Phân tích bức tranh thiên nhiên và con người trong bài thơ Chiều tối

Bác Hồ - người Cha già muôn vàn kính yêu của dân tộc, đã mở ra con đường cứu nước, giúp dân tộc ta có được độc lập, tự do, thoát khỏi kiếp nô lệ lầm than. Người không chỉ là một con người đầy tài trí, tinh thông văn hóa các dân tộc mà còn là người am hiểu văn thơ. Nhật kí trong tù của Người là một trong những tập thơ xuất sắc nhất trong nền thơ ca Việt. Tập thơ đó được viết trong những năm tháng Người bị giam cầm ở nhà tù Tưởng Giới Thạch.

Đ  bài: Phân tích b c tranh thiên nhiên và con ngề ứ ười trong bài th  Chi u t iơ ề ố

Bài làm

Bác H  ­ ngồ ười Cha già muôn vàn kính yêu c a dân t c, đã m  ra con đủ ộ ở ường c u nứ ướ  c, giúp dân t c ta có độ ược đ c l p, t  do, thoát kh i ki p nô l  l m than. Ngộ ậ ự ỏ ế ệ ầ ười không ch  làỉ  

m t con ngộ ườ ầi đ y tài trí, tinh thông văn hóa các dân t c mà còn là ngộ ười am hi u văn th ể ơ  

Nh t kí trong tù c a Ngậ ủ ười là m t trong nh ng t p th  xu t s c nh t trong n n th  caộ ữ ậ ơ ấ ắ ấ ề ơ  

Vi t. T p th  đó đệ ậ ơ ược vi t trong nh ng năm tháng Ngế ữ ườ ịi b  giam c m   nhà tù Tầ ở ưở  ng

Gi i Th ch. M i bài th  là m t câu chuy n Ngớ ạ ỗ ơ ộ ệ ườ ể ạ ềi k  l i v  cu c s ng trong tù, là mộ ố ơ 

c, là khát khao đ c t  do c a Ng i. Trong s  đó, bài th  Chi u t i là m t bài th

hay nh t, là b c tranh thiên nhiên và con ngấ ứ ười cùng hòa quy n.ệ

"Quy n đi u quy lâm t m túc th ệ ể ầ ụ

Cô vân m n m n đ  thiên không ạ ạ ộ

S n thôn thi u n  ma bao túc ơ ế ữ Bao túc ma hoàn lô dĩ h ng" ồ

D ch th :ị ơ

"Chim m i v  r ng tìm ch n ng ỏ ề ừ ố ủ Chòm mây trôi nh  gi a t ng không ẹ ữ ầ

Cô em xóm núi xay ngô t i ố Xay h t lò than đã r c h ng" ế ự ồ

Trong c  t p th  Nh t kí trong tù, có l  Chi u t i là bài th  có hoàn c nh ra đ i đ c bi tả ậ ơ ậ ẽ ề ố ơ ả ờ ặ ệ  

nh t. Bài th  đấ ơ ược g i c m h ng và đợ ả ứ ược vi t lên sau l n Bác H  ph i chuy n tr i giamế ầ ồ ả ể ạ  

t  Tĩnh Tây đ n nhà lao Thiên B o. Và trong l n  y, Ngừ ế ả ầ ấ ười đã vi t lên Chi u t i đ  caế ề ố ể  

ng i b c tranh thiên nhiên đ p m  màng cùng v i đó là b c tranh v  cu c s ng con ngợ ứ ẹ ơ ớ ứ ề ộ ố ườ  i trong bu i chi u hôm. Đổ ề ược vi t b ng th  th  th t ngôn t  tuy t c  đi n, bài th  v a làế ằ ể ơ ấ ứ ệ ổ ể ơ ừ   tình yêu thiên nhiên, yêu cu c s ng c a Ngộ ố ủ ười, v a th  hi n ý chí mãnh li t vừ ể ệ ệ ượt lên trên 

m i hoàn c nh c a H  Chí Minh.ọ ả ủ ồ

M  đ u bài th , Ngở ầ ơ ười đã v  lên cho ngẽ ườ ọi đ c th y m t khung c nh thiên nhiên đ p t iấ ộ ả ẹ ớ  

m  màng, m t khung c nh v a nh  nhàng, êm d u, v a đ m th m, sinh đ ng bi t nhơ ộ ả ừ ẹ ị ừ ằ ắ ộ ế ườ  ng nào:

"Quy n đi u quy lâm t m túc th ệ ể ầ ụ

Cô vân m n m n đ  thiên không ạ ạ ộ

D ch th :ị ơ

"Chim m i v  r ng tìm ch n ng ỏ ề ừ ố ủ Chòm mây trôi nh  gi a t ng không" ẹ ữ ầ

M  đ u bài th  c  v i ch  b ng vài nét bút ch m phá, H  Chí Minh đã cho chúng ta th yở ầ ơ ổ ớ ỉ ằ ấ ồ ấ  

đượ ả ộc c  m t không gian th t r ng l n, mênh mông và thoáng đãng. Đó là m t b u tr i v iậ ộ ớ ộ ầ ờ ớ  

nh ng cánh chim đang chao lữ ượn "quy n đi u", lệ ể ướt th t nhanh bay v  r ng, và nh ngậ ề ừ ữ   chòm mây "cô vân" lác đác l ng l  gi a không trung. Hai câu th  b t lên, ch  g i t  chữ ờ ữ ơ ậ ỉ ợ ả ứ  không h  đ c t  v y mà cái h n c a c nh v t v n c  hi n lên th t rõ ràng. Khung c nhề ặ ả ậ ồ ủ ả ậ ẫ ứ ệ ậ ả  

hi n lên th t bình d : c nh chi u v i m t đàn chim đang v  đôi cánh m t m i tìm v  v iệ ậ ị ả ề ớ ộ ỗ ệ ỏ ề ớ  

n i trú ng  c a mình và nh ng áng mây l  loi đang ch p ch n bay ch m ch m gi a t ngơ ụ ủ ữ ẻ ậ ờ ầ ậ ữ ầ   không bao la. Ch ng h  có m t t  ch  c nh chi u, th  mà ch  c n đ c hai câu th  thôi,ẳ ề ộ ừ ỉ ả ề ế ỉ ầ ọ ơ  

ngườ ọi đ c v n nh n ngay ra r ng đây là m t bu i chi u hoàng hôn  ng đ  Ngh  thu tẫ ậ ằ ộ ổ ề ử ỏ ệ ậ  

l y đi m t  di n đã phát huy tác d ng th t rõ ràng b i s  v n d ng đ y sáng t o c aấ ể ả ệ ụ ậ ở ự ậ ụ ầ ạ ủ  

Người. Ch  nhìn cánh chim kia, t ng mây kia, ngỉ ầ ười ta dường nh  th y đư ấ ược c  khôngả   gian đang tr i r ng ra, b u tr i cao h n, mênh mông h n còn không gian thì th t êm đ m,ả ộ ầ ờ ơ ơ ậ ề   tĩnh l ng. Ch  là nét ch m phá nh  nhàng c  b n, nh ng b c tranh thiên nhiên   đây đãặ ỉ ấ ẹ ơ ả ư ứ ở  

hi n lên th t đ y c m xúc và màu s c.ệ ậ ầ ả ắ

Cũng nh  Nguy n Du đã t ng c m thán:ư ễ ừ ả

"Chim hôm thoi thót bay v  r ng" ề ừ

Thì   đây, H  Chí Minh cũng đã làm đở ồ ược đi u tề ương t  Ch  v i cánh chim chao nghiêngự ỉ ớ   trên b u tr i chi u kia, Ngầ ờ ề ười đã g i lên ý ni m không ch  không gian mà còn c  v  th iợ ệ ỉ ả ề ờ   gian n a. Ch  b ng hai câu th  r t m c m c thôi, Ngữ ỉ ằ ơ ấ ộ ạ ười đã v  lên b c tranh thiên nhiênẽ ứ   yên bình, tĩnh t i. Không nh  cánh chim trong câu ca dao "chim bay v  núi t i r i" hayạ ư ề ố ồ   trong câu th  c a Nguy n Du đ u có s  chuy n đ ng đôi cánh "bay", cánh chim trong thơ ủ ễ ề ự ể ộ ơ 

c a Ngủ ười ch  tĩnh l ng lỉ ặ ướt nh  trên t ng không b i vì nó đã r t m i m t, ch  mu nẹ ầ ở ấ ỏ ệ ỉ ố  

lướt nh  th t nhanh tìm v  m t "ch n ng " trong r ng c a mình. Hình  nh cánh chimẹ ậ ề ộ ố ủ ừ ủ ả   trong th  c a H  Chí Minh dơ ủ ồ ường nh  mang m t n i ni m r t sâu s c v  tâm tr ng, vư ộ ỗ ề ấ ắ ề ạ ề 

c m xúc. Cánh chim  y có chăng chính là c m xúc c a Ngả ấ ả ủ ười trên con đường di chuy nể  

t i nhà lao, m i m t ch  mu n tìm m t "ch n ng ", ch n trú chân trong cu c hành trìnhớ ỏ ệ ỉ ố ộ ố ủ ố ộ  

đ  r i ngày mai l i ti p t c m t hành trình m i? Có th  nh n ra r ng dể ồ ạ ế ụ ộ ớ ể ậ ằ ường nh  có m tư ộ  

s i dây vô hình tợ ương đ ng nào đó trong cánh chim kia v i tâm tr ng c a Ngồ ớ ạ ủ ười hay  chăng?

Không gian chi u t i  y trong bài th , không ch  có cánh chim chao lề ố ấ ơ ỉ ượn mà còn có cả 

nh ng áng mây b ng b nh. Ngữ ồ ề ười ta đã t ng th y nhi u áng mây khác trong th  c aừ ấ ề ơ ủ   Nguy n Khuy n:ễ ế

"T ng mây l  l ng tr i xanh ng t" ầ ơ ử ờ ắ

Hay trong th  c a ngơ ủ ườ ưi x a:

"M t đ t mây đùn c a  i xa" ặ ấ ử ả

Nh ng   trong th  H  Chí Minh, mây  y l i khác vô cùng:ư ở ơ ồ ấ ạ

"Cô vân m n m n đ  thiên không" ạ ạ ộ

Không nh  Nguy n Khuy n vi t v  t ng mây trong ti t tr i thu, không bu n bã nh  trongư ễ ế ế ề ầ ế ờ ồ ư  

th  Đ  Ph  v i "mây đùn c a  i", mây trong th  c a bác l i dơ ỗ ủ ớ ử ả ơ ủ ạ ường nh  chuy n đ ng, dùư ể ộ   cái chuy n đ ng  y ch  r t nh  nhàng "trôi nh ":ể ộ ấ ỉ ấ ẹ ẹ

"Chòm mây trôi nh  gi a t ng không" ẹ ữ ầ

Dù là m t ch t li u vô cùng quen thu c, th  nh ng Ngộ ấ ệ ộ ế ư ườ ẫi v n d ng lên cho nó m t cáiự ộ   hay r t riêng. Mây trong Chi u t i g i lên s  cô đ n đ n khó t , đ c th  Ngấ ề ố ợ ự ơ ế ả ọ ơ ười mà ta như 

th y c  m t không gian cô đ n, qu nh qu  đ n nao lòng. Ch  có m t "chòm mây" riêng lấ ả ộ ơ ạ ẽ ế ỉ ộ ẻ 

"cô vân", l ng l  trôi nh , lãng đãng trên "t ng không". "Chòm mây"  y ph i chăng chínhữ ờ ẹ ầ ấ ả  

là con người đang cô đ n, đang l  loi, băn khoăn mà trăn tr , lo l ng cho tơ ẻ ở ắ ương lai c aủ  

người tù r i s  đi v  đâu?ồ ẽ ề

Tóm l i, ch  b ng hai câu th  ng n ng i, th  nh ng H  Chí Minh đã v  lên m t b c tranhạ ỉ ằ ơ ắ ủ ế ư ồ ẽ ộ ứ   thiên nhiên thôn dã th t yên bình bi t m y v i nh ng cánh chim tr i và nh ng làn mâyậ ế ấ ớ ữ ờ ữ   trôi. Cánh chim trong th  Ngơ ười không m t hút trong không trung vô t n nh  th  Lý B chấ ậ ư ơ ạ  

"b y chim m t lo t bay cao" mà nó đang bay theo nh p đi u yên bình b t t n c a cu cầ ộ ạ ị ệ ấ ậ ủ ộ  

s ng hi n th c: sáng đi ki m ăn, chi u v  nhà ng  Và đám mây kia, cũng không v n vã,ố ệ ự ế ề ề ủ ồ  

bu n t i mà cũng đang trôi yên   trong không gian thanh bình. V y m i bi t, Bác H  dùồ ủ ả ậ ớ ế ồ   đang trong c nh lao ng c tù đày, ph i s ng trong c nh đày đ a, thì Ngả ụ ả ố ả ọ ườ ẫi v n gi  đữ ượ  c

h n th , ý chí c a mình vồ ơ ủ ượt lên trên t t c  đ  có th  c m nh n đấ ả ể ể ả ậ ược c nh s c thiênả ắ  

nhiên, b c tranh thiên nhiên chi u t i đ p và bình yên đ n v y. Qu  th t là m t ý chíứ ề ố ẹ ế ậ ả ậ ộ  

"thép" c a ngủ ười làm cách m ng! Ta cũng th y đạ ấ ược trong đó s  ung dung c a Ngự ủ ườ  i, phong thái đĩnh đ c c a thi nhân dù Ngạ ủ ười đang trong vòng xi ng xích, lao tù.ề

N u nh  trong hai câu đ u, nét bút ch m phá c a H  Chí Minh đã g i t  lên m t khungế ư ầ ấ ủ ồ ợ ả ộ  

c nh thiên nhiên chi u t i đ y thanh bình thì   hai câu sau, Ngả ề ố ầ ở ườ ạ ẽi l i v  lên khung c nhả  

c a cu c s ng con ngủ ộ ố ườ ơi n i thôn dã:

"Cô em xóm núi xay ngô t i ố Xay h t lò than đã r c h ng" ế ự ồ

V n là nét bút ch m phá quen thu c, nh ng   đây H  Chí Minh còn s  d ng thêm bi nẫ ấ ộ ư ở ồ ử ụ ệ   pháp ướ ệ ủc l  c a th  ca c  khi v  lên hình  nh cô thôn n  xóm núi. V y nên, b c tranh vơ ổ ẽ ả ữ ậ ứ ề 

cu c s ng con ngộ ố ườ ấi  y hi n lên th t chân th c và s ng đ ng. Trên n n c a không gianệ ậ ự ố ộ ề ủ  

n i thôn dã, hình  nh ngơ ả ười thôn n  tr  thành nhân v t trung tâm c a b c tranh. H  Chíữ ở ậ ủ ứ ồ   Minh dù v n còn đang lê bẫ ước chân mình trong xi ng xích, th  nh ng H  Chí Minh v nề ế ư ồ ẫ  

c m nh n đả ậ ược th t rõ v  đ p c a con ngậ ẻ ẹ ủ ười lao đ ng.ộ

N u nh    hai câu th  trên, hình  nh thiên nhiên đang đi vào chi u t i, đàn chim cũngế ư ở ơ ả ề ố   đang tr  v  t  c a mình đ  ngh  ng i sau m t ngày m i m t, và đám mây cũng l ng lở ề ổ ủ ể ỉ ơ ộ ỏ ệ ữ ờ  trôi nhàn t n trên b u tr i, thì hai câu sau, nh p th  l i nhanh h n lên đ  th  hi n nh pả ầ ờ ị ơ ạ ẳ ể ể ệ ị  

s ng c a con ngố ủ ười lao đ ng. Khi thiên nhiên đang d n bộ ầ ước vào giai đo n ngh  ng i thìạ ỉ ơ   con ngườ ẫi v n đang ti p t c nh p s ng thế ụ ị ố ường ngày c a mình và dủ ường nh  nh p s ng  yư ị ố ấ   còn g p gáp h n n a. Con ngấ ơ ữ ười gi  đây tr  thành ch  th  trung tâm c a b c tranh thiênờ ở ủ ể ủ ứ   nhiên. Cô thôn n  trong b c tranh th  đang chăm ch  lao đ ng c n m n, không ng ngữ ứ ơ ỉ ộ ầ ẫ ừ   ngh , "ma bao túc" r i l i "bao túc ma hoàn" ­ m t vòng l p tu n hoàn. Nh ng vòng quayỉ ồ ạ ộ ặ ầ ữ  

l p l i  y đang vun vút xay ngô còn th i gian đang trôi d n đi trong tĩnh l ng. Con ngặ ạ ấ ờ ầ ặ ườ  i trong th  Bác ch ng tĩnh l ng, bu n t  nh  trong th  bà Huy n Thanh Quan:ơ ẳ ặ ồ ẻ ư ơ ệ

"Lom khom d ướ i núi ti u vài chú ề Lác đác bên sông ch  m y nhà" ợ ấ

Mà con ngườ ởi   đây dù tr i x  tà thì h  v n đang v n đ ng, đang lao đ ng trong cu cờ ế ọ ẫ ậ ộ ộ ộ  

s ng h ng ngày. Chính hành đ ng  y đã góp ph n làm tăng thêm tính s ng đ ng, góp thêmố ằ ộ ấ ầ ố ộ  

h i  m con ngơ ấ ười cho b c tranh thiên nhiên thanh bình kia. Con ngứ ười trong Chi u t i đãề ố  

tr  thành ch  th  làm ch  thiên nhiên ch  ch ng b  thiên nhiên b c ép nh  trong th  cở ủ ế ủ ứ ẳ ị ứ ư ơ ổ 

x a n a. Hai câu th  t  thiên nhiên th t tĩnh l ng, im lìm đ n như ữ ơ ả ậ ặ ế ường nào thì hai câu thơ  này l i đ t nhiên sôi n i h n lên. Chính cu c s ng con ngạ ộ ổ ẳ ộ ố ười đã mang thêm ph n h i  mầ ơ ấ   cho khung c nh thiên nhiên. Không ch  v y, Ngả ỉ ậ ười còn g i ngọ ười con gái đang xay ngô  bên b p l a kia là "s n thôn thi u n " ­ m t t  th t g i lên bao nhiêu c m xúc. "Thi uế ử ơ ế ữ ộ ừ ậ ợ ả ế  

n " ­ m t cô gái tr , tràn tr  thanh xuân, đó là ti ng g i thân thữ ộ ẻ ề ế ọ ương, trìu m n, g i tế ợ ả 

ni m vui sề ướng, hân hoan khi b t g p con ngắ ặ ười ch n hoang s  này.ố ơ

H n th  n a, hình  nh "cô em xóm núi" không xu t hi n m t mình đ n đ c nh  cánhơ ế ữ ả ấ ệ ộ ơ ộ ư   chim   trên mà bên c nh còn là m t "lò than" nóng h i đang d n "r c h ng". Trong m tở ạ ộ ổ ầ ự ồ ộ  

bu i chi u tà d n t i, không khí đang d n tr  lên cóng l nh thì m t b p l a h ng ánh lênổ ề ầ ố ầ ở ạ ộ ế ử ồ   kia th t làm ngậ ười ta  m lòng bi t bao. Ch ng nh ng nó sấ ế ẳ ữ ưở ấi  m không khí mà còn sưở  i

m c  tâm h n c a ng i thi sĩ. Nó  m áp và lan t a bi t nh ng nào. B p l a "r c

h ng"  y qua con m t tinh t  c a ngồ ấ ắ ế ủ ười thi sĩ cũng th  hi n ni m l c quan, ni m tinể ệ ề ạ ề  

tưởng c a ngủ ườ ội c ng s n r ng ngày mai s  luôn tả ằ ẽ ươi sáng, r c h ng nh  b p l a kia.ự ồ ư ế ử

T ng câu th  trong Chi u t i c a H  Chí Minh ch ng h  nh c t i m t khái ni m th iừ ơ ề ố ủ ồ ẳ ề ắ ớ ộ ệ ờ   gian, th  nh ng t  khi nhìn th y b c tranh thiên nhiên r i đ n b c tranh con ngế ư ừ ấ ứ ồ ế ứ ười, ngườ  i

đ c v n nh n th y s  luân chuy n c a th i gian theo cánh chim, theo làn mây, theo cọ ẫ ậ ấ ự ể ủ ờ ả 

nh ng vòng quay xay ngô c a cô thôn n  Cô thôn n  xay xong ngô thì lò than cũng h ngữ ủ ữ ữ ồ  

r c lên, t c là tr i đã s p t i h n. Bu i chi u qua r i bu i t i đ n nh ng cái t i c a bu iự ứ ờ ậ ố ẳ ổ ề ồ ổ ố ế ư ố ủ ổ   đêm không h  âm u mà l i r t  m áp, r t sáng b i có b p l a h ng đã làm r c lên t t c ề ạ ấ ấ ấ ở ế ử ồ ự ấ ả  

S  v n đ ng, luân chuy n liên t c t  sáng vào t i r i l i t  t i tr  l i sáng. N u c  bàiự ậ ộ ể ụ ừ ố ồ ạ ừ ố ở ạ ế ả  

th  là m t b u tr i l  loi, cô đ n bu n t i thì hai câu th  cu i v i s  xu t hi n c a conơ ộ ầ ờ ẻ ơ ồ ủ ơ ố ớ ự ấ ệ ủ  

người, c a b p l a đã làm  m lòng ngủ ế ử ấ ười thi sĩ và ngườ ọi đ c chúng ta r t nhi u. Cô thônấ ề  

n  và b p l a h ng đã châm lên ng n l a sữ ế ử ồ ọ ử ưở ấi  m c  khung c nh cô đ n c a ngả ả ơ ủ ười tù xa  quê n i x  ngơ ứ ười. Cũng t  đó, nó nh  ti p thêm cho con ngừ ư ế ười đang b  xi ng xích kiaị ề  

ni m tin và s c m nh, ni m l c quan đ  về ứ ạ ề ạ ể ượt qua ngh ch c nh khó khăn này.ị ả

Bài th  Chi u t i là s  k t h p c a b c tranh thiên nhiên và b c tranh con ngơ ề ố ự ế ợ ủ ứ ứ ười lao 

đ ng. B c tranh thiên nhiên tĩnh l ng nh ng b c tranh con ngộ ứ ặ ư ứ ườ ại l i sinh đ ng, chân th cộ ự  

và  m áp vô cùng. T ng th  c a b c tranh  y là tâm h n yêu thiên nhiên, ni m l c quan,ấ ổ ể ủ ứ ấ ồ ề ạ   tin tưởng c a ngủ ười tù xa quê vào cu c s ng, vộ ố ượt lên trên ngh ch c nh.ị ả

B ng th  th  c  th t ngôn t  tuy t cùng v i các bi n pháp ch m phá, ằ ể ơ ổ ấ ứ ệ ớ ệ ấ ướ ệ ổ ểc l  c  đi n, Hồ  Chí Minh đã v  lên b c tranh Chi u t i th t hài hòa gi a thiên nhiên và con ngẽ ứ ề ố ậ ữ ười. Có thể  nói, đây là m t trong nh ng bài th  hay nh t trong các tác ph m th  ca c a H  Ch  t ch.ộ ữ ơ ấ ẩ ơ ủ ồ ủ ị   Không ch  th  hi n tình yêu thiên nhiên, ni m tin cu c s ng mà nó còn th  hi n m t tinhỉ ể ệ ề ộ ố ể ệ ộ  

th n, ý chí s t đá trong tâm h n thi sĩ c a H  Chí Minh.ầ ắ ồ ủ ồ

Bài làm 2

Bài th  “Chi u t i” là m t trong nh ng bài th  tiêu bi u nh t n m trong t p “Nh t kýơ ề ố ộ ữ ơ ể ấ ằ ậ ậ   trong tù” c a H  Chí Minh. Bài th  đủ ồ ơ ược ra đ i trong hoàn c nh Ngờ ả ười đang trên đườ  ng

b  áp gi i chuy n lao t  nhà lao Tĩnh Tây đ n nhà lao Thiên B o. Có th  nói bài th  nhị ả ể ừ ế ả ể ơ ư 

m t b c tranh hài hòa, giao quy n gi a b c tranh thiên nhiên và cu c s ng c a con ngộ ứ ệ ữ ứ ộ ố ủ ườ  i, hay chính là s  k t h p gi a b c tranh hi n th c đ i s ng và tinh th n thép c a ngự ế ợ ữ ứ ệ ự ờ ố ầ ủ ười tù 

c ng s n H  Chí Minh.ộ ả ồ

Có người nào được nh  Bác, có tinh th n nào l c quan và yêu đ i h n tinh th n c a Bác?ư ầ ạ ờ ơ ầ ủ  

Dù trong hoàn c nh b  chuy n lao c c kh  nh ng trên đả ị ể ự ổ ư ường đi Bác v n dùng tâm h nẫ ồ   yêu thiên nhiên, yêu cu c s ng c a mình đ  ghi l i nh ng khung c nh thiên nhiên và conộ ố ủ ể ạ ữ ả  

ngườ ể ồi đ  r i qua đó g i g m nh ng n i ni m, tâm s  và c m xúc th m kín c a mình. Mử ắ ữ ỗ ề ự ả ầ ủ ở 

đ u bài th  là c m xúc c a ngầ ơ ả ủ ười thi sĩ trước c nh thiên nhiên vùng r ng núi khi chi u tàả ừ ề  

s m t i:ẩ ố

“Quy n đi u quy lâm t m túc th ệ ể ầ ụ

Cô vân m n m n đ  thiên không” ạ ạ ộ (Chim m i v  r ng tìm ch n ng ỏ ề ừ ố ủ Chòm mây trôi nh  gi a t ng không) ẹ ữ ầ

C nh chi u t i vùng s n cả ề ố ơ ước hi n lên r ng l n, mênh mông nh ng hoang v ng, tĩnhệ ộ ớ ư ắ  

m ch, ngị ười thi sĩ đã s  d ng bút pháp ch m phá c a th  c  đi n đ  t o nên v  đ p c aử ụ ấ ủ ơ ổ ể ể ạ ẻ ẹ ủ  

b c tranh. B ng nh ng hình  nh nh  cánh chim, chòm mây v n đã quen thu c trong th  caứ ằ ữ ả ư ố ộ ơ  

c , tác gi  đã g i lên không gian cu i ngày, m t ngày đang d n tan trôi t  t  vào đêm t i,ổ ả ợ ố ộ ầ ừ ừ ố  

th i kh c cu i cùng c a m i ho t đ ng ban ngày. Trong không gian mênh mông, bóngờ ắ ố ủ ọ ạ ộ   đêm đang d n bao trùm xu ng v n v t  y, nh ng hình  nh này tuy nh  bé, m  nh tầ ố ạ ậ ấ ữ ả ỏ ờ ạ  

nh ng l i làm tăng thêm s  tr ng tr i, hoang v ng c a c nh núi r ng, đ ng th i kh c h aư ạ ự ố ả ắ ủ ả ừ ồ ờ ắ ọ  

rõ s  cô đ n c a ngự ơ ủ ười tù cách m ng đang m t thân m t mình n i đ t khách quê ngạ ộ ộ ơ ấ ườ  i Cánh chim m t m i b i chính không gian r ng l n làm nó bay m i mi t, v  r ng tìmệ ỏ ở ộ ớ ả ế ề ừ  

ch n ng  đã nh n m nh đ n th i đi m k t thúc ngày, cánh chim đã m i sau m t ngàyố ủ ấ ạ ế ờ ể ế ỏ ộ  

ho t đ ng, ph i tìm n i d ng chân, ch  trú ng  Còn ngạ ộ ả ơ ừ ỗ ụ ười chi n sĩ cách m ng dù cũngế ạ  

đã m t m i nh ng bi t bao gi  m i đệ ỏ ư ế ờ ớ ược dùng chân và cũng không bi t s  d ng chân t iế ẽ ừ ạ   đâu. Hình  nh “Chòm mây trôi nh  gi a t ng không” g i ra s  l ng l , ung dung t  t iả ẹ ữ ầ ợ ự ữ ờ ự ạ  

nh ng l i có ph n đ n đ c, l  loi c a ngư ạ ầ ơ ộ ẻ ủ ười tù cách m ng đang l u l c. Mây trôi nhạ ư ạ ẹ 

gi a không gian r ng l n còn g i s  ch m ch p, kh c kho i trong m  h , cũng gi ngữ ộ ớ ợ ự ậ ạ ắ ả ơ ồ ố  

nh  Ngư ười, trên đường chuy n lao Ngể ười băn khoăn trăn tr  không bi t đở ế ượ ươc t ng lai 

s  đi đ n đâu, còn c  s  nghi p cách m ng phía trẽ ế ả ự ệ ạ ướ ẽc s  ra sao

B ng trong không gian thiên nhiên  y hi n lên bóng dáng c a con ngỗ ấ ệ ủ ười, s  s ng c a conự ố ủ  

người đã làm s ng d y b c tranh, tr  thành tâm đi m c a c  b c tranh. S  xu t hi n c aố ậ ứ ở ể ủ ả ứ ự ấ ệ ủ  

cu c s ng con ngộ ố ười đã xua tan đi n i cô đ n, l  loi c a ngỗ ơ ẻ ủ ười tù cách m ng:ạ

“S n thôn thi u n  ma bao túc, ơ ế ữ Bao túc ma hoàn lô dĩ h ng” ồ (Cô em xóm núi xay ngô t i, ố Xay h t lò than đã r c h ng) ế ự ồ

N i thôn quê mi n s n cơ ề ơ ước có bóng dáng c a m t thi u n  đang xay ngô chu n b  choủ ộ ế ữ ẩ ị  

b a t i, qu  th c đây là m t hình  nh ­ c nh tữ ố ả ự ộ ả ả ượng h t s c đ i thế ứ ờ ường, bình d  và dân dã.ị  

Th  nh ng chính cái đ i thế ư ờ ường  y l i là ch t xúc tác m nh m  mang đ n nh ng c mấ ạ ấ ạ ẽ ế ữ ả   xúc phi thường trong tâm h n ngồ ười thi sĩ. N i mi n s n cơ ề ơ ước khi chi u t i v ng v  l iề ố ắ ẻ ạ  

hi n lên hình  nh cô gái thôn n  đang m i mi t xay ngô, m t hình  nh tuy t đ p v  conệ ả ữ ả ế ộ ả ệ ẹ ề  

người trong lao đ ng. Chính v  tr  trung, hăng say lao đ ng   cô thôn n  đã xua tan đi cáiộ ẻ ẻ ộ ở ữ  

âm u, tĩnh m ch và hoang v ng c a núi r ng khi vào đêm. Nh ng ho t đ ng sinh ho t đ iị ắ ủ ừ ữ ạ ộ ạ ờ  

thường g i lên trong lòng tác gi  c m giác  m cúng h nh phúc và no đ , h n th  ho tợ ả ả ấ ạ ủ ơ ế ạ  

đ ng c a con ngộ ủ ười chính là h i  m c a s  s ng, không ch  xua tan đi n i cô đ n mà cònơ ấ ủ ự ố ỉ ỗ ơ   mang đ n ni m vui trong lòng ngế ề ười tù trên mi n đ t xa l  Hình  nh “lô dĩ h ng” ­ lòề ấ ạ ả ồ   than r c h ng k t thúc bài th  và cũng chính là nhãn t  c a bài th , t  đi m nhìn này b cự ồ ế ơ ự ủ ơ ừ ể ứ   tranh đ i s ng con ngờ ố ười tr  nên  m áp h n, màu h ng c a lò than là ánh sáng c a hyở ấ ơ ồ ủ ủ  

v ng, c a ni m tin và s c s ng. Đi m nhìn này cũng quay ngọ ủ ề ứ ố ể ược tr  l i kh c h a rõ th iở ạ ắ ọ ờ  

kh c chuy n giao t  ngày sang t i c a th i gian, không gian. Màn đêm đã bao ph  toàn bắ ể ừ ố ủ ờ ủ ộ 

c nh v t, đ n n i ch  m t lò than có th  r c h ng n i b t trong đêm t i c a r ng núi s nả ậ ế ỗ ỉ ộ ể ự ồ ổ ậ ố ủ ừ ơ  

cước

Bài th  “Chi u t i” th c s  là m t b c tranh tuy t đ p, hài hòa gi a nh ng m ng sáng vàơ ề ố ự ự ộ ứ ệ ẹ ữ ữ ả  

t i, thiên nhiên và con ngố ười. Người tù c ng s n H  Chí Minh đã b ng nh ng nét tinh t ,ộ ả ồ ằ ữ ế   trong tr o nh t c a tâm h n yêu thiên nhiên, cu c s ng đ  có th  v  nên m t b c tranhẻ ấ ủ ồ ộ ố ể ể ẽ ộ ứ  

k  di u trong hoàn c nh đ c bi t ­ trên đỳ ệ ả ặ ệ ường đi chuy n lao tù.ể