“Chiếu cầu hiền” của vua Quang Trung được viết bởi Ngô Thì Nhậm không chỉ mang giá trị của một bài chiếu mà đó còn là tác phẩm có giá trị văn học. Tác phẩm được viết ra nhằm kêu gọi, thuyết phục người hiền, sĩ phu Bắc Hà ra phụ giúp vua cùng xây dựng đất nước ấm no giàu mạnh. Qua bài chiếu, ta thấy được tấm lòng vì dân vì nước và tài nhìn xa trông rộng của đức minh quân Quang Trung.
Trang 1Đ bài: Phân tích hình tề ượng vua Quang Trung trong bài Chi u c u hi n c a Ngôế ầ ề ủ Thì Nh mậ
Dàn ý chi ti tế
1/ M bàiở
Gi i thi u bài Chi u c u hi n c a Ngô Thì Nh m, hình tớ ệ ế ầ ề ủ ậ ượng vua Quang Trung: Qua bài chi u, ta th y đế ấ ượ ấc t m lòng vì dân vì nước và tài nhìn xa trông r ng c a đ c minh quânộ ủ ứ Quang Trung
2/ Thân bài
Vua Quang Trung nh n th c đậ ứ ượ ầc t m quan tr ng c a ngọ ủ ười hi n tài: ngề ười hi n t tề ấ
ph i do thiên t s d ngả ử ử ụ
Ông nhìn nh n đậ ược nh ng khó khăn trong vi c thu ph c ngữ ệ ụ ười tài: nh ng k lúc đ tữ ẻ ấ
nước có nhi u bi n c v n gi v ng khí ti tề ế ố ẫ ữ ữ ế
Lòng mong m i và tha thi t chiêu m ngỏ ế ộ ười tài: mong đ i ngợ ười hi n tài, chăm chú l ngề ắ nghe nh ng l i c a ngữ ờ ủ ười hi nề
Cách nhìn xa trông r ng c a vua Quang Trung: xây d ng n n thái bình không ch m uộ ủ ự ề ỉ ư
lượ ủc c a m t k sĩộ ẻ
T m lòng vì dân vì nấ ướ ủc c a nhà vua: dân dân thì đang “kh n kh còn ch a h i s cố ổ ư ồ ứ
S công b ng nghiêm minh trong chính sách chiêu m ngự ằ ộ ười tài: Ai có tài năng h cọ thu t, m u hay giúp ích cho đ i đ u cho phép đậ ư ờ ề ược dâng th t bày công vi cư ỏ ệ
3/ K t bài:ế ý nghĩa hình tượng vua Quang Trung: m t t tộ ư ưởng ti n b , đúng đ n vàế ộ ắ trung th c, tâm huy t, s chân thành và nhân cách cao đ p c a vua Quang Trung.ự ế ự ẹ ủ
Bài tham kh oả
“Chi u c u hi n” c a vua Quang Trung đế ầ ề ủ ược vi t b i Ngô Thì Nh m không ch mang giáế ở ậ ỉ
tr c a m t bài chi u mà đó còn là tác ph m có giá tr văn h c. Tác ph m đị ủ ộ ế ẩ ị ọ ẩ ược vi t raế
nh m kêu g i, thuy t ph c ngằ ọ ế ụ ười hi n, sĩ phu B c Hà ra ph giúp vua cùng xây d ng đ tề ắ ụ ự ấ
nướ ấc m no giàu m nh. Qua bài chi u, ta th y đạ ế ấ ượ ấc t m lòng vì dân vì nước và tài nhìn
xa trông r ng c a đ c minh quân Quang Trung.ộ ủ ứ
Chi u c u hi n ra đ i là m t l i kêu g i tha thi t ngế ầ ề ờ ộ ờ ọ ế ười hi n tài ra giúp nề ước, ngay ph nầ
m đ u, ta đã th y đở ầ ấ ược quan đi m v ngể ề ười hi n – k sĩ đ i x a c a vua Quang Trung:ề ẻ ờ ư ủ
Trang 2“người hi n trên đ i nh sao sáng trên tr i. Sao t t ph i ch u v B c th n, ngề ở ờ ư ở ờ ấ ả ầ ề ắ ầ ườ i
hi n t t ph i do thiên t s d ng”, nhà vua nh n th c đề ấ ả ử ử ụ ậ ứ ược và kh ng đ nh t m quanẳ ị ầ
tr ng c a ngọ ủ ười hi n đ i v i v n m nh đ t nề ố ớ ậ ệ ấ ước. Nh ng cũng th y đư ấ ược th c tr ngự ạ
nh ng khó khăn khi thu ph c ngữ ụ ười hi n, nh ng k lúc đ t nề ữ ẻ ấ ước có nhi u bi n c v nề ế ố ẫ
gi v ng khí ti t, nh “ng a đ ng trong hàng nghi l ”, hay nh “b c cao n gi u kínữ ữ ế ư ự ứ ễ ư ậ ẩ ấ danh ti ng không xu t hi n su t đ i”.ế ấ ệ ố ờ
Tuy không phê phán cũng không ng i ca nh ng đã kh ng đ nh r ng “n u gi u mình nợ ư ẳ ị ằ ế ấ ẩ
ti ng, có tài mà không đ cho đ i dùng thì không đúng v i ý tr i sinh ra ngế ể ờ ớ ờ ười hi n”. Đ iề ố
v i nhà vua, ngớ ười có hi n tài là ph i đem tài đó ra giúp đ i, giúp ngề ả ờ ười, ph c v t qu c.ụ ụ ổ ố Vua Quang Trung s m hôm mong m i ngớ ỏ ười hi n tài “tr m hi n đề ẫ ệ ương ng i bên mépồ chi u, chăm chú l ng nghe, s m hôm mong m i”, nhà vua không ng i chính gi a mà chế ắ ớ ỏ ồ ở ữ ỉ
ng i “mép chi u” đ mong đ i ngồ ở ế ể ợ ười hi n tài, chăm chú l ng nghe nh ng l i c aề ắ ữ ờ ủ
người hi n. Đo n văn đã cho th y s mong m i tha thi t cháy lòng c a vua Quang Trungề ạ ấ ự ỏ ế ủ
đ i v i nh ng k sĩ. Nhà vua coi tr ng ngố ớ ữ ẻ ọ ười hi n tài nh v y b i vì ông bi t đ t nề ư ậ ở ế ấ ướ c
có th nh đị ược hay không là nh vào h , nhà vua bi t nhìn xa trông r ng, mang m t t mờ ọ ế ộ ộ ấ lòng c a b c minh quân đêm ngày m t n i lo vì nủ ậ ộ ỗ ước vì dân. Câu h i c a vua Quangỏ ủ Trung: “Hay tr m là ngẫ ười ít đ c, không x ng đ nh ng ngứ ứ ể ữ ườ ấi y phò tá hay chăng?”, mang m t n i tha thi t, khi n cho ngộ ỗ ế ế ườ ọi đ c xúc đ ng mà thiêng liêng, nhà vua đã t phánộ ự xét mình, suy ng m v chính mình, câu h i y nh rút ru t giãi bày m t cách chân thànhẫ ề ỏ ấ ư ộ ộ đáng đ ngể ườ ời đ i ng i ca.ợ
Lo cho đ t nấ ước khi còn đang tr tu i “m i s đang b t đ u”, “k cẻ ổ ọ ự ắ ầ ỉ ương tri u đình cònề nhi u đi u thi u sót, công vi c biên i chính lúc lo toan” và dân dân thì đang “kh n khề ề ế ệ ả ố ổ còn ch a h i s c, vi c giáo hóa đ o đ c ch a th m nhu n”. Bài chi u đi sâu vào t mư ồ ứ ệ ạ ứ ư ấ ầ ế ấ lòng con ngườ ởi b i chính t m lòng chân thành c a nhà vua, khi n cho ngấ ủ ế ười nghe xúc
đ ng, t ch t v n l i mình và kh i d y lòng quy t tâm đem tài mình ra góp s c chung xâyộ ự ấ ấ ạ ơ ậ ế ứ
d ng non sông đ t nự ấ ước. Nh ng câu h i y c a vua Quang Trung còn th hi n ni m tinữ ỏ ấ ủ ể ệ ề vào dân “Làm nên ngôi nhà l n không ph i ch m t cành cây, xây d ng n n thái bìnhớ ả ỉ ộ ự ề không ch m u lỉ ư ược c a m t k sĩ”. Nhà vua coi tr ng s đoàn k t c a toàn dân t c, tinhủ ộ ẻ ọ ự ế ủ ộ
th n chung s c đ ng lòng c a nhân dân, cũng nh kh ng đ nh có nh ng ngầ ứ ồ ủ ư ẳ ị ữ ười tài ki tệ
Trang 3xu t h n ông “trong m t p mấ ơ ộ ấ ười nhà cũng có người trung tín, hu ng chi m t đ t nố ộ ấ ướ c
r ng l n có truy n th ng văn chộ ớ ề ố ương nh th ”. Đi u đáng ng i ca trong bài chi u đó làư ế ề ợ ế
s công b ng trong vi c tr tài c a m i ngự ằ ệ ổ ủ ọ ười: “Ai có tài năng h c thu t, m u hay giúpọ ậ ư ích cho đ i đ u cho phép đờ ề ược dâng th t bày công vi c”. Ông cho r ng, nhân tài là ư ỏ ệ ằ ở
kh p n i, ph i bi t l ng nghe và khuy n khích h , bài chi u cũng là l i tr n an đ nh ngắ ơ ả ế ắ ế ọ ế ờ ấ ể ữ
người sĩ phu đang đ ng gi a ngã ba đứ ữ ường kia có th đ t ni m tin vào v vua m i.ể ặ ề ị ớ
“Người có l i l có th dùng đờ ẽ ể ược thì đ c cách b d ng, ngặ ổ ụ ười có l i l không dùngờ ẽ
được thì đ đây, ch không b t t i nói vi n vông, không thi t th c”. Ông còn cho phépể ứ ắ ộ ễ ế ự các quan được ti n c ngế ử ười tài “tùy tài mà b d ng”. T t c đã cho th y tình c m c aổ ụ ấ ả ấ ả ủ Quang Trung không ch tha thi t kêu g i ngỉ ế ọ ười tài mà còn làm m lòng dân b i nh ngấ ở ữ chính sách công b ng nghiêm minh.ằ
Bài “Chi u c u hi n” là m t tác ph m ch a đ ng t m lòng cao c đáng khâm ph c vàế ầ ề ộ ẩ ứ ự ấ ả ụ
ng i ca c a vua Quang Trung, m t t tợ ủ ộ ư ưởng ti n b , đúng đ n và trung th c, tâm huy t,ế ộ ắ ự ế
s chân thành và nhân cách cao đ p c a vua Quang Trung trong vi c kêu g i ngự ẹ ủ ệ ọ ười hi nề tài ra giúp nước