnh) trong mö hònhTam giaâc caơnh tranh cíìn lûu yâ úê võ trñ xuíịt phaât vađ hïơquy chiïịu Võ trñ xuíịt phaât cho ta thíịy sûơ suy luíơn ặúơcbùưt ăíìu tûđ ăíu Hïơ quy chiïịu cho chuâng ta thíịy ặúơcsûơ suy luíơn ặúơc thûơc hiïơn theo chiïìu kòm hay ngûúơckim ăöìng höì Sûơ kïịt húơp khùng khñt giûôa võ trñ xuíịtphaât vađ hïơ quy chiïịu seô giuâp chuâng ta ăaơt ặúơc tñnh logic, chñnh xaâc vađ biïơn chûâng cuêa quaâ trònh nghiïn cûâuvïì Mö hònh nađy./

Tađi liïơu tham khaêo

Michael Porter, Chiïịn lûúơc caơnh tranh, Nxb Treê, 2009.Michael Porter, Lúơi thïị caơnh tranh, Nxb Treê, 2008.Michael Porter, Lúơi thïị caơnh tranh quöịc gia, NxbTreê, 2008

Ăinh Thõ Thuây Hùìng, PR lyâ luíơn vađ ûâng duơng, NxbLao ăöơng vađ xaô höơi, 2008

Ăïí triïín khai thûơc hiïơn Nghõ quýịt möơt caâch hiïơu

quaê, phuđ húơp vúâi tònh hònh thûơc tiïîn cuêa ắa

phûúng, ngađnh du lõch Nghïơ An ăaô tham mûu

cho Ban Thûúđng vuơ Tónh uêy ban hađnh Chûúng trònh

hađnh ăöơng vïì phaât triïín du lõch trúê thađnh ngađnh kinh tïị

muôi nhoơn trïn ắa bađn tónh giai ăoaơn 2017 -2030 Ăïí

thûơc hiïơn muơc tiïu ăoâ cíìn phaêi ăííy maơnh thu huât ăíìu

tû cuêa doanh nghiïơp vađo phaât triïín du lõch

Tuy nhiïn, ăïí thu huât ăíìu tû cuêa doanh nghiïơp vađo

phaât triïín du lõch tónh Nghïơ An cíìn phaêi coâ nhûông giaêi

phaâp khaê thi, phuđ húơp vúâi ăùơc ăiïím kinh tïị - xaô höơi

cuêa tónh Nhiïìu ắa phûúng khaâc trong nûúâc ăaô tûđng

thûơc hiïơn nhûông giaêi phaâp, caâch lađm ăïí thu huât ăíìu tû

cuêa doanh nghiïơp vađo phaât triïín du lõch úê ắa phûúng

mònh Trong quaâ trònh thûơc hiïơn thu huât ăíìu tû, hoơ seô

coâ nhiïìu thađnh cöng vúâi caâch lađm phuđ húơp, ăuâng quy

luíơt nïn thu huât ăíìu tû cuêa doanh nghiïơp vađo phaât

triïín du lõch cuêa ắa phûúng ăoâ ăaơt hiïơu quaê cao Do

víơy, viïơc nghiïn cûâu kinh nghiïơm cuêa caâc ắa phûúng

seô giuâp tónh Nghïơ An ặa ra nhûông giaêi phaâp töịt ăïí

thûơc hiïơn möơt caâch hiïơu quaê Nhûông kinh nghiïơm ăoâ,

caâc ắa phûúng khaâc ăaô míịt ríịt nhiïìu thúđi gian, nhiïìu

cöng sûâc vađ tiïìn baơc ăïí nghiïn cûâu, thûê nghiïơm, thay

ăöíi… röìi múâi ruât ra ặúơc Nïịu chuâng ta tûơ lađm chñnh

saâch, tûơ ăïì ra giaêi phaâp thu huât doanh nghiïơp ăíìu tû

phaât triïín du lõch thò cuông seô dïî ăi laơi nhûông con

ặúđng mađ caâc ắa phûúng ăaô lađm Trong quaâ trònh

thûơc hiïơn chñnh saâch vađ giaêi phaâp ăoâ, caâc ắa phûúng

coâ thïí ăaô víịp phaêi nhûông sai líìm, thíịt baơi, thíơm chñ

phaêi traê giaâ nhû thiïơt haơi vïì tađi chñnh, míịt niïìm tin cuêa

nhađ ăíìu tû, töịc ăöơ thu huât ăíìu tû chíơm chaơp, hoơ phaêi

thay ăöíi chñnh saâch, giaêi phaâp thu huât ăíìu tû nhiïìu líìn

múâi cho ặúơc kïịt quaê töịt vađ míịt nhiïìu thúđi gian Vò

víơy, ắa phûúng ăi sau khi ặúơc tòm hiïíu, hoơc tíơp kinh

nghiïơm seô traânh ặúơc nhûông sai líìm, thíịt baơi cuêa ắa

phûúng ăi trûúâc, tûđ ăoâ seô traâch ặúơc nhûông thiïơt haơi

caê vïì tađi chñnh, caê vïì thúđi gian… vađ ặa ăïịn hiïơu quaê

thu huât ăíìu tû töịt ngay tûđ ăíìu

Bïn caơnh ăoâ, khi hoơc tíơp kinh nghiïơp cuêa caâc ắaphûúng khaâc, chuâng ta seô thíịy ặúơc nhûông thíịt baơicuêa hoơ, nhúđ nghiïn cûâu, tòm hiïíu nhûông thíịt baơi ăoâ,chuâng ta seô tòm ra nguýn nhín ăïí tûđ ăoâ traânh giaêiphaâp, caâch lađm nhû hoơ ăïí mònh khöng cođn bõ thíịt baơi,tûđ ăoâ hiïơu quaê thu huât ăíìu tû seô cao hún Thöng quahoơc tíơp kinh nghiïơm cuêa caâc ắa phûúng khaâc, tónhNghïơ An seô thíịy ặúơc nhûông khoâ khùn, haơn chïị cuôngnhû nhûông thuíơn lúơi cuêa mònh trong viïơc thu huât ăíìu

tû cuêa doanh nghiïơp vađo phaât triïín du lõch Qua ăoâ,tónh Nghïơ An seô thíịy ặúơc ắa phûúng mònh ăang úêăíu, khaê nùng coâ thïí ăïịn ăíu trong viïơc phaât triïín dulõch, traânh ặúơc nhûông nhíơn ắnh chuê quan, duy yâ chñ,traâi quy luíơt khaâch quan ăïí tûđ ăoâ traânh viïơc ặa ranhûông chñnh saâch, giaêi phaâp thiïịu khaê thi, khöng hiïơuquaê, khöng phuđ húơp Ăöìng thúđi, tónh Nghïơ An cuông coâthïí taơo líơp ặúơc caâc möịi quan hïơ ăïí ặúơc giúâi thiïơucaâc nhađ ăíìu tû phaât triïín du lõch trong chuöîi du lõchquöịc gia, khu vûơc, taơo sûơ liïn kïịt du lõch giûôa caâc ắaphûúng vúâi nhau

Kinh nghiïơm thu huât ăíìu tû cuêa doanh nghiïơp vađophaât triïín du lõch cuêa caâc tónh Quaêng Ninh, Ninh Bònh,Quaêng Nam… lađ nhûông bađi hoơc coâ yâ nghôa quan troơngcho tónh Nghïơ An Nhûông kinh nghiïơm cuêa caâc ắaphûúng nađy coâ thïí töíng húơp úê nhûông nöơi dung cú baênsau ăíy:

Möơt lađ, quan tím ăïịn xíy dûơng chiïịn lûúơc, chûúngtrònh, kïị hoaơch phaât triïín du lõch, thûơc hiïơn quy hoaơchphaât triïín du lõch

Tñnh tûđ cuöịi nùm 2013 túâi nay, Quaêng Ninh ăaô thuhuât hún 100 dûơ aân vúâi töíng vöịn ăíìu tû hún 5,5 tyê USD.Ăaâng chuâ yâ, lađn soâng ăíìu tû maơnh meô nhíịt tíơp trungvađo lônh vûơc dõch vuơ du lõch.Caâch ăíy 5 nùm, QuaêngNinh víîn cođn ríịt khiïm töịn trong thu huât ăíìu tû.Nhûông nguýn nhín ặúơc chó ra lađ do cú súê haơ tíìng,khoaêng caâch di chuýín; cú chïị chñnh saâch; nguöìnnhín lûơc Nhûng trûúâc hïịt phaêi quan tím ăïịn xíy

Kinh nghiïơm caâc ắa phûúng trong nûúâc cho tónh Nghïơ An vïì thu huât ăíìu tû cuêa doanh nghiïơp vađo phaât triïín du lõch

Nguýîn Vùn Thađnh Trûúđng Chñnh trõ Nghïơ An

Nghïơ An lađ tónh coâ nhiïìu tiïìm nùng ăïí phaât triïín du lõch Trong nhûông nùm qua, ăùơc biïơt lađ tûđ sau khi triïín khaithûơc hiïơn Nghõ quýịt 08/NQ-TW cuêa Böơ Chñnh trõ vïì phaât triïín du lõch trúê thađnh ngađnh kinh tïị muôi nhoơn, ngađnh

du lõch Nghïơ An ăaô ăaơt ặúơc nhûông kïịt quaê quan troơng Do ăoâ, viïơc nghiïn cûâu kinh nghiïơm cuêa caâc ắaphûúng seô giuâp tónh Nghïơ An ặa ra nhûông giaêi phaâp töịt ăïí thûơc hiïơn möơt caâch hiïơu quaê