Những năm 20 của thế kỷ XX, xã hội thực dân nửa phong kiến tù hãm, u uất, đầy rẫy những cảnh ngang trái xót đau. Những người trí thức có lương tri không chấp nhận nhập cuộc, nhưng để chống lại nó thì đó không phải là điều đơn giản ai cũng có thể làm được. Làm thơ giải sầu, đó là một cách thức khá phổ biến được nhiều người lựa chọn. Nhà thơ Tản Đà cũng thế. Nhưng khác với mọi người, Tản Đà là người đầu tiên, là người thứ nhất có can đảm làm thi sĩ, đã làm thi sĩ một cách đường hoàng, bạo dạn, dám giữ một bản ngã, dám có một cái tôi Tản Đà sáng tác nhiều thơ, Hầu Trời là một bài trong số ít những bài trường thiên đứng lại được với đi thời gian, ngạo cùng năm tháng.
Trang 1Đ bài: Cái tôi phóng túng, ngông nghênh và khát khao kh ng đ nh chính mình gi aề ẳ ị ữ
cu c đ i c a T n Đà qua bài th H u Tr iộ ờ ủ ả ơ ầ ờ
Bài làm
Nh ng năm 20 c a th k XX, xã h i th c dân n a phong ki n tù hãm, u u t, đ y r yữ ủ ế ỷ ộ ự ử ế ấ ầ ẫ
nh ng c nh ngang trái xót đau. Nh ng ngữ ả ữ ười trí th c có lứ ương tri không ch p nh n nh pấ ậ ậ
cu c, nh ng đ ch ng l i nó thì đó không ph i là đi u đ n gi n ai cũng có th làm độ ư ể ố ạ ả ề ơ ả ể ượ c Làm th gi i s u, đó là m t cách th c khá ph bi n đơ ả ầ ộ ứ ổ ế ược nhi u ngề ườ ựi l a ch n. Nhà thọ ơ
T n Đà cũng th Nh ng khác v i m i ngả ế ư ớ ọ ười, T n Đà là ngả ườ ầi đ u tiên, là người thứ
nh t có can đ m làm thi sĩ, đã làm thi sĩ m t cách đấ ả ộ ường hoàng, b o d n, dám gi m tạ ạ ữ ộ
b n ngã, dám có m t cái tôiả ộ
T n Đà sáng tác nhi u th , H u Tr i là m t bài trong s ít nh ng bài trả ề ơ ầ ờ ộ ố ữ ường thiên đ ngứ
l i đạ ược v i đi th i gian, ng o cùng năm tháng. Cái hay, cái h p d n nh t c a bài th đ iớ ờ ạ ấ ẫ ấ ủ ơ ố
v i ngớ ườ ọi đ c là th hi n đế ệ ược cái tôi phóng túng, ngông nghênh và khát khao kh ng đ nhẳ ị chính mình gi a cu c đ i c a T n Đà.ữ ộ ờ ủ ả
T n Đà đã t ng nh n mình là h nho lo vi c đ i, là ngả ừ ậ ủ ệ ờ ười thu c l p ngộ ớ ười tài cao ph nậ
th p, đau đ i, chán đ i, ông đã tìm cách đ thoát đ i. Và đ thoát đ i, cách c a ông là tìmấ ờ ờ ể ờ ể ờ ủ lên cõi thượng gi i do mình tớ ưởng tượng ra. đó ông tha h , m c s c đ cho trí tở ồ ặ ứ ể ưở ng
tượng mình t do, bay b ng. Song, ông l i mu n đ cho ngự ồ ạ ố ế ườ ọi đ c h tin, tin vào s th tọ ự ậ mình được lên tr i đ h u Tr i. Cho nên, cách vào bài th đ u tiên là ông kh ng đ nh:ờ ể ầ ờ ơ ầ ẳ ị
Ch ng ph i ho ng h t, không m mòng ẳ ả ả ố ơ
Th t h n! Th t phách! Th t thân th ! ậ ồ ậ ậ ể
Th t đ ậ ượ c lên tiên s ướ ng l lùng ạ
M i ngọ ười có nghi ng n a không khi nhà th c m t m c khăng khăng h n phách mình,ờ ữ ơ ứ ộ ự ồ thân th mình đã để ược lên tiên, đó không ph i là chuy n m màng và m i ngả ệ ơ ọ ười cũng
đ ng nên ho ng h t làm gì. Kh ng đ nh cao đ nh th , dù ngừ ả ố ẳ ị ộ ư ế ười ta không tin thì trí tò mò cũng b kích thích m nh m , h s dõi theo câu chuy n mà ông T n Đà kia s k làị ạ ẽ ọ ẽ ệ ả ẽ ể chuy n gì. Cách vào bài th c a nhà th qu th t v a hóm h nh l i v a có duyên l nhệ ơ ủ ơ ả ậ ừ ỉ ạ ừ ạ lùng
T n Đà là nhà th , đã t ng vì m u sinh mà đem th ca bán ph phả ơ ừ ư ơ ố ường, nh ng lúc nàyư
Trang 2cũng là lúc văn chương h gi i r nh bèo. Bi t đạ ớ ẻ ư ế ược th c t cu c s ng khó khăn, ch tự ế ộ ố ậ
v t là th , nhà th nghèo v n ngông nghênh lên b u Tr i b i m t l do th ông hay quá.ậ ế ơ ẫ ầ ờ ở ộ ẽ ơ Nói v cái ngông chính T n Đà đã t ng vi t:ề ả ừ ế
B i ông quá hay ông không đ ở ỗ Không đ ông càng t t b ngông ỗ ố ộ
(T trào)ự Ngông là ý th c t kh ng đ nh cái tôi ch quan c a mình, làm nh ng vi c trái v i thóiứ ự ẳ ị ủ ủ ữ ệ ớ
thường c a đám đông, c a c ng đ ng. Nh ng không ph i nh ng vi c làm ngủ ủ ộ ồ ư ả ữ ệ ượ ạ ớ c l i v i thói thường y đ u là ngông. Ngấ ề ười ta mu n ngông cũng ph i có c s mà n n t ng v ngố ả ơ ở ề ả ữ
ch c nh t là ph i có tài và nhân cách h n ngắ ấ ả ơ ườ ởi, đây T n Đà đã ý th c đả ứ ược mình. Vì ý
th c đứ ược mình nên m i có cái ngông nghênh đáng yêu r t T n Đà. Nhà th đớ ấ ả ơ ược m i lênờ thiên đình đ đ c th cho Tr i và Ch tiên nghe. Đó là ph n chính c a bài th C nh đ cể ọ ơ ờ ư ầ ủ ơ ả ọ
th cho Tr i nghe, đơ ờ ược nhà th d ng l i khá chi ti t. Đơ ự ạ ế ược m i lên Tr i đ c th , đó làờ ờ ọ ơ vinh d c a nhà th B i v y, nên cũng r t d hi u khi thi sĩ cao h ng và có ph n t đ c.ự ủ ơ ở ậ ấ ễ ể ứ ầ ự ắ
Đương c th i còn k cho Tr i và Ch tiên nghe nh ng tác ph m mình đã vi t: Haiơ ờ ể ờ ư ữ ẩ ế quy n Kh i tình hai cu n Kh i tình con, Th n tiên, Gi c m ng Đ c bi t là cách thi sĩ tể ố ố ố ầ ấ ộ ặ ệ ự khoe:
Văn dã giàu thay l i l m l i ạ ắ ố
S là chuy n huênh hoang kênh ki u khi m t con ngẽ ệ ệ ộ ười bình thường t do cao ca ng iự ợ mình. Nh ng T n Đà không ph i là ngư ả ả ười bình thường, ông là m t ngộ ười có tài th c s ự ự
Và đây không ph i l n đ u tiên nhà th t khen mình. Trong T trào, ông đã vi t:ả ầ ầ ơ ự ự ế
Vùng đ t S n Tây n y m t ông ấ ơ ả ộ
Tu i ch a bao nhiêu vãn r t hùng ổ ử ấ Sông Đà núi T n ai hun đúc ả Bút thánh câu th n s m vãi vung ầ ớ
Trước thái đ y c a T n Đà, Tr i nghe Tr i cũng b t bu n cộ ấ ủ ả ờ ờ ậ ồ ười, còn các Ch tiên ngheư
th T n Đà thì xúc đ ng, tán thơ ả ộ ưởng và hâm m :ộ
Là nhà th n i ti ng đa tình. L n lên Tr i này, không thi u bóng các n ng Tâm C , H ngơ ổ ế ầ ờ ế ồ ơ ằ Nga, Song Thành H tán dọ ương, ngưỡng m T n Đà v khách t cõi tr n t c lên. R iộ ả ị ừ ầ ụ ồ
h cũng v tay tán thọ ỗ ường. Đ c bi t là Tr i đánh giá cao th c a T n Đà:ặ ệ ờ ơ ủ ả
Trang 3Tr i l i phê cho: Văn th t tuy t ờ ạ ậ ệ Văn tr n đ ầ ượ c th ch c có ít ế ắ
Và không ti c l i khen ng i: L i văn đ p nh sao băng, khí văn m nh nh mây chuy n,ế ờ ợ ờ ẹ ư ạ ư ể khi thì nh nh sẹ ư ương, khi thì êm nh gió, khi l i đ m đà nh m a sa, khi l i l nh như ạ ậ ư ư ạ ạ ư tuy t.ế
Có th nói, T n Đà r t có ý th c v tài năng c a mình và cũng là m t con ngể ả ấ ứ ề ủ ộ ười táo b o,ạ dám đường hoàng b c l b n ngã cái tôi đó. Cách nhà th x ng danh tên h ngay trộ ộ ả ơ ư ọ ướ c
m t Ng c Hoàng và Ch tiên cũng đã th hi n đi u đó:ặ ọ ư ể ệ ề
Con tên Kh c Hi u h là Nguy n ắ ế ọ ễ Quê A châu v Đ a c u ờ ề ị ầ Sông Đà núi T n n ả ướ c Nam Vi t ệ
Ông cũng r t ngông khi tìm đ n t n Tr i đ kh ng đ nh tài năng c a mình trấ ế ậ ờ ể ẳ ị ủ ước Ng cọ Hoàng Thượng đ và Ch tiên. N u bài th Mu n làm th ng cu i, T n Đà đã mu n thoátế ư ế ơ ố ằ ộ ả ố
t c lên cõi tiên đ l n tr n cu c s ng hi n t i:ụ ể ẩ ố ộ ố ệ ạ
R i c m i năm r m tháng Tám ồ ứ ỗ ằ
T a nhau trông xu ng th gian c ự ố ế ườ i.
Thì H u Tr i, nhà th cũng m t l n n a thoát t c. Nh ng ngòi bút ông, tâm h n ông l iở ầ ờ ơ ộ ầ ữ ụ ư ồ ạ
đượ ực t do phóng túng trong th th trể ơ ường thiên không gò ép v niêm lu t, v n đi u.ề ậ ầ ệ
Ni m khát khao chân thành trong tâm h n thi sĩ là đề ồ ược kh ng đ nh cái tài c a mình, muônẳ ị ủ cái tài c a mình đủ ược nhìn nh n đánh giá m t cách đích đáng. Gi a lúc xã h i đang r iậ ộ ữ ộ ố ren, th t gi tr ng đen nhi u khi không phân đ nh đậ ả ắ ề ị ược ranh gi i, văn chớ ương tr nên rở ẻ
m t còn nhà văn, thi sĩ thì b r rúng, khinh b , vi c tìm đạ ị ẻ ỉ ệ ược ngườ ọi đ c tri âm tri k , hi uỉ ể
được th , c m đơ ả ược cái hay c a th T n Đà qu th t r t khó. Và ông ph i lên t n cõiủ ơ ả ả ậ ấ ả ậ tiên m i có th đớ ể ược th a nguy n.ỏ ệ
Tác gi xu t hi n trong bài th v i t cách là ngả ấ ệ ơ ớ ư ườ ểi k chuy n, đ ng th i cũng là nhânệ ồ ờ
v t chính. C m xúc tác gi trong bài th là c m xúc phóng túng, t do không gò ép. Có khiậ ả ả ơ ả ự cao h ng, có khi t đ c, có khi l i tr m ngâm. T t c t o nên gi ng th t s r t hómứ ự ắ ạ ầ ấ ả ạ ọ ơ ự ự ấ
h nh, có duyên và lôi cu n ngỉ ố ườ ọi đ c. Theo l i tác gi , ngờ ả ườ ọi đ c được ch ng ki n c nhứ ế ả nhà th đ c cho Tr i nghe, c nh Tr i và các Ch tiên đánh giá th c a tác gi Ngơ ọ ờ ả ờ ư ơ ủ ả ườ i
đ c không ch c m nh n đọ ỉ ả ậ ược cái ngông nghênh phóng túng c a nhà th , mà còn c mủ ơ ả
Trang 4nh n đậ ược khát khao, được kh ng đ nh chính mình gi a cu c đ i c a tác gi Cu c s ngẳ ị ữ ộ ờ ủ ả ộ ố nhà th hàng ngày đang ph i đơ ả ương đ u v i nh ng khó khăn, v t v , nh ng b n b loầ ớ ữ ấ ả ữ ộ ề toan cũng nh nhi u nhà văn khác cùng chung c nh ng b y gi , T n Đà là m t thi sĩ n iư ề ả ộ ấ ờ ả ộ ổ
ti ng m t th i, đế ộ ờ ược c m t th h đ c gi hâm m , v y mà su t đ i v n s ng trongả ộ ế ệ ộ ả ộ ậ ố ờ ẫ ố
c nh nghèo đói, cùng qu n:ả ẫ
B m Tr i, c nh con th c nghèo khó ẩ ờ ả ự
Tr n gian th ầ ướ c đ t cũng không có ấ
V n li ng nhà th mang theo là m t b ng văn. Nó không ăn đố ế ơ ộ ụ ược, không m c đặ ược. Nhà
th ch còn cách đem văn đi bán ph phơ ỉ ố ường nh ng ng t n i:ư ặ ỗ
Văn ch ươ ng h gi i r nh bèo ạ ớ ẻ ư
Ki m đ ế ượ c đ ng lãi th c r t khó ồ ự ấ
Cho nên:
Làm mãi quanh năm ch ng đ ti u ẳ ủ ế
Nghèo cu i cùng v n hoàn nghèo. M t vài câu th ng n ng i v y thôi nh ng b c tranhố ẫ ộ ơ ắ ủ ậ ư ứ
hi n th c đ i s ng l i hi n lên r t chân th c và đ y n i đau xót. Có th nói đó là m tệ ự ờ ố ạ ệ ấ ự ầ ỗ ể ộ trong nh ng lí do vì sao nhà th chán cu c s ng h gi i.ữ ơ ộ ố ạ ớ
Đêm thu bu n l m ch H ng i ồ ắ ị ằ ơ
Tr n th em nay chán n a r i ầ ế ử ồ
(Mu n làm th ng Cu i)ố ằ ộ
Và l i Tr i d n nhà th , nhi m v mà Tr i giao phó cho nhà th sao đ gi đờ ờ ặ ơ ệ ụ ờ ơ ể ữ ược thiên
lương gi a cu c s ng đ y bon chen, c m b y là m t s m nh thiêng liêng mà nhà thữ ộ ố ầ ạ ẫ ộ ứ ệ ơ
ph i c g ng th c hi n, dù:ả ố ắ ự ệ
Tr i l i sai con vi c n ng quá ờ ạ ệ ặ
Bi t làm có đ ế ượ c mà dám theo.
Gìn gi cho đữ ược cái thiên lương y cũng là đi u mà T n Đà mong mu n làm đấ ề ả ố ược, khát khao làm được. S t nguy n gánh vác nhi m v Tr i giao phó cho th y cái tâm huy t,ự ự ệ ệ ụ ờ ấ ế cái nhân cách cao đ p và trong s ch c a nhà th nghèo T n Đà.ẹ ạ ủ ơ ả
Khi phong trào Th m i n i lên, Th L nh m t v ng sao đ t hi n, ánh sáng chói kh pơ ớ ổ ế ữ ư ộ ầ ộ ệ ắ
c tr i th Vi t Nam (T Hanh) thì phía bên kia, v ng sao T n Đà m d n r i l n h n.ả ờ ơ ệ ế ầ ả ỡ ầ ồ ặ ẳ
Người ta đã đ a T n Đà lên m t báo đ ch gi u, cho ông là đ i bi u chính th c c a thư ả ặ ể ế ễ ạ ể ứ ủ ơ
Trang 5cũ. Nh ng cho t i khi nhà th m t (7/6/1939) đ u giư ớ ơ ấ ở ầ ường b nh v n cái ch ng sách b aệ ẫ ồ ừ bãi đâu đó m y trang b n th o Thì nh ng ngấ ả ả ữ ười đã t ng ch gi u ông m i th y thừ ế ễ ớ ấ ươ ng
ti c và h i h n. ế ố ậ
Lao đ ng ngh thu t th t s , trăn tr th c s , nhà th mang tên dòng sông, ng n núi quêộ ệ ậ ậ ự ở ự ự ơ ọ
hương đã t n t y v i con đậ ụ ớ ường văn, v i nghi p văn c a đ i mình. Có th phóng túng,ớ ệ ủ ờ ơ ngông nghênh nh ng không buông th , không d dàng, g i g m vào nh ng trang th díư ả ễ ử ắ ữ ơ
d m, hóm h nh là n i ni m khát khao đỏ ỉ ỗ ề ược kh ng đ nh chính mình. Và th t không u ngẳ ị ậ ổ công khi b n đ c hôm nay và mai sau n a v n luôn nh t i ông, th ông x ng đáng là cáiạ ọ ữ ẫ ớ ớ ơ ứ
g ch n i gi a hai th i đ i văn h c c a dân t c: trung đ i và hi n đ i. ông đã tìm đạ ố ữ ờ ạ ọ ủ ộ ạ ệ ạ ượ c
hướng đi đúng đ n đ kh ng đ nh mình gi a lúc th phú nhà nho đang d n t i d u ch mắ ể ẳ ị ữ ơ ầ ớ ấ ấ
h t.ế