Con người, bước chân ra khỏi nhà là sống với những người không thân thích. Việc phân biệt thật - giả, tốt - xấu rất khó khăn nhưng vô cùng quan trọng để “chọn bạn mà chơi”, “Chọn thầy mà học”. Tuân Tử, một học giả lỗi lạc TCN rút ra kinh nghiệm: “Người chê ta mà chê phải là thầy của ta, người khen ta mà khen phải là bạn của ta, những kẻ vuốt ve, nịnh bợ ta chính là kẻ thù của ta vậy”. Lời nhận xét ấy cho ta nhiều bài học và suy ngẫm.
Trang 1Đ bài: Anh (ch ) nghĩ gì v câu nói c a Tuân T : “Ngề ị ề ủ ử ười chê ta mà chê ph i là th yả ầ
c a ta, ngủ ười khen ta mà khen ph i là b n c a ta, nh ng k vu t ve, n nh b taả ạ ủ ữ ẻ ố ị ợ chính là k thù c a ta v y”ẻ ủ ậ
Bài làm
Con người, bước chân ra kh i nhà là s ng v i nh ng ngỏ ố ớ ữ ười không thân thích. Vi c phânệ
bi t th t gi , t t x u r t khó khăn nh ng vô cùng quan tr ng đ “ch n b n mà ch i”,ệ ậ ả ố ấ ấ ư ọ ể ọ ạ ơ
“Ch n th y mà h c”. Tuân T , m t h c gi l i l c TCN rút ra kinh nghi m: “Ngọ ầ ọ ử ộ ọ ả ỗ ạ ệ ười chê
ta mà chê ph i là th y c a ta, ngả ầ ủ ười khen ta mà khen ph i là b n c a ta, nh ng k vu tả ạ ủ ữ ẻ ố
ve, n nh b ta chính là k thù c a ta v y”. L i nh n xét y cho ta nhi u bài h c và suyị ợ ẻ ủ ậ ờ ậ ấ ề ọ
ng m.ẫ
Trong xã h i, “th y” là ngộ ầ ườ ơi h n ta, có th ch b o cho ta đi u hay l ph i, đáng đ choể ỉ ả ề ẽ ả ể
ta h c t p. Ngọ ậ ười Vi t Nam ta có đúc k t kinh nghi m “không th y đ mày làm nên”.ệ ế ệ ầ ố Cùng v i ngớ ười th y, ngầ ườ ại b n là đ i tố ượng th hai đáng đ ta tin c y sau khi hoà mìnhứ ể ậ vào dòng đ i xuôi ngờ ược. Đó là ngườ ố ử ới đ i x v i ta m t cách chân thành, bình đ ng, cóộ ẳ
th giúp đ , s chia v i ta khi khó khăn ho n n n, cũng nh vui v h nh phúc. B n bè đóể ỡ ẻ ớ ạ ạ ư ẻ ạ ạ
là “m t ti n đ quan tr ng giúp ta thành công trong công vi c. T c ng , ca dao cũng ghiộ ề ề ọ ệ ụ ữ
nh n m i quan h t t đ p này “giàu vì b n”, “Ra đi v a g p b n hi n/ Cũng b ng ăn quậ ố ệ ố ẹ ạ ừ ặ ạ ề ằ ả đào tiên trên tr i”.ờ
Ngượ ạc l i, k thù l i là k luôn có ác ý v i ta, luôn đ i đ ch, không mu n ta thành công,ẻ ạ ẻ ớ ố ị ố
ch mu n làm ta th t b i, suy vong.ỉ ố ấ ạ
Câu nói c a Tuân T giúp ta nh n di n b n ch t nh ng con ngủ ử ậ ệ ả ấ ữ ườ ối s ng quanh mình. Từ
đó có thái, đ hành đ ng ng nhân x th đúng đ n và rút ra nh ng bài h c b ích trongộ ộ ứ ử ế ắ ữ ọ ổ
vi c tu dệ ưỡng, hoàn thi n nhân cách.ệ
“Người chê ta mà chê ph i là th y c a ta, ngả ầ ủ ười khen ta mà khen ph i là b n c a ta,ả ạ ủ
nh ng k vu t ve, n nh b ta chính là k thù c a ta v y”. T i sao v y? Ngữ ẻ ố ị ợ ẻ ủ ậ ạ ậ ười mà chê ta,
l i là “chê đúng” t c là ngạ ứ ười đã nhìn được cái sai c a ta, ch ra cái sai c a ta. Nhìn raủ ỉ ủ
được cái sai c a k khác ph i là ngủ ẻ ả ười có t m nhìn r ng, khách quan đ ng th i cũng làầ ộ ồ ờ
người bi t cách làm đúng đ n, h p lí h p tình. Bi t đế ắ ợ ợ ế ược cái sai c a ngủ ười khác, có k imẻ
m khoanh tay nh ch mép, y là k coi th ng ta, không mu n h p tác v i ta không mu n
Trang 2ta t t lên. Có k chê nh ng kèm theo đó là ch trích, lăng m , phóng đ i v n đ , y là kố ẻ ư ỉ ạ ạ ấ ề ấ ẻ
có ác ý v i ta. C hai lo i y đ u không đáng đ ta h c t p. “Chê đúng” bao hàm vi c chớ ả ạ ấ ề ể ọ ậ ệ ỉ
ra đúng cái sai và đúng th i gian, hoàn c nh, th i đi m. y là cái chê có thi n ý mu n taờ ả ờ ể Ấ ệ ố
ti p s a đ i, hoàn thi n thu đế ử ổ ệ ược đ ti n b h n. Con ngể ế ộ ơ ười này v a có tài r ng, v a cóừ ộ ừ
đ c r ng lứ ộ ượng khoan dung. Đó chính là th y ta v y.ầ ậ
Tâm lí b “chê” ai cũng nhăn nhó không thích: ch ng ai mu n mình b chê b i b chê t c làị ẳ ố ị ở ị ứ sai trái, ch a đúng, ch a đ Vì chúng ta không mu n th a nh n mình sai. Nh ng trên th cư ư ủ ố ừ ậ ư ự
t “nh p vô th p toàn” có ai mà không sai lúc này hay lúc khác? V n đ là ph i bi t nh nế ậ ậ ấ ề ả ế ậ sai và s a ch a. L i chê đúng nh mu i nh g ng. Mu i có m n, g ng có cay thì cu cử ữ ờ ư ố ư ừ ố ặ ừ ộ
s ng m i c n đ n chúng. Th m i bi t đ i nhi u khi ph i n m cay n m m n m i nênố ớ ầ ế ế ớ ế ở ờ ề ả ế ế ặ ớ
người
Không chê ta mà l i “khen ta” nh ng là “khen đúng” đó là b n ta. L i khen bi u l sạ ư ạ ờ ể ộ ự
đ ng tình, ca ng i. Không ph i ai cũng có đ can đ m th ng cái tôi ích k đ khen ngồ ợ ả ủ ả ắ ỉ ể ườ i khác. B i khen ngở ườ ứi t c là th a nh n mình không làm t t nh h , nghĩ m t cách tiêu c cừ ậ ố ư ọ ộ ự
là mình kém h Nhìn ngọ ười khác thành công, không ít k sinh lòng ghen ghét, đ k dèmẻ ố ị pha đi u ti ng. Lo i ngề ế ạ ười này ta không bàn đ n. Song ta c n th y rõ kho ng cách gi aế ầ ấ ả ữ
l i khen và l i “khen đúng”. Đành r ng l i khen mang thi n ý, nh ng có khi l i khenờ ờ ằ ờ ệ ư ờ phóng đ i cái đáng khen, khen không đúng lúc hàm ý n nh b L i khen y cũng thu c lo iạ ị ợ ờ ấ ộ ạ
“ai c u mà chi”. “Khen đúng” ph i là khen đúng m c, khen đúng th i đi m công nh nầ ả ự ờ ể ậ
đi u t t đ p, ng h thành công c a ngề ố ẹ ủ ộ ủ ười khác có tác d ng đ ng viên khích l tinh th nụ ộ ệ ầ
ngườ ượi đ c khen giúp h ti p t c vọ ế ụ ươ ớn t i thành công. N u không ph i là m t ngế ả ộ ườ i
b n t t, luôn s n sàng giúp đ hi sinh vì ngạ ố ẵ ỡ ười khác h n không th “khen đúng” đẳ ể ược
“Bi n tế ướng” c a l i khen là nh ng l i xu n nh, b đ Theo Tuân T nh ng l i “m tủ ờ ữ ờ ị ợ ỡ ử ữ ờ ậ
ng t ch t ru i” này ch có th bay ra t mi ng nh ng “k thù c a ta”. L i xu n nh, b đọ ế ồ ỉ ể ừ ệ ữ ẻ ủ ờ ị ợ ỡ cũng là nh ng l i khen, nh ng là khen nh ng cái không đáng khen, khen quá m c, khenữ ờ ư ữ ự không đúng n i đúng lúc nh m m c đích l y lòng, làm v a ý ngơ ằ ụ ấ ừ ười khác. Nh ng l i nhữ ờ ư
th d khi n ta o tế ễ ế ả ưởng v mình, ng nh n mình tài gi i t t đ p l m. Vì v y mà l mề ộ ậ ỏ ố ẹ ắ ậ ầ
đường, thôi rèn luy n n l c, sinh kiêu căng ng o m n. Nh ng đi u đó d n ta đ n v cệ ỗ ự ạ ạ ữ ề ẫ ế ự
th m tiêu vong tài năng, nhân ph m, s nghi p. K gây h i cho ta th ch ng ph i là “kẳ ẩ ự ệ ẻ ạ ế ẳ ả ẻ
Trang 3thù” c a ta hay sao?ủ
Bi t rõ b n ch t s khen, chê đ ta bi t cách ti p nh n chúng. Nghe chê mà không th yế ả ấ ự ể ế ế ậ ấ
n n, đả ược khen mà không sinh kiêu, th y l i b đ xu n nh thì kiên quy t t ch i. Ch ngấ ờ ợ ỡ ị ế ừ ố ẳ
nh ng th nghe l i khen, chê mà còn bi t đánh giá b n ch t con ngữ ế ờ ế ả ấ ười. T đó bi t h c ai,ừ ế ọ
ch i v i ai, xa lánh k nào.ơ ớ ẻ
Nh ng đ i, theo thói thư ở ờ ường ai ch ng thích đẳ ược khen không mu n b chê. V y làm saoố ị ậ
đ nhìn rõ để ược b n ch t c a s khen chê này? Mu n v y m i ngả ấ ủ ự ố ậ ỗ ười ph i luôn khiêmả
nhường trong l i s ng, luôn nghĩ mình còn kém c i, quanh mình còn nhi u đi u đáng h cố ố ỏ ề ề ọ
h i “trong ba ngỏ ười đi trước ta t có ngắ ười là th y ta” (Kh ng T ). Nghĩ mình kém c iầ ổ ử ỏ không có nghĩa là t ti; nghĩ mình kém c i là đ t răn mình, t thúc đ y mình ti p t c rènự ỏ ể ự ự ẩ ế ụ luy n, ph n đ u.ệ ấ ấ
Bên c nh đó, cũng c n suy ra r ng l i chê, khen đúng có l i cho ta, l i xu n nh b đ cóạ ầ ằ ờ ợ ờ ị ợ ỡ
h i cho ta thì chúng cũng l i h i nh nhau đ i v i ngạ ợ ạ ư ố ớ ười khác. Vì v y, trong cu c s ngậ ộ ố
ph i bi t cân nh c đ có l i chê, l i khen đúng nh m t kh ng đ nh giá tr c a mình, t tả ế ắ ể ờ ờ ằ ự ẳ ị ị ủ ố cho b n bè mình mà tránh buông nh ng l i “M t ng t ch t ru i” th p hèn kia.ạ ữ ờ ậ ọ ế ồ ấ
Câu nói c a Tuân T tr i m y nghìn năm ng p l n v i th i gian, thách th c s thăngủ ử ả ấ ụ ặ ớ ờ ứ ự
tr m c a l ch s xã h i, khi đ n v i chúng ta v n còn nguyên giá tr Đó là bài h c nhìnầ ủ ị ử ộ ế ớ ẫ ị ọ
người, làm người sao cho ph i đ o, đúng lí trên đ i. Không ch là s khen, chê, còn baoả ạ ở ờ ỉ ự
đi u c nhân chiêm nghi m đó chính là tinh hoa c a đ o h c nhân lo i chúng ta c n th mề ổ ệ ủ ạ ọ ạ ầ ấ thía, h c t p.ọ ậ