Thơ mới trong tiến trình phát triển của nó, là kết quả của hành trình đi tìm kiếm và khẳng định cái tôi. Thời đại ấy chúng ta đã chứng kiến nhiều cái tôi độc đáo như: Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Huy Cận,… Nhưng nếu phải chọn ra những cái tôi đặc biệt thì không thể không nhắc tới Xuân Diệu – cái tôi “rạo rực, thiết tha” luôn “khát khao giao cảm với đời” song cũng đầy băn khoăn, lo sợ trước sự trôi chảy của thời gian. Bài thơ Vội vàng đã ghi lại dấu ấn về một cái tôi như thế!
Trang 1Đ bài: Phân tích cái tôi tr tình trong bài th V i vàng c a Xuân Di u.ề ữ ơ ộ ủ ệ
Bài làm
Th m i trong ti n trình phát tri n c a nó, là k t qu c a hành trình đi tìm ki m và kh ngơ ớ ế ể ủ ế ả ủ ế ẳ
đ nh cái tôi. Th i đ i y chúng ta đã ch ng ki n nhi u cái tôi đ c đáo nh : Th L , L uị ờ ạ ấ ứ ế ề ộ ư ế ữ ư
Tr ng L , Hàn M c T , Ch Lan Viên, Huy C n,… Nh ng n u ph i ch n ra nh ng cáiọ ư ặ ử ế ậ ư ế ả ọ ữ tôi đ c bi t thì không th không nh c t i Xuân Di u – cái tôi “r o r c, thi t tha” luônặ ệ ể ắ ớ ệ ạ ự ế
“khát khao giao c m v i đ i” song cũng đ y băn khoăn, lo s trả ớ ờ ầ ợ ướ ực s trôi ch y c a th iả ủ ờ gian. Bài th V i vàng đã ghi l i d u n v m t cái tôi nh th !ơ ộ ạ ấ ấ ề ộ ư ế
Đ n th i đi m, năm 1938 khi mà V i vàng ra đ i, cái tôi trong th ch ng còn l l m n aế ờ ể ộ ờ ơ ẳ ạ ẫ ữ
và ngay c Xuân Di u cũng đã kh ng đ nh đả ệ ẳ ị ược cho mình m t cái tôi đ c đáo trên vănộ ộ đàn. Trước h t, đó là m t cái tôi yêu đ i, yêu cu c s ng, yêu con ngế ộ ờ ộ ố ườ ấi r t mãnh li t.ệ Ngay m đ u bài th ông đã th ng th n, tr c ti p b c l :ở ầ ơ ẳ ắ ự ế ộ ộ
Tôi mu n t t n ng đi ố ắ ắ Cho màu đ ng nh t m t ừ ạ ấ Tôi mu n bu c gió l i ố ộ ạ Cho h ươ ng đ ng bay đi ừ
Cái tôi y đã b t đ u b ng hai ấ ắ ầ ằ ước mu n vô cùng táo b o và phi lí. Đó là mu n đo tố ạ ố ạ quy n c a t o hóa đ gi màu đ ng nh t, hề ủ ạ ể ữ ừ ạ ương đ ng bay. S táo b o ch , nhà thừ ự ạ ở ỗ ơ
nh mu n can thi p vào quy lu t c a t nhiên đ ng ng đ ng th i gian, đ gi l i t tư ố ệ ậ ủ ự ể ư ọ ờ ể ữ ạ ấ
th y nh ng gì thu c v cu c s ng bên mình. Đó là đi u không tả ữ ộ ề ộ ố ề ưởng. Chính b i th ,ở ế
người ta m i th y tôi ch t ch a m t tình yêu cháy b ng v i cu c đ i. H n ph i yêu thaớ ấ ấ ứ ộ ỏ ớ ộ ờ ẳ ả thi t l m m i có ế ắ ớ ước mu n ngông cu ng, phi lí đ n v y hay là b i s th i gian trôi số ồ ế ậ ở ợ ờ ẽ
cu n nó đi m t nên m i ao ố ấ ớ ước khác thường nh th ? Có l c hai. B i Xuân Di u luônư ế ẽ ả ở ệ yêu đ i, yêu cu c s ng nh ng cũng r t hay lo s , ám nh vì nó s không t n t i mãi. Thờ ộ ố ư ấ ợ ả ẽ ồ ạ ế nên, ch còn cách s ng v i vàng m i làm đỉ ố ộ ớ ược đi u y. Nh ng dòng th năm ch ng nề ấ ữ ơ ữ ắ
g n nh d n nén c m xúc đã m đ u cho màn đ i tho i v lí do cho s s ng v i vàng.ọ ư ồ ả ở ầ ố ạ ề ự ố ộ
Đ sang kh th hai, gi ng th , th th thay đ i là bể ổ ứ ọ ơ ể ơ ổ ước đ u lí gi i cho đi u y.ầ ả ề ấ
C a ong b ủ ướ m này đây tu n tháng m t ầ ậ
…
Trang 2Tôi không ch n ng h m i hoài xuân ờ ắ ạ ớ
M t b c tranh thiên nhiên, cu c s ng tràn ng p hộ ứ ộ ố ậ ương s c, mùi v hi n ra trắ ị ệ ước m tặ
ngườ ọi đ c. Nh ng ong bữ ướm, hoa đ ng n i, lá cành t , y n anh, ánh sáng, tháng giêng…ồ ộ ơ ế
nh ng th bình d , g n gũi b ng d ng thi v , nên th đ n l thữ ứ ị ầ ỗ ư ị ơ ế ạ ường. S dĩ v y là vì nhàở ậ
th đã nhìn th y chúng nh ng kho nh kh c th t đ p, th t viên vãm, th t căng tràn s cơ ấ ở ữ ả ắ ậ ẹ ậ ậ ứ
s ng và ngây ng t xuân tình. Nó đang lúc đ m say, m n m n, tố ấ ở ắ ơ ở ươi non nh t: ong bấ ướ m
tu n tháng m t, hoa đ ng n i xanh rì, lá cành t ph ph t, y n anh khúc tình si, ánh sángầ ậ ồ ộ ơ ơ ấ ế
ch p hàng mi, tháng giêng ngon nh m t c p môi g n. Xuân Di u đã không b l mà thâuớ ư ộ ặ ầ ệ ỏ ỡ tóm g n nó, căng m i giác quan đ c m nh n nó m t cách tuy t di u nh t. Chính chúngọ ọ ể ả ậ ộ ệ ệ ấ
ta – ngườ ọi đ c, khi thưởng th c cũng m tứ ơ ưởng theo nh ng đ m say t nh ng th vôữ ắ ừ ữ ứ cùng bình d , g n gũi mà b y lâu nay có khi vô tình b qua. Đi p t c a, này đây c liênị ầ ấ ỏ ệ ừ ủ ứ
ti p, d n d p nh l i m i chào, v y g i chúng ta cùng nhau thế ồ ậ ư ờ ờ ẫ ọ ưởng th c. Nh ng thứ ữ ứ quen thu c y dộ ấ ướ ặi c p m t “xanh non, bi c r n”, qua lăng kính c a tình yêu, c a mùaắ ế ờ ủ ủ xuân đã tr thành m t b a ti c tr n gian đ y tở ộ ữ ệ ầ ầ ươ ẹi đ p. Nhà phê bình Hoài Thanh đã th cự chí lí khi cho r ng: “Xuân Di u đã đ t c nh b ng lai xua ai n y v h gi i”. Th i h n,ằ ệ ố ả ồ ấ ề ạ ớ ổ ồ
g i g m tình yêu vào nh ng đi u, nh ng th gi n d , bình thử ắ ữ ề ữ ứ ả ị ường t cu c s ng cũng làừ ộ ố
m t quan ni m đ y tính tri t lý nhân sinh mà cái tôi tr tình đã th hi n độ ệ ầ ế ữ ể ệ ược trong bài
th ơ
Nh ng bên c nh đó, cái tôi tr tình còn th hi n s đ c đáo trong cách b c l quan ni mư ạ ữ ể ệ ự ộ ộ ộ ệ
th m mĩ có ph n khác bi t so v i trẩ ầ ệ ớ ước đây. Qua hai câu th : Và này đây ánh sáng ch pơ ớ hàng mi, Tháng giêng ngon nh m t c p môi g n, nhà th đã nói lên đi u đó. B ng c mư ộ ặ ầ ơ ề ằ ả xúc yêu đ i, yêu ngờ ười, cái tôi tr tình đã không ng n ng i kh ng đ nh, v đ p c a t oữ ầ ạ ẳ ị ẻ ẹ ủ ạ hóa không ph i b t ngu n t thiên nhiên, mà t con ngả ắ ồ ừ ừ ười. Th ánh sáng bình minh kia leứ lói cũng ch đ p nh cái ch p hàng mi c a ngỉ ẹ ư ớ ủ ười thi u n Hay tháng giêng – kh i đ uế ữ ở ầ
c a mùa xuân, đủ ược mĩ v hóa thành “ngon nh m t c p môi g n”, t c cũng đ m say nhị ư ộ ặ ầ ứ ắ ư cái h n n ng cháy c a đôi tình nhân. Ánh sáng, tháng giêng là thu c v thiên nhiên. V yồ ồ ủ ộ ề ậ
mà gi đây thiên nhiên l i ph i đem cái chu n m c v đ p c a con ngờ ạ ả ẩ ự ẻ ẹ ủ ườ ểi đ so sánh. Cái tôi tr tình b i th đã khéo léo ca ng i, đ cao v trí c a con ngữ ở ế ợ ề ị ủ ười. Không có m t th gìộ ứ khác, con người chính là s n ph m tuy t v i nh t c a t o hóa. Kh ng đ nh giá tr c a conả ẩ ệ ờ ấ ủ ạ ẳ ị ị ủ
Trang 3người là cách đ cái tôi tr tình đ a ra m t quan ni m th m mĩ giàu ý nghĩa nhân sinh.ể ữ ư ộ ệ ẩ
C m xúc sung sả ướng vì th mà cái tôi tr tình ch ng th gi u gi m đế ữ ẳ ể ấ ế ược. L i th cờ ơ ứ căng tràn, s c sôi, ph n tr n đ di n t h t th y h nh phúc vô ng n khi đụ ấ ấ ể ễ ả ế ả ạ ầ ượ ốc s ng gi aữ
m t cu c đ i, m t c nh s c tràn ng p mùa xuân và tình yêu nh v y. Nh ng gi ng đi uộ ộ ờ ộ ả ắ ậ ư ậ ư ọ ệ
th b ng chùng xu ng: Tôi sung sơ ỗ ố ướng. Nh ng v i vàng m t n a. Cái tôi ch ng mãi cóư ộ ộ ử ẳ
th hát vang khúc ca yêu đ i, mà v i vàng im b t trể ờ ộ ắ ước quy lu t kh c nghi t c a th iậ ắ ệ ủ ờ gian. Cái tôi tr tình trào lên m t n i lo s , băn khoăn:ữ ộ ỗ ợ
Xuân đ ươ ng t i nghĩa là xuân đ ớ ươ ng qua
…
Ch ng bao gi ! Ôi ch ng bao gi n a ẳ ờ ẳ ờ ữ
Qua th pháp đ i l p, nhân v t tr tình đã “l p lu n” vô cùng say s a v quan ni m th iủ ố ậ ậ ữ ậ ậ ư ề ệ ờ gian. B ng nh ng t ng đ y tính tranh bi n: nghĩa là, mà, nh ng, nói làm chi, n u, nh ngằ ữ ừ ữ ầ ệ ư ế ư
ch ng, nên, nhà th đã kh ng đ nh s trôi ch y vô tình c a th i gian. Đúng là th i gianẳ ơ ẳ ị ự ả ủ ờ ờ
c a t nhiên thì vô cùng, vô t n, xuân năm nay đi, năm sau l i có xuân. Nh ng đ i ngủ ự ậ ạ ư ờ ườ i thì l i có h n, mà tu i tr mùa xuân c a cu c đ i, ch ng hai l n th m l i. Cái tôi trạ ạ ổ ẻ ủ ộ ờ ẳ ầ ắ ạ ữ tình đ y ng m ngùi, ti c nu i, bâng khuâng khi nhìn th y đâu đâu m i th đ u b phá h yầ ậ ế ố ấ ọ ứ ề ị ủ
b i th i gian – th mang theo s c m nh vô hình mà m t đi không còn tr l i. Ch a nóiở ờ ứ ứ ạ ộ ở ạ ư
đ n đi u quan ni m này đã khác, đã m i m , hi n đ i h n nh th nào so v i trế ề ệ ớ ẻ ệ ạ ơ ư ế ớ ước kia,
mà ch c n cái nhìn đ y tính m t mát y đã đ nh n th y m t cái tôi đ y run r y, s hãiỉ ầ ầ ấ ấ ủ ậ ấ ộ ầ ẩ ợ
trước quy lu t y nh th nào. Ph i r t yêu đ i, yêu cu c s ng mãnh li t nhậ ấ ư ế ả ấ ờ ộ ố ệ ường nào thì cái tôi tr tình y m i có c m xúc nh v y. T t n ng, bu c gió ch là cái c đ tìm ki mữ ấ ớ ả ư ậ ắ ắ ộ ỉ ớ ể ế cách th c ch ng l i th i gian y mà thôi.ứ ố ạ ờ ấ
Nh ng càng c m nh n rõ ràng v th i gian nh th , thì n i ni m bâng khuâng, ti c nu i,ư ả ậ ề ờ ư ế ỗ ề ế ố
th m chí là xót xa l i càng trào dâng. Th i gian có s c m nh tàn phá là có th t. Cái tôi l iậ ạ ờ ứ ạ ậ ạ
m t l n n a đ toàn tâm, toàn trí, toàn h n nh ng không ph i đ tìm ki m v đ p mà độ ầ ữ ể ồ ư ả ể ế ẻ ẹ ể
“ng i” th y mùi tháng năm đ u r m v chia phôi, đ nghe th y núi sông than th m ti nử ấ ề ớ ị ể ấ ầ ễ
bi t, đ nhìn th y con gió xinh thì thào, h n d i bay đi, chim ng p ng ng đ t ti ng vì sệ ể ấ ờ ỗ ậ ừ ứ ế ợ
đ phai tàn. Đ n t i đây cái tôi tr tình lo l ng th c s , cái thi t tha r o r c ph i nhộ ế ớ ữ ắ ự ự ế ạ ự ả ườ ng
ch cho n i băn khoăn, u phi n trỗ ỗ ư ề ước cu c đ i. D u bi t đây là quy lu t tâm lý r t đ iộ ờ ẫ ế ậ ấ ỗ bình thường khi con người ta quá yêu cái gì đó thì l i r t s ph i m t nó đi. Nh ng s uạ ấ ợ ả ấ ư ự ư
Trang 4t c a cái tôi tr tình đây v n rung lên m t n i ni m đ ng c m sâu s c t phía đ c gi ư ủ ữ ở ẫ ộ ỗ ề ồ ả ắ ừ ộ ả
Dường nh chúng ta cũng đ ng tình trong cách lý gi i c a tác gi , m i th , nh t là conư ồ ả ủ ả ọ ứ ấ
ngườ ồ ẽ ịi r i s b vùi l p b i th i gian.ấ ở ờ
Cái tôi tr tình trong V i vàng th c d khi n chúng ta liên tữ ộ ự ễ ế ưởng đ n cái tôi nói chungế trong th m i. Luôn yêu cu c đ i đ n cháy b ng, thi t tha nh ng v n bu n bã, suy t vàơ ớ ộ ờ ế ỏ ế ư ẫ ồ ư
đ y b t c. Đó là c m xúc chung c a c m t th h Nh ng tác ph m này c a Xuânầ ế ắ ả ủ ả ộ ế ệ ư ẩ ủ
Di u l i kh ng đ nh ông m t cái tôi khác. Nhà th có mang đ n n i bu n, s lo l ng,ệ ạ ẳ ị ở ộ ơ ế ỗ ồ ự ắ băn khoăn nh ng không h bi quan, chán n n. Ông giúp chúng ta nh n ra quy lu t c aư ề ả ậ ậ ủ
cu c đ i là v y, và v n th hi n ni m yêu đ i và khát khao giao c m mãnh li t v i cu cộ ờ ậ ẫ ể ệ ề ờ ả ệ ớ ộ
s ng này. B i v y mà kh th cu i cùng c a tác ph m m i th c s mang đ n cái tôi đúngố ở ậ ổ ơ ố ủ ẩ ớ ự ự ế nghĩa nh t trong th Xuân Di u.ấ ơ ệ
Mau đi thôi! Mùa ch a ng chi u hôm ư ả ề
…
H i xuân h ng, ta mu n c n vào ng ỡ ồ ố ắ ươ i.
Đo n th h i t nh ng gì sôi n i, nhi t huy t nh t trong h n th Xuân Di u. Trạ ơ ộ ụ ữ ổ ệ ế ấ ồ ơ ệ ước cu cộ
s ng nh th , ông không th “đ u hàng” đố ư ế ể ầ ược. Ông quy t lao vào m t cu c ch y đua v iế ộ ộ ạ ớ
th i gian. Ông gi c giã m i ngờ ụ ọ ười hãy mau đi thôi, mau s ng thôi khi cu c đ i trong th iố ộ ờ ờ
kh c tu i tr Vì th cái tôi cá nhân đã hòa chung v i cái ta cùng m i ngắ ổ ẻ ế ớ ọ ười cùng nhau làm nên m t s c s ng m i gi a cu c đ i. Và th là ngộ ứ ố ớ ữ ộ ờ ế ười ta nhìn th y, m t cái tôi tr tìnhấ ộ ữ phóng túng, cu ng quýt, v v p đ s ng, đ yêu. Hàng lo t các đ ng t m nh theo c pố ồ ậ ể ố ể ạ ộ ừ ạ ấ
đ tăng ti n độ ế ượ ử ục s d ng (ôm, ri t, say, thâu, c n) đ di n t m c đ nhi t huy t nh t,ế ắ ể ễ ả ứ ộ ệ ế ấ
v i vàng nh t mà nhà th đang có. Đ c bi t là t c n, tuy có ph n r t th c nh ng ch nhộ ấ ơ ặ ệ ừ ắ ầ ấ ự ư ỉ ư
v y m i di n t h t ni m khao khát đang mãnh li t, sôi trào trong lòng thi nhân. Nh ngậ ớ ễ ả ế ề ệ ư cách s ng v i vàng c a Xuân Di u cũng còn có đi u đáng suy ng m. Ph i chăng lúc nàoố ộ ủ ệ ề ẫ ả cũng v i vàng, cũng cu ng quýt nh v y hay sao? V n đ nhà th g i g m chính là tháiộ ố ư ậ ấ ề ơ ử ắ ở
đ và th i đi m s ng. Ph i luôn trân tr ng, luôn ý th c v s s ng c a mình đ tu i trộ ờ ể ố ả ọ ứ ề ự ố ủ ể ổ ẻ trôi qua không h lãng phí. Và ph i bi t h t mình v i nh ng kho nh kh c quan tr ng c aề ả ế ế ớ ữ ả ắ ọ ủ
cu c s ng thì m i tr n v n h t độ ố ớ ọ ẹ ế ược ni m vui s ng c a mình. Vì v y nhà th m i mu nề ố ủ ậ ơ ớ ố
ôm c s s ng m i b t đ u m n m n, mu n ri t mây đ a và gió lả ự ố ớ ắ ầ ơ ở ố ế ư ượn, mu n say trongố cánh bướm v i tình yêu, mu n thâu trong m t cái hôn nhi u, h i xuân h ng ta mu n c nớ ố ộ ề ỡ ồ ố ắ
Trang 5vào người. C m xúc cao nh t c a thi nhân đ t vào th i kh c xuân h ng – hình nh h i tả ấ ủ ặ ờ ắ ồ ả ộ ụ
nh ng gì đ p nh t c a c t nhiên l n cu c đ i con ngữ ẹ ấ ủ ả ự ẫ ộ ờ ười mà m i chúng ta c n n m b t.ỗ ầ ắ ắ
Có th nói, cái tôi tr tình trong bài th V i vàng th c s mang nhi u ý nghĩa h n là c mể ữ ơ ộ ự ự ề ơ ả xúc c a m t nhân v t trong th Cái tôi đã r t m nh d n th hi n s khát khao giao c mủ ộ ậ ơ ấ ạ ạ ể ệ ự ả
v i đ i b ng m t quan ni m s ng đ y ý nghĩa tích c c, nhân sinh mang t m tri t lý. Cáiớ ờ ằ ộ ệ ố ầ ự ầ ế tôi y đã theo c m t đ i th Xuân Di u đ giúp ông ngay c th i đi m là m t thanh niênấ ả ộ ờ ơ ệ ể ả ờ ể ộ
mười tám, đôi mươi gi a lúc b i c nh đ t nữ ố ả ấ ướ ầc l m than, nô l v n s v ng vàng, v nệ ẫ ẽ ữ ẫ tin tưởng vào cu c s ng th c t i đ mai sau hòa nh p v i đ i, v i m i ngộ ố ự ạ ể ậ ớ ờ ớ ọ ười, v i nh ngớ ữ chi n công vang d i c a dân t c sau này.ế ộ ủ ộ