Cảm nhận của anh chị về nhân vật trữ tình trong bài thơ Tự tình của Hồ Xuân Hương

Hồ Xuân Hương là một trong những nữ thi sĩ suất sắc của Việt Nam, số lượng tác phẩm bà để lại khá nhiều, và phong cách sáng tác thơ chủ yếu của Hồ Xuân Hương chính là tả cảnh ngụ tình. Bà còn được biết đến với hình ảnh của một nữ nhà thơ viết nhiều về thân phận người phụ nữ, là người dũng cảm đề cao vẻ đẹp, sự hi sinh và đức hạnh của người phụ nữ, đồng thời lên tiếng bênh vực cho họ và phê phán lên án gay gắt chế độ xã hội cũ. Tự tình là một trong những bài thơ hay, chứa đựng nhiều cung bậc cảm xúc của chính tác giả và cũng là của người phụ nữ nói chung.

Đ  bài: C m nh n c a anh ch  v  nhân v t tr  tình trong bài th  T  tình c a Hề ả ậ ủ ị ề ậ ữ ơ ự ủ ồ 

Xuân Hương

Bài làm

H  Xuân Hồ ương là m t trong nh ng n  thi sĩ su t s c c a Vi t Nam, s  lộ ữ ữ ấ ắ ủ ệ ố ượng tác ph mẩ  

bà đ  l i khá nhi u, và phong cách sáng tác th  ch  y u c a H  Xuân Hể ạ ề ơ ủ ế ủ ồ ương chính là tả 

c nh ng  tình. Bà còn đả ụ ược bi t đ n v i hình  nh c a m t n  nhà th  vi t nhi u v  thânế ế ớ ả ủ ộ ữ ơ ế ề ề  

ph n ngậ ười ph  n , là ngụ ữ ười dũng c m đ  cao v  đ p, s  hi sinh và đ c h nh c a ngả ề ẻ ẹ ự ứ ạ ủ ườ  i

ph  n , đ ng th i lên ti ng bênh v c cho h  và phê phán lên án gay g t ch  đ  xã h i cũ.ụ ữ ồ ờ ế ự ọ ắ ế ộ ộ  

T  tình là m t trong nh ng bài th  hay, ch a đ ng nhi u cung b c c m xúc c a chính tácự ộ ữ ơ ứ ự ề ậ ả ủ  

gi  và cũng là c a ngả ủ ười ph  n  nói chung.ụ ữ

Bài th  T  tình m  đ u v i 2 câu th  v a t  c nh nh ng cũng t  hình  nh c a m t ngơ ự ở ầ ớ ơ ừ ả ả ư ả ả ủ ộ ườ  i

ph  n  ­ hay có th  g i là h ng nhan. Nh ng ti c thay, h ng nhan đó l i r i vào hoànụ ữ ể ọ ồ ư ế ồ ạ ơ  

c nh cô đ n tr ng v ng, gi a đêm khuya u t ch.ả ơ ố ắ ữ ị

“Đêm khuya văng v ng tr ng canh d n ẳ ố ồ

Tr  cái h ng nhan v i n ơ ồ ớ ướ c non”

Nh ng c n sóng c m xúc đang cu n xoáy trong lòng khi n n  sĩ suy t  trăn tr , thao th cữ ơ ả ộ ế ữ ư ở ứ   thâu đêm. Ti ng tr ng c m canh lâu lâu l i đi m, báo th i gian đang trôi qua. Bế ố ầ ạ ể ờ ước chân 

c a đêm t i m i n ng n  càng làm in sâu n i đau đ i âm  , dai d ng thiêu đ t tâm can nủ ố ớ ặ ề ỗ ờ ỉ ẳ ố ữ 

sĩ b y lâu nay b t th t thành l i chua chát, đ ng cay. H ng nhan là gấ ậ ố ờ ắ ồ ương m t đ p,ặ ẹ  

thường được dùng đ  ch  ph  n  nói chung và nh ng ngể ỉ ụ ữ ữ ười con gái đ p nói riêng. Là m tẹ ộ  

người ph  n  có nhan s c, nh ng l i đụ ữ ắ ư ạ ược miêu t  “tr  v i nả ơ ớ ước non”. Trước cu c đ iộ ờ  

r ng l n, ngộ ớ ười ph  n  đó nh n ra thân ph n c a mình l  loi đ n chi c, và âm thanh c aụ ữ ậ ậ ủ ẻ ơ ế ủ  

tr ng c m canh l i càng đi m thêm m t n i bu n, tr ng v ng khó t  Ngố ầ ạ ể ộ ỗ ồ ố ắ ả ười ph  n   yụ ữ ấ  

đã tìm đ n rế ượu đ  gi i s u:ể ả ầ

Chén r ượ u h ươ ng đ a say l i t nh, ư ạ ỉ

V ng trăng bóng x  khuy t ch a tròn ầ ế ế ư

Nh ng tữ ưởng nh  n i b t h nh đã khi n tâm h n hoá thành g  đá nh ng không ph i. Tráiư ỗ ấ ạ ế ồ ỗ ư ả   tim còn đ p nên ý th c v n còn, n  sĩ đành say cho quên v y. M i khi có chuy n gì đóậ ứ ẫ ữ ậ ỗ ệ  

s u mu n, ngầ ộ ườ ưi x a thường tìm đ n trăng đ n rế ế ượu đ  ng  cùng b u tâm s  Ch  mu nể ỏ ầ ự ỉ ố  

u ng th t say, hố ậ ương rượu th t n ng đ  quên đi t t c , nh ng ngh ch lí thay, chén rậ ồ ể ấ ả ư ị ượ  u

đ a lên mũi, hư ương n ng vào mũi nh ng ngồ ư ười mu n say nh ng tâm và suy nghĩ v nố ư ẫ   đang r t t nh. Không có n i bu n nào bi n m t   đây, mà càng làm hi n h u rõ n i lòngấ ỉ ỗ ồ ế ấ ở ệ ữ ỗ  

c a ngủ ười ph  n  lúc này. Hình  nh v ng trăng xu t hi n nh ng khuy t ch a tròn. Ph iụ ữ ả ầ ấ ệ ư ế ư ả   chăng, ng  ý cho thân ph n cho h nh phúc c a chính tác gi  Là ngụ ậ ạ ủ ả ười tài gi i nh ngỏ ư   duyên ph n h m hiu, ch a m t l n tr n ven. Tu i xuân d n đi qua mà h nh phúc v nậ ẩ ư ộ ầ ọ ổ ầ ạ ẫ  

ch a t i b n đ ư ớ ế ỗ

T nh thì đau kh  nh ng mình v n còn đỉ ổ ư ẫ ược là mình không đ n n i tuy t v ng. L i d yế ỗ ệ ọ ờ ạ  

c a tr i đ t sâu kín mà rành rành trủ ờ ấ ước m t, ng    ngay trong rêu đá. Hình  nh rêu đắ ụ ở ả ượ  c

đ a ra đây nh ng mang nh ng d  ý sâu xa c a tác gi  H  Xuân Hư ư ữ ụ ủ ả ồ ương, rêu là loài m ngỏ   manh nh  bé nh ng l i có s c s ng vô cùng m nh m , không d ng l i đó,   b t c  m tỏ ư ạ ứ ố ạ ẽ ừ ạ ở ấ ứ ộ  

đi u ki n nào thì nó v n có th  tề ệ ẫ ể ươ ối t t,dù là đi u ki n s ng nh  th  nào đi chăng n a.ề ệ ố ư ế ữ   Hình  nh rêu t ng đám đâm xuyên ngang m t đ t g i ra cho chúng ta nh ng liên tả ừ ặ ấ ợ ữ ưở  ng

m nh m  v  s  ph n kháng m nh m  cũng nh  s  ch ng đ i c a nó v i th  có thạ ẽ ề ự ả ạ ẽ ư ự ố ố ủ ớ ứ ể 

m nh h n nó. Hình  nh đá cũng v y, đ i l p v i s  nh  bé c a nh ng viên đá v i sạ ơ ả ậ ố ậ ớ ự ỏ ủ ữ ớ ự 

r ng l n c a tr i đ t, nó l i càng làm n i b t s c m nh c a nh ng viên đá, qu  th c nóộ ớ ủ ờ ấ ạ ổ ậ ứ ạ ủ ữ ả ự   không t m thầ ường m t tí nào. S  đ ng đi u c a ngộ ự ồ ệ ủ ười và thiên nhiên, luôn đ i m t v iố ặ ớ   khó khăn thách th c nh ng ch a bao gi  đi đ n thành công. Ki p làm v  l , dù c  thoát raứ ư ư ờ ế ế ợ ẽ ố  

nh ng v n không đư ẫ ược. Cho nên m i có 2 câu cu i:ớ ố

“Ngán n i xuân đi xuân l i l i ỗ ạ ạ

M nh tình san s  tí con con” ả ẻ

Thiên nhiên thu n theo đ t tr i, xuân đi r i xuân l i t i, nh ng con ngậ ấ ờ ồ ạ ớ ư ườ ại l i khác, v iớ  

người ph  n  tu i xuân trôi đi nh ng ch ng bao gi  quay l i thêm m t l n nào n a. L iụ ữ ổ ư ẳ ờ ạ ộ ầ ữ ạ   càng đáng bu n h n cho nh ng s  ph n h m h u, ch  mong c  tu i xuân, ch  có m tồ ơ ư ố ậ ẩ ư ờ ả ổ ờ ộ  

ni m h nh phúc tr ng v n nh ng nào đâu có đề ạ ọ ẹ ư ược. Trướ ự ẻc s  l  loi, chán chường mà Hồ  Xuân Hương đã s  d ng” ngán” ph n nào nói lên đử ụ ầ ược n i lòng c a thi sĩ bây gi  M nhỗ ủ ờ ả   tình đã bé l i còn ph i san s , chia nh  ra. Không đạ ả ẻ ỏ ược hưởng m t tình yêu m t h nhộ ộ ạ   phúc tr n v n, t i khi tìm đ n v i h nh phúc l i ph i san s , th t qu  là đáng thọ ẹ ớ ế ớ ạ ạ ả ẻ ậ ả ương.  Qua đây cũng ng m  n ý v  nh ng s  ph n c a ngầ ẩ ề ữ ố ậ ủ ười ph  n , ch u c nh thê thi p, dụ ữ ị ả ế ướ  i

ch  đ  cũ không đế ộ ược coi tr ng và không có quy n lên ti ng.ọ ề ế

T  tình là m t bài th  tiêu bi u cho h n th  và phong cách cũng nh  t  tự ộ ơ ể ồ ơ ư ư ưởng c a Hủ ồ  Xuân Hương đ c bi t là nh ng v n đ  xoay quanh ngặ ệ ữ ấ ề ười ph  n  Bài th  trĩu n ng m tụ ữ ơ ặ ộ  

n i bu n nh ng không h  bi l y b i n i b t lên trên h t là c t cách c ng c i, tâm h nỗ ồ ư ề ụ ở ổ ậ ế ố ứ ỏ ồ  

nh y c m và m nh m  đã giúp n  sĩ vạ ả ạ ẽ ữ ượt qua bao b t h nh c a cu c đ i. Bài th  v a làấ ạ ủ ộ ờ ơ ừ  

ti ng lòng riêng c a n  sĩ, v a là ti ng lòng chung c a ngế ủ ữ ừ ế ủ ười ph  n  trong xã h i phongụ ữ ộ  

ki n thu   y. Qua đây chúng ta cũng th y đế ở ấ ấ ược m t H  Xuân Hộ ồ ương v a y u m mừ ế ề  

nh ng cũng th t ngang tàng m nh m  khi dám b c l  nh ng suy nghĩ c a chính mình.ư ậ ạ ẽ ộ ộ ữ ủ

H  Xuân Hồ ương, n  sĩ n i ti ng th  k  XVIII đã đữ ổ ế ế ỉ ược nhà th  Xuân Di u tôn vinh là “Bàơ ệ   chúa th  Nôm”. Theo giai tho i l u truy n trong dân gian thì bà là ngơ ạ ư ề ười đa tài, đa tình,  tính cách phóng khoáng và giao thi p r ng, có r t nhi u b n văn chệ ộ ấ ề ạ ương. Tuy th , đế ườ  ng tình duyên c a n  sĩ l i vô cùng l n đ n, m y l n l y ch ng đ u không to i nguy n, vìủ ữ ạ ậ ậ ấ ầ ấ ồ ề ạ ệ  

th  mà bà luôn s ng trong tâm tr ng cô đ n. Bài th  K  n i lòng (T  tình II) có l  đế ố ạ ơ ơ ể ỗ ự ẽ ượ  c sáng tác trong hoàn c nh  y.ả ấ

Trong m t ngày thì lúc hoàng hôn hay đêm khuya thanh v ng thộ ắ ường d  g i bu n nh t.ễ ợ ồ ấ  

V i nh ng ngớ ữ ười đa c m nh  Xuân Hả ư ương, đây là th i đi m mình s ng th c v i lòngờ ể ố ự ớ   mình và ch c là tâm tr ng c a bà sau bao sóng gió cu c đ i cũng ch ng khác m y tâmắ ạ ủ ộ ờ ẳ ấ  

tr ng Thuý Ki u khi m t mình m t bóng trạ ề ộ ộ ước ng n đèn khuya:ọ

Khi t nh r ỉ ượ u, lúc tàn canh,

Gi t mình mình l i th ậ ạ ươ ng mình xót xa!

Nh ng c n sóng c m xúc đang cu n xoáy trong lòng khi n n  sĩ suy t  trăn tr , thao th cữ ơ ả ộ ế ữ ư ở ứ   thâu đêm. Ti ng tr ng c m canh lâu lâu l i đi m, báo th i gian đang trôi qua:ế ố ầ ạ ể ờ

Đêm khuya văng v ng tr ng canh d n, ẳ ố ồ

Tr  cái h ng nhan v i n ơ ồ ớ ướ c non.

Bước chân c a đêm t i m i n ng n , ch m ch p làm sao! Ch m ch p nh ng nó v n đi,ủ ố ớ ặ ề ậ ạ ậ ạ ư ẫ   còn tâm tr ng bu n thạ ồ ương c a con ngủ ười trong đêm khuya thì l ng đ ng và ch c ch cắ ọ ố ố  

l i nh  d n nh  thúc, nh  ch ng ch t thêm lên khi n cho lòng càng n ng trĩu. N i đauạ ư ồ ư ư ồ ấ ế ặ ỗ  

đ i âm  , dai d ng thiêu đ t tâm can n  sĩ b y lâu nay b t th t thành l i chua chát, đ ngờ ỉ ẳ ố ữ ấ ậ ố ờ ắ   cay. H ng nhan là gồ ương m t đ p, thặ ẹ ường được dùng đ  ch  ph  n  nói chung và nh ngể ỉ ụ ữ ữ  

người con gái đ p nói riêng. Nh ng l i g i v i ý m a mai là cái h ng nhan thì n  sĩ đã hẹ ư ạ ọ ớ ỉ ồ ữ ạ 

nó xu ng ngang hàng v i nh ng v t vô tri vô giác. Chao ôi! Bi t bao là xót xa, h n t iố ớ ữ ậ ế ờ ủ   trong cách g i b t bình thọ ấ ường  y! L i còn tr  ra đó v i nấ ạ ơ ớ ước non, có nghĩa là đã chai s nạ  

m i c m giác, c m xúc ch  không ph i là tr  tr i trọ ả ả ứ ả ơ ọ ướ ảc c nh nước non dào d t s c s ng,ạ ứ ố  

s c yêu. Đó là tình c nh và tâm tr ng bi đát c a n  sĩ   gi  kh c đ c bi t này.ứ ả ạ ủ ữ ở ờ ắ ặ ệ

Tưởng nh  n i b t h nh đã khi n tâm h n hoá thành g  đá nh ng không ph i. Trái timư ỗ ấ ạ ế ồ ỗ ư ả   còn đ p nên ý th c v n còn, n  sĩ đành say cho quên v y:ậ ứ ẫ ữ ậ

Chén r ượ u h ươ ng đ a say l i t nh, ư ạ ỉ

V ng trăng bóng x  khuy t ch a tròn ầ ế ế ư

Mu n mố ượn chén rượu th m đ  say cho quên h t m i đau kh , b  bàng, l  l m, d iơ ể ế ọ ổ ẽ ỡ ầ ố   trá… nh ng kh  n i không sao quên đư ổ ỗ ược. H t say l i t nh mà bao h ng h , d i trá c aế ạ ỉ ữ ờ ố ủ  

ngườ ờ ẫ ờ ời đ i v n s  s  ra đó và n i b  bàng, đau kh  c a mình thì cũng c  còn nguyên. ỗ ẽ ổ ủ ứ Ướ  c mong có được m t m y may bù đ p, m t chút an  i mà nào có độ ả ắ ộ ủ ược! V ng trăng bóng xầ ế 

gi ng nh  đ i mình đã ng  chi u. Ch  đ i m i mòn mà ố ư ờ ả ề ờ ợ ỏ ước mong cũng nh  v ng trăngư ầ   kia c  khuy t ch a tròn. V y thì bi t đ n bao gi  trăng m i tròn, h i tr i!ứ ế ư ậ ế ế ờ ớ ỡ ờ

T nh thì đau kh  nh ng mình v n còn đỉ ổ ư ẫ ược là mình không đ n n i tuy t v ng. Ni m tinế ỗ ệ ọ ề  

c a n  sĩ v n còn, trủ ữ ẫ ước h t là tin   lòng mình, s c mình. L i d y c a tr i đ t sâu kín màế ở ứ ờ ạ ủ ờ ấ   rành rành trước m t, ng    ngay trong rêu trong đá:ắ ụ ở

Xiên ngang m t đ t, rêu t ng đám, ặ ấ ừ Đâm to c chân m y, đá m y hòn ạ ấ ấ Rêu y u  t là th  mà t ng đám, t ng đám v n tung s c s ng xiên ngang m t đ t đón ánhế ớ ế ừ ừ ẫ ứ ố ặ ấ  

m t tr i. Đá im lìm là v y mà hòn n  t ng kia nh  đua nhau đâm to c chân mây đ  kh ngặ ờ ậ ọ ả ư ạ ể ẳ  

đ nh s  hi n di n c a mình. Cách đ t câu, đ o ngị ự ệ ệ ủ ặ ả ược đ a tính t  lên trư ừ ước đã nh n m nhấ ạ  

s c s ng b t di t c a thiên nhiên. Mình là con ngứ ố ấ ệ ủ ười nên đâu có th  d  dàng bi n thànhể ễ ế  

g  đá đỗ ược?!

Con người cô đ c, b t h nh trong th i đi m đó, không gian đó dộ ấ ạ ờ ể ường nh  ch t b ng t nh,ư ợ ừ ỉ  

mu n làm theo rêu theo đá, xiên ngang, đâm to c t t c  nh ng gì ngăn tr , ràng bu c,ố ạ ấ ả ữ ở ộ   giam hãm, hu  ho i thân ph n mình, cu c đ i mình. Kh  n i, th c t  xã h i v i bao d iỷ ạ ậ ộ ờ ổ ỗ ự ế ộ ớ ố   trá, l nh nh t, ch a k  áp b c, b t công… v n nh n nh n còn đó. Mà trái tim luôn r oạ ạ ư ể ứ ấ ẫ ơ ơ ạ  

r c c m xúc c a n  sĩ đâu có ch u im ti ng. Nó có nhu c u c p thi t là đự ả ủ ữ ị ế ầ ấ ế ược bày t  vàỏ   chia s :ẻ

Ngán n i xuân đi xuân l i l i, ỗ ạ ạ

M nh tình san s  tí con con! ả ẻ

Ngày tháng c  tu n t  trôi qua. Xuân đi xuân l i l i theo nh p tu n hoàn c a đ t tr i,ứ ầ ự ạ ạ ị ầ ủ ấ ờ  

nh ng trư ước đôi m t đ y tâm tr ng c a n  sĩ thì nó l i nh  m t s  c  tình trêu ngắ ầ ạ ủ ữ ạ ư ộ ự ố ươi, vì  mùa xuân c a đ i ngủ ờ ười ch  có qua đi mà không bao gi  tr  l i. V y thì có đáng bu n,ỉ ờ ở ạ ậ ồ   đáng chán hay không? Ng m đ n mình thì tu i xuân trôi qua đã lâu, tình thì ch  còn m tẫ ế ổ ỉ ộ  

m nh. C  th  hoá tình yêu đ n nh  th  thì qu  là n  sĩ không ch  chán chả ụ ể ế ư ế ả ữ ỉ ường mà còn  ngao ngán đ n c c đ  Tuy nhiên v n ch a ph i là tuy t v ng. D u tình yêu, tình đ i chế ự ộ ẫ ư ả ệ ọ ẫ ờ ỉ  còn m t m nh tí con con nh ng n  sĩ v n mu n, ti p t c đem san s  v i mong ộ ả ư ữ ẫ ố ế ụ ẻ ớ ước chân  thành là đ  cho nhân tình th  thái đ  xanh nh  lá, b c nh  vôi. Đ c kĩ câu th , ta ngheể ế ỡ ư ạ ư ọ ơ  

nh  n i h n gi n, đau xót th m đ n t n chân t  k  tóc, đ n t ng t  bào nh ng n  sĩ v nư ỗ ờ ậ ấ ế ậ ơ ẽ ế ừ ế ư ữ ẫ   không nguôi hi v ng.ọ

Bài th  k  n i lòng in đ m d u  n cá tính và phong cách th  Xuân Hơ ể ỗ ậ ấ ấ ơ ương. Đúng là bài 

th  trĩu n ng m t n i bu n nh ng không h  bi l y. C t cách c ng c i, tâm h n nh y c mơ ặ ộ ỗ ồ ư ể ụ ố ứ ỏ ổ ạ ả  

và m nh m  đã giúp n  sĩ vạ ẽ ữ ượt qua bao b t h nh c a cu c đ i. Bài th  v a là ti ng lòngấ ạ ủ ộ ờ ơ ừ ế   riêng c a n  sĩ, v a là ti ng lòng chung c a ngủ ữ ừ ế ủ ười ph  n  trong xã h i phong ki n thuụ ữ ộ ế ở 

y. Dù bu n đ n đâu thì n  sĩ v n đ m say, thi t tha v i cu c s ng. Đó là đi u c t lõi r t

đáng trân tr ng c a H  Xuân Họ ủ ồ ương – “Bà chúa th  Nôm”.ơ