Công nghệ 5G cho chúng ta những khả năng kỹ thuật vô cùng tiềm tàng cho các ngành và lĩnh vực. Tuy nhiên từ khi phiên bản 3GPP release 15 ban hành với các thông số kỹ thuật của hệ thống 5G New Radio dùng chung cơ sở hạ tầng với các hệ thống di động khác, thế giới vẫn chưa thấy sự bùng nổ trong triển khai hạ tầng và dịch vụ 5G trên cấp độ toàn quốc. Điều đó cho thấy vẫn còn những thận trọng trong việc cung cấp các dịch vụ 5G thương mại bởi lẽ 5G chưa có những dịch vụ “5G killer applacation” như đối với các công nghệ di động trước đây.
Trang 1Các ứng dụng tiềm năng của 5G: Quan điểm và nhận
thức của các bên liên quan tại Việt Nam
Trần Minh Tuấn*, Hồ Tấn Quang**, Hoàng Việt Huy*, Đinh Khánh Lê***, Đặng Thị Hoa*, Đồng Hoàng Vũ*
*Viện Chiến lược Thông tin và Truyền thông
Bộ Thông tin và Truyền thông
Hà Nội, Việt Nam tm_tuan@mic.gov.vn, hvhuy@mic.gov.vn, dthoa@mic.gov.vn, dhvu@mic.gov.vn
**Tổng Công ty Viễn thông Mobifone
Hà Nội, Việt Nam quang.hotan@mobifone.vn
***Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương
Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Hà Nội, Việt Nam dinhkhanhle@mpi.gov.vn
Tóm tắt: Công nghệ 5G cho chúng ta những khả năng kỹ thuật
vô cùng tiềm tàng cho các ngành và lĩnh vực Tuy nhiên từ khi phiên
bản 3GPP release 15 ban hành với các thông số kỹ thuật của hệ thống
5G New Radio dùng chung cơ sở hạ tầng với các hệ thống di động
khác, thế giới vẫn chưa thấy sự bùng nổ trong triển khai hạ tầng và
dịch vụ 5G trên cấp độ toàn quốc Điều đó cho thấy vẫn còn những
thận trọng trong việc cung cấp các dịch vụ 5G thương mại bởi lẽ 5G
chưa có những dịch vụ “5G killer applacation” như đối với các công
nghệ di động trước đây Hơn nữa, các ứng dụng và dịch vụ 5G được
may đo phù hợp với từng lĩnh vực, từng quốc gia tùy thuộc vào chiến
lược của thị trường hay quốc gia đó Việc nghiên cứu các ứng dụng
và dịch vụ tiềm năng của 5G tại Việt Nam là một nhiệm vụ hết sức
cấp bách nhằm hỗ trợ cho việc triển khai thương mại sớm công nghệ
này tại Việt Nam Nghiên cứu đã thực hiện khảo sát 183 người trong
cả lĩnh vực tư nhân và nhà nước, từ các startup đến các doanh nghiệp
CNTT chủ đạo và so sánh với các dữ liệu đến từ các quốc gia phát
triển khác để có được nhận thức đúng đắn khi triển khai thương mại
5G giai đoạn đầu tại Việt Nam
Từ khóa — 5G, ứng dụng, khảo sát, triển khai sớm, đường trục
I TỔNG QUAN
Với sự tăng trưởng cực kỳ ấn tượng của dữ liệu di động, công
nghệ di động 5G đã được ra đời nhằm hỗ trợ tối đa nền kinh tế
dựa trên dữ liệu Tốc độ truy cập cực nhanh, độ trễ siêu thấp, độ
ổn định cao và hỗ trợ đến triệu kết nối IoT trên một 1 km2, công
nghệ 5G cho thấy những ứng dụng vô cùng tiềm năng phục vụ
cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Các ngành như giao
thông, y tế, đô thị thông minh đã và đang tận dụng công nghệ 5G
để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, góp
phần xây dựng xã hội số Các ngành công nghiệp sử dụng 5G để
nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm phục vụ nền
kinh tế số đang bùng nổ trên thế giới hiện nay
Tuy nhiên, công nghệ sẽ không phát huy tác dụng nếu chúng
ta không tích hợp chúng vào các sản phẩm, dịch vụ hay mô hình kinh doanh – hay còn gọi chung là các ứng dụng Thời điểm hiện nay, chỉ có hai ứng dụng của 5G đã được thương mại hóa là ứng dụng Truy cập cố định không dây (FWA) và Di động băng rộng nâng cao (eMBB) Tuy nhiên các ứng dụng này vẫn có nhiều giới hạn trong việc tận dụng hết năng lực của công nghệ 5G, việc xác định thêm nhiều ứng dụng tiềm năng nữa nhằm tạo cơ hội cho người dùng có nhiều cơ hội sử dụng công nghệ này đã và đang đặt ra nhiều thách thức với các quốc gia trên thế giới
Trong bài báo này, chúng tôi tiến hành khảo sát để đưa ra bức tranh cho việc triển khai 5G giai đoạn đầu tại Việt Nam Trong phần 2, chúng tôi sẽ trình bày cơ sở lý luận và phương pháp luận nghiên cứu Phần 3 sẽ trình bày các ứng dụng tiềm năng của 5G
và Phần 4 sẽ đưa ra các kết quả khảo sát cũng như quan điểm và nhận thức từ người sử dụng tại Việt Nam Phần 5 chúng tôi đề xuất mô hình phát triển của 5G tại Việt Nam
II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN
Cuối năm 2017, những kết quả thu được từ các thông số kỹ thuật cho hệ thống 5G dùng chung cơ sở hạ tầng với các hệ thống hiện tại đã là tiền đề cho việc xây dựng mạng 5G đầu tiên trên thế giới Kể từ thời điểm đó bộ tiêu chuẩn 3GPP release 15 được hoàn thiện đã cho phép phát triển nhiều ứng dụng mới cho 5G Tuy nhiên, tính đến nay mặc dù rất nhiều ứng dụng của 5G được thử nghiệm, song mới chỉ có 2 dịch vụ được đưa vào khai thác thương mại Do đó, việc chậm trễ triển khai mạng 5G trên thế giới không nằm ở vấn đề công nghệ và kỹ thuật mà cơ bản nằm ở khía cạnh kinh tế xã hội Khác xa với các thế hệ thông tin di động trước đây chỉ có một vài ứng dụng và dịch vụ điển hình, công nghệ 5G có rất nhiều ứng dụng và dịch vụ đa dạng phù hợp với mọi ngành nghề Vấn đề đặt ra là những ứng dụng nào là phù hợp nhật trong
Trang 2điều kiện và hoàn cảnh hiện nay để có thể đưa ra trong giai đoạn
đầu nhằm bảo đảm cho việc triển khai mạng 5G thành công
Trên thế giới, mặc dù các tiêu chuẩn kỹ thuật cho “5G giai
đoạn 1” đã hoàn thiện, song việc nghiên cứu về chủ đề các ứng
dụng tiềm năng cho 5G sử dụng công cụ khảo sát ý kiến là một
trong các phương pháp mà các bên liên quan sử dụng để đánh giá
quan điểm và nhu cầu của khách hàng Một số nghiên cứu tập
trung vào thị trường Mỹ nơi mạng 5G được triển khai đầu tiên
trên thế giới tại các tài liệu [1], [2], [3], [4], [5] Một số báo cáo
có phương pháp tiếp cận toàn cầu hơn qua việc khảo sát tập khách
hàng từ nhiều nước trên thế giới [6], [7], [8], [9] Tuy nhiên, với
sự khác nhau trong cách tiếp cận và nhu cầu của khách hàng là
khác nhau giữa quốc gia, việc lựa chọn chiến lược triển khai 5G
trên thế giới sẽ là khác nhau để phù hợp với điều kiện và hoàn
cảnh của từng nước
Tại Việt Nam, 5G được coi là cơ sở hạ tầng thiết yếu cho cuộc
cách mạng công nghiệp lần thứ tư do đó 5G nhận được sự quan
tâm của Đảng, Chính phủ và các ngành công nghiệp Nghị quyết
số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ
trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công
nghiệp lần thứ tư đã đặt ra mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là:
“Mạng di động 5G phủ sóng toàn quốc” [10] Chính phủ Việt
Nam thể hiện rõ quyết tâm là một trong các nước đi đầu trong
triển khai công nghệ 5G trong khu vực Đông Nam Á và trên thế
giới thông qua nhiều chỉ đạo cụ thể trong năm 2018[11] và năm
2019[12] Công nghệ 5G đã được Chính phủ đưa vào định hướng
ở cả cấp Trung ương[13] và cấp địa phương[14], và đưa vào các
nhiệm vụ triển khai trong nhiệm kỳ hiện tại[15] và tương lai[16]
Bộ Thông tin và Truyền thông đã cấp 3 giấy phép cung cấp thử
nghiệm dịch vụ 5G cho các doanh nghiệp viễn thông [17] và đang
chuẩn bị các phương án về phối hợp tần số, kế hoạch và lộ trình
triển khai Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông cũng nhiều
lần khẳng định quyết tâm đưa Việt Nam đi cùng với thế giới trong
triển khai 5G [18] và triển khai sáng kiến của Việt Nam về thúc
đẩy triển khai hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông hiện
đại trong khu vực [19] Tháng 5/2019, Tập đoàn Viettel đã thử
nghiệm cuộc gọi 5G đầu tiên đưa Việt Nam vào danh sách các
nước đầu tiên trên thế giới thử nghiệm thành công 5G [20] Sau
đó 4 tháng, vào ngày 21 tháng 9 năm 2019, doanh nghiệp này đã
chính thức phát sóng 5G ở diện hẹp tại thành phố Hồ Chí Minh
[21]
Do đó, việc xác định các ứng dụng 5G tiềm năng là một trong
các nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết nhất hiện nay Đến nay, chưa
có một nghiên cứu về vấn đề này ở góc độ quốc gia được thực
hiện tại Việt Nam Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cho các bên
liên quan cái nhìn về việc tiếp cận các ứng dụng 5G tiềm năng và
do đó sẽ hỗ trợ cho việc xây dựng chiến lược, kế hoạch và đầu tư
cho mạng 5G trong tương lai
Trong nghiên cứu này, đối mặt với đối tượng nghiên cứu là
các ứng dụng của 5G nói chung là rất mới đối với người được
khảo sát, để tránh việc phản hồi kém chất lượng từ những người
tham gia khảo sát, chúng tôi sử dụng phần lớn những câu hỏi khảo
sát về chỉ số tiêu dùng 5G (5G consumer index)[1], một câu hỏi
định hướng ngành của Gartner [5] và phần còn lại là các câu hỏi dành riêng cho Việt Nam do chúng tôi soạn thảo
Ưu điểm của phương pháp tiếp cận này đó là:
· Sử dụng các phương pháp và câu hỏi đã được chứng minh phù hợp cho cả người không có kiến thức về 5G và các chuyên gia, do đó, có thể bỏ qua những giả thiết về trình
độ của người được khảo sát
· Sử dụng phương pháp tiếp cận của quốc tế và do đó kết quả khảo sát của chúng tôi có thể được so sánh với kết quả quốc tế, do đó có thể đưa ra những nhận xét thú vị về các ứng dụng tiềm năng của Việt Nam 5G
III NHỮNG ỨNG DỤNG 5G TIỀM NĂNG
Kỷ nguyên của 5G đang gần với chúng ta hơn bao giờ hết Tất
cả những điều kiện cần thiết từ chip 5G, modem và giờ là cả thiết
bị và ứng dụng tiềm năng đã sẵn sàng Có thể nói, tiêu chuẩn kết nối 5G đã và đang đặt nền tảng cho mô hình tiếp theo trong sự phát triển của nền tảng công nghệ toàn cầu, cũng như cách chúng
ta kiểm soát cuộc sống Các lợi ích kinh tế và xã hội của 5G sẽ cho phép những cách mạng trong dịch vụ với sự kết nối và ưu việt hơn Đồng thời 5G sẽ giúp tạo ra các mô hình kinh doanh mới, không chỉ cải thiện năng suất và hiệu quả, mà còn góp phần mở đường cho sự ra đời của nhiều ngành công nghiệp mới
Hình 1: Các kịch bản sử dụng của IMT cho năm 2020 và sau này theo ITU-R
M.2083-02 [22]
Để chuẩn bị cho công việc trước khi tiêu chuẩn hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật 5G, các doanh nghiệp viễn thông đã thống nhất xác định ba loại dịch vụ khác nhau cho 5G: Băng thông rộng di động nâng cao (eMBB), Truyền thông máy-máy mật độ kết nối lớn (mMTC) và Truyền thông độ trễ thấp với độ tin cậy siêu cao (URLLC) (Hình 1)
Dịch vụ eMBB có thể được xem là giai đoạn đầu tiên của 5G Giai đoạn phát triển tiếp theo của 5G sẽ vượt ra ngoài các dịch vụ eMBB chuyển sang các ứng dụng URLLC và mMTC
Lấy những chiếc xe được kết nối làm ví dụ, giai đoạn đầu của dịch vụ eMBB sẽ liên quan đến thông tin giải trí tăng cường trên
Trang 3xe, như cảnh báo giao thông thời gian thực, truy cập internet tốc
độ cao, phát trực tuyến video thời gian thực hoặc chơi trò chơi
liên quan đến video 3D 4K Trong các ứng dụng tiềm năng eMBB,
có ba thuộc tính riêng biệt 5G sẽ cần cung cấp: Dung lượng cao
hơn - Kết nối nâng cao - Tính di động của người dùng cao hơn
Một trong những ứng dụng quy mô lớn nhất của 5G là ứng
dụng truyền thông máy – máy (mMTC), sử dụng mạng không dây
để thu thập và phân tích dữ liệu từ các cảm biến hoặc điều khiển
thiết bị Các ứng dụng mMTC 5G được phân thành 2 loại:
· MTC quy mô: Các ứng dụng loại này được đặc trưng bởi
một số lượng lớn thiết bị được kết nối, sử dụng các thiết
bị và mô-đun giá rẻ cho mạng cảm biến không dây, kết
nối trong nhà, thiết bị đo thông minh, thường không yêu
cầu cao về thời gian thực Một số ứng dụng bao gồm tòa
nhà thông minh, đồng hồ thông minh, nông nghiệp thông
minh…
· MTC quan trọng: Các ứng dụng yêu cầu thời gian thực
cao (thường là độ trễ từ đầu đến cuối chỉ cần vài mili
giây), độ tin cậy cao (tỷ lệ mất gói dưới 10-3) bao gồm
điều khiển giao thông, xe được kết nối, tự động hóa công
nghiệp và điều khiển, robot, phẫu thuật từ xa
Một trong những tính năng chính của URLLC là độ trễ thấp
Với một loạt các dịch vụ 5G độc đáo, bối cảnh giao tiếp sẽ mở
rộng sang các phương tiện, tàu cao tốc, máy bay không người lái
và robot công nghiệp với tác nhân thay đổi là các ứng dụng
URLLC Phẫu thuật từ xa là một ví dụ Hành động nhanh chóng,
quyết đoán là những yêu cầu quan trọng trong bệnh viện, nơi các
bác sĩ ngày càng khuyến khích sử dụng robot để thực hiện phẫu
thuật và các chức năng thiết yếu khác Những robot này được thiết
kế để đáp ứng các hướng dẫn từ xa của bác sĩ, cho phép chúng
thực hiện các quy trình y tế trong nhiều điều kiện khác nhau Tuy
nhiên, do vấn đề về độ trễ, các thiết bị này thường mất vài giây để
phản hồi, khiến các bác sĩ gặp khó khăn trong việc xử lý các biến
chứng và trường hợp khẩn cấp đột ngột Do đó, các bệnh viện đã
ngần ngại đưa vào sử dụng thiết bị này 5G sẽ giảm đáng kể rủi
ro, cho phép robot y tế trở nên phổ biến hơn Công nghệ không
dây mới cũng sẽ cho phép các bác sĩ thực hiện các thao tác phức
tạp hoặc khó khăn hơn từ xa
Khi kết hợp với dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ trí
tuệ nhân tạo và các công nghệ tiên tiến khác, 5G đã và đang mở
ra nhiều cơ hội tuyệt vời hơn nữa
IV KẾT QUẢ KHẢO SÁT - QUAN ĐIỂM VÀ NHẬN THỨC BAN ĐẦU
CỦA CÁC BÊN LIÊN QUAN TẠI VIỆT NAM
Ngành công nghiệp ICT là ngành luôn đổi mới với các công
nghệ và mô hình hoạt động liên tục cách mạng hóa cách chúng ta
học hỏi, giao tiếp và kinh doanh Mạng 5G là tiền đề để phát triển
các hệ thống tiên tiến sử dụng công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo
AI, hệ thống lưới điện thông minh, giao thông thông minh, y tế từ
xa, thực tế ảo và đặc biệt là các hệ thống IoT
Đầu năm 2019, với tư cách là cơ quan đóng góp cho nỗ lực
của Chính phủ để điều tra các khía cạnh khác nhau của 5G, chúng
tôi dự định khảo sát các bên liên quan trong thị trường để đưa ra một số dự báo về giai đoạn đầu triển khai 5G tại Việt Nam Sau một số phản hồi kém về bản thảo đầu tiên của câu hỏi khảo sát, chúng tôi đã giải quyết bằng cách sử dụng câu hỏi khảo sát từ nguồn quốc tế cụ thể là hệ thống chỉ số tiêu dùng 5G [1] và báo cáo “Cutting through the hype” của Gartner [5] để nghiên cứu chủ
đề này và có cơ hội so sánh kết quả của chúng tôi với một số số liệu quốc tế đã được công bố Với 183 người tham gia khảo sát,
từ các cơ quan nhà nước và tư nhân, từ các công ty công nghệ lớn đến các doanh nghiệp khởi nghiệp trong tất cả các lĩnh vực của kinh tế tại Diễn đàn Quốc gia Phát triển Doanh nghiệp Công nghệ Việt Nam vào ngày 9 tháng 5 năm 2019 Mặc dù có quy mô nhỏ, chúng tôi tin rằng kết quả khảo sát của chúng tôi mang lại những hiểu biết thú vị về quan điểm và nhận thức ban đầu của các bên liên quan đến các ứng dụng của 5G tại Việt Nam
Hình 2: Các mức độ quan tâm khác nhau trong các ứng dụng tiềm năng 5G so
với kết quả khảo sát chỉ số tiêu dùng 5G của Mỹ Câu hỏi: Ông/bà quan tâm đến
những trường hợp sử dụng 5G sau đây như thế nào? Chọn 1 câu trả lời (n=183)
Hầu hết người khảo sát nói rằng họ rất hào hứng với các ứng dụng 5G và mong muốn các ứng dụng này sớm được cung cấp trên thị trường (hơn 80% trong 11 ứng dụng 5G được đề cập) (Hình 2) Khi chúng tôi so sánh con số này với bộ chỉ số tiêu dùng
25%
19%
24%
28%
34%
35%
24%
31%
25%
29%
38%
34%
28%
26%
39%
38%
40%
35%
34%
34%
39%
37%
43%
48%
46%
57%
43%
39%
43%
59%
59%
44%
52%
38%
36%
41%
33%
48%
51%
52%
36%
38%
52%
44%
0% 20% 40% 60% 80% 100% Phẫu thuật từ xa
Mở rộng việc sử dụng thiết bị bay không người lái (drone)
Các phương tiện di chuyển không người lái được kết nối mạng
Chăm sóc y tế từ xa Thông dịch thời gian thực Điện lưới thông minh (Smart grid)
Đào tạo thông qua thực tế ảo hoặc thực tế ảo tăng cường (AR/VR)
Internet vạn vật toàn diện (Massive IoT) Trí tuệ nhân tạo thế hệ mới(AI)
Các thành phố / cộng đồng thông
minh
Thay thế cho dịch vụ truyền hình cáp hoặc truyền hình vệ tinh
Rất hấp dẫn - Khảo sát của 5G consumer index Hấp dẫn - Khảo sát của 5G consumer index Rất hấp dẫn - Khảo sát của nhóm tác giá Hấp dẫn - Khảo sát của nhóm tác giá
Trang 45G [5], những người tham gia khảo sát của chúng tôi cho thấy sự
quan tâm đến 5G nhiều hơn so với những người tham gia khảo sát
tại Mỹ Điều này có thể hiểu được khi đối tượng mục tiêu của
chúng tôi (đại diện cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý Nhà
nước) có kiến thức nền tảng về công nghệ cao hơn so với một
công dân Mỹ bình thường
Hình 3: Các ứng dụng tiềm năng 5G khuyến khích các doanh nghiệp ưu tiên so
với kết quả khảo sát chỉ số tiêu dùng 5G tại Mỹ Câu hỏi: Những trường hợp sử
dụng 5G nào nên được các doanh nghiệp ưu tiên đầu tư vào? Chọn tất cả các
câu trả lời phù hợp (n=183)
Mặc dù tất cả 11 ứng dụng tiềm năng đã được đề cập trong
cuộc khảo sát đều nhận được câu trả lời tích cực đáng kể, song
quan điểm về các ứng dụng này có sự phân hóa Trong khi các
ứng dụng về đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ tiếp
theo và IoT mật độ kết nối lớn được cho là 03 ứng dụng tiềm năng
hàng đầu mà những người khảo sát của chúng tôi nghĩ rằng các
doanh nghiệp công nghệ nên đầu tư Trong khi phẫu thuật từ xa,
mở rộng việc sử dụng máy bay không người lái và phương tiện di
chuyển không người lái được kết nối nhận được ít sự quan tâm
nhất Tuy nhiên các ứng dụng lưới năng lượng thông minh, nhận
được ý kiến cao nhất (18,1%) tại Mỹ trong kết quả khảo sát chỉ số
tiêu dùng 5G, thì tại Việt Nam chỉ cho kết quả dưới trung bình
(7,2%) với các nhà khảo sát Việt Nam của chúng tôi (Hình 3)
5G cung cấp nhiều tính năng tiên tiến cho khách hàng của
mình Tuy nhiên, chúng tôi thấy rằng ít hơn một nửa số người
tham gia khảo sát của chúng tôi sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho
các tính năng này (Hình 4) Trong khi con số tương tự tại Mỹ
trong bộ chỉ số tiêu dùng 5G là gần ba phần tư (74%) Khách hàng không sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho các dịch vụ cao cấp có thể đặt ra một thách thức khó khăn cho các doanh nghiệp viễn thông
di động và chính phủ để nhanh chóng triển khai mạng 5G toàn quốc Điều rất thú vị là kết quả khảo sát của chúng tôi tương đồng với kết quả khảo sát tại Anh khi trong một cuộc khảo sát với 1375 người dùng di động được thực hiện riêng cho tờ báo Mirror Online bởi công ty nghiên cứu thị trường Streetbees, hai phần ba số người được hỏi (67%) cho biết họ sẽ không sẵn sàng trả hơn 30 bảng Anh mỗi tháng cho 5G dưới mức kỳ vọng của các nhà mạng là ở mức trên 50 bảng Anh [23]
Hình 4: Các chi phí dịch vụ mà người dùng sẵn sàng trả cho các tính năng 5G ở
giai đoạn triển khai ban đầu (2 năm đầu) Câu hỏi: Ở mức giá nào ông/bà sẽ sẵn
lòng chi trả cho các tính năng 5G ở giai đoạn ban đầu (02 năm đầu tiên)? Chọn
một câu trả lời (n=183).
Nhìn vào quan điểm về hiệu quả đầu tư dự án, việc triển khai mạng 5G cần được xem xét kỹ lưỡng hơn khi xem xét các khía cạnh sau:
- Thứ nhất, là hiệu quả đầu tư của mạng 5G tại thời điểm hiện tại Theo ước tính của các nhà cung cấp viễn thông châu Âu, cải thiện mạng 4G và triển khai 5G có thể làm tăng chi phí vốn lên 60% trong giai đoạn 2020-2025 Riêng đối với mạng 5G, dự kiến
tỷ lệ chi phí vốn trên tổng doanh thu (capex-to-revenue) sẽ tăng
từ 13% lên mức 22% [24]
- Thứ hai, là kế hoạch triển khai và nguồn doanh thu để hoàn vốn Nhu cầu về dịch vụ di động tại Việt Nam 2G vẫn chiếm phần lớn hơn so với 3G và 4G Việc người dùng không sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho 5G sẽ là một rào cản cho triển khai công nghệ này bởi dù phải bỏ ra chi phí vốn lớn hơn, nhưng nguồn doanh thu từ 5G không tăng so với 4G Nếu chưa có được kế hoạch kinh doanh mạng 5G khả thi, các nhà mạng hoàn toàn có thể tiếp tục đầu tư, nâng cấp và khai thác mạng 4G để đáp ứng nhu cầu thị trường 5G dự kiến sẽ được áp dụng trong nhiều lĩnh vực nhưng thực
tế tại Việt Nam cho thấy nhu cầu kết nối 5G trong các ngành dọc
là chưa rõ nét Ngay cả một số quốc gia có nền kinh tế tốt hơn và
cơ sở hạ tầng tốt hơn so với Việt Nam, vẫn khá thận trọng với sự phát triển của 5G
Tạo nguồn doanh thu mới và nâng cao hiệu quả hoạt động là hai lý do chính để triển khai sớm các ứng dụng tiềm năng 5G Tuy
12%
1%
11%
1%
4%
4%
18%
7%
10%
3%
11%
5%
6%
8%
0.0%
0.2%
4.2%
4.4%
6.8%
7.0%
7.7%
8.2%
8.7%
9.4%
9.8%
10.3%
11.2%
11.9%
Không phải nội dung nào nêu trên
Khác Chăm sóc y tế từ xa
Mở rộng việc sử dụng thiết bị bay
không người lái drone
Thông dịch thời gian thực
Các phương tiện di chuyển không
người lái được kết nối mạng
Mạng phân phối năng lượng thông
minh
Phẫu thuật từ xa
Thay thế cho các dịch vụ Internet
tại nhà
Đào tạo thông qua thực tế ảo hoặc
thực tế ảo tăng cường (AR/VR)
Thay thế cho dịch vụ truyền hình
cáp hoặc truyền hình vệ tinh
Internet vạn vật toàn diện
Trí tuệ nhân tạo thế hệ mới (AI)
Các thành phố/ công đồng thông
minh
Khảo sát của nhóm tác giả Khảo sát của 5G consumer index
14%
8%
22%
31%
26%
1.6%
4.9%
13.1%
26.2%
54.1%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60%
Cao hơn 20% - 30% so với chi phí hiện tại cho 4G
30% hoặc cao hơn nữa so với chi phí hiện tại cho 4G
Cao hơn 10% - 20% so với chi phí hiện tại cho 4G
Cao hơn đến 10% so với chi phí hiện tại cho 4G Chi phí tương đương với 4G
Khảo sát của nhóm tác giả Khảo sát của 5G consumer index
Trang 5nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn để triển khai 5G Hình 5 dưới đây
là một số lý do và quan điểm của các bên liên quan
Hình 5: Lý do chính để triển khai các ứng dụng tiềm năng 5G tại Việt Nam
so với khảo sát của Gartner Câu hỏi: Theo ông/bà, đâu là lý do chính để triển
khai mạng 5G cho các trường hợp sử dụng được kể đến sau đây Chọn tất cả các
câu trả lời phù hợp (n=183).
Chúng tôi tiến hành khảo sát về vai trò của 5G trong 11 ứng
dụng tiềm năng thông qua việc sắp xếp theo tiêu chí nâng cao hiệu
quả hoạt động Nhận dạng hình ảnh (54,9%), theo dõi vị trí
(53,7%), cảm biến không quan trọng (47,8%) và đô thị thông
minh (47,1%) là một trong những ứng dụng được đánh giá cao
nhất nhằm mang lại hiệu quả hoạt động cho khách hàng Các ứng
dụng truyền thông IoT, thực tại ảo (VR), thực tại tăng cường
(AR), video nhập vai hoặc hình ba chiều và xe tự lái nhận được ít
ý kiến tích cực hơn đáng kể (Hình 5)
Các quan điểm tương đối tích cực về khả năng 5G trở thành một trợ thủ đắc lực cho các quá trình quan trọng như hỗ trợ điều khiển, tự động hóa tại các nhà máy, xí nghiệp dường như phản ánh nhu cầu những người tham gia khảo sát cho rằng phần lớn kết nối hiện tại của họ cần được thay thế bằng công nghệ truyền thông mới khác
Khi so sánh với kết quả khảo sát của Gartner, chúng tôi không thấy bất kỳ mối tương quan nhất quán nào trong bất kỳ danh mục nào hoặc giữa các danh mục giữa hai kết quả khảo sát Các ý kiến trái chiều ngay cả giữa chuyên gia công nghệ thông tin và truyền thông của mỗi quốc gia đưa ra một chỉ báo tốt cho thấy 5G và các vấn đề của nó phức tạp hơn nhiều so với bất kỳ công nghệ truyền thông nào trong quá khứ và quan điểm thống nhất của ngành về vấn đề 5G vẫn chưa đạt được
Hình 6: Khung thời gian áp dụng công nghệ 5G trong khảo sát của tổ chức Câu
hỏi: Tổ chức của ông/bà có kế hoạch ứng dụng 5G vào hoạt động của doanh
nghiệp kể từ năm nào? Chọn một câu trả lời (n=183)
Khi được hỏi về khung thời gian áp dụng công nghệ 5G vào
cơ quan và tổ chức của mình, gần hai phần ba (66,12%) phản hồi rằng tổ chức của họ đã có kế hoạch và khung thời gian áp dụng công nghệ 5G và các ứng dụng của nó vào quy trình hoạt động của mình (Hình 6) Hơn nữa, gần một nửa (49,18%) câu trả lời là khoảng thời gian năm 2019 hoặc 2020 trong khi tại thời điểm của bài báo này, 5G chưa được thương mại hóa tại Việt Nam Điều này cho thấy quan điểm rất tích cực của ngành về việc ra mắt 5G sớm tại Việt Nam Do đó, có thể an toàn khi nói rằng các doanh nghiệp có thể dễ dàng áp dụng công nghệ 5G tại Việt Nam Tại Hình 7 khảo sát về rào cản đối với việc triển khai sớm mạng 5G tại Việt Nam cho thấy hầu hết mọi người được hỏi nghĩ rằng “Chi phí đầu tư cho cơ sở hạ tầng của mạng 5G sẽ là rất lớn”
là rào cản lớn nhất Mối lo lắng về những hạn chế và sự không nhất quán của các hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội khác; sự phụ thuộc vào thiết bị, công nghệ, giải pháp kỹ thuật 5G của nước ngoài và sự chưa sẵn sàng của các ngành, lĩnh vực ở Việt Nam đối với các dịch vụ của 5G cũng nhận được đồng thuận của nhiều người được khảo sát Tuy nhiên, lo ngại về vấn đề mất an toàn, an ninh của một quốc gia khác khi sử dụng các thiết bị viễn thông nước ngoài và các quan điểm khác nhau về các lợi ích đến từ việc triển khai sớm mạng 5G và các ứng dụng 5G ít được người khảo sát lựa chọn
19%
38%
13%
26%
27%
10%
26%
33%
8%
18%
26%
31%
19%
37%
14%
30%
31%
42%
31%
25%
34%
30%
47%
34%
50%
58%
43%
47%
26%
33%
64%
42%
38%
3%
9%
0%
1%
0%
3%
6%
2%
3%
6%
6%
35%
41%
32%
28%
26%
36%
26%
33%
30%
21%
30%
23%
18%
26%
26%
25%
20%
15%
19%
12%
21%
11%
33%
36%
37%
38%
39%
41%
44%
47%
48%
54%
55%
9%
5%
5%
8%
10%
3%
15%
1%
10%
4%
4%
0% 20% 40% 60% 80% 100%
Phương tiện di chuyển tự hành
Thực tế ảo, thực tế ảo tăng cường
(AR, VR), video nhập vai …
Truyền thông IoT
Truy cập không dâycố định
(FWA)
Phân tích biên hiệu năng cao
Điều khiển/ tự động hóa
Dựng hình thời gian thực
Thành phố thông minh
Mạng cảm biến không thiết yếu
Theo dõi vị trí chính xác
Nhận diện hình ảnh
Tạo ra nguồn doanh thu mới - Khảo sát của Gartner
Điều kiện cần cho kinh doanh - Khảo sát của Gartner
Tăng cường hiệu quả hoạt động - Khảo sát của Gartner
Không biết - Khảo sát của Gartner
Tạo ra nguồn doanh thu mới - Khảo sát của nhóm tác giả
Điều kiện cần cho kinh doanh - Khảo sát của nhóm tác giả
Tăng cường hiệu quả hoạt động - Khảo sát của nhóm tác giả
Không biết - Khảo sát của nhóm tác giả
19.67%
29.51%
13.11%
1.64%
34.43%
1.64%
2019 2020 2021 2022 Chưa có kế hoạch Khác
Trang 6Hình 7: Rào cản đối với việc triển khai sớm mạng 5G tại Việt Nam Cầu hỏi:
Ông/bà có quan điểm như thế nào về những nhận định sau đây: “Các rào cản
việc triển khai sớm mạng 5G ở Việt Nam là…” Chọn một câu trả lời trên mỗi
dòng (n=183)
V MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN NÀO CHO 5G TẠI VIỆT NAM?
Theo các chuyên gia, công nghệ 5G sẽ tạo ra một cuộc cách
mạng về kết nối Nếu 2G, 3G và 4G kết nối bảy tỷ người với nhau,
thì 5G dự kiến sẽ kết nối hàng nghìn tỷ thiết bị, chuyển toàn bộ
thế giới vật lý thành một thế giới ảo và biến đổi cuộc sống của
loài người Đó là lý do tại sao 5G được so sánh với một bước cơ
bản hướng tới cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vì đây sẽ là
cơ sở hạ tầng quan trọng nhất cho Internet vạn vật (IoT) Bất kỳ
quốc gia nào muốn đi đầu trong cuộc cách mạng mới đều phải có
mạng 5G phát triển trước một bước
Tại Việt Nam, để tận dụng các cơ hội vàng từ việc tiên phong
triển khai công nghệ này, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban
hành kế hoạch triển khai thương mại mạng 5G ngay sau năm
2019 Kế hoạch 5G của Việt Nam được chia thành ba giai đoạn:
thử nghiệm vào năm 2019, lập quy hoạch băng tần vào năm
2019-2020 và cấp phép thương mại (tần số và dịch vụ) vào năm 2019-2020
Đến thời điểm hiện tại, việc triển khai thử nghiệm 5G đang được
tích cực triển khai đúng theo kế hoạch Việt Nam đang chứng kiến
cả ba công ty viễn thông di động lớn là Viettel, Mobifone và
Vinaphone gấp rút tiến hành thử nghiệm 5G trong nửa cuối năm
2019
Hiện tại 5G mới chỉ được triển khai giai đoạn đầu ở một số
quốc gia và mới chỉ được triển khai ở quy mô lớn tại Hàn Quốc,
nên rất khó có được kinh nghiệm thành công ở các quốc gia khác
để xây dựng mô hình cho Việt Nam Mô hình phát triển 5G ở đây,
trước hết là thử nghiệm với mục tiêu đánh giá toàn diện công nghệ
5G dựa trên các tiêu chí như vùng phủ sóng, công suất, tốc độ truyền tải dữ liệu tối đa và khả năng tương thích giữa các thiết bị 5G và cơ sở hạ tầng mạng hiện có Sau đó, các nhà khai thác có thể lập kế hoạch, thiết kế và triển khai thử nghiệm mạng 5G trên dải tần số trung bình (<6GHz) và tần số cực cao (mmWave) khi
áp dụng công nghệ Massive MIMO
Với quyết tâm phát triển kinh tế, mạng 5G sẽ được thí điểm tại hai thành phố lớn của Việt Nam là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Rõ ràng việc triển khai 5G sớm là rất khác so với việc triển khai các công nghệ viễn thông di động trước đây tại Việt Nam Đóng vai trò quyết định trong triển khai công nghệ di động mới có thể không còn chỉ dựa vào khách hàng cá nhân mà là từ khách hàng tổ chức, doanh nghiệp Quyết tâm của Chỉnh phủ nếu
đi kèm với các giải pháp thị trường cụ thể như gia tăng chi tiêu công cho sử dụng các dịch vụ 5G sẽ là một nguồn lực thúc đẩy to lớn để các nhà khai thác viễn thông di động Việt Nam sớm tiến đến thương mại hóa 5G mà không phải chờ đợi nhu cầu thị trường xuất hiện và gia tăng
Với nhu cầu kết nối và dịch vụ đến từ khu vực công này, các ứng dụng phù hợp để triển khai trong giai đoạn đầu của 5G có thể là: đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo thế hệ mới, Internet vạn vật toàn diện và nhận diện hình ảnh Những ứng dụng này là tương đồng với trả lời hàng đầu từ những người tham gia khảo sát này của chúng tôi
VI KẾT LUẬN
Do thông lượng dữ liệu cao, độ trễ rất thấp, độ tin cậy rất cao,
xu hướng phát triển mạng 5G trong tương lai sẽ thực sự bùng nổ trên toàn thế giới Ngoài ra, việc khai thác hiệu quả mạng 5G sẽ thực sự thay đổi tốc độ phát triển công nghệ, đặc biệt là với sự xuất hiện của nhiều thiết bị chưa được khai thác trước đây Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, việc triển khai sớm 5G sẽ giúp Việt Nam đi tiên phong trong đổi mới sáng tạo Đồng thời, công nghệ này sẽ giúp Việt Nam đạt thứ hạng cao hơn trong bảng xếp hạng viễn thông thế giới Do đó, để thực hiện giấc mơ 5G của Việt Nam vào năm tới, cần có chính sách hỗ trợ
và thu hút đầu tư từ các khu vực công và tư, cũng như nỗ lực triển khai mạng thế hệ tiếp theo Trong đó, nguồn lực từ khu vực công được cho là rất quan trọng trong giai đoạn đầu của triển khai sớm công nghệ 5G
Chúng tôi dự định tiếp tục điều tra chủ đề này trong tương lai gần với nhiều nguồn lực hơn để không chỉ đạt được kết quả có ý nghĩa thống kê mà còn lập bản đồ xu hướng khi nhận thức 5G đang tăng lên theo thời gian
TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] HarisX and T-Mobile 5G consumer index; “Introducing 5Gconsumerindex.com” Jan 2019, 5Gconsumerindex.com, last retrieved: 21-Jun-2019
[2] Repeater Store report; “Consumer's Views on 5G Rollout, LTE Coverage, and Health Effects of Cellular Radiation”; Oct-2018
[3] PricewaterhouseCoopers report; “5G is coming Consumers are ready”; May-2018
14.8%
21.3%
21.3%
26.2%
30.0%
37.7%
42.6%
37.7%
41.0%
39.3%
48.3%
47.5%
24.6%
26.2%
23.0%
21.3%
11.7%
13.1%
16.4%
14.8%
13.1%
13.1%
0% 20% 40% 60% 80% 100%
Các quan điểm khác nhau về lợi
ích đem lại từ việc triển khai sớm
mạng 5G và các ứng dụng 5G
Những lo ngại về an toàn, an ninh,
quốc phòng khi sử dụng các thiết
bị viễn thông nước ngoài.
Lĩnh vực công nghiệp công nghệ
thông tin và truyền thông của Việt
Nam còn chưa đáp ứng được …
Phụ thuộc vào thiết bị, công nghệ,
giải pháp 5G của các công ty nước
ngoài
Sự hạn chế, không đồng bộ của
các hạ tầng kinh tế-xã hội khác
như giao thông, năng lượng…
Chi phí đầu tư cho cơ sở hạ tầng
của 5G sẽ là rất lớn
Hoàn toàn đồng ý Đồng ý
Trung lập Không đồng ý
Hoàn toàn không đồng ý
Trang 7[4] PricewaterhouseCoopers report; “The promise of 5G”; May-2018
[5] Gartner report; “Innovation Insight for 5G Networking — Cutting Through
the Hype”; Dec-2018
[6] GSA report; “Global Progress to 5G – Trials, Deployments and Launches”;
April 2019
[7] Ericsson report; “Towards a 5G consumer future”; Jul-2017
[8] Qualcomm report; “5G Consumer Survey: Key motivations and use cases in
2019 and beyond”; Sept-2017
[9] GSMA report; “5G's great expectations: do consumers see anything novel?”;
Jan-2019
[10] Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ
trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ
tư,
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/he-thong-van-ban/van-ban-cua-
dang/nghi-quyet-so-52-nqtw-ngay-2792019-cua-bo-chinh-tri-ve-mot-so-chu-truong-chinh-sach-chu-dong-tham-gia-cuoc-cach-mang-cong-5715 ;
truy cập lần cuối ngày 24-11-2019
[11] Nghị quyết số 150/NQ-CP của Chính phủ: Nghị quyết phiên họp Chính phủ
http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?clas
s_id=189&mode=detail&document_id=195576 ; Truy cập lần cuối:
24-11-2019
[12] Nghị quyết số 69/NQ-CP của Chính phủ : Nghị quyết phiên họp Chính phủ
http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?clas
s_id=189&mode=detail&document_id=197810 ; Truy cập lần cuối:
24-11-2019
[13] Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ: Về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu
thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Dự toán ngân sách nhà nước
http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?clas
s_id=509&_page=1&mode=detail&document_id=195699 ; Truy cập lần
cuối ngày 24-11-2019
[14] Nghị quyết số 17/NQ-CP của Chính phủ: Về một số nhiệm vụ, giải pháp
trọng tâm phát triển Chính phủ điện tử giai đoạn 2019 - 2020, định hướng
http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?clas
s_id=509&_page=1&mode=detail&document_id=196383 ; Truy cập lần
cuối ngày 24-11-2019
[15] Nghị quyết số 50/NQ-CP của Chính phủ : Nghị quyết phiên họp Chính phủ
thường kỳ trực tuyến với các địa phương tháng 6 năm 2019;
http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?clas
s_id=509&mode=detail&document_id=197395 ; Truy cập lần cuối:
24-11-2019
[16] Nghị quyết số 105/NQ-CP của Chính phủ : Triển khai thực hiện Kết luận
của Bộ Chính trị về tình hình thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 16
tháng 01 năm 2012 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về xây dựng
kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp
http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?clas
s_id=509&_page=1&mode=detail&document_id=198365 ; Truy cập lần
cuối: 24-11-2019
[17] 3 nhà mạng lớn đã được cấp phép thử nghiệm 5G;
http://baochinhphu.vn/Kinh-te/3-nha-mang-lon-da-duoc-cap-phep-thu-nghiem-5G/370094.vgp ; Truy cập lần cuối: 24-11-2019
[18] Việt Nam ghi tên vào danh sách những quốc gia thử nghiệm 5G sớm nhất;
http://mic.gov.vn/Pages/TinTuc/138989/Viet-Nam-ghi-ten-vao-danh-sach-nhung-quoc-gia-thu-nghiem-5G-som-nhat.html ; Truy cập lần cuối:
24-11-2019
[19] Viettel chính thức phát sóng 5G tại Thành phố Hồ Chí Minh,
http://www.mic.gov.vn/Pages/TinTuc/139692/Viettel-chinh-thuc-phat-song-5G-tai-Thanh-pho-Ho-Chi-Minh.html ; Truy cập lần cuối: 24-11-2019
[20] Tăng cường hợp tác triển khai mạng 5G và chuyển đổi số trong khu vực
ASEAN,
http://mic.gov.vn/Pages/TinTuc/138939/Tang-cuong-hop-tac-trien-khai-mang-5G-va-chuyen-doi-so-trong-khu-vuc-ASEAN.html ; Truy cập lần cuối: 24-11-2019
[21] Việt Nam sẽ đi cùng với thế giới về 5G,
http://www.mic.gov.vn/Pages/TinTuc/139558/Viet-Nam-se-di-cung-voi-the-gioi-ve-5G.html ; Truy cập lần cuối: 24-11-2019
[22] Recommenation ITU-R M.2083-02; “IMT Vision – Frame work and overall objectives of the future development of IMT for 2020 and beyond” Sep.2015
[23] Người sử dụng di động 5G ở Anh sẵn sàng thanh toán cho 5G nhưng không đạt được con số kỳ vọng https://dientungaynay.vn/cuoc-song-so/nguoi-su- dung-di-dong-5g-o-anh-san-sang-thanh-toan-cho-5g-nhung-khong-dat-duoc-con-so-ky-vong; Truy cập lần cuối ngày 24-11-2019
[24] Why the 5G Pessimists Are Wrong, Bain&Company, 28-Jun-2018;
https://www.bain.com/insights/why-the-5g-pessimists-are-wrong/ ; Truy cập lần cuối: 24-11-2019
