Bài ca ngất ngưởng như một câu chuyện kể về cuộc đời của tác giả Nguyễn Công Trứ. Nhưng qua đó ta lại thấy hiện lên hình ảnh một con người, với chí làm trai cao cả, một cái tôi sánh ngang với trời đất, một sự “ngất ngưởng” không hề gây khinh ghét mà là cả một sự đáng kính nể, khâm phục.
Trang 1Đ bài: Phân tích sáu câu đ u bài th Bài ca ng t ngề ầ ơ ấ ưởng c a Nguy n Công Trủ ễ ứ
Hướng d nẫ
Ngay t tên đ u bài th , hai ch “ng t ngừ ầ ơ ữ ấ ưởng” đã khi n cho ta c m nh n đế ả ậ ược nh ngữ
đi u khác l c a tác gi ít có m t tác gi nào vào th i đ i y l i đ t hai ch “ng tề ạ ủ ả ộ ả ờ ạ ấ ạ ặ ữ ấ
ngưởng” vào ngay cái đ bài th Đó h n cũng là m t đi u ng t ngề ơ ẳ ộ ề ấ ưởng
R i sau đó ngay câu đ u tiên tác gi đã nh n đ nh:ồ ầ ả ậ ị
Vũ tr n i m c phi ph n s ụ ộ ạ ậ ự
Không có vi c gì trong nhân gian này, trong vũ tr này không ph i vi c c a ông. Vi c nàoệ ụ ả ệ ủ ệ cũng là vi c c a ông. Đó không ph i s kiêu ng o, s t cao mà chính là s đánh giá đúngệ ủ ả ự ạ ự ự ự
nh t v b n thân mình, v s nghi p c a mình. Không m t chút t ti, ông đã đ ng lên chấ ề ả ề ự ệ ủ ộ ự ứ ỉ
rõ vai trò to l n c a mình, ch ng ph i ông đã nói r ng:ớ ủ ẳ ả ằ
Đã mang ti ng trong tr i đ t ế ở ờ ấ
Ph i có danh gì v i núi sông đó sao? ả ớ
Nh ng cũng chính vì cái ph n s đó, ph i có cái danh v i đ i, v i ngư ậ ự ả ớ ờ ớ ười đó l ra ông ph iẽ ả sung sướng khi được ra làm quan, làm người cai qu n, trông coi cu c s ng c a nhân dân,ả ộ ố ủ
nh ng không ông coi nh khi đó ông đã “vào l ng”.ư ư ồ
Ông Hi Văn tài b đã vào l ng ộ ồ
T i sao đạ ược làm công vi c mình mong mu n, ao ệ ố ước mà ông coi nh s đè nén, gò bó.ư ự
“Cái l ng” đây chính là cái b máy, cái xã h i phong ki n lúc b y gi Cái xã h i màồ ở ộ ộ ế ấ ờ ộ
vi c đ i tr ng thay đen, s ganh ghét, đ k x y ra nh c m b a. Khi bệ ổ ắ ự ố ỵ ả ư ơ ữ ước chân vào
ch n quan trố ường cũng là lúc Nguy n Công Tr bi t r ng ông s b chi ph i, s ph i làmễ ứ ế ằ ẽ ị ố ẽ ả
nh ng vi c mà b n thân không mu n. M c dù có tài nh ng Nguy n Công Tr bi t r ngữ ệ ả ố ặ ư ễ ứ ế ằ
m t mình ông thì đâu có th thay đ i n i m t ch đ đã t n t i lâu đ n nh v y. Tuyộ ể ổ ổ ộ ế ộ ồ ạ ế ư ậ nhiên trong câu th này, Nguy n Công Tr v n th hi n đơ ễ ứ ẫ ể ệ ược cái “ng t ngấ ưởng” c aủ mình. Ông đã dám g i ch n quan trọ ố ường, xã h i lúc b y gi là cái l ng. Đó g n nh m tộ ấ ờ ồ ầ ư ộ cái tát vào m t b máy quan l i, tri u đình vì trặ ộ ạ ề ước nay có ai dám ngông cu ng nh v y.ồ ư ậ Trong xã h i phong ki n cũng không ít nh ng nhà nho ti n b , nh ng ngộ ế ữ ế ộ ữ ười có ý tưở ng
ph n kháng l i ch đ Nh ng cũng ch ng m y ai dám kh ng đ nh l i đi u đó trả ạ ế ộ ư ẳ ấ ẳ ị ạ ề ước toàn
th m i ngể ọ ười mà nh t là trên gi y tr ng m c đen nh Nguy n Công Tr Đó ph i chăngấ ấ ắ ự ư ễ ứ ả
Trang 2chính là s phá cách c a Nguy n Công Tr ự ủ ễ ứ
Nguy n Công Tr có đễ ứ ượ ực s “ch i ngông” đó cũng b i m t ph n ông bi t là ông có tài,ơ ở ộ ầ ế
đi u đó ch ng c n gi u gi m:ề ẳ ầ ấ ế
G m thao l ồ ượ c đã nên tay ng t ng ấ ưở ng.
M t l n n a Nguy n Công Tr “ng t ngộ ầ ữ ễ ứ ấ ưởng”, l n này ông “ng t ngầ ấ ưởng” vì hãnh di nệ
v cái tài c a ông. Nguy n Công Tr đã th hi n đề ủ ễ ứ ể ệ ượ ấc r t rõ cái tôi c a mình trong câuủ
th này.ơ
Nh ng cũng chính vì có tài, l i mang nh ng t tư ạ ữ ư ưởng ti n b nên Nguy n Công Tr đãế ộ ễ ứ không ít l n ph i “lên voi, xu ng chó”:ầ ả ố
Khi Th khoa, khi Tham tán, khi T ng đ c Đông,ủ ổ ố
Lúc bình Tây, c đ i t ờ ạ ướ ng,
Có khi v Ph doãn Th a Thiên ề ủ ừ
Đó cũng là đi u d hi u trong ch n quan trề ễ ể ố ường đ y ghen ghét đ k , m u h i l n nhau.ầ ố ỵ ư ạ ẫ Nguy n Công Tr t ra r t th n nhiên đón nh n đi u đó. Đi p t “khi… khi” tuy d n d pễ ứ ỏ ấ ả ậ ề ệ ừ ồ ậ
nh ng l i mang h i th bình th n, đón nh n m t cách t nhiên, vì v y mà ông cũng đãư ạ ơ ở ả ậ ộ ự ậ nói:
Đ ượ c m t d ấ ươ ng d ươ ng ng ườ i tái th ượ ng Khen chê ph i ph i ng n đông phong ơ ớ ọ
V i Nguy n Công Tr , s nghi p là quan tr ng nh ng ông cũng không quá coi tr ng danhớ ễ ứ ự ệ ọ ư ọ
l i. V i ông dù làm v trí nào mi n là đợ ớ ở ị ễ ược đem s c giúp đ i, giúp dân là ông đã thoứ ờ ả
được cái chí làm trai. Đó cũng chính là s khác bi t c a ông v i quan l i b y gi và thự ệ ủ ớ ạ ấ ờ ể
hi n đệ ượ ực s “ng t ngấ ưởng” c a ông.ủ
Bài ca ng t ngấ ưởng nh m t câu chuy n k v cu c đ i c a tác gi Nguy n Công Tr ư ộ ệ ể ề ộ ờ ủ ả ễ ứ
Nh ng qua đó ta l i th y hi n lên hình nh m t con ngư ạ ấ ệ ả ộ ười, v i chí làm trai cao c , m tớ ả ộ cái tôi sánh ngang v i tr i đ t, m t s “ng t ngớ ờ ấ ộ ự ấ ưởng” không h gây khinh ghét mà là cề ả
m t s đáng kính n , khâm ph c.ộ ự ể ụ