“Chứa hàng xóm” là một tục lệ xưa ở nông thôn. Theo định lệ của làng, gia đình nhà “chứa hàng xóm” phải giữ nhiều người hàng xóm trong nhà mình và làm cỗ thết đãi. Thực tế, có những gia đình quá túng bấn miếng ăn, trong gia đình còn không lo đủ nói gì đến chuyện mời cả làng lại còn mời cả làng ăn cỗ? Vì vậy, nhiều gia đình sau ngày “chứa hàng xóm” phải chịu tan cửa nát nhà vì nợ nần, thậm chí phải tự tử vì không có tiền trả nợ.
Trang 1Đ bài: Ý nghĩa phê phán sâu kín c a trích đo n phóng s Ngh thu t băm th t gàề ủ ạ ự ệ ậ ị
Hướng d nẫ
“Ch a hàng xóm” là m t t c l x a nông thôn. Theo đ nh l c a làng, gia đình nhàứ ộ ụ ệ ư ở ị ệ ủ
“ch a hàng xóm” ph i gi nhi u ngứ ả ữ ề ười hàng xóm trong nhà mình và làm c th t đãi. Th cỗ ế ự
t , có nh ng gia đình quá túng b n mi ng ăn, trong gia đình còn không lo đ nói gì đ nế ữ ấ ế ủ ế chuy n m i c làng l i còn m i c làng ăn c ? Vì v y, nhi u gia đình sau ngày “ch aệ ờ ả ạ ờ ả ỗ ậ ề ứ hàng xóm” ph i ch u tan c a nát nhà vì n n n, th m chí ph i t t vì không có ti n trả ị ử ợ ầ ậ ả ự ử ề ả
n ợ
Nhà nhân v t Làng Vân trong tác ph m cũng ph i “ch a hàng xóm” nh th Nhà vănậ ẩ ả ứ ư ế không bình lu n, nh n xét ch hóa thân vào nhân v t “tôi” đ k l i bu i c Qua đó, ýậ ậ ỉ ậ ể ể ạ ổ ỗ nghĩa phê phán t b c l m t cách sâu kín.ự ộ ộ ộ
Đúng nh nhan đ c a đo n trích, trong đo n trích này nhà văn đã dành r t nhi u bút l cư ề ủ ạ ạ ấ ề ự cho vi c t vi c băm th t gà c a anh Mõ m i. Anh ta có nhi m v chia m t con gà “cũngệ ả ệ ị ủ ớ ệ ụ ộ không nh l m, ỏ ắ ước ch ng m t ngừ ộ ười ăn c m i h t” và m t mâm xôi thành tám mố ớ ế ộ ươi ba
su t cho cũng ng n y ngấ ầ ấ ười trong làng. Chao ôi! M t mi ng ăn nh xíu, nát v n nh ngộ ế ỏ ụ ư
là “mi ng ăn gi a làng” nên ai cũng c giành cho đế ữ ố ược. Không ai mu n b , mà có b nh tố ỏ ỏ ấ
đ nh ph i có ph n “mị ả ầ ười ba c làm ph n”. S t n m n, làm th i r a con ngỗ ầ ự ủ ủ ố ữ ười, khi n hế ọ
tr nên ti ti n đ n th ở ệ ế ế
V y làm sao có th chia c tài tình đ n th ?ậ ể ỗ ế ế
Vi c băm ch t c a anh Mõ m i có c m t “h th ng lý lu n” h n hoi. “Băm th t gà c nệ ặ ủ ớ ả ộ ệ ố ậ ẳ ị ầ dao ph i s c, th t ph ng. N u mà dao cùn th t trũng thì th t s bong h t da”. Có v y anhả ắ ớ ẳ ế ớ ị ẽ ế ậ
ta m i “nhà ngh ” trong vi c th dao th th t th “S ngón tay vào lớ ề ệ ử ử ớ ế ờ ưỡi con dao xem có bén không”. Ch riêng nh ng th t c này đã th y anh ta đ y kinh nghi m.ỉ ữ ủ ụ ấ ầ ệ
Đi sâu vào ngh thu t băm th t gà, ta th y Mõ m i th c s là m t ngh sĩ!ệ ậ ị ấ ớ ự ự ộ ệ
Anh có nhi m v pha s và phao gà “s gà pha năm, phao gà pha b n”. Cái đ u gà nh xíuệ ụ ỏ ỏ ố ầ ỏ
nh ng xư ương x u, cái phao gà b ng n a thì toàn m toàn da… khó có th hình dung n i!ẩ ằ ử ỡ ể ổ
Nh ng k thu t c a Mõ m i có th nói đã thành k x o “ghè dao vào gi a hai mi ng mữ ỹ ậ ủ ớ ể ỹ ả ữ ế ỏ
gà, đ c t s thành hai m nh… úp c đôi m nh xu ng th t, ch t m nh m dể ắ ỏ ả ả ả ố ớ ặ ả ỏ ưới làm đôi… ”. Nhà văn miêu t r t t m đ th hi n s thành th c nhu n nhuy n trong thao tácả ấ ỉ ỉ ể ể ệ ự ụ ầ ễ
Trang 2nhân v t. K t qu th t tuy t v i năm mi ng đ u “mi ng nào cũng có dính m t tí m ”ậ ế ả ậ ệ ờ ế ầ ế ộ ỏ
b n mi ng phao câu “mi ng nào cũng có đ u b u, đ u nh n”. Các mi ng không h nố ế ế ầ ầ ầ ọ ế ơ không kém nhau chút nào. Có l khác đi các c “chi u trên” s n nh t nhau, m t lòngẽ ụ ế ẽ ạ ị ấ nhau. Vì đi u y mà M m i ph i rèn “tay ngh đ n v y? ”.ề ấ ỏ ớ ả ề ế ậ
Xong cái đ u, cái phao – hai cái ngon nh t cho các c , các “đàn anh” đúng nh câu “nh tầ ấ ụ ư ấ
th nhì vĩ”. “Bây gi thì đ n mình gà”. S thành th c đáng n ti p t c làm ngủ ờ ế ự ụ ể ế ụ ườ ọi đ c tròn
m t: “lách lắ ưỡi dao”, “l t ng a”, “ậ ử ướm dao”, “chém luôn”… Ta có c m giác các đ ng tácả ộ
y đã đ c l p trình s n, ch ch có d p là t đ ng thi hành. Có th nên dù “băm ha l a
nh không chú ý gì h t” nh ng hàng ch c nhát dao đ u nhau tăm t p “không nh t nào cao,ư ế ư ụ ề ắ ấ không nhát nào th p” “ch lên kh i m t th t đ m t gang”. Tài tình đ n m c âm thanhấ ỉ ỏ ặ ớ ộ ộ ế ứ phát ra t t c cũng gi ng h t nhau “c c”, m y ch c mi ng th t gà “mi ng nào nh mi ngấ ả ố ệ ố ấ ụ ế ị ế ư ế y” “không d p, không nát, không bong da”… m ng manh nh cánh b m. Đ c bi t, ch
nghe qua s ự ước tính s s c a m t “c ” nào đó, anh đã tính toán, phân chia và, băm ch tơ ơ ủ ộ ụ ặ chính xác “92 mi ng” nh nhau không h n không kém. Có l đ n qu th n cũng khôngế ư ơ ẽ ế ỷ ầ
th h n.ể ơ
Qu đúng nh Ngô T t T ca ng i, Mõ m i x ng đáng là m t “ngh sĩ”. Ngh thu t là gìả ư ấ ố ợ ớ ứ ộ ệ ệ ậ
n u không ph i là s tinh t , tài hoa, khéo léo. Và còn ai tinh t , tài hoa, khéo léo h n Mõế ả ự ế ế ơ
m i trong vi c băm th t gà? Th nên anh x ng đáng v i “cái ch c ngh sĩ”vì đã nâng vi cớ ệ ị ế ứ ớ ứ ệ ệ
ch t th t gà lên thành ngh thu t.ặ ị ệ ậ
Khâm ph c, g t gù trụ ậ ước “ngh thu t băm th t gà” c a Mõ m i ta cũng thoáng qua n iệ ậ ị ủ ớ ỗ
bu n th i th Có l Nam Cao nói đúng “Mi ng ăn là mi ng nh c”. Cái “mi ng ăn gi aồ ờ ế ẽ ế ế ụ ế ữ làng” trong đo n trích sao nó n ng n kh nh c th Ch vì m i ngạ ặ ề ổ ụ ế ỉ ỗ ườ ượi đ c ti tí xôi “véo
ra t ng tí” đừ ược mi ng th t gà có th th i “bay” đế ị ể ổ ược v y mà trút lo toan, c c nh c lênậ ự ụ
m t gia đình. Sau cái c ch a y bi t gia đình kh n kh kia đi đâu v đâu? Cũng ch vìộ ỗ ứ ấ ế ố ổ ề ỉ
“mi ng ăn” y, ngế ấ ười ta b t ch p tr i m a s t sùi, nhà ch h p nh không tránh đấ ấ ờ ư ụ ủ ẹ ỏ ượ c
t, chen chúc nhau c c nh c. S tài tình trong băm ch t c a anh Mõ còn ph n ánh m t
th c t : c làng, t to đ n nh ch ng ai ch u kém ai mi ng nào; trăm mi ng ph i nhự ế ả ừ ế ỏ ẳ ị ế ế ả ư
m t, dù nó m ng manh t i nghi p quá. K x o c a vi c băm ch t còn ch ng t M m iộ ỏ ộ ệ ỹ ả ủ ệ ặ ứ ỏ ỗ ớ
đã ph i băm ch t, th c hành nhi u. Th cũng có nghĩa, nh ng bu i c ch a nh thả ặ ự ề ế ữ ổ ỗ ứ ư ế
Trang 3nhi u vô k Nhi u đ n m c phát ngán “H n d m t ti ng th dài” (d u trong đám cề ể ề ế ứ ắ ạ ộ ế ở ẫ ỗ
h n cũng có ph n to). M t th ng mõ làng – t n đ y xã h i còn bi t th dài chán ngán saoắ ầ ộ ằ ậ ấ ộ ế ở bao k mũ cao áo r ng v n tr tr n đ n th ?ẻ ộ ẫ ơ ẽ ế ế
Nh ng bu i “ch a c nh v y h l u, t n kém, nh c nh n. Nó ch là cái “vi c làng” nhữ ổ ứ ỗ ư ậ ủ ậ ố ụ ằ ỉ ệ ỏ xíu. “Vi c làng” nên d u có th nào x u xa, ti ti n… nó v n th ng “phép vua”. M c kệ ẫ ế ấ ệ ẫ ắ ặ ệ
lu t pháp, quay l ng d lu n, nh ng “vi c làng” nh trên v n nh bóng ma làm ch t d nậ ư ư ậ ữ ệ ư ẫ ư ế ầ
ch t mòn s s ng và nhân cách ngế ự ố ười nông dân
Không ch i b i, không m a mai bình lu n, vi c làng nói chung và Ngh thu t băm th t gàử ớ ỉ ậ ệ ệ ậ ị nói riêng v n kín đáo phê phán h t c n i làng thôn x a.ẫ ủ ụ ơ ư
H n n a th k đã trôi qua, trang văn Ngô T t T v n có ý nghĩa phê phán mang giá tr tơ ử ế ỷ ấ ố ẫ ị ố cáo sâu s c. Nó nh c nh con ngắ ắ ở ười hôm nay hãy bi t trân tr ng nh ng gì mình đang có.ế ọ ữ