Từ khi viết những tác phẩm đầu tiên (1936) cho đến khi ngã xuống trên đường đi công tác (1951) Nam Cao cầm bút vỏn vẹn có 15 năm. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, ông đã làm nên sự nghiệp của một đời văn. Người ta xem ông là nhà văn hiện thực xuất sắc, là nhà văn hàng đầu Việt Nam thế kỉ XX.
Trang 1Đ bài: Có ý ki n cho r ng truy n ng n "Đ i th a" là m t tuyên ngôn ngh thu tề ế ằ ệ ắ ờ ừ ộ ệ ậ
c a Nam Cao. Anh (ch ) hãy gi i thích và ch ng minh ý ki n trênủ ị ả ứ ế
Bài làm
T khi vi t nh ng tác ph m đ u tiên (1936) cho đ n khi ngã xu ng trên đừ ế ữ ẩ ầ ế ố ường đi công tác (1951) Nam Cao c m bút v n v n có 15 năm. Trong kho ng th i gian ng n ng i y, ôngầ ỏ ẹ ả ờ ắ ủ ấ
đã làm nên s nghi p c a m t đ i văn. Ngự ệ ủ ộ ờ ười ta xem ông là nhà văn hi n th c xu t s c,ệ ự ấ ắ
là nhà văn hàng đ u Vi t Nam th k XX.ầ ệ ế ỉ
Nhi u tác ph m c a ông cho đ n nay v n tràn đ y s c s ng. Nhi u nhân v t c a ông v nề ẩ ủ ế ẫ ầ ứ ố ề ậ ủ ẫ
s ng gi a cu c đ i hôm nay. T o đố ữ ộ ờ ạ ược nh ng trang vi t nh th ch ng t bút l c c aữ ế ư ế ứ ỏ ự ủ Nam Cao có s c s ng mãnh li t. Đó là bút l c c a m t nhà văn có quan ni m ngh thu tứ ố ệ ự ủ ộ ệ ệ ậ sâu s c và đúng đ n.ắ ắ
Nam Cao không vi t thành h th ng qu n lí lu n t tế ệ ố ả ậ ư ưởng ngh thu t c a mình. Nh ngệ ậ ủ ư
t tư ưởng y đấ ược b c l khá rõ nét trong nhi u tác ph m c a ông đ c bi t nh trongộ ộ ề ẩ ủ ặ ệ ư truy n ng n "Đ i th a". Chính vì th , nhi u ngệ ắ ờ ừ ế ề ười xem "Đ i th a" là m t tuyên ngônờ ừ ộ ngh thu t c a Nam Cao.ệ ậ ủ
Đ c "Đ i th a" c a Nam Cao ngọ ờ ừ ủ ườ ọi đ c có th tìm th y nhi u quan ni m ngh thu t sâuể ấ ề ệ ệ ậ
s c n ch a trong đó. Trắ ẩ ứ ước h t là quan ni m c a ông v ngh thu t cu c đ i. Ông choế ệ ủ ề ệ ậ ộ ờ
r ng ngh thu t ph i g n bó v i cu c đ i.ằ ệ ậ ả ắ ớ ộ ờ
Trước đây, trong truy n ng n "Trăng sáng" ông đã phê phán th ngh thu t thoát ly cu cệ ắ ứ ệ ậ ộ
đ i. Theo ông ngh thu t mà không thoát ra t nh ng ki p l m than, đau kh thì ch là thờ ệ ậ ừ ữ ế ầ ổ ỉ ứ
"ánh trăng l a d i". Ông cho r ng ngh thu t ph i miêu t chân th t cu c đ i.ừ ố ằ ệ ậ ả ả ậ ộ ờ
"Đ i th a", ông l i phê phán th văn ch m i miêu t đ c cái b ngoài c a xã h i
Ông đ cho nhân v t H trong truy n ng n này đánh giá cu n "Để ậ ộ ệ ắ ố ường v " c a nhân v tề ủ ậ Quyên ch là m t cu n sách xoàng "xoàng l m", ch có giá tr đ a phỉ ộ ố ắ ỉ ị ị ương thôi, vì nó m iớ
ch miêu t đỉ ả ược cái b ngoài c a xã h i.ề ủ ộ
Nh v y, "Trăng sáng", ông phê phán văn chư ậ ở ương thoát ly, thì "Đ i th a" ông l i phêở ờ ừ ạ phán th văn chứ ương t chân h i h t. Trả ờ ợ ước sau ông đ u kh ng đ nh văn chề ẳ ị ương ph iả
Trang 2g n bó v i cu c đ i, ph n ánh đắ ớ ộ ờ ả ược chi u sâu c a cu c đ i.ề ủ ộ ờ
T đó ông cho r ng m t tác ph m có giá tr ph i là m t tác ph m th hi n đừ ằ ộ ẩ ị ả ộ ẩ ể ệ ược nh ngữ
"rung đ ng c a đ i". H n th n a m t tác ph m th t s có giá tr là tác ph m "vộ ủ ờ ơ ế ữ ộ ẩ ậ ự ị ẩ ượt lên trên t t c m i b cõi và gi i h n, ph i là tác ph m chung cho c loài ngấ ả ọ ờ ớ ạ ả ẩ ả ười. Nó ph iả
ch a đ ng m t cái gì l n lao, m nh m , v a đau đ n, l i v a ph n kh i Nó ca t ngứ ự ộ ớ ạ ẽ ừ ớ ạ ừ ấ ở ụ lòng thương, tình bác ái, s công bình Nó làm cho ngự ườ ầi g n ngườ ơi h n"
Giá tr c a văn chị ủ ương chính là ý nghĩa c a nó đ i v i cu c đ i. Văn chủ ố ớ ộ ờ ương ch có giá trỉ ị khi nó vượt lên m i b cõi và gi i h n, khi nó là c a chung c a loài ngọ ờ ớ ạ ủ ủ ười. Nó ph i có giáả
tr nhân lo i.ị ạ
H n th n a văn chơ ế ữ ương có giá tr khi tác đ ng m nh m đ i v i con ngị ộ ạ ẽ ố ớ ười và cu c đ i:ộ ờ
ch a đ ng cái gì đó l n lao, m nh m , v a đau đ n, v a ph n kh i. Nó làm cho ngứ ự ớ ạ ẽ ừ ớ ừ ấ ở ườ i
g n ngầ ườ ơi h n
Giá tr c a văn chị ủ ương còn là ý nghĩa nhân dân mà nó mang đ n cho đ i khi nó ca t ngế ờ ụ lòng thương, tình bác ác và s công bình.ự
Nh ng l i l tữ ờ ẽ ưởng nh là b c đ ng c a nhân v t H gi a đám b n bè hóa ra l i làư ố ồ ủ ậ ộ ữ ạ ạ
nh ng tuyên ngôn ngh thu t sâu s c và ti n b c a Nam Cao. G n nh ông đã nói đ nữ ệ ậ ắ ế ộ ủ ầ ư ế
nh ng đi u c b n nh t, ch y u nh t cái làm nên giá tr đích th c c a văn chữ ề ơ ả ấ ủ ế ấ ị ự ủ ương. Quan
ni m y c a ông r t g n gũi v i quan ni m chúng ta ngày nay.ệ ấ ủ ấ ầ ớ ệ
Nh ng Nam Cao không ch tuyên ngôn v ý nghĩa c a văn chư ỉ ề ủ ương đ i v i cu c đ i, màố ớ ộ ờ ông còn đ c p khá sâu s c đ n ngh văn và sáng t o trong văn chề ậ ắ ế ề ạ ương
Ông cho r ng ngh văn là m t ngh cao quý. Ngh văn đòi h i nhà văn ph i lằ ề ộ ề ề ỏ ả ương tâm và trách nhi m. Nam Cao cho r ng s c u th trong b t c ngh cũng là m t s b t lệ ằ ự ẩ ả ấ ứ ề ộ ự ấ ương,
nh ng c u th trong văn chư ẩ ả ương thì th t là đê ti n. Nhân v t đã ph i đau đ n, xót xa, dayậ ệ ậ ả ớ
d t nh th nào khi ph i cho in cu n văn vi t v i, khi ph i vi t nh ng "bài báo đ ngứ ư ế ả ố ế ộ ả ế ữ ể ườ i
ta đ c r i quê ngay". Anh m ng mình, x v mình nh x v m t k kh n n n.ọ ồ ắ ỉ ả ư ỉ ả ộ ẻ ố ạ
M t khác Nam Cao cũng cho r ng ngh văn cũng là m t ngh sáng t o. Ông vi t: "Vănặ ằ ề ộ ề ạ ế
chương không c n đ n nh ng ngầ ế ữ ười th khéo tay làm theo m t vài ki u m u đ a cho.ợ ộ ể ẫ ư
Trang 3Văn chương ch dung n p nh ng ngỉ ạ ữ ười bi t đào sâu, bi t tìm tòi, kh i nh ng ngu n ch aế ế ơ ữ ồ ư
ai kh i, sáng t o ra nh ng gì ch a có".ơ ạ ữ ư
Theo Nam Cao, Văn chương không ph i là ngh c a nh ng ngả ề ủ ữ ười th khéo tay làm theoợ
nh ng khuôn m u có s n. B i vì dù "khéo tay" đ n đâu mà làm theo nh ng "khuôn m uữ ẫ ẵ ở ế ữ ẫ
có s n" thì còn đâu là sáng t o n a, mà ch t o nên nh ng trang vi t nh t nh t, thi u s cẵ ạ ữ ỉ ạ ữ ế ợ ạ ế ứ
s ng mà thôi.ố
Nh n th c này c a Nam Cao có l ph n nào có s chiêm nghi m c a chính ông v nh ngậ ứ ủ ẽ ầ ự ệ ủ ề ữ năm tháng c m bút đ u tiên trong cu c đ i. Lúc này, Nam Cao vi t nhi u bài th , truy nầ ầ ộ ờ ế ề ơ ệ
ng n theo cách th c khuôn m u c a văn chắ ứ ẫ ủ ương đương th i, nh ng r i ông đã nh n raờ ư ồ ậ
nh ng tác ph m y thi u h i th c a cu c đ i nh t nh t thi u s c s ng vì ch a thoátữ ẩ ấ ế ơ ở ủ ộ ờ ợ ạ ế ứ ố ư
kh i s khéo tay, ch a vỏ ự ư ượt qua nh ng "khuôn m u có s n". Ông chuy n sang khuynhữ ẫ ẵ ể
hướng hi n th c. Và t đây nh ng trang vi t c a ông mang cái m nóng h i th cu c đ i.ệ ự ừ ữ ế ủ ấ ơ ở ộ ờ Ông nh n ra r ng văn chậ ằ ương không th r p khuôn, càng không th là "th y ngể ậ ể ấ ười ta ăn khoai mình cũng vác mai đi đào"
T nh n th c đó ông kh ng đ nh, văn chừ ậ ứ ẳ ị ương ch dung n p nh ng ngỉ ạ ữ ười bi t đào sâu,ế
bi t tìm tòi, bi t sáng t o. Nhà văn ph i là ngế ế ạ ả ười khám phá nh ng nét b n ch t c a đ iữ ả ấ ủ ờ
s ng cái b sâu c a nó, ch không ph i ch nhìn cái h i h t b ngoài.ố ở ề ủ ứ ả ỉ ờ ợ ề
Đó không ch là quan ni m mà đã tr thành n i trăn tr trong su t cu c đ i c m bút c aỉ ệ ở ỗ ở ố ộ ờ ầ ủ ông. Hình nh trang vi t nào c a ông cũng l p lánh s sáng t o.ư ở ế ủ ấ ự ạ
Cũng nh nhi u nhà văn cùng th i, ngòi bót Nam C o thư ề ờ ạ ường hướng v s ph n nh ngề ố ậ ữ con người cùng kh Cũng nh nhi u nhà văn khác, ông nh n ra bao nhiêu xót xa, đ ngổ ư ề ậ ắ cay đ i v i s ph n con ngố ớ ố ậ ười. Nh ng có l ít ai nhìn th y n i đau tinh th n c a conư ẽ ấ ỗ ầ ủ
người th m thía nh ông. Ông nh n ra c n i đau không đấ ư ậ ả ỗ ược làm người trên gương m tặ
m t con qu d nh Chí Phèo, ông nh n ra trong gi t nộ ỷ ữ ư ậ ọ ước m t khóc cho m t con chóắ ộ
c a lão H c có bao nhiêu day d t. Ông nhìn m t b a. Nh ng n i đau y đã đ ng l i thànhủ ạ ứ ộ ữ ữ ỗ ấ ọ ạ
nh ng dòng nữ ước m t trên nh ng trang vi t c a ông.ắ ữ ế ủ
Hay ngh thu t vi t truy n c a ông, chúng ta cũng th y bao nhiêu là sáng t o. Ông ítở ệ ậ ế ệ ủ ấ ạ
Trang 4ch n cho mình nh ng câu chuy n có c t truy n nh thọ ữ ệ ố ệ ư ường g p, mà đi ch n nh ngặ ọ ữ chuy n không có c t truy n đ r i qua đó đ a ra nh ng đ c tho i n i tâm, nh ng phânệ ố ệ ể ồ ư ữ ộ ạ ộ ữ tích tâm lý đ c s c, t o nên nét riêng trong cách vi t. Có th nói đây ta cũng có th g pặ ắ ạ ế ể ở ể ặ
nh ng sáng t o nh v y trong nh ng trang vi t c a Nam Cao.ữ ạ ư ậ ữ ế ủ
T đây có th nói r ng "Đ i th a" không ch là truy n ng n mà còn là tuyên ngôn nghừ ể ằ ờ ừ ỉ ệ ắ ệ thu t. Tuyên ngôn ngh thu t c a m t nhà văn đã xem văn chậ ệ ậ ủ ộ ương là cu c đ i, xem nghộ ờ ề văn là ngh cao quý c a con ngề ủ ười có thiên lương và trách nhi m.ệ