Trong cuộc sống đã mấy ai thoát khỏi lợi và danh “Lợi, danh là cái nợ đời” (Cổ ngữ). Phải kiếm sống, phải dấn thân, phải đua tranh,... mới có lợi, có danh. Cũng vì lợi và danh mà ít nhiều người phải trải qua vinh và nhục. Vinh và nhục là hai khái niệm đối lập nhau, gắn liền với số phận của mỗi người trong xã hội trong cuộc sống.
Trang 1Đ bài: Suy ng m v “vinh” và “nh c” trong cu c đ iề ẫ ề ụ ộ ờ
Bài làm
Trong cu c s ng đã m y ai thoát kh i l i và danh “L i, danh là cái n đ i” (C ng ).ộ ố ấ ỏ ợ ợ ợ ờ ổ ữ
Ph i ki m s ng, ph i d n thân, ph i đua tranh, m i có l i, có danh.ả ế ố ả ấ ả ớ ợ
Cũng vì l i và danh mà ít nhi u ngợ ề ười ph i tr i qua vinh và nh c. Vinh và nh c là hai kháiả ả ụ ụ
ni m đ i l p nhau, g n li n v i s ph n c a m i ngệ ố ậ ắ ề ớ ố ậ ủ ỗ ười trong xã h i trong cu c s ng.ộ ộ ố Vinh nghĩa là được xã h i, độ ược c ng đ ng đánh giá cao và r t kính tr ng. Vinh thộ ồ ấ ọ ườ ng
n m trong trằ ường ngôn ng , nh : vinh d , vinh h nh, vinh hi n, vinh hoa, vinh quang. Cóữ ư ự ạ ể nhi u thành ng , t c ng mang hàm nghĩa “vinh ” đề ữ ụ ữ ược nói t i, nh : vinh hoa phú quý,ớ ư vinh quy bái t , bá vinh hoa, tham m i phú quý, ch t vinh còn h n s ng nh c, ổ ồ ế ơ ố ụ
Trái nghĩa v i vinh là nh c Nh c nghĩa là x u h đ n m c khó ch u đ ng n i, vì c mớ ụ ụ ấ ổ ế ứ ị ự ổ ả
th y mình b khinh b ho c đáng khinh b , danh d b xúc ph m n ng n Nh c thấ ị ỉ ặ ỉ ự ị ạ ặ ề ụ ường đi
li n v i nh c nhã, ô nh c, s nh c, ề ớ ụ ụ ỉ ụ
Làm ăn gi i giang, g p th i mà tr nên giàu có, góp ph n làm phát tri n kinh t c a quêỏ ặ ờ ở ầ ể ế ủ
hương đ t nấ ước, được xã h i ng i ca, th là vinh. Đi h c, đi thi mà đ đ t cao, giànhộ ợ ế ọ ỗ ạ
được gi i cao, th là vinh, làm cho b m , b n bè, th y cô giáo đả ế ố ẹ ạ ầ ược vinh h nh, đạ ượ c
th m lây. Làm công tác khoa h c có phát minh, sáng ch , ra tr n mà l p đơ ọ ế ậ ậ ược chi n côngế
l n, đớ ượ ặc t ng thưởng Huân chương cao quý, được phong t ng anh hùng th là vinh, làặ ế
v vang.ẻ
Vinh d , vinh hoa, vinh quang đ u do tài năng, đ c đ l i l c mà có. Vự ề ứ ộ ỗ ạ ượt Vũ Môn, chi m vàng, đế ược vinh quy bái t , là do tài h c, do thông minh mà v vang. Các chi nổ ọ ẻ ế công nh B ch Đ ng, Chi Lăng, Đ ng Đa, Đi n Biên, g n li n v i tên tu i các v anhư ạ ằ ố ệ ắ ề ớ ổ ị hùng dân t c nh Ngô Quy n, Tr n Qu c Tu n, Lê L i, Quang Trung, Võ Nguyên Giáp, ộ ư ề ầ ố ấ ợ
đượ ửc s sách kh c ghi, đắ ược dân t c l u truy n, mãi mãi là ni m vinh quang chói l i b tộ ư ề ề ọ ấ
h ủ
Hi u th nào là vinh còn ph i suy ng m th nào là nh c. Nguy n Công Tr (1778 1858),ể ế ả ẫ ế ụ ễ ứ nhà th l i l c, v đ i quan c a tri u Nguy n, có tài kinh bang t th , có lúc đ Th khoa,ơ ỗ ạ ị ạ ủ ề ễ ế ế ỗ ủ
có lúc làm T ng đ c, làm Đ i tổ ố ạ ướng, làm Dinh đi n s di dân khai hoang l p p, côngề ứ ậ ấ danh l ng l y m t th i. Nh ng có lúc l i b giáng c p làm lính th Công danh ba chìmừ ẫ ộ ờ ư ạ ị ấ ứ
Trang 2b y n i, n m tr i đ mùi m n ng t, đ ng cay. V i b n lĩnh k sĩ quân t , ông đã nói:ả ổ ế ả ủ ặ ọ ắ ớ ả ẻ ử
"Lúc làm Đ i tạ ướng, ta không l y th làm vinh, thì khi làm lính thú, ta cũng không l y thấ ế ấ ế làm nh c”. Ông có v n th đụ ầ ơ ược nhi u ngề ười truy n t ng:ề ụ
"Ra tr ườ ng danh l i, vinh li n nh c, ợ ề ụ Vào cu c tr n ai, khóc tr ộ ầ ướ ườ c c i".
Nghèo đói thì tr thành kh nh c. Vì đói rét, vì mang công m c n : "Van n có khi trànở ổ ụ ắ ợ ợ
nước m t! Ki m ăn t ng b a mắ ế ừ ữ ướt m hôi!”. H c d t, thi h ng là nh c. Vi ph m trồ ọ ố ỏ ụ ạ ườ ng quy, mang tài li u, đi n tho i di đ ng vào phòng thi, r i b đu i, b đình ch thi là nh c,ệ ệ ạ ộ ồ ị ổ ị ỉ ụ làm ô danh m cha, th y cô giáo.ẹ ầ
Nh c đi li n v i vinh nên m i có câu t c ng : "Lên voi, xu ng chó”. S ng là ph i bi tụ ề ớ ớ ụ ữ ố ố ả ế
gi mình, luôn luôn t rèn luy n. Làm quan, làm cán b , làm ông n bà kia mà tr thànhữ ự ệ ộ ọ ở sâu m t h i nọ ạ ước h i dân, s ng buông th tha hoá thì có vinh chăng. Làm Ch t ch t nh làạ ố ả ủ ị ỉ vinh, nh ng quan h v i gái đi m, ăn ch i trác táng, b v ch m t, b cách ch c, b d lu nư ệ ớ ế ơ ị ạ ặ ị ứ ị ư ậ
ph nh là nh c, nh c nhã ê ch ! Đ ng b tai ti ng, gia đình v con b ô nh c! Làm cánỉ ổ ụ ụ ề ả ị ế ợ ị ụ
b , leo lên đ n ch c Phó bí th t nh u mà xài và khoe b ng r m Ti n sĩ (h c trong sáuộ ế ứ ư ỉ ỷ ằ ở ế ọ tháng), b báo chí v ch m t là nh c, là k vô liêm s , đáng khinh. Có v Ch t ch, có v Bíị ạ ặ ụ ẻ ỉ ị ủ ị ị
th b t giác là đư ị ố ượ ặc t ng "phong bì”, đượ ặc t ng quà vài trăm tri u đ ng, hàng t đ ng, ệ ồ ỉ ồ
th là nhem nhu c, ô nh c. Bu n cế ố ụ ồ ười là nh ng k y, nh ng tên y, vô cùng nhemữ ẻ ấ ữ ấ nhu c, tham ô nh ng l i lên l p m i ngố ư ạ ớ ọ ườ ề ệi v vi c h c t p đ o đ c H Chí Minh. Kọ ậ ạ ứ ồ ẻ
đ o đ c gi đáng khinh b , ghê t m là v y!ạ ứ ả ỉ ở ậ
Vinh và nh c luôn luôn bi n đ i, bi n hoá. Ch có l ch s , dân t c và th i gian là xác đ nhụ ế ổ ế ỉ ị ử ộ ờ ị
rõ vinh, nh c. Dụ ưới th i Pháp thu c, nh ng k làm tay sai cho gi c, đờ ộ ữ ẻ ặ ược g n "m đay”,ắ ề
được g n "B c đ u b i tinh” thì coi đó là vinh, vinh hi n, ng a xe võng l ng nghênhắ ắ ẩ ộ ể ự ọ ngang! Sau Cách m ng tháng Tám, nh ng k đó b qu c dân đ ng bào coi khinh.ạ ữ ẻ ị ố ồ
Cái nh c l n nh t c a m t dân t c là ph i làm ng a trâu cho ngo i bang. Dân t c Vi tụ ớ ấ ủ ộ ộ ả ự ạ ộ ệ Nam t ng tr i qua m t nghìn năm B c thu c, t ng b th c dân Pháp th ng tr 80 năm tr i,ừ ả ộ ắ ộ ừ ị ự ố ị ờ nên m i th m thía cái nh c m t nớ ấ ụ ấ ước, cái giá "Không có gì quý h n đ c l p, t do”.ơ ộ ậ ự
S ng đ i, ai đã thoát kh i vinh, nh c? Ph i rèn trí, đ c tài, ph i tu thân đ đố ở ờ ỏ ụ ả ứ ả ể ượ ố c s ng
h nh phúc trong vinh hoa, vinh quang, đ kh i sa vào vòng ô nh c.ạ ể ỏ ụ
Trang 3Câu "Ch t vinh còn h n s ng nh c” là bài h c vô cùng to l n, sâu s c. Bàn v vinh vàế ơ ố ụ ọ ớ ắ ề
nh c, tôi l i nh đ n hai câu th c a c Thụ ạ ớ ế ơ ủ ụ ượng Tr :ứ
"Đã mang ti ng trong tr i đ t ế ở ờ ấ
Ph i có danh gì v i núi sông” ả ớ
Danh mà tiên sinh nói đ n là danh th m, là tài danh, là vinh danh. Ch có b n b h c t p,ế ơ ỉ ể ỉ ọ ậ rèn luy n tài trí, th h tr m i có danh, tài danh, m i tr thành ngệ ế ệ ẻ ớ ớ ở ười có ích cho gia đình
và đ t nấ ước